マハーバーラタ · 章 5.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.36.1
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
आत्रेयस्य च संवादं साध्यानां चेति नः श्रुतम् ॥ ५.३६.१ ॥
ここでこそ人々はこの古い物語を語る——アートレーヤとサーディヤ神群との対話であると、私たちは聞いている。
5.36.2
चरन्तं हंसरूपेण महर्षिं संशितव्रतम् ।
साध्या देवा महाप्राज्ञं पर्यपृच्छन्त वै पुरा ॥ ५.३६.२ ॥
白鳥の姿でさまよう、厳格な誓いの大仙、大智者に、サーディヤの神々は昔問いを投げかけた。
5.36.3
साध्या देवा वयमेते महर्षे ।
दृष्ट्वा भवन्तं न शक्नुमोऽनुमातुम्।
श्रुतेन धीरो बुद्धिमांस्त्वं मतो नः ।
काव्यां वाचं वक्तुमर्हस्युदाराम् ॥ ५.३६.३ ॥
大仙よ、我々サーディヤの神々は、あなたを見ても素性を推し量れません。学識によって、あなたは堅固で賢明と考えます。どうか崇高で詩的な言葉をお語りください。
5.36.4
एतत्कार्यममराः संश्रुतं मे ।
धृतिः शमः सत्यधर्मानुवृत्तिः।
ग्रन्थिं विनीय हृदयस्य सर्वं ।
प्रियाप्रिये चात्मसमं नयीत ॥ ५.३६.४ ॥
不死なる神々よ、これが私の聞いた務めです。不屈、寂静、真実の法への随順。心のすべての結びを解き、好むものと好まないものを自分と同じように扱うべきです。
5.36.5
आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेव तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ ५.३६.५ ॥
罵られても罵り返してはならない。耐え忍ぶ者の怒りこそが罵る者を焼き尽くし、その善行を得るのだ。
5.36.6
नाक्रोशी स्यान्नावमानी परस्य ।
मित्रद्रोही नोत नीचोपसेवी।
न चाभिमानी न च हीनवृत्तो ।
रूक्षां वाचं रुशतीं वर्जयीत ॥ ५.३६.६ ॥
人をののしる者や侮辱する者であってはならない。友を裏切る者や卑しい者に仕える者であってもならない。高慢であってはならず、下劣な振る舞いをしてもならない。荒々しく人を傷つける言葉を避けるべきである。
5.36.7
मर्माण्यस्थीनि हृदयं तथासू-
न्रूक्षा वाचो निर्दहन्तीह पुंसाम्।
तस्माद्वाचमुशतीं रूक्षरूपां ।
धर्मारामो नित्यशो वर्जयीत ॥ ५.३६.७ ॥
荒々しい言葉は、この世で人の急所や骨、心臓、さらには命の息すら焼き尽くす。ゆえに法を喜ぶ者は、常に荒々しく人を傷つける言葉を避けるべきである。
5.36.8
अरुन्तुदं परुषं रूक्षवाचं ।
वाक्कण्टकैर्वितुदन्तं मनुष्यान्।
विद्यादलक्ष्मीकतमं जननां ।
मुखे निबद्धां निर्ऋतिं वै वहन्तम् ॥ ५.३६.८ ॥
荒く苦く粗い言葉という棘で人々を突き刺し傷つける者は、人々の中で最も不吉な者と知るべきである。彼は口に結びつけた破滅を担っているのだ。
5.36.9
परश्चेदेनमभिविद्ध्येत बाणै-
र्भृशं सुतीक्ष्णैरनलार्कदीप्तैः ।
विरिच्यमानोऽप्यतिरिच्यमानो ।
विद्यात्कविः सुकृतं मे दधाति ॥ ५.३६.९ ॥
もし他人が火や太陽のように燃える極めて鋭い矢で彼を激しく射貫いたとしても、射貫かれながらなお一層揺るがずにいるなら、賢者は、彼が私の功徳を担っているのだと知るべきである。
5.36.10
यदि सन्तं सेवति यद्यसन्तं ।
