マハーバーラタ · 章 5.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.37.1
सप्तदशेमान्राजेन्द्र मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ।
वैचित्रवीर्य पुरुषानाकाशं मुष्टिभिर्घ्नतः ॥ ५.३७.१ ॥
王の中の王よ。スヴァーヤンブヴァ・マヌは、拳で空を打つこれら十七種の人々を語った。ヴィチトラヴィーリヤの子よ。
5.37.2
तानेवेन्द्रस्य च धनुरनाम्यं नमतो ब्रवीत् ।
अथो मरीचिनः पादानग्राह्यान्गृह्णतस्तथा ॥ ५.३७.२ ॥
彼らについて彼は、インドラの曲がらぬ弓を曲げる者のように語り、同様に、捕らえ得ないマリーチの足を掴む者についても語った。
5.37.3
यश्चाशिष्यं शास्ति वै यश्च तुष्ये-
द्यश्चातिवेलं भजते द्विषन्तम् ।
स्त्रियश्च यो रक्षति भद्रमश्रुते ।
यश्चायाच्यं याचते कत्थते वा ॥ ५.३७.३ ॥
弟子でない者に教える者、理由もなく喜ぶ者、度を越して敵に仕える者、女性を守ってそれで幸せを得る者、求めるべきでないものを求める者、あるいは自慢する者。
5.37.4
यश्चाभिजातः प्रकरोत्यकार्यं ।
यश्चाबलो बलिना नित्यवैरी।
अश्रद्दधानाय च यो ब्रवीति ।
यश्चाकाम्यं कामयते नरेन्द्र । ॥ ५.३७.४ ॥
高貴な生まれでありながら不当なことをする者、弱いのに強い者と常に敵対する者、信用しない者に話しかける者、望むべきでないものを望む者。人の王よ。
5.37.5
वध्वाऽवहासं श्वशुरो मन्यते यो ।
वध्वाऽवसन्नभयो मानकामः ।
परक्षेत्रे निर्वपति यश्च बीजं ।
स्त्रियं च यः परिवदतेऽतिवेलम् ॥ ५.३७.५ ॥
嫁の嫁との冗談を当たり前と考える舅、嫁に対して恐れなく敬意を求める者、他人の畑に種をまく者、女性を度を越して非難する者。
5.37.6
यश्चापि लब्ध्वा न स्मरामीति वादी ।
दत्त्वा च यः कत्थति याच्यमानः।
यश्चासतः सान्त्वमुपानयीत ।
एतान्नयन्ति निरयं पाशहस्ताः ॥ ५.३७.६ ॥
恩恵を受けながら「覚えがない」と言う者、施しをしたのに求められると自慢する者、そして悪人に慰めを与える者——これらを縄を手にした者たちが地獄へ連れて行く。
5.37.7
यस्मिन्यथा वर्तते यो मनुष्य-
स्तस्मिंस्तथा वर्तितव्यं स धर्मः।
मायाचारो मायया वर्तितव्यः ।
साध्वाचारः साधुना प्रत्युपेयः ॥ ५.३७.७ ॥
人が相手に対して振る舞うように、その相手にも振る舞うべきである。それがダルマである。欺く者には欺きをもって、善い行いの者には善をもって応じるべきである。
5.37.8
जरा रूपं हरति हि धैर्यमाशा ।
मृत्युः प्राणान्धर्मचर्यामसूया
कामो ह्रियं वृत्तमनार्यसेवा ।
क्रोधः श्रियं सर्वमेवाभिमानः ॥ ५.३७.८ ॥
老いは美しさを奪い、希望は堅忍を奪い、死は命の息を奪い、嫉妬は法の実践を奪い、欲望は慎みを奪い、非賢者への奉仕は善い行いを奪い、怒りは栄えを奪い、慢心はすべてを奪う。
5.37.9
शतायुरुक्तः पुरुषः सर्ववेदेषु वै यदा ।
