ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.36.1
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
आत्रेयस्य च संवादं साध्यानां चेति नः श्रुतम् ॥ ५.३६.१ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಆತ್ರೇಯನ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯರ ಸಂವಾದ ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
5.36.2
चरन्तं हंसरूपेण महर्षिं संशितव्रतम् ।
साध्या देवा महाप्राज्ञं पर्यपृच्छन्त वै पुरा ॥ ५.३६.२ ॥
ಹಂಸರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಕಠಿಣ ವ್ರತದ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನನ್ನು, ಸಾಧ್ಯ ದೇವತೆಗಳು ಹಿಂದೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.
5.36.3
साध्या देवा वयमेते महर्षे ।
दृष्ट्वा भवन्तं न शक्नुमोऽनुमातुम्।
श्रुतेन धीरो बुद्धिमांस्त्वं मतो नः ।
काव्यां वाचं वक्तुमर्हस्युदाराम् ॥ ५.३६.३ ॥
ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ನಾವು ಸಾಧ್ಯ ದೇವತೆಗಳು, ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿ ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಶ್ರುತಿಯಿಂದ ನೀವು ಧೀರರೂ ಬುದ್ಧಿವಂತರೂ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಕಾವ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ನುಡಿಯಲು ನೀವು ಯೋಗ್ಯರು.
5.36.4
एतत्कार्यममराः संश्रुतं मे ।
धृतिः शमः सत्यधर्मानुवृत्तिः।
ग्रन्थिं विनीय हृदयस्य सर्वं ।
प्रियाप्रिये चात्मसमं नयीत ॥ ५.३६.४ ॥
ಅಮರರೇ, ಇದೇ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ: ಧೃತಿ, ಶಮ, ಸತ್ಯಧರ್ಮದ ಅನುಸರಣೆ. ಹೃದಯದ ಎಲ್ಲ ಗಂಟುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಿಯವನ್ನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಕಾಣಬೇಕು.
5.36.5
आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेव तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ ५.३६.५ ॥
ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನಿಂದಿಸಬಾರದು; ತಾಳ್ಮೆಯುಳ್ಳವನ ಕೋಪವೇ ನಿಂದಿಸುವವನನ್ನು ಸುಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ, ಅವನ ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
5.36.6
नाक्रोशी स्यान्नावमानी परस्य ।
मित्रद्रोही नोत नीचोपसेवी।
न चाभिमानी न च हीनवृत्तो ।
रूक्षां वाचं रुशतीं वर्जयीत ॥ ५.३६.६ ॥
ಇತರರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನಾಗಬಾರದು, ಅವಮಾನಿಸುವವನೂ ಆಗಬಾರದು; ಮಿತ್ರದ್ರೋಹಿಯಾಗಬಾರದು, ನೀಚರನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನೂ ಆಗಬಾರದು. ಅಭಿಮಾನಿಯೂ, ಹೀನ ನಡತೆಯುಳ್ಳವನೂ ಆಗಬಾರದು; ಕಠೋರ, ನೋಯಿಸುವ ಮಾತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
5.36.7
मर्माण्यस्थीनि हृदयं तथासू-
न्रूक्षा वाचो निर्दहन्तीह पुंसाम्।
तस्माद्वाचमुशतीं रूक्षरूपां ।
धर्मारामो नित्यशो वर्जयीत ॥ ५.३६.७ ॥
ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು, ಎಲುಬುಗಳನ್ನು, ಹೃದಯವನ್ನು, ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ಸುಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವನು ಸದಾ ಕಠೋರ, ನೋಯಿಸುವ ಮಾತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
5.36.8
अरुन्तुदं परुषं रूक्षवाचं ।
वाक्कण्टकैर्वितुदन्तं मनुष्यान्।
विद्यादलक्ष्मीकतमं जननां ।
मुखे निबद्धां निर्ऋतिं वै वहन्तम् ॥ ५.३६.८ ॥
ಕಠೋರ, ಕಟುವಾದ, ರೂಕ್ಷ ಮಾತುಗಳ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ನೋಯಿಸುವವನನ್ನು, ಜನರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಮಂಗಳಕರನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ವಿನಾಶವನ್ನೇ ಹೊರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
5.36.9
परश्चेदेनमभिविद्ध्येत बाणै-
र्भृशं सुतीक्ष्णैरनलार्कदीप्तैः ।
विरिच्यमानोऽप्यतिरिच्यमानो ।
विद्यात्कविः सुकृतं मे दधाति ॥ ५.३६.९ ॥
ಒಬ್ಬನು ಇವನನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆದರೂ, ಗಾಯಗೊಂಡರೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವವನನ್ನು, ನನ್ನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸುವವನೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
