مهابهاراتا · أدهيايا 5.36

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

اقرأ مع المعاني

5.36.1

अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
आत्रेयस्य च संवादं साध्यानां चेति नः श्रुतम् ॥ ५.३६.१ ॥

هنا يروي الناس هذه القصة القديمة — حوار آتريا مع الساذيا، كما سمعنا.

5.36.2

चरन्तं हंसरूपेण महर्षिं संशितव्रतम् ।
साध्या देवा महाप्राज्ञं पर्यपृच्छन्त वै पुरा ॥ ५.३६.२ ॥

إلى الحكيم العظيم ذي النذور الصارمة، الذي كان يتجوّل في هيئة بجعة، سأل الآلهة الساذيا في القديم.

5.36.3

साध्या देवा वयमेते महर्षे ।
दृष्ट्वा भवन्तं न शक्नुमोऽनुमातुम्।
श्रुतेन धीरो बुद्धिमांस्त्वं मतो नः ।
काव्यां वाचं वक्तुमर्हस्युदाराम् ॥ ५.३६.३ ॥

أيها الحكيم العظيم، نحن الآلهة الساذيا، لا نستطيع بمجرد رؤيتك أن نستدلّ عليك. بالعلم نعدّك ثابتاً حكيماً؛ فينبغي أن تنطق بكلام شعري كريم.

5.36.4

एतत्कार्यममराः संश्रुतं मे ।
धृतिः शमः सत्यधर्मानुवृत्तिः।
ग्रन्थिं विनीय हृदयस्य सर्वं ।
प्रियाप्रिये चात्मसमं नयीत ॥ ५.३६.४ ॥

أيها الخالدون، هذا هو الواجب الذي سمعته: الثبات والسكينة واتباع الدارما الحق. بعد حلّ كل عقد في القلب، ينبغي أن يُعامَل المحبوب والمكروه كما يُعامَل النفس.

5.36.5

आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेव तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ ५.३६.५ ॥

إذا شُتِمَ المرء فلا يَشتم بالمثل؛ فغضب الصابر يحرق الشاتم ويكسب حسناته.

5.36.6

नाक्रोशी स्यान्नावमानी परस्य ।
मित्रद्रोही नोत नीचोपसेवी।
न चाभिमानी न च हीनवृत्तो ।
रूक्षां वाचं रुशतीं वर्जयीत ॥ ५.३६.६ ॥

لا يكن شتّامًا ولا مُهينًا للآخرين، ولا خائنًا لصديق، ولا خادمًا للأدنياء. ولا يكن متكبّرًا ولا سيّئ السلوك؛ وليتجنّب الكلام القاسي الجارح.

5.36.7

मर्माण्यस्थीनि हृदयं तथासू-
न्रूक्षा वाचो निर्दहन्तीह पुंसाम्।
तस्माद्वाचमुशतीं रूक्षरूपां ।
धर्मारामो नित्यशो वर्जयीत ॥ ५.३६.७ ॥

إن الكلام القاسي يحرق في هذه الدنيا مواضع الإنسان الحساسة وعظامه وقلبه وحتى نَفَسه. لذلك ينبغي لمن يلتذّ بالدهرمة أن يتجنّب دائمًا الكلام القاسي الجارح.

5.36.8

अरुन्तुदं परुषं रूक्षवाचं ।
वाक्कण्टकैर्वितुदन्तं मनुष्यान्।
विद्यादलक्ष्मीकतमं जननां ।
मुखे निबद्धां निर्ऋतिं वै वहन्तम् ॥ ५.३६.८ ॥

من يطعن الناس ويجرحهم بشوك الكلام القاسي المرّ الخشن، ينبغي أن يُعرف بأنه الأشدّ نحسًا بين الناس؛ إنه يحمل الهلاك مربوطًا في فمه.

5.36.9

परश्चेदेनमभिविद्ध्येत बाणै-
र्भृशं सुतीक्ष्णैरनलार्कदीप्तैः ।
विरिच्यमानोऽप्यतिरिच्यमानो ।
विद्यात्कविः सुकृतं मे दधाति ॥ ५.३६.९ ॥

إن طعنه آخرُ بسهام حادّة جدًّا تتّقد كالنار والشمس طعنًا شديدًا، فبقي مع إصابته أشدّ ثباتًا، فليعلم الحكيم أنه يحمل فضلي.