नाप्नोत्यथ च तत्सर्वमायुः केनेह हेतुना ॥ ५.३७.९ ॥
すべてのヴェーダにおいて人は百年生きると説かれているのに、なぜ人はこの世で、その完全な寿命を得ないのか。どのような原因によるのか。
5.37.10
अतिमानोऽतिवादश्च तथाऽत्यागो नराधिप ।
क्रोधश्चात्मविधित्सा च मित्रद्रोहश्च तानि षट् ॥ ५.३७.१० ॥
人の王よ、過度の慢心、過度の饒舌、捨離の欠如、怒り、自らを害そうとする意志、そして友への裏切り——これら六つである。
5.37.11
एत एवासयस्तीक्ष्णाः कृन्तन्त्यायूंषि देहिनाम् ।
एतानि मानवान्ध्नन्ति न मृत्युर्भद्रमस्तु ते ॥ ५.३७.११ ॥
これらこそ鋭い毒矢であり、有身の生き物の寿命を断つ。人を殺すのはこれらであって、死ではない。あなたに幸いがあらんことを。
5.37.12
विश्वस्तस्यैति यो दारान्यश्चापि गुरुतल्पगः ।
वृषलीपतिर्द्विजो यश्च पानपश्चैव भारत ॥ ५.३७.१२ ॥
信頼してくれる人の妻のもとへ通う者、師の寝床を汚す者、賤しい女の夫となった再生族、そして、バーラタよ、酒を飲む者。
5.37.13
आदेशकृद्वृत्तिहन्ता द्विजानां प्रेषकश्च यः ।
शरणागतहा चैव सर्वे ब्रह्महणः समाः।
एतैः समेत्य कर्तव्यं प्रायश्चित्तमिति श्रुतिः ॥ ५.३७.१३ ॥
仲介として働く者、再生族の生計を壊す者、彼らを追い払う者、そして庇護を求めた者を殺す者——これらは皆、婆羅門殺しと同じである。彼らと交わった者は贖罪を行うべきだと、聖典は告げる。
5.37.14
गृहीतवाक्यो नयविद्वदान्यः ।
शेषान्नभोक्ता ह्यविहिंसकश्च।
नानर्थकृत्याकुलितः कृतज्ञः ।
सत्यो मृदुः स्वर्गमुपैति विद्वान् ॥ ५.३७.१४ ॥
その言葉が聞き入れられ、政道を知り、施しに富み、残り物を食し、真に不殺生であり、害を為すことに動じず、恩を知り、真実を語り、穏やかである賢者は、天界に至る。
5.37.15
सुलभाः पुरुषा राजन्सततं प्रियवादिनः ।
अप्रियस्य तु पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ ५.३७.१५ ॥
王よ、耳に心地よいことを言う人はいつでも見つけやすい。しかし、不快であっても益になることを語る者と聞く者は稀である。
5.37.16
यो हि धर्मं समाश्रित्य हित्वा भर्तुः प्रियाप्रिये ।
अप्रियाण्याह पथ्यानि तेन राजा सहायवान् ॥ ५.३७.१६ ॥
法を拠り所とし、主君の好悪を捨てて、不快であっても益になることを語る者——その者によって王は助けを得る。
5.37.17
त्यजेत्कुलार्थे पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ।
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ ५.३७.१७ ॥
家のためには一人の人を捨て、村のためには家を捨てるべきである。国土のためには村を捨て、自分のためには大地を捨てるべきである。
5.37.18
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान्रक्षेद्धनैरपि ।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ ५.३७.१८ ॥
