മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.37.1
सप्तदशेमान्राजेन्द्र मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ।
वैचित्रवीर्य पुरुषानाकाशं मुष्टिभिर्घ्नतः ॥ ५.३७.१ ॥
രാജേന്ദ്രാ! സ്വായംഭുവ മനു ഈ പതിനേഴു തരം മനുഷ്യരെ പറഞ്ഞു; അവർ മുഷ്ടികൊണ്ട് ആകാശത്തെ ഇടിക്കുന്നവരാണ്. വിചിത്രവീര്യന്റെ പുത്രാ!
5.37.2
तानेवेन्द्रस्य च धनुरनाम्यं नमतो ब्रवीत् ।
अथो मरीचिनः पादानग्राह्यान्गृह्णतस्तथा ॥ ५.३७.२ ॥
അവരെത്തന്നെ, വളയാത്ത ഇന്ദ്രധനുസ്സ് വളയ്ക്കുന്നവനെക്കുറിച്ചും; പിടിക്കാനാകാത്ത മരീചിയുടെ പാദങ്ങൾ പിടിക്കുന്നവരെക്കുറിച്ചും അങ്ങനെതന്നെ പറഞ്ഞു.
5.37.3
यश्चाशिष्यं शास्ति वै यश्च तुष्ये-
द्यश्चातिवेलं भजते द्विषन्तम् ।
स्त्रियश्च यो रक्षति भद्रमश्रुते ।
यश्चायाच्यं याचते कत्थते वा ॥ ५.३७.३ ॥
ശിഷ്യനല്ലാത്തവനെ ഉപദേശിക്കുന്നവൻ, വെറുതെ സന്തോഷിക്കുന്നവൻ, അമിതമായി ശത്രുവിനെ സേവിക്കുന്നവൻ, സ്ത്രീകളെ സംരക്ഷിച്ച് ശുഭം നേടുന്നവൻ, ചോദിക്കാൻ പാടില്ലാത്തത് ചോദിക്കുന്നവൻ അല്ലെങ്കിൽ പുകഴ്ത്തിപ്പറയുന്നവൻ.
5.37.4
यश्चाभिजातः प्रकरोत्यकार्यं ।
यश्चाबलो बलिना नित्यवैरी।
अश्रद्दधानाय च यो ब्रवीति ।
यश्चाकाम्यं कामयते नरेन्द्र । ॥ ५.३७.४ ॥
ഉന്നത കുലത്തിൽ ജനിച്ചും അകാര്യം ചെയ്യുന്നവൻ, ദുർബലനായിരുന്നും ബലവാനോട് എന്നും വൈരം പുലർത്തുന്നവൻ, വിശ്വസിക്കാത്തവനോട് സംസാരിക്കുന്നവൻ, ആഗ്രഹിക്കരുതാത്തത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ഓ നരേന്ദ്രാ!
5.37.5
वध्वाऽवहासं श्वशुरो मन्यते यो ।
वध्वाऽवसन्नभयो मानकामः ।
परक्षेत्रे निर्वपति यश्च बीजं ।
स्त्रियं च यः परिवदतेऽतिवेलम् ॥ ५.३७.५ ॥
മരുമകളോട് തമാശ സാധാരണമെന്ന് കരുതുന്ന അമ്മായിയപ്പൻ, മരുമകളോടൊപ്പം ഭയമില്ലാതെ ബഹുമാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, മറ്റൊരാളുടെ വയലിൽ വിത്ത് വിതയ്ക്കുന്നവൻ, സ്ത്രീയെ അതിരുകടന്ന് നിന്ദിക്കുന്നവൻ.
5.37.6
यश्चापि लब्ध्वा न स्मरामीति वादी ।
दत्त्वा च यः कत्थति याच्यमानः।
यश्चासतः सान्त्वमुपानयीत ।
एतान्नयन्ति निरयं पाशहस्ताः ॥ ५.३७.६ ॥
ഉപകാരം ലഭിച്ചിട്ടും 'എനിക്ക് ഓർമ്മയില്ല' എന്നു പറയുന്നവനും, ദാനം ചെയ്ത ശേഷം ചോദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ വമ്പു പറയുന്നവനും, ദുഷ്ടനോട് ആശ്വാസവാക്കുകൾ പറയുന്നവനും — ഇവരെ പാശം കയ്യിലേന്തിയവർ നരകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
5.37.7
यस्मिन्यथा वर्तते यो मनुष्य-
स्तस्मिंस्तथा वर्तितव्यं स धर्मः।
मायाचारो मायया वर्तितव्यः ।
साध्वाचारः साधुना प्रत्युपेयः ॥ ५.३७.७ ॥
മനുഷ്യൻ ആരോടു എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നുവോ, അവനോട് അങ്ങനെതന്നെ പെരുമാറണം — അതാണ് ധർമ്മം. വഞ്ചകനോട് വഞ്ചനയോടെയും സദാചാരിയോട് സദാചാരത്തോടെയും പെരുമാറണം.