तपस्विनं यदि वा स्तेनमेव।
वासो यथा रङ्गवशं प्रयाति ।
तथा स तेषां वशमभ्युपैति ॥ ५.३६.१० ॥
善人に仕えようと、悪人に仕えようと、苦行者に仕えようと、盗人に仕えようと、布が染料の力に染まるように、彼はそれらの者の支配に入ってしまう。
5.36.11
अतिवादं न प्रवदेन्न वादये-
द्यो नाहतः प्रतिहन्यान्न घातयेत् ।
हन्तुं च यो नेच्छति पापकं वै ।
तस्मै देवाः स्पृहयन्त्यागताय ॥ ५.३६.११ ॥
侮辱の言葉を発さず、挑発もせず、打たれても打ち返さず、打ち返させもせず、悪を為すことを望まない者を、神々は望む。
5.36.12
अव्याहृतं व्याहृताच्छ्रेय आहुः ।
सत्यं वदेद्व्याहृतं तद्द्वितीयम्।
प्रियं वदेद्व्याहृतं तत्तृतीयं ।
धर्म्यं वदेद्व्याहृतं तच्चतुर्थम् ॥ ५.३६.१२ ॥
語らないことは語ることに勝ると言われる。語るなら真実を語れ——これが第二。快いことを語れ——これが第三。法にかなうことを語れ——これが第四。
5.36.13
यादृशैः सन्निविशते यादृशांश्चोपसेवते ।
यादृगिच्छेच्च भवितुं तादृग्भवति पूरुषः ॥ ५.३६.१३ ॥
人は、共に過ごし仕える人々のようになり、そしてなりたいと願う姿になる。
5.36.14
यतो यतो निवर्तते ततस्ततो विमुच्यते ।
निवर्तनाद्धि सर्वतो न वेत्ति दुःखमण्वपि
न जीयते चानुजिगीषतेऽन्या-
न्न वैरकृच्चाप्रतिघातकश्च। ॥ ५.३६.१४ ॥
どこからでも身を引けば、そこから解放される。あらゆる方面から身を引くので、わずかの苦しみも知らない。彼は打ち負かされず、他者を征服しようとも望まず、敵意を生まず、報復もしない。
5.36.15
निन्दाप्रशंसासु समस्वभावो ।
न शोचते हृष्यति नैव चायम् ॥ ५.३६.१५ ॥
非難と賞賛に対して平等な本性をもつ者は、嘆くことも喜ぶこともない。
5.36.16
भावमिच्छति सर्वस्य नाभावे कुरुते मनः ।
सत्यवादी मृदुर्दान्तो यः स उत्तमपूरुषः ॥ ५.३६.१६ ॥
すべての人の幸福を望み、心を悪に向けず、真実を語り、穏やかで自制した者——それこそ最上の人である。
5.36.17
नानर्थकं सान्त्वयति प्रतिज्ञाय ददाति च ।
रन्ध्रं परस्य जानाति यः स मध्यमपूरुषः ॥ ५.३६.१७ ॥
空しくなく慰め、約束したものを与え、他者の弱点を知る者、それが中位の人（マディヤマ・プルシャ）である。
5.36.19
निराकरोति मित्राणि यो वै सोऽधमपूरुषः ॥ ५.३६.१९ ॥
友を遠ざける者こそ、卑しい人（アダマ・プルシャ）である。
5.36.20
उत्तमानेव सेवेत प्राप्तकाले तु मध्यमान् ।
अधमांस्तु न सेवेत य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ ५.३६.२० ॥
最上の人にのみ仕え、適切な時には中位の人に仕えよ。下位の人に仕えてはならない――自らの繁栄を望むならば。
5.36.21
प्राग्नोति वै वित्तमसद्बलेन ।
नित्योत्थानात्प्रज्ञया पौरुषेण।
न त्वेव सम्यग्लभते प्रशंसां ।
न वृत्तमाप्नोति महाकुलानाम् ॥ ५.३६.२१ ॥
不正な力によって富を得ることもでき、絶えざる努力、知恵、勇気によっても得られる。しかし真の称賛は得られず、大家族の振る舞いも得られない。
5.36.22
महाकुलेभ्यः स्पृहयन्ति देवा ।
धर्मार्थनित्याश्च बहुश्रुताश्च।