危難のために財産を守り、財産によって妻も守るべきである。常に自分を守るべきであり、妻によっても財産によってもそうすべきである。
5.37.19
द्यूतमेतत्पुरा कल्पे दृष्टं वैरकरं नृणाम् ।
तस्माद्द्यूतं न सेवेत हास्यार्थमपि बुद्धिमान् ॥ ५.३७.१९ ॥
この賭博は往古より人々の間に敵意を生むものと見られてきた。ゆえに賢者は冗談のためであっても賭博を行うべきではない。
5.37.20
उक्तं मया द्यूतकालेऽपि राज-
न्नेदं युक्तं वचनं प्रातिपेय।
तदौषधं पथ्यमिवातुरस्य ।
न रोचते तव वैचित्रवीर्य ॥ ५.३७.२० ॥
王よ、賭博の最中にも私はこれを言った。この言葉は適切である。病人にとって有益な薬のようなものだが、ヴィチトラヴィーリヤの子よ、お前はそれを好まない。
5.37.21
काकैरिमांश्चित्रबर्हान्मयूरान् ।
पराजयेथाः पाण्डवान्धार्तराष्ट्रैः ।
हित्वा सिंहान्क्रोष्टुकान्गूहमानः ।
प्राप्ते काले शोचिता त्वं नरेन्द्रः ॥ ५.३७.२१ ॥
カラスによってこの色鮮やかな羽の孔雀たち、パーンダヴァらを、ドリタラーシュトラの子らに、お前は負けるであろう。獅子を捨てて山犬を隠し、時が来たならば、人の王よ、お前は嘆くことになる。
5.37.22
यस्तात न क्रुध्यति सर्वकालं ।
भृत्यस्य भक्तस्य हिते रतस्य।
तस्मिन्भृत्या भर्तरि विश्वसन्ति ।
न चैनमापत्सु परित्यजन्ति ॥ ५.३७.२२ ॥
親愛なる者よ、忠実で主君の利益に専念する従者に決して怒らない主君、その主君を従者は信頼し、困難の時にも見捨てはしない。
5.37.23
न भृत्यानां वृत्तिसंरोधनेन ।
राज्यं धनं सञ्जिघृक्षेदपूर्वम्।
त्यजन्ति ह्येनं वञ्चिता वै विरुद्धाः ।
स्निग्धा ह्यमात्या परिहीनभोगाः ॥ ५.३७.२३ ॥
従者の生活の糧を断ち、前例のないやり方で王国や財産を奪おうとしてはならない。欺かれて敵対するに至った従者も、享楽を奪われた親しい大臣たちも、彼を見捨てる。
5.37.24
कृत्यानि पूर्वं परिसङ्ख्याय सर्वा-
ण्यायव्यये चानुरूपां च वृत्तिम्।
सङ्गृह्णीयादनुरूपान्सहायान् ।
सहायसाध्यानि हि दुष्कराणि ॥ ५.३७.२४ ॥
まずすべての仕事を見積もり、収入と支出に見合った生計を考えたうえで、適切な補佐を集めるべきである。困難な事業は補佐によってのみ成し遂げられるからだ。
5.37.25
अभिप्रायं यो विदित्वा तु भर्तुः ।
सर्वाणि कार्याणि करोत्यतन्द्री।
वक्ता हितानामनुरक्त आर्यः ।
शक्तिज्ञ आत्मेव हि सोऽनुकम्प्यः ॥ ५.३७.२५ ॥
主君の意図を理解し、倦むことなくあらゆる務めを果たし、有益なことを語り、献身的で高潔で、自らの力量をわきまえている者は、自分自身のように慈しまれるべき人である。
5.37.26
वाक्यं तु यो नाद्रियतेऽनुशिष्टः ।
प्रत्याह यश्चापि नियुज्यमानः।
प्रज्ञाभिमानी प्रतिकूलवादी ।