5.37.8
जरा रूपं हरति हि धैर्यमाशा ।
मृत्युः प्राणान्धर्मचर्यामसूया
कामो ह्रियं वृत्तमनार्यसेवा ।
क्रोधः श्रियं सर्वमेवाभिमानः ॥ ५.३७.८ ॥
വാർദ്ധക്യം രൂപത്തെ അപഹരിക്കുന്നു; ആശ ധൈര്യത്തെ; മരണം പ്രാണനെ; അസൂയ ധർമ്മാചരണത്തെ; കാമം ലജ്ജയെ; അനാര്യസേവ സദാചാരത്തെ; ക്രോധം ശ്രീയെ; അഭിമാനം എല്ലാം അപഹരിക്കുന്നു.
5.37.9
शतायुरुक्तः पुरुषः सर्ववेदेषु वै यदा ।
नाप्नोत्यथ च तत्सर्वमायुः केनेह हेतुना ॥ ५.३७.९ ॥
എല്ലാ വേദങ്ങളിലും മനുഷ്യന്റെ ആയുസ്സ് നൂറു വർഷമെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ ആ പൂർണ്ണായുസ്സ് ഇവിടെ ഏതു കാരണത്താൽ നേടുന്നില്ല?
5.37.10
अतिमानोऽतिवादश्च तथाऽत्यागो नराधिप ।
क्रोधश्चात्मविधित्सा च मित्रद्रोहश्च तानि षट् ॥ ५.३७.१० ॥
ഹേ നരാധിപ, അതിമാനം, അതിവാദം, ത്യാഗമില്ലായ്മ, ക്രോധം, സ്വയം ഹാനി ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹം, മിത്രദ്രോഹം — ഇവ ആറാണ്.
5.37.11
एत एवासयस्तीक्ष्णाः कृन्तन्त्यायूंषि देहिनाम् ।
एतानि मानवान्ध्नन्ति न मृत्युर्भद्रमस्तु ते ॥ ५.३७.११ ॥
ഇവ തന്നെയാണ് മൂർച്ചയുള്ള വിഷ ബാണങ്ങൾ; ദേഹികളുടെ ആയുസ്സ് ഇവ മുറിക്കുന്നു. ഇവ തന്നെയാണ് മനുഷ്യരെ കൊല്ലുന്നത്, മൃത്യുവല്ല. നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ.
5.37.12
विश्वस्तस्यैति यो दारान्यश्चापि गुरुतल्पगः ।
वृषलीपतिर्द्विजो यश्च पानपश्चैव भारत ॥ ५.३७.१२ ॥
വിശ്വസിച്ചവന്റെ ഭാര്യമാരുടെ അടുത്ത് ചെല്ലുന്നവൻ, ഗുരുശയ്യ മലിനമാക്കുന്നവൻ, വൃഷലിയുടെ ഭർത്താവായ ദ്വിജൻ, ഹേ ഭാരതാ, മദ്യം കുടിക്കുന്നവനും.
5.37.13
आदेशकृद्वृत्तिहन्ता द्विजानां प्रेषकश्च यः ।
शरणागतहा चैव सर्वे ब्रह्महणः समाः।
एतैः समेत्य कर्तव्यं प्रायश्चित्तमिति श्रुतिः ॥ ५.३७.१३ ॥
ദൂതനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, ദ്വിജരുടെ ജീവനോപാധി നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, അവരെ അയയ്ക്കുന്നവൻ, ശരണാഗതനെ കൊല്ലുന്നവൻ—ഇവരെല്ലാം ബ്രഹ്മഹത്യക്കാർക്ക് തുല്യർ. ഇവരോടൊപ്പം ചേർന്നവർ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണമെന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.
5.37.14
गृहीतवाक्यो नयविद्वदान्यः ।
शेषान्नभोक्ता ह्यविहिंसकश्च।
नानर्थकृत्याकुलितः कृतज्ञः ।
सत्यो मृदुः स्वर्गमुपैति विद्वान् ॥ ५.३७.१४ ॥
ആരുടെ വാക്ക് കേൾക്കപ്പെടുന്നുവോ, നീതിയറിയുന്നവൻ, ഉദാരൻ, ശേഷിച്ച അന്നം ഭുജിക്കുന്നവൻ, സത്യമായും അഹിംസകൻ, അനർത്ഥം ചെയ്യാൻ ആകുലപ്പെടാത്തവൻ, കൃതജ്ഞൻ, സത്യവാൻ, മൃദുവായവൻ—ഇത്തരം വിദ്വാൻ സ്വർഗത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
5.37.15
सुलभाः पुरुषा राजन्सततं प्रियवादिनः ।
अप्रियस्य तु पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ ५.३७.१५ ॥
ഹേ രാജാവേ, പ്രിയം പറയുന്ന മനുഷ്യർ എപ്പോഴും എളുപ്പം ലഭിക്കും; എന്നാൽ അപ്രിയമെങ്കിലും ഹിതമായ വാക്ക് പറയുന്നവനും കേൾക്കുന്നവനും ദുർലഭമാണ്.