5.36.10
यदि सन्तं सेवति यद्यसन्तं ।
तपस्विनं यदि वा स्तेनमेव।
वासो यथा रङ्गवशं प्रयाति ।
तथा स तेषां वशमभ्युपैति ॥ ५.३६.१० ॥
ಒಬ್ಬನು ಸಜ್ಜನನನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೂ, ದುರ್ಜನನನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೂ, ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಳ್ಳನನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೂ, ಬಟ್ಟೆ ಬಣ್ಣದ ವಶವಾಗುವಂತೆ ಅವನು ಅವರ ವಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.36.11
अतिवादं न प्रवदेन्न वादये-
द्यो नाहतः प्रतिहन्यान्न घातयेत् ।
हन्तुं च यो नेच्छति पापकं वै ।
तस्मै देवाः स्पृहयन्त्यागताय ॥ ५.३६.११ ॥
ಅವಮಾನದ ಮಾತನ್ನಾಡದವನು, ಕೆರಳಿಸದವನು, ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಪ್ರತಿಹೊಡೆಯದವನು, ಹೊಡೆಸದವನು, ಪಾಪ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸದವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
5.36.12
अव्याहृतं व्याहृताच्छ्रेय आहुः ।
सत्यं वदेद्व्याहृतं तद्द्वितीयम्।
प्रियं वदेद्व्याहृतं तत्तृतीयं ।
धर्म्यं वदेद्व्याहृतं तच्चतुर्थम् ॥ ५.३६.१२ ॥
ಮಾತನಾಡದಿರುವುದು ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾತನಾಡಬೇಕಾದರೆ ಸತ್ಯ ಮಾತನಾಡಬೇಕು — ಇದು ಎರಡನೆಯದು; ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕು — ಇದು ಮೂರನೆಯದು; ಧರ್ಮ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕು — ಇದು ನಾಲ್ಕನೆಯದು.
5.36.13
यादृशैः सन्निविशते यादृशांश्चोपसेवते ।
यादृगिच्छेच्च भवितुं तादृग्भवति पूरुषः ॥ ५.३६.१३ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಎಂಥವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೋ, ಎಂಥವರನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೋ, ಎಂಥವನಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ, ಅಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
5.36.14
यतो यतो निवर्तते ततस्ततो विमुच्यते ।
निवर्तनाद्धि सर्वतो न वेत्ति दुःखमण्वपि
न जीयते चानुजिगीषतेऽन्या-
न्न वैरकृच्चाप्रतिघातकश्च। ॥ ५.३६.१४ ॥
ಎಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದರಿಂದ ಅಣುವಷ್ಟೂ ದುಃಖ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇತರರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ವೈರ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಹತಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
5.36.15
निन्दाप्रशंसासु समस्वभावो ।
न शोचते हृष्यति नैव चायम् ॥ ५.३६.१५ ॥
ನಿಂದೆ ಮತ್ತು ಹೊಗಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ವಭಾವ ಉಳ್ಳವನು ಇವನು; ಇವನು ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹರ್ಷಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
5.36.16
भावमिच्छति सर्वस्य नाभावे कुरुते मनः ।
सत्यवादी मृदुर्दान्तो यः स उत्तमपूरुषः ॥ ५.३६.१६ ॥
ಎಲ್ಲರ ಒಳಿತನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಕೆಟ್ಟದ್ದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಹಾಕದವನು, ಸತ್ಯವಾದಿ, ಮೃದು, ದಾಂತ — ಅವನೇ ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ.
5.36.17
नानर्थकं सान्त्वयति प्रतिज्ञाय ददाति च ।
रन्ध्रं परस्य जानाति यः स मध्यमपूरुषः ॥ ५.३६.१७ ॥
ನಿರರ್ಥಕವಲ್ಲದೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವವನು, ಮಾತು ಕೊಟ್ಟು ನೀಡುವವನು, ಇತರರ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯುವವನು ಮಧ್ಯಮ ಪುರುಷ.
5.36.19
निराकरोति मित्राणि यो वै सोऽधमपूरुषः ॥ ५.३६.१९ ॥
ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವವನೇ ಅಧಮ ಪುರುಷ.
5.36.20
उत्तमानेव सेवेत प्राप्तकाले तु मध्यमान् ।
अधमांस्तु न सेवेत य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ ५.३६.२० ॥
ಉತ್ತಮರನ್ನೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮರನ್ನು; ಅಧಮರನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು — ತನ್ನ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು.