त्याज्यः स तादृक् त्वरयैव भृत्यः ॥ ५.३७.२६ ॥
教えを受けても聞き入れず、命じられても口答えし、自分の知恵を誇って逆らうことを言う召使いは、すぐに退けるべきである。
5.37.27
अस्तब्धमक्लीबमदीर्घसूत्रं ।
सानुक्रोशं श्लक्ष्णमहार्यमन्यैः।
अरोगजातीयमुदारवाक्यं ।
दूतं वदन्त्यष्टगुणोपपन्नम् ॥ ५.३७.२७ ॥
傲慢でなく、怯えず、ぐずぐずせず、慈悲深く、穏やかで、他人に籠絡されず、心身が健全で、言葉の高潔な者を、八つの徳を備えた使者と呼ぶ。
5.37.28
न विश्वासाञ्जातु परस्य गेहे ।
गच्छेन्नरश्चेतयानो विकाले।
न चत्वरे निशि तिष्ठेन्निगूढो ।
न राजकाम्यां योषितं प्रार्थयीत ॥ ५.३७.२८ ॥
慎みのある人は、信頼して他人の家へ決して行くべきではなく、時機を外して行くべきでもない。夜に辻に隠れて立つべきでなく、王の寵愛する女を求めるべきでもない。
5.37.29
न निह्नवं मन्त्रगतस्य गच्छे-
त्संसृष्टमन्त्रस्य कुसङ्गतस्य।
न च ब्रूयान्नाश्वसिमि त्वयीति ।
सकारणं व्यपदेशं तु कुर्यात् ॥ ५.३७.२९ ॥
相談に加わった者に隠し立てをしてはならず、秘密を共有し悪い交友のある者と行ってはならない。「あなたを信用しない」と言ってはならず、理由のある口実を設けるべきである。
5.37.30
घृणी राजा पुंश्चली राजभृत्यः ।
पुत्रो भ्राता विधवा बालपुत्रा।
सेनाजीवी चोद्धृतभूरिरेव ।
व्यवहारेषु वर्जनीयाः स्युरेते ॥ ५.३७.३० ॥
残酷な王、淫らな女、王の召使い、息子、兄弟、幼い息子のいる寡婦、軍務で生計を立てる者、多くの富を奪い取った者——これらの者は取引において避けるべきである。
5.37.31
अष्टौ गुणाः पुरुषं दीपयन्ति ।
प्रज्ञा च कौल्यं च श्रुतं दमश्च।
पराक्रमश्चाबहुभाषिता च ।
दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥ ५.३७.३१ ॥
八つの徳が人を輝かせる。知恵、家柄の良さ、学問、自制、勇気、寡黙、力に応じた布施、そして感謝である。
5.37.32
एतान्गुणांस्तात महानुभावा-
नेको गुणः संश्रयते प्रसह्य।
राजा यदा सत्कुरुते मनुष्यं ।
सर्वान्गुणनेष गुणो बिभर्ति ॥ ५.३७.३२ ॥
愛しき者よ、これらの徳は偉大な力を持つ人々に備わる。しかし王が人を敬うとき、その一つの徳が力ずくでその人を捉え、すべての徳を共に担わせるのだ。
5.37.33
गुणा दश स्नानशीलं भजन्ते ।
बलं रूपं स्वरवर्णप्रशुद्धिः।
स्पर्शश्च गन्धश्च विशुद्धता च ।
श्रीः सौकुमार्यं प्रवराश्च नार्यः ॥ ५.३७.३३ ॥
入浴の習慣を持つ者には十の徳が伴う。力、美しさ、声と肌の色の清らかさ、心地よい感触と香り、清浄、輝き、優美さ、そして優れた女性たちである。
5.37.34
गुणाश्च षण्मितभुक्तं भजन्ते ।
आरोग्यमायुश्च बलं सुखं च।
अनाविलं चास्य भवत्यपत्यं ।
न चैनमाद्यून इति क्षिपन्ति ॥ ५.३७.३४ ॥