5.37.16
यो हि धर्मं समाश्रित्य हित्वा भर्तुः प्रियाप्रिये ।
अप्रियाण्याह पथ्यानि तेन राजा सहायवान् ॥ ५.३७.१६ ॥
ധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ച്, യജമാനന്റെ പ്രിയാപ്രിയങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, അപ്രിയമെങ്കിലും ഹിതമായത് പറയുന്നവൻ—അവനാൽ രാജാവ് സഹായവാനാകുന്നു.
5.37.17
त्यजेत्कुलार्थे पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ।
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ ५.३७.१७ ॥
കുലത്തിനുവേണ്ടി ഒരു മനുഷ്യനെ ഉപേക്ഷിക്കണം; ഗ്രാമത്തിനുവേണ്ടി കുലത്തെ ഉപേക്ഷിക്കണം. ജനപദത്തിനുവേണ്ടി ഗ്രാമത്തെ ഉപേക്ഷിക്കണം; ആത്മാവിനുവേണ്ടി ഭൂമിയെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
5.37.18
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान्रक्षेद्धनैरपि ।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ ५.३७.१८ ॥
ആപത്തിനായി ധനം കാക്കണം; ധനംകൊണ്ട് ഭാര്യമാരെയും കാക്കണം. എപ്പോഴും സ്വയം കാക്കണം, ഭാര്യമാരാലും ധനത്താലും പോലും.
5.37.19
द्यूतमेतत्पुरा कल्पे दृष्टं वैरकरं नृणाम् ।
तस्माद्द्यूतं न सेवेत हास्यार्थमपि बुद्धिमान् ॥ ५.३७.१९ ॥
ഈ ചൂതുകളി പണ്ടുമുതലേ മനുഷ്യർക്കിടയിൽ വൈരം ഉണ്ടാക്കുന്നതായി കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ബുദ്ധിമാൻ തമാശയ്ക്കുപോലും ചൂതുകളി ചെയ്യരുത്.
5.37.20
उक्तं मया द्यूतकालेऽपि राज-
न्नेदं युक्तं वचनं प्रातिपेय।
तदौषधं पथ्यमिवातुरस्य ।
न रोचते तव वैचित्रवीर्य ॥ ५.३७.२० ॥
രാജാവേ, ചൂതുകളിയുടെ സമയത്തും ഞാൻ ഇത് പറഞ്ഞിരുന്നു; ഈ വാക്ക് യുക്തമാണ്. രോഗിക്ക് ഹിതകരമായ ഔഷധംപോലെയാണെങ്കിലും, വിചിത്രവീര്യന്റെ പുത്രാ, അത് നിനക്ക് ഇഷ്ടമാകുന്നില്ല.
5.37.21
काकैरिमांश्चित्रबर्हान्मयूरान् ।
पराजयेथाः पाण्डवान्धार्तराष्ट्रैः ।
हित्वा सिंहान्क्रोष्टुकान्गूहमानः ।
प्राप्ते काले शोचिता त्वं नरेन्द्रः ॥ ५.३७.२१ ॥
കാക്കകളാൽ ഈ ചിത്രപ്പക്ഷികളായ മയിലുകളെ, പാണ്ഡവരെ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർക്ക് നീ തോൽപിക്കും. സിംഹങ്ങളെ വിട്ട്, കുറുനരികളെ ഒളിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, കാലം വരുമ്പോൾ, നരേന്ദ്രാ, നീ ദുഃഖിക്കും.
5.37.22
यस्तात न क्रुध्यति सर्वकालं ।
भृत्यस्य भक्तस्य हिते रतस्य।
तस्मिन्भृत्या भर्तरि विश्वसन्ति ।
न चैनमापत्सु परित्यजन्ति ॥ ५.३७.२२ ॥
ഓ തോഴാ, എല്ലാ കാലത്തും തന്റെ ഹിതത്തിൽ നിരതനായ ഭക്തനായ ഭൃത്യനോട് കോപിക്കാത്തവനിലാണ് ഭൃത്യന്മാർ വിശ്വാസമർപ്പിക്കുന്നത്; ആപത്തിലും അവർ അവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.
5.37.23
न भृत्यानां वृत्तिसंरोधनेन ।
राज्यं धनं सञ्जिघृक्षेदपूर्वम्।
त्यजन्ति ह्येनं वञ्चिता वै विरुद्धाः ।
स्निग्धा ह्यमात्या परिहीनभोगाः ॥ ५.३७.२३ ॥
ഭൃത്യന്മാരുടെ ഉപജീവനം തടഞ്ഞ് രാജ്യമോ ധനമോ മുൻപില്ലാത്ത വിധം പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കരുത്; വഞ്ചിതരായി വിരോധികളായ ഭൃത്യന്മാരും, ഭോഗം നഷ്ടപ്പെട്ട സ്നേഹിതരായ അമാത്യന്മാരും അവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
5.37.24
कृत्यानि पूर्वं परिसङ्ख्याय सर्वा-
ण्यायव्यये चानुरूपां च वृत्तिम्।
सङ्गृह्णीयादनुरूपान्सहायान् ।
सहायसाध्यानि हि दुष्कराणि ॥ ५.३७.२४ ॥
ആദ്യം എല്ലാ കാര്യങ്ങളും കണക്കാക്കി, വരവ് ചെലവിന് യോജിച്ച ഉപജീവനം പരിഗണിച്ച്, അനുയോജ്യരായ സഹായികളെ സ്വീകരിക്കണം; ദുഷ്കരമായ കാര്യങ്ങൾ സഹായികളാൽ മാത്രമേ സാധിക്കൂ.