5.36.10

यदि सन्तं सेवति यद्यसन्तं ।
तपस्विनं यदि वा स्तेनमेव।
वासो यथा रङ्गवशं प्रयाति ।
तथा स तेषां वशमभ्युपैति ॥ ५.३६.१० ॥

سواء خدم رجلاً صالحًا أو سيئًا، أو زاهدًا، أو حتى لصًّا، فإنه يقع تحت سلطانهم كما تقع الثياب تحت تأثير الصبغة.

5.36.11

अतिवादं न प्रवदेन्न वादये-
द्यो नाहतः प्रतिहन्यान्न घातयेत् ।
हन्तुं च यो नेच्छति पापकं वै ।
तस्मै देवाः स्पृहयन्त्यागताय ॥ ५.३६.११ ॥

من لا يتفوه بكلام مهين ولا يستفز، ومن إذا ضُرب لم يرد الضرب ولم يأمر بالرد، ومن لا يرغب في فعل الشر، فإن الآلهة تشتاق إليه.

5.36.12

अव्याहृतं व्याहृताच्छ्रेय आहुः ।
सत्यं वदेद्व्याहृतं तद्द्वितीयम्।
प्रियं वदेद्व्याहृतं तत्तृतीयं ।
धर्म्यं वदेद्व्याहृतं तच्चतुर्थम् ॥ ५.३६.१२ ॥

يقولون إن الصمت خير من الكلام. وإذا كان لا بد من الكلام، فليقل الحق — وهذا الثاني؛ وليقل ما هو ممتع — وهذا الثالث؛ وليقل ما هو موافق للدharma — وهذا الرابع.

5.36.13

यादृशैः सन्निविशते यादृशांश्चोपसेवते ।
यादृगिच्छेच्च भवितुं तादृग्भवति पूरुषः ॥ ५.३६.१३ ॥

يصير الإنسان مثل الذين يصاحبهم ويخدمهم، ومثل ما يريد أن يكون.

5.36.14

यतो यतो निवर्तते ततस्ततो विमुच्यते ।
निवर्तनाद्धि सर्वतो न वेत्ति दुःखमण्वपि
न जीयते चानुजिगीषतेऽन्या-
न्न वैरकृच्चाप्रतिघातकश्च। ॥ ५.३६.१४ ॥

فمن أي شيء يتراجع، منه يتحرر؛ لأنه بالتراجع من كل جانب لا يعرف ولو أدنى ألم. لا يُغلب، ولا يرغب في غلبة الآخرين، ولا يصنع عداوة، ولا يرد الضربة.

5.36.15

निन्दाप्रशंसासु समस्वभावो ।
न शोचते हृष्यति नैव चायम् ॥ ५.३६.१५ ॥

من كانت طبيعته متساوية في الذم والمدح، لا يحزن ولا يفرح.

5.36.16

भावमिच्छति सर्वस्य नाभावे कुरुते मनः ।
सत्यवादी मृदुर्दान्तो यः स उत्तमपूरुषः ॥ ५.३६.१६ ॥

من يرغب في خير الجميع ولا يوجه عقله إلى الشر، صادق القول، لطيف، ضابط لنفسه — هو أفضل الرجال.

5.36.17

नानर्थकं सान्त्वयति प्रतिज्ञाय ददाति च ।
रन्ध्रं परस्य जानाति यः स मध्यमपूरुषः ॥ ५.३६.१७ ॥

من يواسي دون عبث، ويعطي ما وعد به، ويعرف نقطة ضعف غيره، فذلك هو الرجل المتوسط (madhyama-pūruṣa).

5.36.19

निराकरोति मित्राणि यो वै सोऽधमपूरुषः ॥ ५.३६.१९ ॥

من يبعد أصدقاءه فهو الرجل الدنيء (adhama-pūruṣa).

5.36.20

उत्तमानेव सेवेत प्राप्तकाले तु मध्यमान् ।
अधमांस्तु न सेवेत य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ ५.३६.२० ॥

ينبغي أن يخدم المرء الأفضل فقط، والمتوسطين في الوقت المناسب؛ ولا يخدم الدنيء إن أراد لنفسه الازدهار.