5.36.21
प्राग्नोति वै वित्तमसद्बलेन ।
नित्योत्थानात्प्रज्ञया पौरुषेण।
न त्वेव सम्यग्लभते प्रशंसां ।
न वृत्तमाप्नोति महाकुलानाम् ॥ ५.३६.२१ ॥
ಅಸತ್ ಬಲದಿಂದ ಧನ ದೊರೆಯಬಹುದು; ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ, ಬುದ್ಧಿ, ಪೌರುಷದಿಂದಲೂ ದೊರೆಯಬಹುದು; ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶಂಸೆ ದೊರೆಯದು, ಮಹಾಕುಲದ ನಡತೆಯೂ ದೊರೆಯದು.
5.36.22
महाकुलेभ्यः स्पृहयन्ति देवा ।
धर्मार्थनित्याश्च बहुश्रुताश्च।
पृच्छामि त्वां विदुरं प्रश्नमेतं ।
भवन्ति वै कानि महाकुलानि ॥ ५.३६.२२ ॥
ದೇವತೆಗಳೂ ಮಹಾಕುಲಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಧರ್ಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು, ಬಹುಶ್ರುತರೂ ಹಾಗೆಯೇ. ವಿದುರ, ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ — ಯಾವುವು ಮಹಾಕುಲಗಳು?
5.36.23
तपो दमो ब्रह्मवित्त्वं तितिक्षा ।
इज्या विवाहाः सान्त्वनं चान्नदानम्।
अष्टावेते नित्यमेवं भवन्ति ।
सतां गुणास्तानि महाकुलानि ॥ ५.३६.२३ ॥
ತಪಸ್ಸು, ದಮ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ, ತಿತಿಕ್ಷೆ, ಯಜ್ಞ, ವಿವಾಹ, ಸಾಂತ್ವನ, ಅನ್ನದಾನ — ಈ ಎಂಟೂ ಸದಾ ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ; ಸಜ್ಜನರ ಈ ಗುಣಗಳೇ ಮಹಾಕುಲಗಳು.
5.36.24
येषां न वृत्तं व्यथते न योनि-
श्चित्तप्रसादेन चरन्ति धर्मम्।
ये कीर्तिमिच्छन्ति कुले विशिष्टां ।
त्यक्तानृतास्तानि महाकुलानि ॥ ५.३६.२४ ॥
ಯಾರ ನಡತೆಯೂ ಜನ್ಮವೂ ಕದಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಪ್ರಸನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವರೋ, ತಮ್ಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವರೋ, ಸುಳ್ಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವರೋ, ಆ ಕುಲಗಳೇ ಮಹಾಕುಲಗಳು.
5.36.25
अनिज्यया कुविवाहैर्वेदस्योत्सादनेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥ ५.३६.२५ ॥
ಯಜ್ಞವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದರಿಂದ, ಕೆಟ್ಟ ವಿವಾಹಗಳಿಂದ, ವೇದವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದರಿಂದ ಕುಲಗಳು ಅಕುಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ.
5.36.26
देवद्रव्यनिनाशेन ब्रह्मस्वहरणेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥ ५.३६.२६ ॥
ದೇವದ್ರವ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವುದರಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದರಿಂದ ಕುಲಗಳು ಅಕುಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ.
5.36.27
ब्राह्मणानां परिभवात्परिवादाच्च भारत ।
कुलान्यकुलतां यान्ति न्यासापहरणेन च ॥ ५.३६.२७ ॥
ಓ ಭಾರತ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವುದರಿಂದ, ದೂಷಿಸುವುದರಿಂದ, ನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವುದರಿಂದ ಕುಲಗಳು ಅಕುಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ.
5.36.28
कुलानि समुपेताननि गोभिः पुरुषतोऽर्थतः ।
कुलसंख्यां न गच्छन्ति यानि हीनानि वृत्ततः ॥ ५.३६.२८ ॥
ಗೋವು, ಪುರುಷರು, ಧನ ಇವುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ಹೀನವಾದ ಕುಲಗಳು ಕುಲಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
5.36.29
वृत्ततस्त्वविहीनानि कुलान्यल्पधनान्यपि ।
कुलसङ्ख्यां च गच्छन्ति कर्षन्ति च महद्यशः ॥ ५.३६.२९ ॥
ಆದರೆ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂದಿಲ್ಲದ ಕುಲಗಳು, ಅಲ್ಪಧನವಿದ್ದರೂ ಕುಲಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಮಹಾ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
5.36.30
वृत्तं यत्नेन संरक्षेद्वित्तमेति च याति च ।
अक्षीणो वित्ततः क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः ॥ ५.३६.३० ॥
ನಡತೆಯನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಕಾಪಾಡಬೇಕು; ಸಂಪತ್ತು ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕುಂದದಿದ್ದರೂ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂದಿದವನು ನಾಶವಾದವನೇ, ನಾಶವಾದವನೇ.