5.37.25
अभिप्रायं यो विदित्वा तु भर्तुः ।
सर्वाणि कार्याणि करोत्यतन्द्री।
वक्ता हितानामनुरक्त आर्यः ।
शक्तिज्ञ आत्मेव हि सोऽनुकम्प्यः ॥ ५.३७.२५ ॥
യജമാനന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, മടിയില്ലാതെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ചെയ്യുന്നവൻ, ഹിതം പറയുന്നവൻ, അനുരക്തൻ, ശ്രേഷ്ഠൻ, തന്റെ ശക്തി അറിയുന്നവൻ — അവൻ സ്വന്തം ആത്മാവുപോലെ പ്രിയനും കരുണയ്ക്ക് അർഹനുമാണ്.
5.37.26
वाक्यं तु यो नाद्रियतेऽनुशिष्टः ।
प्रत्याह यश्चापि नियुज्यमानः।
प्रज्ञाभिमानी प्रतिकूलवादी ।
त्याज्यः स तादृक् त्वरयैव भृत्यः ॥ ५.३७.२६ ॥
ഉപദേശിച്ചാലും വാക്ക് മാനിക്കാതെ, കല്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോഴും മറുത്തുപറഞ്ഞ്, സ്വന്തം ബുദ്ധിയിൽ അഹങ്കരിച്ച്, പ്രതികൂലമായി സംസാരിക്കുന്ന അത്തരം ഭൃത്യനെ ഉടൻ ഉപേക്ഷിക്കണം.
5.37.27
अस्तब्धमक्लीबमदीर्घसूत्रं ।
सानुक्रोशं श्लक्ष्णमहार्यमन्यैः।
अरोगजातीयमुदारवाक्यं ।
दूतं वदन्त्यष्टगुणोपपन्नम् ॥ ५.३७.२७ ॥
അഹങ്കാരമില്ലാത്തവനും ധൈര്യമുള്ളവനും താമസിപ്പിക്കാത്തവനും ദയയുള്ളവനും മൃദുവായി സംസാരിക്കുന്നവനും മറ്റുള്ളവരാൽ വശീകരിക്കപ്പെടാത്തവനും നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവനും ഉദാരവാക്കുള്ളവനുമായ ദൂതനെ എട്ടു ഗുണങ്ങളുള്ളവനെന്ന് പറയുന്നു.
5.37.28
न विश्वासाञ्जातु परस्य गेहे ।
गच्छेन्नरश्चेतयानो विकाले।
न चत्वरे निशि तिष्ठेन्निगूढो ।
न राजकाम्यां योषितं प्रार्थयीत ॥ ५.३७.२८ ॥
ജാഗ്രതയുള്ള മനുഷ്യൻ വിശ്വാസം കൊണ്ട് ഒരിക്കലും മറ്റൊരാളുടെ വീട്ടിൽ പോകരുത്, അസമയത്ത് പോകരുത്; രാത്രിയിൽ കവലയിൽ ഒളിച്ചുനിൽക്കരുത്; രാജാവിന് പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീയെ ആഗ്രഹിക്കരുത്.
5.37.29
न निह्नवं मन्त्रगतस्य गच्छे-
त्संसृष्टमन्त्रस्य कुसङ्गतस्य।
न च ब्रूयान्नाश्वसिमि त्वयीति ।
सकारणं व्यपदेशं तु कुर्यात् ॥ ५.३७.२९ ॥
ആലോചനയിൽ പങ്കെടുത്തവനോട് മറച്ചുവയ്ക്കരുത്; ആലോചന പങ്കിടുന്നവനും ചീത്ത സഹവാസമുള്ളവനുമായവനോടൊപ്പം പോകരുത്; 'നിന്നെ ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല' എന്ന് പറയരുത്; പകരം കാരണസഹിതമായ ഒരു ഒഴികഴിവ് പറയണം.
5.37.30
घृणी राजा पुंश्चली राजभृत्यः ।
पुत्रो भ्राता विधवा बालपुत्रा।
सेनाजीवी चोद्धृतभूरिरेव ।
व्यवहारेषु वर्जनीयाः स्युरेते ॥ ५.३७.३० ॥
ക്രൂരനായ രാജാവ്, വ്യഭിചാരിണി, രാജഭൃത്യൻ, പുത്രൻ, സഹോദരൻ, ചെറുപുത്രന്മാരുള്ള വിധവ, പടയാൽ ജീവിക്കുന്നവൻ, ധാരാളം ധനം കവർന്നവൻ—ഇവരെ ഇടപാടുകളിൽ ഒഴിവാക്കണം.