5.36.21

प्राग्नोति वै वित्तमसद्बलेन ।
नित्योत्थानात्प्रज्ञया पौरुषेण।
न त्वेव सम्यग्लभते प्रशंसां ।
न वृत्तमाप्नोति महाकुलानाम् ॥ ५.३६.२१ ॥

قد ينال المرء الثروة بقوة دنيئة، وبالجهد المتواصل والحكمة والشجاعة أيضًا؛ لكنه لا ينال الثناء الصحيح، ولا يبلغ سلوك الأسر العظيمة.

5.36.22

महाकुलेभ्यः स्पृहयन्ति देवा ।
धर्मार्थनित्याश्च बहुश्रुताश्च।
पृच्छामि त्वां विदुरं प्रश्नमेतं ।
भवन्ति वै कानि महाकुलानि ॥ ५.३६.२२ ॥

حتى الآلهة تتمنى الأسر العظيمة، وكذلك الثابتون في الدهرما والأرثا والعالمون الكثيرو العلم. يا فيدورا، أسألك هذا السؤال: ما هي الأسر العظيمة؟

5.36.23

तपो दमो ब्रह्मवित्त्वं तितिक्षा ।
इज्या विवाहाः सान्त्वनं चान्नदानम्।
अष्टावेते नित्यमेवं भवन्ति ।
सतां गुणास्तानि महाकुलानि ॥ ५.३६.२३ ॥

التقشف وضبط النفس ومعرفة البراهمان والصبر والقربان والزواج والمواساة وإطعام الطعام: هذه الثمانية دائمًا على هذا النحو؛ وهذه صفات الأخيار هي الأسر العظيمة.

5.36.24

येषां न वृत्तं व्यथते न योनि-
श्चित्तप्रसादेन चरन्ति धर्मम्।
ये कीर्तिमिच्छन्ति कुले विशिष्टां ।
त्यक्तानृतास्तानि महाकुलानि ॥ ५.३६.२४ ॥

الذين لا تضطرب سيرتهم ولا نسبهم، ويمارسون الدارما بقلب صافٍ، ويريدون مجدًا متميزًا في عشيرتهم، وقد تخلّوا عن الكذب — أولئك هم العشائر العظيمة (mahākulāni).

5.36.25

अनिज्यया कुविवाहैर्वेदस्योत्सादनेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥ ५.३६.२५ ॥

بإهمال القربان، وبالزيجات غير اللائقة، وبتدمير الفيدا، وبالتعدي على البراهمة، تصير العشائر إلى حال انعدام النسب (akulatā).

5.36.26

देवद्रव्यनिनाशेन ब्रह्मस्वहरणेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥ ५.३६.२६ ॥

بتدمير مال الآلهة، وبنهب مال البراهمي، وبالتعدي على البراهمة، تصير العشائر إلى حال انعدام النسب (akulatā).

5.36.27

ब्राह्मणानां परिभवात्परिवादाच्च भारत ।
कुलान्यकुलतां यान्ति न्यासापहरणेन च ॥ ५.३६.२७ ॥

يا بهارتا، بإهانة البراهمة وذمهم، وباختلاس الودائع المؤتمنة، تصير العشائر إلى حال انعدام النسب (akulatā).

5.36.28

कुलानि समुपेताननि गोभिः पुरुषतोऽर्थतः ।
कुलसंख्यां न गच्छन्ति यानि हीनानि वृत्ततः ॥ ५.३६.२८ ॥

العشائر التي تمتلك الماشية والرجال والثروة، لكنها ناقصة في السيرة، لا تبلغ حساب النسب (kula-saṃkhyā).

5.36.29

वृत्ततस्त्वविहीनानि कुलान्यल्पधनान्यपि ।
कुलसङ्ख्यां च गच्छन्ति कर्षन्ति च महद्यशः ॥ ५.३६.२९ ॥

أما العشائر التي لا تنقصها السيرة، فإنها وإن قلّ مالها تبلغ حساب النسب (kula-saṃkhyā) وتجلب مجدًا عظيمًا (yaśas).

5.36.30

वृत्तं यत्नेन संरक्षेद्वित्तमेति च याति च ।
अक्षीणो वित्ततः क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः ॥ ५.३६.३० ॥

ينبغي حفظ السلوك بجهد؛ فالثروة تأتي وتذهب. من لم ينقص في ثروته لكنه نقص في سلوكه فقد هلك، هلك.