5.36.31
गोभिः पशुभिरश्वैश्च कृष्या च सुसमृद्धया ।
कुलानि न प्ररोहन्ति यानि हीनानि वृत्ततः ॥ ५.३६.३१ ॥
ಹಸು, ಪಶು, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಕೃಷಿಯಿಂದಲೂ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ಹೀನವಾದ ಕುಲಗಳು ಚಿಗುರುವುದಿಲ್ಲ.
5.36.32
मा नः कुले वैरकृत्कश्चिदस्तु ।
राजा बद्धो मा परस्वापहारी ।
मित्रद्रोही नैकृतिकोऽनृती वा ।
पूर्वाशी वा पितृदेवातिथिभ्यः ॥ ५.३६.३२ ॥
ನಮ್ಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ವೈರವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನು ಯಾರೂ ಇರದಿರಲಿ. ರಾಜನು ಬಂಧಿತನಾಗದಿರಲಿ. ಪರರ ಧನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವವನು ಇರದಿರಲಿ. ಮಿತ್ರದ್ರೋಹಿ, ವಂಚಕ, ಸುಳ್ಳುಗಾರ ಇರದಿರಲಿ; ಪಿತೃ, ದೇವ, ಅತಿಥಿಗಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ತಿನ್ನುವವನೂ ಇರದಿರಲಿ.
5.36.33
यश्च नो ब्राह्मणान्हन्याद्यश्च नो ब्राह्णणान् द्विषेत् ।
न नः स समितिं गच्छेद्यश्च नो निर्वपेत्कृषिम् ॥ ५.३६.३३ ॥
ನಮ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು ನಮ್ಮ ಸಭೆಗೆ ಬರಬಾರದು; ನಮ್ಮ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತದವನೂ ಬರಬಾರದು.
5.36.34
तृणानि भूमिरुदकं वाक्व्रतुर्थी च सूनृता ।
सतामेतानि गेहेषु नोच्छिद्यन्ते कदाचन ॥ ५.३६.३४ ॥
ಹುಲ್ಲು, ಭೂಮಿ, ನೀರು, ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ ಸಿಹಿಯಾದ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯ — ಇವು ಸಜ್ಜನರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.36.35
श्रद्धया परया राजन्नुपनीतानि सत्कृतिम् ।
प्रवृत्तानि महाप्राज्ञ धर्मिणां पुण्यकर्मिणाम् ॥ ५.३६.३५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತರಲಾದ ಈ ಸತ್ಕಾರಗಳು; ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಧರ್ಮಿಷ್ಠರು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
5.36.36
सूक्ष्मोऽपि भारं नृपते स्यन्दनो वै ।
शक्तो वोढुं न तथाऽन्ये महीजाः ।
एवं युक्ता भारसहा भवन्ति ।
महाकुलीना न तथान्ये मनुष्याः ॥ ५.३६.३६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಚಿಕ್ಕ ರಥವೂ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರಲಾರದು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಇತರ ಜೀವಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಹೀಗೆ ನೊಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟವು ಭಾರವನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಮಹಾಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯರು ಇತರರಂತಲ್ಲ.
5.36.37
न तन्मित्रं यस्य कोपाद्बिभेति ।
यद्वा मित्रं शङ्कितेनोपचर्यम्।
यस्मिन्मित्रे पितरीवाश्वसीत ।
तद्वै मित्रं सङ्गतानीतराणि ॥ ५.३६.३७ ॥
ಯಾರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಭಯಪಡುತ್ತೇವೋ ಅವನು ಮಿತ್ರನಲ್ಲ; ಅಥವಾ ಶಂಕೆಯಿಂದ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದವನೂ ಮಿತ್ರನಲ್ಲ. ತಂದೆಯಂತೆ ವಿಶ್ವಾಸ ನೀಡುವ ಮಿತ್ರನೇ ನಿಜವಾದ ಮಿತ್ರ; ಉಳಿದವು ಕೇವಲ ಸಹವಾಸಗಳು.