पृच्छामि त्वां विदुरं प्रश्नमेतं ।
भवन्ति वै कानि महाकुलानि ॥ ५.३६.२२ ॥
神々ですら大家族を羨むし、ダルマとアルタに常に励む者、博学な者もそうである。ヴィドゥラよ、この問いをおまえに問う——どれが大家族なのか。
5.36.23
तपो दमो ब्रह्मवित्त्वं तितिक्षा ।
इज्या विवाहाः सान्त्वनं चान्नदानम्।
अष्टावेते नित्यमेवं भवन्ति ।
सतां गुणास्तानि महाकुलानि ॥ ५.३६.२३ ॥
苦行、自制、ブラフマンの知、忍耐、祭祀、婚姻、慰め、施食――この八つは常にこのようにある。善人のこれらの徳性こそが大家族である。
5.36.24
येषां न वृत्तं व्यथते न योनि-
श्चित्तप्रसादेन चरन्ति धर्मम्।
ये कीर्तिमिच्छन्ति कुले विशिष्टां ।
त्यक्तानृतास्तानि महाकुलानि ॥ ५.३६.२४ ॥
その振る舞いと出自が乱れず、澄んだ心でダルマを行い、自らの家系で卓越した名声を望み、偽りを捨てた者たち、それこそが大家系（mahākulāni）である。
5.36.25
अनिज्यया कुविवाहैर्वेदस्योत्सादनेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥ ५.३६.२५ ॥
祭祀を怠ること、不適切な婚姻、ヴェーダの破壊、そしてバラモンへの違背によって、家系は無家系（akulatā）の状態に陥る。
5.36.26
देवद्रव्यनिनाशेन ब्रह्मस्वहरणेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥ ५.३६.२६ ॥
神々の財を破壊し、バラモンの財を奪い、バラモンに背くことによって、家系は無家系（akulatā）の状態に陥る。
5.36.27
ब्राह्मणानां परिभवात्परिवादाच्च भारत ।
कुलान्यकुलतां यान्ति न्यासापहरणेन च ॥ ५.३६.२७ ॥
バーラタよ、バラモンを侮辱し中傷すること、預けられた寄託物を横領することによって、家系は無家系（akulatā）の状態に陥る。
5.36.28
कुलानि समुपेताननि गोभिः पुरुषतोऽर्थतः ।
कुलसंख्यां न गच्छन्ति यानि हीनानि वृत्ततः ॥ ५.३६.२८ ॥
牛と人と富に恵まれていても、振る舞いの劣る家系は、家系の数に数えられない（kula-saṃkhyā）。
5.36.29
वृत्ततस्त्वविहीनानि कुलान्यल्पधनान्यपि ।
कुलसङ्ख्यां च गच्छन्ति कर्षन्ति च महद्यशः ॥ ५.३६.२९ ॥
しかし振る舞いに欠けるところのない家系は、財が少なくとも家系の数に数えられ、大いなる名声（yaśas）を引き寄せる。
5.36.30
वृत्तं यत्नेन संरक्षेद्वित्तमेति च याति च ।
अक्षीणो वित्ततः क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः ॥ ५.३६.३० ॥
行いは努力して守るべきである。富は来ては去るもの。富においては衰えず、行いにおいて衰えた者は滅びた、滅びた。
5.36.31
गोभिः पशुभिरश्वैश्च कृष्या च सुसमृद्धया ।
कुलानि न प्ररोहन्ति यानि हीनानि वृत्ततः ॥ ५.३६.३१ ॥
牛や家畜、馬、そして非常に繁栄した農耕があっても、行いに欠ける家系は芽吹かない。
5.36.32
मा नः कुले वैरकृत्कश्चिदस्तु ।
राजा बद्धो मा परस्वापहारी ।
मित्रद्रोही नैकृतिकोऽनृती वा ।
पूर्वाशी वा पितृदेवातिथिभ्यः ॥ ५.३६.३२ ॥
我が家系に敵意を生む者がいませんように。王が縛られませんように。他人の財を奪う者がいませんように。友を裏切る者、欺く者、偽る者もなく、祖霊・神々・客より先に食べる者もいませんように。