5.36.31

गोभिः पशुभिरश्वैश्च कृष्या च सुसमृद्धया ।
कुलानि न प्ररोहन्ति यानि हीनानि वृत्ततः ॥ ५.३६.३१ ॥

لا تزدهر العائلات التي تفتقر إلى السلوك، ولو كانت لديها أبقار ومواشٍ وخيل وزراعة وافرة جدًا.

5.36.32

मा नः कुले वैरकृत्कश्चिदस्तु ।
राजा बद्धो मा परस्वापहारी ।
मित्रद्रोही नैकृतिकोऽनृती वा ।
पूर्वाशी वा पितृदेवातिथिभ्यः ॥ ५.३६.३२ ॥

لا يكن في أسرتنا من يثير العداوة. لا يُقيَّد الملك. لا يكن فيها سالب لمال غيره، ولا خائن لصديق، ولا غشاش أو كذاب، ولا من يأكل قبل الأجداد والآلهة والضيوف.

5.36.33

यश्च नो ब्राह्मणान्हन्याद्यश्च नो ब्राह्णणान् द्विषेत् ।
न नः स समितिं गच्छेद्यश्च नो निर्वपेत्कृषिम् ॥ ५.३६.३३ ॥

من يقتل برهميّينا ومن يبغض برهميّينا لا يأتي إلى مجلسنا، ولا من لا يزرع حقلنا.

5.36.34

तृणानि भूमिरुदकं वाक्व्रतुर्थी च सूनृता ।
सतामेतानि गेहेषु नोच्छिद्यन्ते कदाचन ॥ ५.३६.३४ ॥

العشب والأرض والماء، والرابع الكلام الصادق اللطيف — هذه لا تنقطع أبدًا في بيوت الأخيار.

5.36.35

श्रद्धया परया राजन्नुपनीतानि सत्कृतिम् ।
प्रवृत्तानि महाप्राज्ञ धर्मिणां पुण्यकर्मिणाम् ॥ ५.३६.३५ ॥

أيها الملك، هذه التكريمات المقدَّمة بأسمى إيمان، أيها العظيم الحكمة، تُقدَّم من الصالحين أهل البر والفضل.

5.36.36

सूक्ष्मोऽपि भारं नृपते स्यन्दनो वै ।
शक्तो वोढुं न तथाऽन्ये महीजाः ।
एवं युक्ता भारसहा भवन्ति ।
महाकुलीना न तथान्ये मनुष्याः ॥ ५.३६.३६ ॥

أيها الملك، حتى العربة الصغيرة لا تستطيع حمل حمل ثقيل، وكذلك سائر المخلوقات المولودة من الأرض. وهكذا تصبح المربوطة إلى النير حاملةً للأثقال؛ أما الرجال من الأسر العظيمة فليسوا كغيرهم.

5.36.37

न तन्मित्रं यस्य कोपाद्बिभेति ।
यद्वा मित्रं शङ्कितेनोपचर्यम्।
यस्मिन्मित्रे पितरीवाश्वसीत ।
तद्वै मित्रं सङ्गतानीतराणि ॥ ५.३६.३७ ॥

ليس صديقًا من يُخشى غضبُه، ولا من يُخدم بالريبة. الصديق الذي يُطمأن إليه كأب هو الصديق الحق؛ أما سائر الصلات فمجرد صحبة.

5.36.38

यः कश्चिदप्यसंबद्धो मित्रसावेन वर्तते ।
स एव बन्धुस्तन्मित्रं सा गतिस्तत्परायणम् ॥ ५.३६.३८ ॥

من يتصرف بروح المودة، وإن لم تربطه بك صلة، فهو قريب حقًا؛ هو الصديق، والملجأ، والسند الأعظم.

5.36.39

चलचित्तस्य वै पुंसो वृद्धाननुपसेवतः ।
पारिप्लवमतेर्नित्यमध्रुवो मित्रसङ्ग्रहः ॥ ५.३६.३९ ॥

فإن للرجل المتقلب الذهن، الذي لا يخدم كبار السن، والذي عقله دائم الاضطراب، تكون جماعة أصدقائه غير ثابتة أبدًا.