5.37.31
अष्टौ गुणाः पुरुषं दीपयन्ति ।
प्रज्ञा च कौल्यं च श्रुतं दमश्च।
पराक्रमश्चाबहुभाषिता च ।
दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥ ५.३७.३१ ॥
എട്ട് ഗുണങ്ങൾ മനുഷ്യനെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു: പ്രജ്ഞ, കുലശീലം, ശാസ്ത്രജ്ഞാനം, ദമം, പരാക്രമം, അല്പഭാഷണം, ശക്തിക്കൊത്ത ദാനം, കൃതജ്ഞത.
5.37.32
एतान्गुणांस्तात महानुभावा-
नेको गुणः संश्रयते प्रसह्य।
राजा यदा सत्कुरुते मनुष्यं ।
सर्वान्गुणनेष गुणो बिभर्ति ॥ ५.३७.३२ ॥
പ്രിയനേ, ഈ ഗുണങ്ങൾ മഹാപ്രഭാവന്മാരിലുണ്ട്; രാജാവ് ഒരു മനുഷ്യനെ ആദരിക്കുമ്പോൾ ഈ ഒരു ഗുണം ബലാൽ എല്ലാ ഗുണങ്ങളെയും തന്നോടു ചേർത്ത് ധരിക്കുന്നു.
5.37.33
गुणा दश स्नानशीलं भजन्ते ।
बलं रूपं स्वरवर्णप्रशुद्धिः।
स्पर्शश्च गन्धश्च विशुद्धता च ।
श्रीः सौकुमार्यं प्रवराश्च नार्यः ॥ ५.३७.३३ ॥
കുളിക്കുന്ന ശീലമുള്ളവനിൽ പത്തു ഗുണങ്ങൾ ചേരുന്നു: ബലം, രൂപം, സ്വര-വർണ്ണ ശുദ്ധി, സ്പർശം, ഗന്ധം, വിശുദ്ധി, ശ്രീ, മൃദുത്വം, ശ്രേഷ്ഠരായ സ്ത്രീകൾ.
5.37.34
गुणाश्च षण्मितभुक्तं भजन्ते ।
आरोग्यमायुश्च बलं सुखं च।
अनाविलं चास्य भवत्यपत्यं ।
न चैनमाद्यून इति क्षिपन्ति ॥ ५.३७.३४ ॥
ആറു ഭാഗം മിതമായി ഭക്ഷിക്കുന്നവനിൽ ഗുണങ്ങൾ ചേരുന്നു: ആരോഗ്യം, ആയുസ്സ്, ബലം, സുഖം; അവന്റെ സന്തതി നിർമ്മലമായിരിക്കും; 'ഭോഗലോലൻ' എന്നു പറഞ്ഞ് ആരും അവനെ നിന്ദിക്കുന്നില്ല.
5.37.35
अकर्मशीलं च महाशनं च ।
लोकद्विष्टं बहुमायं नृशंसम्।
अदेशकालज्ञममिष्टवेष-
मेतान्गृहे न प्रतिवासयेत ॥ ५.३७.३५ ॥
പ്രവൃത്തി ചെയ്യാത്തവൻ, അമിതമായി ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, ജനങ്ങൾ വെറുക്കുന്നവൻ, വഞ്ചകൻ, ക്രൂരൻ, ദേശകാലം അറിയാത്തവൻ, അനിഷ്ടവേഷമുള്ളവൻ - ഇവരെ വീട്ടിൽ പാർപ്പിക്കരുത്.
5.37.36
कदर्यमाक्रोशकमश्रुतं च ।
वनौकसं धूर्तममान्यमानिनम्।
निष्ठूरिणं कृतवैरं कृतघ्न-
मेतान्भृशार्तोपि न जातु याचेत् ॥ ५.३७.३६ ॥
പിശുക്കനെയും, ദുഷിച്ചു സംസാരിക്കുന്നവനെയും, അറിവില്ലാത്തവനെയും, കാട്ടാളനെപ്പോലെ പരുഷനെയും, വഞ്ചകനെയും, അർഹതയില്ലാതെ ബഹുമാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെയും, കഠിനവാക്കു പറയുന്നവനെയും, വൈരം വളർത്തിയവനെയും, കൃതഘ്നനെയും—ഇവരോട് വലിയ ദുരിതത്തിലായാലും ഒരിക്കലും യാചിക്കരുത്.
5.37.37
संक्लिष्टकर्माणमतिप्रमादं ।
नित्यानृतं चादृढभक्तिकं च।
विसृष्टरागं पटुमानिनं चा-
प्येतान्न सेवेत नराधमान्षट् ॥ ५.३७.३७ ॥
ദുഷിച്ച കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനെയും, അതിജാഗ്രതയില്ലാത്തവനെയും, എപ്പോഴും കള്ളം പറയുന്നവനെയും, ഉറപ്പില്ലാത്ത ഭക്തിയുള്ളവനെയും, വികാരങ്ങളിൽ അലയുന്നവനെയും, താൻ മിടുക്കനെന്ന് കരുതുന്നവനെയും—ഈ ആറു അധമരെ സേവിക്കരുത്.