5.36.38
यः कश्चिदप्यसंबद्धो मित्रसावेन वर्तते ।
स एव बन्धुस्तन्मित्रं सा गतिस्तत्परायणम् ॥ ५.३६.३८ ॥
ಯಾವ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮೈತ್ರಿಭಾವದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನೇ ಬಂಧು; ಅವನೇ ಮಿತ್ರ, ಅವನೇ ಆಶ್ರಯ, ಅವನೇ ಪರಮ ಆಧಾರ.
5.36.39
चलचित्तस्य वै पुंसो वृद्धाननुपसेवतः ।
पारिप्लवमतेर्नित्यमध्रुवो मित्रसङ्ग्रहः ॥ ५.३६.३९ ॥
ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಹಿರಿಯರನ್ನು ಸೇವಿಸದವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸ್ಥಿರ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನ ಮಿತ್ರಸಂಗ್ರಹವೂ ಸದಾ ಅಸ್ಥಿರವೇ.
5.36.40
चलचित्तमनात्मानमिन्द्रियाणां वशानुगम् ।
अर्थाः समभिवर्तते हंसाः शुष्कं सरो यथा ॥ ५.३६.४० ॥
ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿಲ್ಲದವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಶದಲ್ಲಿರುವವನನ್ನು ಸಂಪತ್ತುಗಳು ತೊರೆದು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಒಣಗಿದ ಸರೋವರವನ್ನು ಹಂಸಗಳು ತೊರೆಯುವಂತೆ.
5.36.41
अकस्मादेव कुप्यन्ति प्रसीदन्त्यनिमित्ततः ।
शीलमेतदसाधूनामभ्रं पारिप्लवं यथा ॥ ५.३६.४१ ॥
ದುಷ್ಟರು ಅಕಾರಣವಾಗಿ ಥಟ್ಟನೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅಕಾರಣವಾಗಿಯೇ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮೋಡಗಳು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ ಇದು ದುಷ್ಟರ ಸ್ವಭಾವ.
5.36.42
सत्कृताश्च कृतार्थाश्च मित्राणां न भवन्ति ये ।
तान्मृतानपि क्रव्यादाः कृतघ्नान्नोपभुञ्जते ॥ ५.३६.४२ ॥
ಗೆಳೆಯರಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದೂ ಅವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರದವರನ್ನು, ಸತ್ತ ಮೇಲೂ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ.
5.36.43
अर्थयेदेव मित्राणि सति वाऽसति वा धने ।
नानर्थयन्प्रजानाति मित्राणां सारफल्गुताम् ॥ ५.३६.४३ ॥
ಧನವಿರಲಿ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ, ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಸಹಾಯ ಕೇಳಬೇಕು; ಕೇಳದವನು ಗೆಳೆಯರ ಸಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯರ್ಥತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯನು.
5.36.44
सन्तापाद्भ्रश्यते रूपं सन्तापाद्भ्रश्यते बलम् ।
सन्तापाद्भ्रश्यते ज्ञानं सन्तापाद्व्याधिमृच्छति ॥ ५.३६.४४ ॥
ಸಂತಾಪದಿಂದ ರೂಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂತಾಪದಿಂದ ಬಲ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂತಾಪದಿಂದ ಜ್ಞಾನ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂತಾಪದಿಂದ ವ್ಯಾಧಿ ಬರುತ್ತದೆ.
5.36.45
अनवाप्यं च शोकेन शरीरं चोपतप्यते ।
अमित्राश्च प्रहृष्यन्ति मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ ५.३६.४५ ॥
ಶೋಕದಿಂದ ಸಿಗಬೇಕಾದದ್ದು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ದೇಹವೂ ಸಂತಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಶತ್ರುಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬೇಡ.
5.36.46
पुनर्नरो म्रियते जायते च ।
पुनर्नरो हीयते वर्धते च।
पुनर्नरो याचति याच्यते च ।
पुनर्नरः शोचति शोच्यते च ॥ ५.३६.४६ ॥
ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತೆ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತೆ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ, ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬೇಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಶೋಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
5.36.47
सुखं च दुःखं च भवाभवौ च ।
लाभालाभौ मरणं जीवितं च।
पर्यायशः सर्वमेते स्पृशन्ति ।
तस्माद्धीरो न च हृष्येन्न सोचेत् ॥ ५.३६.४७ ॥
ಸುಖ ದುಃಖ, ಇರುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ಲಾಭ ನಷ್ಟ, ಸಾವು ಬದುಕು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸರದಿಯಂತೆ ಬಂದು ತಾಕುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧೀರನು ಹರ್ಷಿಸಬಾರದು, ಶೋಕಿಸಬಾರದು.