5.36.40

चलचित्तमनात्मानमिन्द्रियाणां वशानुगम् ।
अर्थाः समभिवर्तते हंसाः शुष्कं सरो यथा ॥ ५.३६.४० ॥

تُعرض الثروات عن الرجل المتقلب الذهن، الفاقد للتحكم بنفسه، الخاضع لحواسه، كما ترحل البجعات عن البحيرة الجافة.

5.36.41

अकस्मादेव कुप्यन्ति प्रसीदन्त्यनिमित्ततः ।
शीलमेतदसाधूनामभ्रं पारिप्लवं यथा ॥ ५.३६.४१ ॥

يغضب الأشرار فجأة دون سبب، ويرضون دون سبب؛ هكذا طبع الأشرار، متقلبٌ كالسحاب.

5.36.42

सत्कृताश्च कृतार्थाश्च मित्राणां न भवन्ति ये ।
तान्मृतानपि क्रव्यादाः कृतघ्नान्नोपभुञ्जते ॥ ५.३६.४२ ॥

أولئك الذين يُكرَمون من أصدقائهم ويُقضى لهم مقصدهم ولا يبقون لهم أوفياء، حتى إذا ماتوا لا تأكلهم الضواري.

5.36.43

अर्थयेदेव मित्राणि सति वाऽसति वा धने ।
नानर्थयन्प्रजानाति मित्राणां सारफल्गुताम् ॥ ५.३६.४३ ॥

سواء كان عنده مال أو لم يكن، ينبغي للمرء أن يطلب العون من أصدقائه؛ فمن لا يطلب لا يعرف حقيقة قيمة الأصدقاء وزيفهم.

5.36.44

सन्तापाद्भ्रश्यते रूपं सन्तापाद्भ्रश्यते बलम् ।
सन्तापाद्भ्रश्यते ज्ञानं सन्तापाद्व्याधिमृच्छति ॥ ५.३६.४४ ॥

بالهمّ يضيع الجمال، وبالهمّ تضيع القوة، وبالهمّ يضيع العلم، وبالهمّ يصيب المرء المرض.

5.36.45

अनवाप्यं च शोकेन शरीरं चोपतप्यते ।
अमित्राश्च प्रहृष्यन्ति मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ ५.३६.४५ ॥

بالحزن لا يُنال ما ينبغي نيله، ويتعذّب الجسد، ويفرح الأعداء؛ فلا تُلقِ قلبك في الحزن.

5.36.46

पुनर्नरो म्रियते जायते च ।
पुनर्नरो हीयते वर्धते च।
पुनर्नरो याचति याच्यते च ।
पुनर्नरः शोचति शोच्यते च ॥ ५.३६.४६ ॥

يموت الإنسان ثم يولد من جديد؛ ويضعف ثم ينمو من جديد؛ يسأل ثم يُسأل من جديد؛ يحزن ثم يُحزن عليه من جديد.

5.36.47

सुखं च दुःखं च भवाभवौ च ।
लाभालाभौ मरणं जीवितं च।
पर्यायशः सर्वमेते स्पृशन्ति ।
तस्माद्धीरो न च हृष्येन्न सोचेत् ॥ ५.३६.४७ ॥

السعادة والشقاء، والوجود والعدم، والربح والخسارة، والموت والحياة — كل ذلك يمسّ الإنسان على التعاقب؛ فلا يفرح الحكيم الثابت ولا يحزن.

5.36.48

चलानि हीमानि षडिन्द्रियाणि ।
तेषां यद्यद्वर्धते यत्रयत्र।
ततस्ततः स्रवते बुद्धिरस्य ।
च्छिद्रोदकुम्भादिव नित्यमम्भः ॥ ५.३६.४८ ॥

إنّ هذه الحواسّ الستّ لا تستقرّ حقًّا؛ حيثما نمت وحيثما اتّجهت، يتسرّب عقل هذا الإنسان كما يتسرّب الماء من جرّة مثقوبة دائمًا.

5.36.49

तनुरुद्धः शिखी राजा मिथ्योपचरितो मया ।
मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनान्तं करिष्यति ॥ ५.३६.४९ ॥

سيأتي الملك تنورودها وشيخي — الذي خدمته خداعًا — بنهاية أبنائي الحمقى بالحرب.

5.36.50

नित्योद्विग्नमिदं सर्वं नित्योद्विग्रमिदं मनः ।
यत्तत्पदमनुद्विग्नं तन्मे वद महामते ॥ ५.३६.५० ॥

كلّ هذا وهذا العقل مضطربان دائمًا. فأخبرني بتلك المنزلة الخالية من الاضطراب، أيّها العظيم الحكمة.