5.37.38
सहायबन्धना ह्यर्थाः सहायाश्चार्थबन्धनाः ।
अन्योन्यबन्धनावेतौ विनान्योन्यं न सिद्ध्यतः ॥ ५.३७.३८ ॥
ലക്ഷ്യങ്ങൾ സഹായികളാൽ ബന്ധിതമാണ്; സഹായികൾ ലക്ഷ്യങ്ങളാൽ ബന്ധിതരാണ്. ഇവ രണ്ടും പരസ്പരം ബന്ധിതമാണ്; ഒന്നില്ലാതെ മറ്റൊന്ന് സിദ്ധിക്കില്ല.
5.37.39
उत्पाद्य पुत्राननृणांश्च कृत्वा ।
वृत्तिं च तेभ्योऽनुविधाय कांचित्।
स्थाने कुमारीः प्रतिपाद्य सर्वा ।
अरण्यसंस्थोऽथ मुनिर्बुभूषेत् ॥ ५.३७.३९ ॥
മക്കളെ ജനിപ്പിച്ച്, കടമുക്തനായി, അവർക്ക് ജീവനോപാധി ഒരുക്കി, എല്ലാ പെൺമക്കളെയും യോഗ്യമായ സ്ഥലത്ത് വിവാഹം ചെയ്തയച്ച ശേഷം, കാട്ടിൽ വസിക്കുന്ന മുനിയാകാൻ ആഗ്രഹിക്കണം.
5.37.40
हितं यत्सर्वभूतानामात्मनश्च सुखावहम् ।
तत्कुर्यादीश्वरो ह्येतन्मूलं सर्वार्थसिद्धये ॥ ५.३७.४० ॥
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഹിതകരവും സ്വന്തത്തിനും സുഖം നൽകുന്നതുമായത് ചെയ്യണം. ഭരണാധികാരി ഇതുതന്നെ ചെയ്യണം; ഇതാണ് എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളുടെയും സിദ്ധിക്ക് അടിസ്ഥാനം.
5.37.41
वृद्धिः प्रभावस्तेजश्च सत्वमुत्थानमेव च ।
व्यवसायश्च यस्य स्यात्तस्यावृत्तिभयं कुतः ॥ ५.३७.४१ ॥
ആരിൽ വളർച്ച, പ്രഭാവം, തേജസ്സ്, ധൈര്യം, ഉദ്യമം, ദൃഢനിശ്ചയം എന്നിവയുണ്ടോ, അവന് വീഴ്ചയുടെ ഭയം എവിടെനിന്ന്?
5.37.42
पश्य दोषान्पाण्डवैर्विग्रहे त्वं ।
यत्र व्यथेयुरपि देवाः सशक्रा।
पुत्रैर्वैरं नित्यमुद्विग्नवासो ।
यशःप्रणाशो द्विषतश्च हर्षः ॥ ५.३७.४२ ॥
പാണ്ഡവരുമായുള്ള യുദ്ധത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ നീ കാണുക. ഇന്ദ്രനോടൊപ്പമുള്ള ദേവന്മാർ പോലും വ്യഥപ്പെട്ടേക്കാം. പുത്രന്മാരുമായുള്ള നിത്യവൈരം, അസ്വസ്ഥമായ വാസം, യശസ്സിന്റെ നാശം, ശത്രുവിന്റെ സന്തോഷം.
5.37.43
भीष्मस्य कोपस्तव चैवेन्द्रकल्प ।
द्रोणस्य राज्ञश्च युधिष्ठिरस्य।
उत्सादयेल्लोकमिमं प्रवृद्धः ।
श्वेतो ग्रहस्तिर्यगिवापतन्खे ॥ ५.३७.४३ ॥
ഭീഷ്മന്റെ കോപവും, നിന്റെ കോപവും, ഇന്ദ്രതുല്യന്റെ കോപവും, ദ്രോണന്റെയും രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരന്റെയും കോപവും ഈ ലോകത്തെ നശിപ്പിക്കും; ആകാശത്ത് കുറുകെ വീഴുന്ന വലിയ വെളുത്ത ഗ്രഹം പോലെ.
5.37.44
तव पुत्रशतं चैव कर्णः पञ्च च पाण्डवाः ।
पृथिवीमनुशासेयुरखिलां सागराम्बराम् ॥ ५.३७.४४ ॥
നിന്റെ നൂറു പുത്രന്മാരും കർണ്ണനും അഞ്ചു പാണ്ഡവരും സമുദ്രം വലയം ചെയ്ത ഭൂമി മുഴുവൻ ഭരിക്കുമായിരുന്നു.
5.37.45
धार्तराष्ट्रा वनं राजन्व्याघ्राः पाण्डुसुता मताः ।
मा वनं छिन्धि सव्याघ्रं मा व्याघ्रा नीनशन्वनात् ॥ ५.३७.४५ ॥
ഹേ രാജാവേ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ കാടാണ്; പാണ്ഡുപുത്രന്മാർ കടുവകളായി കരുതപ്പെടുന്നു. കടുവകളോടുകൂടിയ കാട് വെട്ടരുത്; കടുവകൾ കാട്ടിൽ നിന്ന് നശിക്കരുത്.