六分に抑えて節度をもって食する者には徳が伴う。健康、長寿、力、幸福を得て、子孫は濁りなく、誰も彼を貪食だと咎めない。
5.37.35
अकर्मशीलं च महाशनं च ।
लोकद्विष्टं बहुमायं नृशंसम्।
अदेशकालज्ञममिष्टवेष-
मेतान्गृहे न प्रतिवासयेत ॥ ५.३७.३५ ॥
怠けて働かぬ者、大食らい、民に嫌われる者、ひどく欺く者、残酷な者、場所と時を弁えぬ者、不快な姿の者。こうした者を家に住まわせてはならない。
5.37.36
कदर्यमाक्रोशकमश्रुतं च ।
वनौकसं धूर्तममान्यमानिनम्।
निष्ठूरिणं कृतवैरं कृतघ्न-
मेतान्भृशार्तोपि न जातु याचेत् ॥ ५.३७.३६ ॥
どれほど困窮しても、これらの者には決して請うてはならない。けちな者、罵る者、無学な者、野人のように粗野な者、詐欺師、ふさわしくないのに尊敬を求める者、辛辣に物を言う者、敵意を抱く者、恩知らずの者である。
5.37.37
संक्लिष्टकर्माणमतिप्रमादं ।
नित्यानृतं चादृढभक्तिकं च।
विसृष्टरागं पटुमानिनं चा-
प्येतान्न सेवेत नराधमान्षट् ॥ ५.३७.३७ ॥
次の六種の卑しい人々に仕えてはならない。行いの汚れた者、極めて不注意な者、常に嘘をつく者、信心の定まらない者、情欲に溺れた者、そして自分を利口だと思う者である。
5.37.38
सहायबन्धना ह्यर्थाः सहायाश्चार्थबन्धनाः ।
अन्योन्यबन्धनावेतौ विनान्योन्यं न सिद्ध्यतः ॥ ५.३७.३८ ॥
目的は味方に結ばれ、味方は目的に結ばれている。この二つは互いに結ばれており、一方なしに他方は成就しない。
5.37.39
उत्पाद्य पुत्राननृणांश्च कृत्वा ।
वृत्तिं च तेभ्योऽनुविधाय कांचित्।
स्थाने कुमारीः प्रतिपाद्य सर्वा ।
अरण्यसंस्थोऽथ मुनिर्बुभूषेत् ॥ ५.३७.३९ ॥
息子をもうけ、負債を返し終え、彼らの生計を整え、娘たちをすべてふさわしい家に嫁がせた後で、森に住む聖者になることを望むべきである。
5.37.40
हितं यत्सर्वभूतानामात्मनश्च सुखावहम् ।
तत्कुर्यादीश्वरो ह्येतन्मूलं सर्वार्थसिद्धये ॥ ५.३७.४० ॥
すべての生き物に益をもたらし、自分にも幸福をもたらすことを行うべきである。主君はまさにこれを行うべきである。これがすべての目的を成し遂げる根本だからである。
5.37.41
वृद्धिः प्रभावस्तेजश्च सत्वमुत्थानमेव च ।
व्यवसायश्च यस्य स्यात्तस्यावृत्तिभयं कुतः ॥ ५.३७.४१ ॥
繁栄、威光、輝き、勇気、精進、そして確固たる決意を持つ者に、どうして没落の恐れがあるだろうか。
5.37.42
पश्य दोषान्पाण्डवैर्विग्रहे त्वं ।
यत्र व्यथेयुरपि देवाः सशक्रा।
पुत्रैर्वैरं नित्यमुद्विग्नवासो ।
यशःप्रणाशो द्विषतश्च हर्षः ॥ ५.३७.४२ ॥
パーンドゥの子らとの戦いの過ちを見よ。それによってシャクラ（インドラ）と共に神々さえも苦しむかもしれない。息子たちとの絶え間ない敵意、落ち着かない住まい、名声の喪失、そして敵の喜び。
5.37.43
भीष्मस्य कोपस्तव चैवेन्द्रकल्प ।
द्रोणस्य राज्ञश्च युधिष्ठिरस्य।
उत्सादयेल्लोकमिमं प्रवृद्धः ।