5.36.51

नान्यत्र विद्यातपसो नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ।
नान्यत्र लोभसन्त्यागाच्छान्तिं पश्यामि तेऽनघ ॥ ५.३६.५१ ॥

إنّي لا أرى لك سكينةً إلّا بالعلم والتقشّف، ولا إلّا بضبط الحواسّ، ولا إلّا بالتخلّي الحقيقيّ عن الطمع، أيّها الطاهر.

5.36.52

बुद्ध्या भयं प्रणुदति तपसा विन्दते महत् ।
गुरुशुश्रूषया ज्ञानं शान्तिं भोगेन विन्दति ॥ ५.३६.५२ ॥

بالعقل يُطرد الخوف؛ وبالتقشّف يُنال العظيم؛ وبخدمة المعلّم يُنال العلم؛ وبالتمتّع يُنال السكينة.

5.36.53

अनाश्रिता दानपुण्यं वेदपुण्यमनाश्रिताः ।
रागद्वेषविनिर्मुक्ता विचरन्तीह मोक्षिणः ॥ ५.३६.५३ ॥

أولئك الذين لا يعتمدون على ثواب الصدقة ولا على ثواب الوِيدا، المتحرّرون من الشهوة والكراهية، يجوبون هنا طالبين التحرّر.

5.36.54

स्वधीतस्य सुयुद्धस्य सुकृतस्य च कर्मणः ।
तपसश्च सुतप्तस्य तस्यान्ते सुखमेधते ॥ ५.३६.५४ ॥

ثمرة العلم المتقن والقتال المحسن والعمل الصالح والتقشف المحكم تنمو في النهاية سعادةً.

5.36.55

स्वास्तीर्णानि शयनानि प्रपन्ना ।
न वै भिन्ना जातु निद्रां लभन्ते।
न स्त्रीषु राजन्रतिमाप्नुवन्ति ।
न मागधैः स्तूयमाना न सूतैः ॥ ५.३६.५५ ॥

حتى وهم مستلقون على فرش ممهدة، لا ينال المتفرقون النوم أبدًا أيها الملك؛ ولا يجدون لذة بين النساء، ولا يمدحهم المغادهون والسوتا.

5.36.56

न वै भिन्ना जातु चरन्ति धर्मं ।
न वै सुखं प्राप्नुवन्तीह भिन्नाः ।
न वै भिन्ना गौरवं प्राप्नुवन्ति ।
न वै भिन्नाः प्रशमं रोचयन्ति ॥ ५.३६.५६ ॥

المتفرقون لا يمارسون الدَّرما أبدًا؛ والمتفرقون لا ينالون السعادة هنا؛ والمتفرقون لا ينالون التبجيل؛ والمتفرقون لا يحبون السلام.

5.36.57

न वै तेषां स्वदते पथ्यमुक्तं ।
योगक्षेमं कल्पते नैव तेषाम्।
भिन्नानां वै मनुजेन्द्र परायणं ।
न विद्यते किञ्चिदन्यद्विनाशात् ॥ ५.३६.५७ ॥

النصيحة النافعة لا تروق لهم، ولا يُرتَّب لهم أمن ولا رفاه. أيها سيد البشر، ليس للمتفرقين ملاذ؛ وليس لهم شيء سوى الهلاك.

5.36.58

संपन्नं गोषु संभाव्यं संभाव्यं ब्राह्मणे तपः ।
संभाव्यं चापलं स्त्रीषु संभाव्यं ज्ञातितो भयं ॥ ५.३६.५८ ॥

يُتوقَّع الرخاء من الأبقار، والتقشف من البراهمي، والتقلب من النساء، والخوف من الأقارب.

5.36.60

धूमायन्ते व्यपेतानि ज्वलन्ति सहितानि च ।
धृतराष्ट्रोल्मुकानीव ज्ञातयो भरतर्षभ ॥ ५.३६.६० ॥

الأقارب المتفرقون يتصاعد منهم الدخان، والمجتمعون يتقدون كالمشاعل. هكذا هم الأقارب، يا دهريتراشترا، يا ثور البهاراتا.