5.36.33
यश्च नो ब्राह्मणान्हन्याद्यश्च नो ब्राह्णणान् द्विषेत् ।
न नः स समितिं गच्छेद्यश्च नो निर्वपेत्कृषिम् ॥ ५.३६.३३ ॥
我らのバラモンを殺す者、我らのバラモンを憎む者は、我らの集会に来てはならない。また我らの耕作を行わない者も来てはならない。
5.36.34
तृणानि भूमिरुदकं वाक्व्रतुर्थी च सूनृता ।
सतामेतानि गेहेषु नोच्छिद्यन्ते कदाचन ॥ ५.३६.३४ ॥
草、大地、水、そして四つ目は優しく真実の言葉。これらは善人の家では決して尽きることがない。
5.36.35
श्रद्धया परया राजन्नुपनीतानि सत्कृतिम् ।
प्रवृत्तानि महाप्राज्ञ धर्मिणां पुण्यकर्मिणाम् ॥ ५.३६.३५ ॥
王よ、最高の信仰をもって捧げられたこの敬意は、大いなる智者よ、義にかない功徳を積む人々によって与えられるのです。
5.36.36
सूक्ष्मोऽपि भारं नृपते स्यन्दनो वै ।
शक्तो वोढुं न तथाऽन्ये महीजाः ।
एवं युक्ता भारसहा भवन्ति ।
महाकुलीना न तथान्ये मनुष्याः ॥ ५.३६.३६ ॥
王よ、小さな戦車でさえ重い荷を運ぶことはできず、大地に生まれた他の生き物もそうである。このように軛につながれたものは荷を耐え忍ぶが、名門の人々は他の人々とは違う。
5.36.37
न तन्मित्रं यस्य कोपाद्बिभेति ।
यद्वा मित्रं शङ्कितेनोपचर्यम्।
यस्मिन्मित्रे पितरीवाश्वसीत ।
तद्वै मित्रं सङ्गतानीतराणि ॥ ५.३६.३७ ॥
怒りを恐れる相手や、疑いながら仕えねばならぬ相手は友ではない。父のように安らかに頼れる友こそ真の友であり、他の関係はただの交わりにすぎない。
5.36.38
यः कश्चिदप्यसंबद्धो मित्रसावेन वर्तते ।
स एव बन्धुस्तन्मित्रं सा गतिस्तत्परायणम् ॥ ५.३६.३८ ॥
たとえ縁故がなくとも友情の心で振る舞う者こそ親族である。彼こそ友であり、拠り所であり、最高の支えである。
5.36.39
चलचित्तस्य वै पुंसो वृद्धाननुपसेवतः ।
पारिप्लवमतेर्नित्यमध्रुवो मित्रसङ्ग्रहः ॥ ५.३६.३९ ॥
心の定まらず、年長者に仕えず、常に心が落ち着かない人の友の集まりは、いつも不安定である。
5.36.40
चलचित्तमनात्मानमिन्द्रियाणां वशानुगम् ।
अर्थाः समभिवर्तते हंसाः शुष्कं सरो यथा ॥ ५.३६.४० ॥
心が移ろい、自己を制することなく、感覚に従う人からは富が離れ去る。干上がった池を白鳥が去るように。
5.36.41
अकस्मादेव कुप्यन्ति प्रसीदन्त्यनिमित्ततः ।
शीलमेतदसाधूनामभ्रं पारिप्लवं यथा ॥ ५.३६.४१ ॥
悪人は突然、理由もなく怒り、理由もなく喜ぶ。これが悪人の性質であり、雲のように定まらない。
5.36.42
सत्कृताश्च कृतार्थाश्च मित्राणां न भवन्ति ये ।
तान्मृतानपि क्रव्यादाः कृतघ्नान्नोपभुञ्जते ॥ ५.३६.४२ ॥
友人に敬われ目的を果たしながらも友に誠実でない者は、死んでも肉食の獣たちは食べようとしない。
5.36.43
अर्थयेदेव मित्राणि सति वाऽसति वा धने ।
नानर्थयन्प्रजानाति मित्राणां सारफल्गुताम् ॥ ५.३६.४३ ॥
富があってもなくても、友に助けを求めるべきだ。求めない者は、友の真価と空しさを知ることができない。
5.36.44
सन्तापाद्भ्रश्यते रूपं सन्तापाद्भ्रश्यते बलम् ।