5.37.46
न स्याद्वनमृते व्याघ्रान्व्याघ्रा न स्युर्ऋते वनम् ।
वनं हि रक्ष्यते व्याघ्रैर्व्याघ्रान्रक्षति काननम् ॥ ५.३७.४६ ॥
കടുവകളില്ലാതെ കാട് ഉണ്ടാവില്ല; കാടില്ലാതെ കടുവകളും ഉണ്ടാവില്ല. കാട് കടുവകളാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; കടുവകൾ കാടിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
5.37.47
न तथेच्छन्ति कल्याणान्परेषां वेदितुं गुणान् ।
यथेषां ज्ञातुमिच्छन्ति नैर्गुण्यं पापचेतसः ॥ ५.३७.४७ ॥
പാപചിത്തർ മറ്റുള്ളവരുടെ ഗുണങ്ങൾ അറിയാൻ അത്രയ്ക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; അവരുടെ ദോഷങ്ങൾ അറിയാനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
5.37.48
अर्थसिद्धिं परामिच्छन्धर्ममेवादितश्चरेत् ।
नहि धर्मादपैत्यर्थः स्वर्गलोकादिवामृतम् ॥ ५.३७.४८ ॥
ഉത്തമമായ അർത്ഥസിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആദ്യം മുതലേ ധർമ്മം ആചരിക്കണം; സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽനിന്ന് അമൃത് വേർപിരിയാത്തതുപോലെ ധർമ്മത്തിൽനിന്ന് അർത്ഥം വേർപിരിയുന്നില്ല.
5.37.49
यस्यात्मा विरतः पापात्कल्याणे च निवेशितः ।
तेन सर्वमिदं बुद्धं प्रकृतिर्विकृतिश्च या ॥ ५.३७.४९ ॥
ആരുടെ ആത്മാവ് പാപത്തിൽനിന്ന് വിരമിച്ച് നന്മയിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നുവോ, അവൻ ഇതെല്ലാം അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു—സ്വാഭാവികമായതും വികൃതമായതും.
5.37.50
यो धर्ममर्थं कामं च यथाकालं निषेवते ।
धर्मार्थकामसंयोगं सोऽमुत्रेह च विन्दति ॥ ५.३७.५० ॥
ധർമ്മവും അർത്ഥവും കാമവും യഥാകാലം സേവിക്കുന്നവൻ ഇഹത്തിലും പരത്തിലും ധർമ്മ-അർത്ഥ-കാമങ്ങളുടെ സംയോഗം നേടുന്നു.
5.37.51
सन्नियच्छति यो वेगमुत्थितं क्रोधहर्षयोः ।
स श्रियो भाजनं राजन्यश्चापत्सु न मुह्यति ॥ ५.३७.५१ ॥
ക്രോധത്തിൽനിന്നും ഹർഷത്തിൽനിന്നും ഉയരുന്ന വേഗത്തെ അടക്കുന്നവനാണ്, രാജാവേ, ശ്രീയുടെ പാത്രം; അവൻ ആപത്തുകളിലും മോഹിതനാകുന്നില്ല.
5.37.52
बलं पञ्चविधं नित्यं पुरुषाणां निबोध मे ।
यत्तु बाहुबलं नाम प्रथमं वलमुच्यते ॥ ५.३७.५२ ॥
മനുഷ്യരുടെ ബലം അഞ്ചുവിധമാണ്; അത് എന്നിൽനിന്ന് അറിയുക. ബാഹുബലം എന്നു പേരുള്ളത് ഒന്നാമത്തെ ബലമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
5.37.53
अमात्यलाभो भद्रं ते द्वितीयं बलमुच्यते ।
तृतीयं धनलाभं तु बलमाहुर्मनीषिणः ॥ ५.३७.५३ ॥
നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ. മന്ത്രിമാരെ നേടുന്നത് രണ്ടാമത്തെ ബലമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ധനലാഭത്തെ ജ്ഞാനികൾ മൂന്നാമത്തെ ബലമെന്ന് പറയുന്നു.
5.37.54
यत्त्वस्य सहजं राजन्पितृपैतामहं बलम् ।
अभिजातबलं नाम तच्चतुर्थं बलं स्मृतम् ॥ ५.३७.५४ ॥
രാജാവേ, അവനുള്ള സഹജവും പിതാവിൽ നിന്നും പിതാമഹനിൽ നിന്നും ലഭിച്ചതുമായ ബലം, അഭിജാതബലം എന്ന പേരിലുള്ളത്, അത് നാലാമത്തെ ബലമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
5.37.55
येन त्वेतानि सर्वाणि सङ्गृहीतानि भारत ।
यद्बलानां बलं श्रेष्ठं तत्प्रज्ञाबलमुच्यते ॥ ५.३७.५५ ॥
ഭാരതാ, ഇവയെല്ലാം ഏതിനാൽ സമാഹരിക്കപ്പെടുന്നുവോ, ബലങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായത് ഏതോ, അത് പ്രജ്ഞാബലം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
5.37.56
महते योऽपकाराय नरस्य प्रभवेन्नरः ।
तेन वैरं समासज्य दूरस्थोऽस्मीति नाश्वसेत् ॥ ५.३७.५६ ॥
ആരെങ്കിലും വലിയവനോട് ഉപദ്രവം ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവനാണെങ്കിൽ, അവനോട് വൈരം വെച്ച്, "ഞാൻ ദൂരെയാണ്" എന്ന് ആശ്വസിക്കരുത്.