5.36.61

ब्राह्मणेषु च ये शूराः स्त्रीषु ज्ञातिषु गोषु च ।
वृन्तादिव फलं पक्वं धृतराष्ट्र पतन्ति ते ॥ ५.३६.६१ ॥

الأبطال بين البراهمة والنساء والأقارب والأبقار، يا دهريتراشترا، يسقطون كالثمرة الناضجة من عنقودها.

5.36.62

महानप्येकजो वृक्षो बलवान्सुप्रतिष्ठितः ।
प्रसह्य एव वातेन सस्कन्धो मर्दितुं क्षणात् ॥ ५.३६.६२ ॥

حتى الشجرة الكبيرة القوية المتجذرة التي نمت وحدها تُسحق مع جذعها في لحظة حين تضربها الريح بعنف.

5.36.63

अथ ये सहिता वृक्षाः सङ्घशः सुप्रतिष्ठिताः ।
ते हि शीघ्रतमान्वातान्सहन्तेन्योन्यसंश्रयात् ॥ ५.३६.६३ ॥

أما الأشجار التي تقف معا في جماعات، راسخة، فتتحمل أسرع الرياح بالاتكاء بعضها على بعض.

5.36.64

एवं मनुष्यमप्येकं गुणैरपि समन्वितम् ।
शक्यं द्विषन्तो मन्यन्ते वायुर्द्रुममिवैकजम् ॥ ५.३६.६४ ॥

وكذلك الرجل الواحد، وإن كان ذا فضائل، يظنه أعداؤه سهل الغلبة، كما تغلب الريح الشجرة النامية وحدها.

5.36.65

अन्योन्यसमुपष्टम्भादन्योन्यापाश्रयेण च ।
ज्ञातयः संप्रवर्धन्ते सरसीवोत्पलान्युत ॥ ५.३६.६५ ॥

بالتعاضد المتبادل والاعتماد بعضهم على بعض يزدهر الأقارب، كما تزدهر زهور اللوتس الزرقاء في البحيرة.

5.36.66

अवध्या ब्राह्मणा गावो ज्ञातयः शिशिवः स्त्रियः ।
येषां चान्नानि भुञ्जीत ये च स्युःक शरणागताः।
महत्यप्यपराधेऽपि तेषां दण्डो विसर्जनम् ॥ ५.३६.६६ ॥

لا يُقتل البراهمة والأبقار والأقارب والأطفال والنساء؛ ومن أكل المرء طعامه ولجأ إليه طالبًا الحماية، فالعقوبة لهم، حتى على الذنب الجسيم، هي الإطلاق لا القتل.

5.36.67

न मनुष्ये गुणः कश्चिद्राजन्सधनतामृते ।
अनातुरत्वाद्भद्रं ते मृतकल्पा हि रोगिणः ॥ ५.३६.६७ ॥

أيها الملك، لا فضيلة للإنسان بغير المال؛ فليكن لك الخير، فالمرضى ما داموا غير معافين كأنهم أموات.

5.36.68

अव्याधिजं कटुकं शीर्षरोगि ।
पापानुबन्धं परुषं तीक्ष्णमुष्णम् ।
सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो ।
मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य ॥ ५.३६.६८ ॥

ذلك الغضب، الذي لا يولد من مرض، المرّ، المسبّب للصداع، المرتبط بالإثم، الفظ، الحادّ، الحارّ، والذي يشربه الأخيار ولا يشربه الأشرار: أيها الملك العظيم، هدّئه واشربه.

तन्तवोऽप्यायता नित्यं तनवो बहुलाः समाः ।
बहून्बहुत्वादायासान्सहन्तीत्सुपमा सताम्
रोगार्दिता न फलान्याद्रियन्ते ।
न वै लभन्ते विषयेषु तत्त्वम्।
दुःखोपेता रोगिणो नित्यमेव ।
न बुध्यन्ते धनभोगान्नसौख्यम् ॥ ५.३६.६९ ॥

حتى الخيوط، الممدودة دائمًا، الرقيقة، الكثيرة والمتساوية، تتحمل كثيرًا من المشقات بكثرتها؛ وهذا تشبيه ملائم للأخيار. والمبتلون بالمرض لا يعيرون الثمار اهتمامًا، ولا يجدون الحقيقة في موضوعات الحواس؛ والمرضى المثقلون بالحزن لا يدركون أبدًا لذة التمتع بالثروة.