सन्तापाद्भ्रश्यते ज्ञानं सन्तापाद्व्याधिमृच्छति ॥ ५.३६.४४ ॥
苦悩によって容姿が失われ、苦悩によって力が失われ、苦悩によって知恵が失われ、苦悩によって病に陥る。
5.36.45
अनवाप्यं च शोकेन शरीरं चोपतप्यते ।
अमित्राश्च प्रहृष्यन्ति मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ ५.३६.४५ ॥
悲しみによって得るべきものは得られず、身体も苦しむ。敵は喜ぶ。だから心を悲しみに向けてはならない。
5.36.46
पुनर्नरो म्रियते जायते च ।
पुनर्नरो हीयते वर्धते च।
पुनर्नरो याचति याच्यते च ।
पुनर्नरः शोचति शोच्यते च ॥ ५.३६.४६ ॥
人は再び死に、再び生まれる。人は再び衰え、再び栄える。人は再び乞い、再び乞われる。人は再び嘆き、再び嘆かれる。
5.36.47
सुखं च दुःखं च भवाभवौ च ।
लाभालाभौ मरणं जीवितं च।
पर्यायशः सर्वमेते स्पृशन्ति ।
तस्माद्धीरो न च हृष्येन्न सोचेत् ॥ ५.३६.४७ ॥
幸福と苦痛、有ることと無いこと、得と失、死と生——これらすべてが交互に人に触れる。ゆえに堅固な人は喜ばず、また嘆いてはならない。
5.36.48
चलानि हीमानि षडिन्द्रियाणि ।
तेषां यद्यद्वर्धते यत्रयत्र।
ततस्ततः स्रवते बुद्धिरस्य ।
च्छिद्रोदकुम्भादिव नित्यमम्भः ॥ ५.३६.४८ ॥
まことにこの六つの感官は不安定である。それらが増長するところどこにでも、この人の知恵は穴のあいた水瓶の水のように絶えず流れ出てしまう。
5.36.49
तनुरुद्धः शिखी राजा मिथ्योपचरितो मया ।
मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनान्तं करिष्यति ॥ ५.३६.४९ ॥
私が偽りに仕えた王、タヌルッダとシキーが、戦いによって私の愚かな息子たちの終わりをもたらすだろう。
5.36.50
नित्योद्विग्नमिदं सर्वं नित्योद्विग्रमिदं मनः ।
यत्तत्पदमनुद्विग्नं तन्मे वद महामते ॥ ५.३६.५० ॥
この全てと、この心は常に動揺している。動揺のない境地を私に語ってください、大智者よ。
5.36.51
नान्यत्र विद्यातपसो नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ।
नान्यत्र लोभसन्त्यागाच्छान्तिं पश्यामि तेऽनघ ॥ ५.३६.५१ ॥
無垢なる者よ、あなたにとって寂静は、学識と苦行によるほかになく、感官の制御によるほかになく、真に貪欲を捨てることによるほかにないと私は見る。
5.36.52
बुद्ध्या भयं प्रणुदति तपसा विन्दते महत् ।
गुरुशुश्रूषया ज्ञानं शान्तिं भोगेन विन्दति ॥ ५.३६.५२ ॥
智慧によって恐れを払い、苦行によって偉大なものを得る。師に仕えることによって知識を得、享受によって寂静を得る。
5.36.53
अनाश्रिता दानपुण्यं वेदपुण्यमनाश्रिताः ।
रागद्वेषविनिर्मुक्ता विचरन्तीह मोक्षिणः ॥ ५.३६.५३ ॥
布施の功徳にも、ヴェーダの功徳にも頼らず、愛着と憎しみから解放された者たちは、ここで解脱を求めて歩き回る。
5.36.54
स्वधीतस्य सुयुद्धस्य सुकृतस्य च कर्मणः ।
तपसश्च सुतप्तस्य तस्यान्ते सुखमेधते ॥ ५.३६.५४ ॥
よく学んだこと、よく戦ったこと、よく行った行為と、よく修めた苦行の果実は、最後に幸福となって育つ。
5.36.55
स्वास्तीर्णानि शयनानि प्रपन्ना ।