5.36.48
चलानि हीमानि षडिन्द्रियाणि ।
तेषां यद्यद्वर्धते यत्रयत्र।
ततस्ततः स्रवते बुद्धिरस्य ।
च्छिद्रोदकुम्भादिव नित्यमम्भः ॥ ५.३६.४८ ॥
ಈ ಆರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಚಂಚಲವಾಗಿವೆ. ಅವು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆಯೋ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವನ ಬುದ್ಧಿ ತೂತಿರುವ ಕೊಡದ ನೀರಿನಂತೆ ಸದಾ ಸೋರಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
5.36.49
तनुरुद्धः शिखी राजा मिथ्योपचरितो मया ।
मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनान्तं करिष्यति ॥ ५.३६.४९ ॥
ತನುರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಶಿಖಿ ಎಂಬ ರಾಜರು — ನಾನು ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಉಪಚರಿಸಿದವರು — ನನ್ನ ಮೂಢ ಪುತ್ರರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ತರುವರು.
5.36.50
नित्योद्विग्नमिदं सर्वं नित्योद्विग्रमिदं मनः ।
यत्तत्पदमनुद्विग्नं तन्मे वद महामते ॥ ५.३६.५० ॥
ಈ ಎಲ್ಲವೂ, ಈ ಮನಸ್ಸೂ ಸದಾ ಕಲಕಲಗೊಂಡಿದೆ. ಕಲಕಲವಿಲ್ಲದ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಮಹಾಮತಿಯೇ.
5.36.51
नान्यत्र विद्यातपसो नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ।
नान्यत्र लोभसन्त्यागाच्छान्तिं पश्यामि तेऽनघ ॥ ५.३६.५१ ॥
ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ, ಲೋಭವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸದೆ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಶಾಂತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ, ನಿಷ್ಪಾಪನೇ.
5.36.52
बुद्ध्या भयं प्रणुदति तपसा विन्दते महत् ।
गुरुशुश्रूषया ज्ञानं शान्तिं भोगेन विन्दति ॥ ५.३६.५२ ॥
ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಭಯ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಹತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಗುರುಸೇವೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಭೋಗದಿಂದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
5.36.53
अनाश्रिता दानपुण्यं वेदपुण्यमनाश्रिताः ।
रागद्वेषविनिर्मुक्ता विचरन्तीह मोक्षिणः ॥ ५.३६.५३ ॥
ದಾನಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ವೇದಪುಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದವರು, ರಾಗದ್ವೇಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.36.54
स्वधीतस्य सुयुद्धस्य सुकृतस्य च कर्मणः ।
तपसश्च सुतप्तस्य तस्यान्ते सुखमेधते ॥ ५.३६.५४ ॥
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ್ದು, ಸತ್ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದ ತಪಸ್ಸು — ಅವುಗಳ ಫಲ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
5.36.55
स्वास्तीर्णानि शयनानि प्रपन्ना ।
न वै भिन्ना जातु निद्रां लभन्ते।
न स्त्रीषु राजन्रतिमाप्नुवन्ति ।
न मागधैः स्तूयमाना न सूतैः ॥ ५.३६.५५ ॥
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಸಿದ ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ರಾಜನೇ, ಭಿನ್ನರಾದವರು ನಿದ್ರೆ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾಗಧರಿಂದಾಗಲಿ ಸೂತರಿಂದಾಗಲಿ ಹೊಗಳಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
5.36.56
न वै भिन्ना जातु चरन्ति धर्मं ।
न वै सुखं प्राप्नुवन्तीह भिन्नाः ।
न वै भिन्ना गौरवं प्राप्नुवन्ति ।
न वै भिन्नाः प्रशमं रोचयन्ति ॥ ५.३६.५६ ॥
ಭಿನ್ನರಾದವರು ಎಂದಿಗೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಭಿನ್ನರಾದವರು ಇಲ್ಲಿ ಸುಖ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಭಿನ್ನರಾದವರು ಗೌರವ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಭಿನ್ನರಾದವರು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
5.36.57
न वै तेषां स्वदते पथ्यमुक्तं ।
योगक्षेमं कल्पते नैव तेषाम्।
भिन्नानां वै मनुजेन्द्र परायणं ।
न विद्यते किञ्चिदन्यद्विनाशात् ॥ ५.३६.५७ ॥
ಅವರಿಗೆ ಹಿತಕರ ಉಪದೇಶ ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರಿಗೆ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮನುಜೇಂದ್ರನೇ, ಭಿನ್ನರಾದವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲ; ವಿನಾಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೇನೂ ಇಲ್ಲ.