5.37.57
स्त्रीषु राजसु सर्पेषु स्वाध्यायप्रभुशत्रुषु ।
भोगेष्वायुषि विश्वासं कः प्राज्ञः कर्तुमर्हति ॥ ५.३७.५७ ॥
സ്ത്രീകളിലും രാജാക്കന്മാരിലും സർപ്പങ്ങളിലും, സ്വന്തം ഗുരുക്കന്മാരിലും യജമാനന്മാരിലും ശത്രുക്കളിലും, ഭോഗങ്ങളിലും ആയുസ്സിലും വിശ്വാസമർപ്പിക്കാൻ ഏത് ജ്ഞാനിക്ക് അർഹതയുണ്ട്?
5.37.58
प्रज्ञाशरेणाभिहतस्य जन्तो-
श्चिकित्सकाः सन्ति न चौषधानि ।
न होममन्त्रा न च मङ्गलानि ।
नाथर्वणा नाप्यगदाः सुसिद्धाः ॥ ५.३७.५८ ॥
പ്രജ്ഞയാകുന്ന ശരമേറ്റ ജീവിക്ക് വൈദ്യന്മാരില്ല, ഔഷധങ്ങളുമില്ല; ഹോമമന്ത്രങ്ങളില്ല, മംഗലകർമ്മങ്ങളില്ല, അഥർവ്വമന്ത്രങ്ങളില്ല, നന്നായി സിദ്ധമായ വിഷഹരങ്ങളുമില്ല.
5.37.59
सर्पश्चाग्निश्च सिंहश्च कुलपुत्रश्च भारत ।
नावज्ञेया मनुष्येण सर्वे ह्येतेऽतितेजसः ॥ ५.३७.५९ ॥
ഹേ ഭാരതാ, സർപ്പവും അഗ്നിയും സിംഹവും കുലീനനായ പുത്രനും — ഇവരെല്ലാം അത്യന്തം തേജസ്വികളാണ്; മനുഷ്യൻ ഇവരെ അവജ്ഞയോടെ കാണരുത്.
5.37.60
अग्निस्तेजो महल्लोके गूढस्तिष्ठति दारुषु ।
न चोपयुङ्क्ते तद्दारु यावन्नोद्दीप्यते परैः ॥ ५.३७.६० ॥
ലോകത്തിൽ അഗ്നിയുടെ മഹാതേജസ്സ് വിറകുകളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവർ അതിനെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നതുവരെ ആ വിറക് അതിനെ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല.
5.37.61
स एव खलु दारुभ्यो यदा निर्मथ्य दीप्यते ।
तद्दारु च वनं चान्यन्निर्दहत्याशु तेजसा ॥ ५.३७.६१ ॥
ആ അഗ്നി തന്നെ വിറകിൽനിന്ന് കടഞ്ഞെടുത്ത് ജ്വലിക്കുമ്പോൾ, ആ വിറകിനെയും മറ്റൊരു വനത്തെയും തന്റെ തേജസ്സിനാൽ വേഗം ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
5.37.62
एवमेव कुले जाताः पावकोपमतेजसः ।
क्षमावन्तो निराकाराः काष्ठेऽग्निरिव शेरते ॥ ५.३७.६२ ॥
അതുപോലെതന്നെ കുലങ്ങളിൽ ജനിച്ച, അഗ്നിക്കു തുല്യതേജസ്സുള്ള, ക്ഷമാശീലരായ, പ്രകടമല്ലാത്ത രൂപമുള്ളവർ വിറകിലെ അഗ്നിപോലെ കിടക്കുന്നു.
5.37.63
लताधर्मा त्वं सपुत्रः सालः पाण्डुसुता मताः ।
न लता वर्धते जातु महाद्रुममनाश्रिता ॥ ५.३७.६३ ॥
നീയും പുത്രന്മാരും ലതയുടെ സ്വഭാവമുള്ളവർ; പാണ്ഡുപുത്രന്മാർ സാലവൃക്ഷങ്ങളായി കരുതപ്പെടുന്നു; ആശ്രയമില്ലാതെ ലത ഒരിക്കലും വലിയ വൃക്ഷത്തിൽ വളരുന്നില്ല.
5.37.64
वनं राजंस्तव पुत्रोऽम्बिकेय ।
सिंहान्वने पाण्डवांस्तात विद्धि।
सिंहैर्विहीनं हि वनं विनश्येत् ।
सिंहा विनश्येयुर्ऋते वनेन ॥ ५.३७.६४ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ പുത്രനായ അംബികേയൻ വനമാകുന്നു; പ്രിയനേ, പാണ്ഡവരെ വനത്തിലെ സിംഹങ്ങളായി അറിയുക; സിംഹങ്ങളില്ലാത്ത വനം നശിക്കും, വനമില്ലാതെ സിംഹങ്ങളും നശിക്കും.