न वै भिन्ना जातु निद्रां लभन्ते।
न स्त्रीषु राजन्रतिमाप्नुवन्ति ।
न मागधैः स्तूयमाना न सूतैः ॥ ५.३६.५५ ॥
よく整えられた寝床に横たわっても、分裂した者は決して眠りを得られず、王よ、女性の中に喜びを見いだせず、マーガダや御者たちに称えられることもない。
5.36.56
न वै भिन्ना जातु चरन्ति धर्मं ।
न वै सुखं प्राप्नुवन्तीह भिन्नाः ।
न वै भिन्ना गौरवं प्राप्नुवन्ति ।
न वै भिन्नाः प्रशमं रोचयन्ति ॥ ५.३६.५६ ॥
分裂した者は決して法を行わず、分裂した者はここで幸福を得ず、分裂した者は名誉を得ず、分裂した者は寂静を好まない。
5.36.57
न वै तेषां स्वदते पथ्यमुक्तं ।
योगक्षेमं कल्पते नैव तेषाम्।
भिन्नानां वै मनुजेन्द्र परायणं ।
न विद्यते किञ्चिदन्यद्विनाशात् ॥ ५.३६.५७ ॥
有益な忠告も彼らには合わず、彼らには安穏と幸福の備えもない。人王よ、分裂した者には拠り所がなく、滅亡のほかに何もない。
5.36.58
संपन्नं गोषु संभाव्यं संभाव्यं ब्राह्मणे तपः ।
संभाव्यं चापलं स्त्रीषु संभाव्यं ज्ञातितो भयं ॥ ५.३६.५८ ॥
牛には豊かさが期待され、バラモンには苦行が期待され、女性には移り気が期待され、親族からは恐れが期待される。
5.36.60
धूमायन्ते व्यपेतानि ज्वलन्ति सहितानि च ।
धृतराष्ट्रोल्मुकानीव ज्ञातयो भरतर्षभ ॥ ५.३६.६० ॥
離れた親族は煙をくすぶらせ、共にいる者は松明のように燃え上がる。バラタの雄牛よ、ドリタラーシュトラ、親族とはそういうものだ。
5.36.61
ब्राह्मणेषु च ये शूराः स्त्रीषु ज्ञातिषु गोषु च ।
वृन्तादिव फलं पक्वं धृतराष्ट्र पतन्ति ते ॥ ५.३६.६१ ॥
婆羅門、女性、親族、牛の中にいる勇士たちは、ドリタラーシュトラよ、熟した果実が茎から落ちるように落ちてゆく。
5.36.62
महानप्येकजो वृक्षो बलवान्सुप्रतिष्ठितः ।
प्रसह्य एव वातेन सस्कन्धो मर्दितुं क्षणात् ॥ ५.३६.६२ ॥
ひとりで育った大きく強く根を張った木であっても、風が激しく吹きつければ、幹ごと一瞬で砕かれてしまう。
5.36.63
अथ ये सहिता वृक्षाः सङ्घशः सुप्रतिष्ठिताः ।
ते हि शीघ्रतमान्वातान्सहन्तेन्योन्यसंश्रयात् ॥ ५.३६.६३ ॥
だが、群れをなして共に立ち、しっかり根づいた木々は、互いに寄りかかり支え合うことで、最も速い風にさえ耐える。
5.36.64
एवं मनुष्यमप्येकं गुणैरपि समन्वितम् ।
शक्यं द्विषन्तो मन्यन्ते वायुर्द्रुममिवैकजम् ॥ ५.३६.६४ ॥
同じように、一人の人間は美徳を備えていても、敵はそれを容易に屈服させられると考える。ちょうど風が一本だけ生えた木を倒すように。
5.36.65
अन्योन्यसमुपष्टम्भादन्योन्यापाश्रयेण च ।
ज्ञातयः संप्रवर्धन्ते सरसीवोत्पलान्युत ॥ ५.३६.६५ ॥
互いに支え合い、互いに頼り合うことで、親族は栄える。湖に青い蓮が咲き誇るように。
5.36.66
अवध्या ब्राह्मणा गावो ज्ञातयः शिशिवः स्त्रियः ।
येषां चान्नानि भुञ्जीत ये च स्युःक शरणागताः।
महत्यप्यपराधेऽपि तेषां दण्डो विसर्जनम् ॥ ५.३६.६६ ॥
バラモン、牛、親族、子供、女性は殺されてはならない。食を共にし、庇護を求めて来た者には、大きな罪があっても罰は処刑ではなく、ただ放免である。