श्वेतो ग्रहस्तिर्यगिवापतन्खे ॥ ५.३७.४३ ॥
ビーシュマの怒り、お前自身の怒り、インドラに等しい者の怒り、ドローナと王ユディシュティラの怒り、これらはこの世界を滅ぼすだろう。空を斜めに落ちる大きな白い惑星のように。
5.37.44
तव पुत्रशतं चैव कर्णः पञ्च च पाण्डवाः ।
पृथिवीमनुशासेयुरखिलां सागराम्बराम् ॥ ५.३७.४४ ॥
お前の百人の息子たち、カルナ、そして五人のパーンドゥの子らは、海に囲まれた大地の全体を統治できたであろう。
5.37.45
धार्तराष्ट्रा वनं राजन्व्याघ्राः पाण्डुसुता मताः ।
मा वनं छिन्धि सव्याघ्रं मा व्याघ्रा नीनशन्वनात् ॥ ५.३७.४५ ॥
王よ、ドリタラーシュトラの息子たちは森であり、パーンドゥの息子たちは虎と見なされる。虎のいる森を切り倒すな。虎が森から滅びないようにせよ。
5.37.46
न स्याद्वनमृते व्याघ्रान्व्याघ्रा न स्युर्ऋते वनम् ।
वनं हि रक्ष्यते व्याघ्रैर्व्याघ्रान्रक्षति काननम् ॥ ५.३७.४६ ॥
森なくして虎はおらず、虎なくして森はない。森は虎によって守られ、虎は森を守る。
5.37.47
न तथेच्छन्ति कल्याणान्परेषां वेदितुं गुणान् ।
यथेषां ज्ञातुमिच्छन्ति नैर्गुण्यं पापचेतसः ॥ ५.३७.४७ ॥
邪な心の者は、他人の善い徳を知ろうとするよりも、その欠点を知ろうとすることの方を強く望む。
5.37.48
अर्थसिद्धिं परामिच्छन्धर्ममेवादितश्चरेत् ।
नहि धर्मादपैत्यर्थः स्वर्गलोकादिवामृतम् ॥ ५.३७.४८ ॥
最上の富の成就を望む者は、初めから法を行うべきである。天界から甘露が離れないように、法から富が離れることはないからだ。
5.37.49
यस्यात्मा विरतः पापात्कल्याणे च निवेशितः ।
तेन सर्वमिदं बुद्धं प्रकृतिर्विकृतिश्च या ॥ ५.३७.४९ ॥
自己が罪から離れて善に定まった者は、これらすべて、すなわち自然なものと変化したものを知った。
5.37.50
यो धर्ममर्थं कामं च यथाकालं निषेवते ।
धर्मार्थकामसंयोगं सोऽमुत्रेह च विन्दति ॥ ५.३७.५० ॥
法・利・欲を時に応じて修める者は、この世でもあの世でも、法・利・欲の結合を得る。
5.37.51
सन्नियच्छति यो वेगमुत्थितं क्रोधहर्षयोः ।
स श्रियो भाजनं राजन्यश्चापत्सु न मुह्यति ॥ ५.३७.५१ ॥
怒りと喜びから湧き起こる激情を抑える者こそ、王よ、幸運の器であり、危難にあっても惑わない。
5.37.52
बलं पञ्चविधं नित्यं पुरुषाणां निबोध मे ।
यत्तु बाहुबलं नाम प्रथमं वलमुच्यते ॥ ५.३७.५२ ॥
人の力は常に五種類である。私から聞け。腕の力と呼ばれるものが、第一の力と言われる。
5.37.53
अमात्यलाभो भद्रं ते द्वितीयं बलमुच्यते ।
तृतीयं धनलाभं तु बलमाहुर्मनीषिणः ॥ ५.३७.५३ ॥
あなたに幸いがあるように。良き大臣を得ることが第二の力と言われ、賢者は富を得ることを第三の力と呼ぶ。
5.37.54
यत्त्वस्य सहजं राजन्पितृपैतामहं बलम् ।