5.36.58
संपन्नं गोषु संभाव्यं संभाव्यं ब्राह्मणे तपः ।
संभाव्यं चापलं स्त्रीषु संभाव्यं ज्ञातितो भयं ॥ ५.३६.५८ ॥
ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಚಂಚಲತೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಭಯ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
5.36.60
धूमायन्ते व्यपेतानि ज्वलन्ति सहितानि च ।
धृतराष्ट्रोल्मुकानीव ज्ञातयो भरतर्षभ ॥ ५.३६.६० ॥
ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಬಂಧುಗಳು ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ; ಒಟ್ಟಿಗಿರುವವರು ಉರಿಯುವ ಪಂಜುಗಳಂತೆ ಬೆಳಗುತ್ತಾರೆ. ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನೇ, ಬಂಧುಗಳು ಹೀಗೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.
5.36.61
ब्राह्मणेषु च ये शूराः स्त्रीषु ज्ञातिषु गोषु च ।
वृन्तादिव फलं पक्वं धृतराष्ट्र पतन्ति ते ॥ ५.३६.६१ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಗೋವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಶೂರರು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನೇ, ಹಣ್ಣಾದ ಫಲ ತೊಟ್ಟಿನಿಂದ ಬೀಳುವಂತೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.
5.36.62
महानप्येकजो वृक्षो बलवान्सुप्रतिष्ठितः ।
प्रसह्य एव वातेन सस्कन्धो मर्दितुं क्षणात् ॥ ५.३६.६२ ॥
ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ ದೊಡ್ಡ, ಬಲಿಷ್ಠ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ ಮರವೂ ಗಾಳಿಯ ಬಲದಿಂದ ಕಾಂಡ ಸಹಿತ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
5.36.63
अथ ये सहिता वृक्षाः सङ्घशः सुप्रतिष्ठिताः ।
ते हि शीघ्रतमान्वातान्सहन्तेन्योन्यसंश्रयात् ॥ ५.३६.६३ ॥
ಆದರೆ ಗುಂಪಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಮರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಆಸರೆಯಿಂದ ಅತಿ ವೇಗದ ಗಾಳಿಯನ್ನೂ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
5.36.64
एवं मनुष्यमप्येकं गुणैरपि समन्वितम् ।
शक्यं द्विषन्तो मन्यन्ते वायुर्द्रुममिवैकजम् ॥ ५.३६.६४ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮರವನ್ನು ಗಾಳಿ ಉರುಳಿಸುವಂತೆ, ಶತ್ರುಗಳು ಅವನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಯಿಸಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.36.65
अन्योन्यसमुपष्टम्भादन्योन्यापाश्रयेण च ।
ज्ञातयः संप्रवर्धन्ते सरसीवोत्पलान्युत ॥ ५.३६.६५ ॥
ಪರಸ್ಪರ ಆಸರೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಬಂಧುಗಳು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳಂತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
5.36.66
अवध्या ब्राह्मणा गावो ज्ञातयः शिशिवः स्त्रियः ।
येषां चान्नानि भुञ्जीत ये च स्युःक शरणागताः।
महत्यप्यपराधेऽपि तेषां दण्डो विसर्जनम् ॥ ५.३६.६६ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಹಸುಗಳು, ಬಂಧುಗಳು, ಮಕ್ಕಳು, ಸ್ತ್ರೀಯರು ವಧಿಸಲ್ಪಡಬಾರದವರು; ಯಾರ ಅನ್ನವನ್ನು ಉಂಡಿರುವೆಯೋ, ಯಾರು ಶರಣಾಗತರೋ, ಅವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಪರಾಧದಲ್ಲೂ ದಂಡವಿಲ್ಲ, ಬಿಡುಗಡೆಯೇ ಇದೆ.
5.36.67
न मनुष्ये गुणः कश्चिद्राजन्सधनतामृते ।
अनातुरत्वाद्भद्रं ते मृतकल्पा हि रोगिणः ॥ ५.३६.६७ ॥
ರಾಜನೇ, ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಗುಣವೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ರೋಗಿಗಳು ರೋಗರಹಿತರಾಗುವವರೆಗೆ ಸತ್ತವರಂತೆಯೇ.