5.36.67
न मनुष्ये गुणः कश्चिद्राजन्सधनतामृते ।
अनातुरत्वाद्भद्रं ते मृतकल्पा हि रोगिणः ॥ ५.३६.६७ ॥
王よ、財がなければ人に何の徳もない。あなたに幸いあれ。病人は病が癒えるまで、まことに死者に等しいのだから。
5.36.68
अव्याधिजं कटुकं शीर्षरोगि ।
पापानुबन्धं परुषं तीक्ष्णमुष्णम् ।
सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो ।
मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य ॥ ५.३६.६८ ॥
病から生じず、苦く、頭痛を起こし、悪に結びつき、荒々しく、鋭く、熱いその怒りは、善人は飲むが悪人は飲まない。偉大な王よ、それを鎮めて飲みなさい。
5.36.69
तन्तवोऽप्यायता नित्यं तनवो बहुलाः समाः ।
बहून्बहुत्वादायासान्सहन्तीत्सुपमा सताम्
रोगार्दिता न फलान्याद्रियन्ते ।
न वै लभन्ते विषयेषु तत्त्वम्।
दुःखोपेता रोगिणो नित्यमेव ।
न बुध्यन्ते धनभोगान्नसौख्यम् ॥ ५.३६.६९ ॥
糸でさえ、常に伸ばされ、細く、多く、同じであり、その多さゆえに多くの苦労に耐える。これは善人にふさわしい比喩である。病に苦しむ者は実りを顧みず、感官の対象に真理を見いだせない。苦しみに満ちた病人は、富を享受する幸せを決して知らない。
5.36.70
पुरा ह्युक्तं नाकरोस्त्वं वचो मे ।
द्यूते जितां द्रौपदीं प्रेक्ष्य राजन्।
दुर्योधनं वारयेत्यक्षवत्यां ।
कितवत्वं पण्डिता वर्जयन्ति ॥ ५.३६.७० ॥
以前に私は言ったのに、あなたは私の言葉に従わなかった。王よ、賭博で勝ち取られたドラウパディーを見て、ドゥルヨーダナを止めよ。賢者は博打を避ける。
5.36.71
न तद्बलं यन्मृदुना विरुध्यते ।
सूक्ष्मो धर्मस्तरसा सेवितव्यः।
प्रध्वंसिनी क्रूरसमाहिता श्री-
र्मृदुप्रौढा गच्छति पुत्रपौत्रान् ॥ ५.३६.७१ ॥
柔和に逆らうものは力ではない。微妙なダルマは力ずくではなく、自然に実践すべきである。残酷によって得た富は滅び、柔和によって熟した富は子や孫へと伝わる。
5.36.72
धार्तराष्ट्राः पाण्डवान्पालयन्तु ।
पाण्डोः सुतास्तव पुत्रांश्च पान्तु।
एकारिमित्राः कुरवो ह्येककार्या ।
जीवन्तु राजन्सुखिनः समृद्धाः ॥ ५.३६.७२ ॥
ドリタラーシュトラの息子たちはパーンダヴァを守れ。パーンドゥの息子たちはあなたの息子たちを守れ。クル族は一人の友、一人の敵、一つの目的を持て。王よ、彼らが幸福で繁栄して生きますように。
5.36.73
मेढीभूतः कौरवाणां त्वमद्य ।
त्वय्याधीनं कुरुकुलमाजमीढ।
पार्थान्बालान्वनवासप्रतप्ता-
न्गोपायस्व स्वं यशस्तात रक्षन् ॥ ५.३६.७३ ॥
今日、あなたはカウラヴァの柱である。クル族の家はあなたにかかっている。アジャミーダの末裔よ、森の流浪に焼かれたプリターの若き息子たちを守れ。愛しき者よ、自らの名誉を守りつつ彼らを守れ。
5.36.74
सन्धत्स्व त्वं कौरव पाण्डुपुत्रै-
र्मा नेऽन्तरं रिपवः प्रार्थयन्तु।
सत्ये स्थितास्ते नरदेव सर्वे ।
दुर्योधनं स्थापय त्वं नरेन्द्र ॥ ५.३६.७४ ॥
クル族の者よ、パーンドゥの子らと和睦せよ。敵が我らの隙を狙わぬように。人の主よ、彼らは皆真理に留まっている。人の主よ、ドゥルヨーダナをその地位に留めよ。