अभिजातबलं नाम तच्चतुर्थं बलं स्मृतम् ॥ ५.३७.५४ ॥
王よ、父と祖父から受け継いだ、生まれ持つ力で、良家の力と呼ばれるもの、それが第四の力と伝えられる。
5.37.55
येन त्वेतानि सर्वाणि सङ्गृहीतानि भारत ।
यद्बलानां बलं श्रेष्ठं तत्प्रज्ञाबलमुच्यते ॥ ५.३७.५५ ॥
バーラタよ、これによってそれら全てが集められる、諸力の中で最も優れたもの、それは知恵の力と言われる。
5.37.56
महते योऽपकाराय नरस्य प्रभवेन्नरः ।
तेन वैरं समासज्य दूरस्थोऽस्मीति नाश्वसेत् ॥ ५.३७.५६ ॥
偉大な人に害を与えることのできる人と敵対したなら、「自分は遠くにいる」と考えて安心してはならない。
5.37.57
स्त्रीषु राजसु सर्पेषु स्वाध्यायप्रभुशत्रुषु ।
भोगेष्वायुषि विश्वासं कः प्राज्ञः कर्तुमर्हति ॥ ५.३७.५७ ॥
女性、王、蛇、自分の師、主君、敵、快楽、そして命に、どの賢者が信頼を置くべきだろうか。
5.37.58
प्रज्ञाशरेणाभिहतस्य जन्तो-
श्चिकित्सकाः सन्ति न चौषधानि ।
न होममन्त्रा न च मङ्गलानि ।
नाथर्वणा नाप्यगदाः सुसिद्धाः ॥ ५.३७.५८ ॥
智慧の矢に射抜かれた生き物には、医者も薬もなく、ホーマの真言もなく、吉祥の儀礼もなく、アタルヴァンの呪文もなく、よく調製された解毒剤もない。
5.37.59
सर्पश्चाग्निश्च सिंहश्च कुलपुत्रश्च भारत ।
नावज्ञेया मनुष्येण सर्वे ह्येतेऽतितेजसः ॥ ५.३७.५९ ॥
バーラタよ、蛇、火、獅子、そして良家の息子——これらはすべて大いなる力を持つ。人はこれらを侮るべきではない。
5.37.60
अग्निस्तेजो महल्लोके गूढस्तिष्ठति दारुषु ।
न चोपयुङ्क्ते तद्दारु यावन्नोद्दीप्यते परैः ॥ ५.३७.६० ॥
世界において火の大いなる力は木の中に隠れている。他の者が点火するまで、その木はそれを用いない。
5.37.61
स एव खलु दारुभ्यो यदा निर्मथ्य दीप्यते ।
तद्दारु च वनं चान्यन्निर्दहत्याशु तेजसा ॥ ५.३७.६१ ॥
同じ火が木をこすって燃え上がると、その威力で素早くその木と別の森を焼き尽くす。
5.37.62
एवमेव कुले जाताः पावकोपमतेजसः ।
क्षमावन्तो निराकाराः काष्ठेऽग्निरिव शेरते ॥ ५.३७.६२ ॥
同様に、良家に生まれ、火のような威力を持ち、忍耐強く、姿を現さない人々は、木の中の火のように横たわっている。
5.37.63
लताधर्मा त्वं सपुत्रः सालः पाण्डुसुता मताः ।
न लता वर्धते जातु महाद्रुममनाश्रिता ॥ ५.३७.६३ ॥
お前とお前の息子たちは蔓草の性質を持ち、パーンドゥの子らは沙羅樹と見なされる。蔓草は支えなしに大木の上で育つことは決してない。
5.37.64
वनं राजंस्तव पुत्रोऽम्बिकेय ।
सिंहान्वने पाण्डवांस्तात विद्धि।
सिंहैर्विहीनं हि वनं विनश्येत् ।
सिंहा विनश्येयुर्ऋते वनेन ॥ ५.३७.६४ ॥
王よ、あなたの息子、アンビカーの子は森である。愛しき者よ、パーンダヴァたちは森の獅子であると知れ。獅子のいない森は滅び、森がなければ獅子もまた滅びるのだ。