5.36.68
अव्याधिजं कटुकं शीर्षरोगि ।
पापानुबन्धं परुषं तीक्ष्णमुष्णम् ।
सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो ।
मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य ॥ ५.३६.६८ ॥
ರೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟದ, ಕಹಿಯಾದ, ತಲೆನೋವು ತರುವ, ಪಾಪಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾದ, ಒರಟಾದ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ಬಿಸಿಯಾದ; ಸತ್ಪುರುಷರು ಕುಡಿಯುವ, ದುಷ್ಟರು ಕುಡಿಯದ ಆ ಕೋಪವನ್ನು, ಮಹಾರಾಜ, ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ಕುಡಿ.
5.36.69
तन्तवोऽप्यायता नित्यं तनवो बहुलाः समाः ।
बहून्बहुत्वादायासान्सहन्तीत्सुपमा सताम्
रोगार्दिता न फलान्याद्रियन्ते ।
न वै लभन्ते विषयेषु तत्त्वम्।
दुःखोपेता रोगिणो नित्यमेव ।
न बुध्यन्ते धनभोगान्नसौख्यम् ॥ ५.३६.६९ ॥
ದಾರಗಳೂ ಸದಾ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ, ತೆಳುವಾದ, ಅನೇಕವಾದ, ಸಮವಾದವು; ತಮ್ಮ ಬಹುಳತೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತವೆ—ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಇದು ಸೂಕ್ತ ಉಪಮೆ. ರೋಗಪೀಡಿತರು ಫಲಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ದುಃಖಸಹಿತ ರೋಗಿಗಳು ಧನಭೋಗದ ಸುಖವನ್ನು ಸದಾ ಅರಿಯರು.
5.36.70
पुरा ह्युक्तं नाकरोस्त्वं वचो मे ।
द्यूते जितां द्रौपदीं प्रेक्ष्य राजन्।
दुर्योधनं वारयेत्यक्षवत्यां ।
कितवत्वं पण्डिता वर्जयन्ति ॥ ५.३६.७० ॥
ಹಿಂದೆಯೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೆ, ಆದರೆ ನೀನು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ರಾಜನೇ, ದ್ಯೂತದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ತಡೆ. ಪಂಡಿತರು ಜೂಜನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.36.71
न तद्बलं यन्मृदुना विरुध्यते ।
सूक्ष्मो धर्मस्तरसा सेवितव्यः।
प्रध्वंसिनी क्रूरसमाहिता श्री-
र्मृदुप्रौढा गच्छति पुत्रपौत्रान् ॥ ५.३६.७१ ॥
ಮೃದುವಾದ ಜೊತೆ ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಬಲವಲ್ಲ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲದಿಂದಲ್ಲ, ಸಹಜವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಕ್ರೂರತೆಯಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಮೃದುತ್ವದಿಂದ ಪಕ್ವವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
5.36.72
धार्तराष्ट्राः पाण्डवान्पालयन्तु ।
पाण्डोः सुतास्तव पुत्रांश्च पान्तु।
एकारिमित्राः कुरवो ह्येककार्या ।
जीवन्तु राजन्सुखिनः समृद्धाः ॥ ५.३६.७२ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ಪಾಂಡವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳು ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ಕುರುಗಳು ಒಬ್ಬ ಮಿತ್ರ, ಒಬ್ಬ ಶತ್ರು, ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯವುಳ್ಳವರಾಗಲಿ. ರಾಜನೇ, ಅವರು ಸುಖದಿಂದ, ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಬಾಳಲಿ.
5.36.73
मेढीभूतः कौरवाणां त्वमद्य ।
त्वय्याधीनं कुरुकुलमाजमीढ।
पार्थान्बालान्वनवासप्रतप्ता-
न्गोपायस्व स्वं यशस्तात रक्षन् ॥ ५.३६.७३ ॥
ಇಂದು ನೀನೇ ಕೌರವರಿಗೆ ಆಧಾರಸ್ತಂಭ. ಕುರುಕುಲ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಅಜಮೀಢನ ವಂಶಜನೇ, ವನವಾಸದಿಂದ ಬೆಂದಿರುವ ಪೃಥೆಯ ಬಾಲಕರಾದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಕಾಯು.
5.36.74
सन्धत्स्व त्वं कौरव पाण्डुपुत्रै-
र्मा नेऽन्तरं रिपवः प्रार्थयन्तु।
सत्ये स्थितास्ते नरदेव सर्वे ।
दुर्योधनं स्थापय त्वं नरेन्द्र ॥ ५.३६.७४ ॥
ಕೌರವನೇ, ನೀನು ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊ. ಶತ್ರುಗಳು ನಮ್ಮ ಅಂತರವನ್ನು ಬಯಸದಿರಲಿ. ನರದೇವನೇ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ನರೇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು (ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸು.