ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.37.1
सप्तदशेमान्राजेन्द्र मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ।
वैचित्रवीर्य पुरुषानाकाशं मुष्टिभिर्घ्नतः ॥ ५.३७.१ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಈ ಹದಿನೇಳು ಬಗೆಯ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಅವರು ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರು. ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಮಗನೇ!
5.37.2
तानेवेन्द्रस्य च धनुरनाम्यं नमतो ब्रवीत् ।
अथो मरीचिनः पादानग्राह्यान्गृह्णतस्तथा ॥ ५.३७.२ ॥
ಅವರನ್ನೇ, ಬಗ್ಗದ ಇಂದ್ರನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸುವವನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದನು; ಮತ್ತು ಹಿಡಿಯಲಾಗದ ಮರೀಚಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಿದನು.
5.37.3
यश्चाशिष्यं शास्ति वै यश्च तुष्ये-
द्यश्चातिवेलं भजते द्विषन्तम् ।
स्त्रियश्च यो रक्षति भद्रमश्रुते ।
यश्चायाच्यं याचते कत्थते वा ॥ ५.३७.३ ॥
ಶಿಷ್ಯನಲ್ಲದವನಿಗೆ ಬೋಧಿಸುವವನು, ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಸಂತೋಷಪಡುವವನು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು, ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಕಾಯುವವನು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಶುಭ ಪಡೆಯುವವನು, ಕೇಳಬಾರದ್ದನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಅಥವಾ ಬಡಾಯಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವವನು.
5.37.4
यश्चाभिजातः प्रकरोत्यकार्यं ।
यश्चाबलो बलिना नित्यवैरी।
अश्रद्दधानाय च यो ब्रवीति ।
यश्चाकाम्यं कामयते नरेन्द्र । ॥ ५.३७.४ ॥
ಉನ್ನತ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಯೂ ಅನುಚಿತ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವನು, ದುರ್ಬಲನಾಗಿಯೂ ಬಲಿಷ್ಠನೊಡನೆ ಸದಾ ವೈರ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವವನು, ನಂಬದವನಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವವನು, ಬಯಸಬಾರದ್ದನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಓ ನರೇಂದ್ರ!
5.37.5
वध्वाऽवहासं श्वशुरो मन्यते यो ।
वध्वाऽवसन्नभयो मानकामः ।
परक्षेत्रे निर्वपति यश्च बीजं ।
स्त्रियं च यः परिवदतेऽतिवेलम् ॥ ५.३७.५ ॥
ಸೊಸೆಯೊಡನೆ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಮಾವ, ಸೊಸೆಯೊಡನೆ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಗೌರವವನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಪರರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವವನು, ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಮಿತಿಮೀರಿ ನಿಂದಿಸುವವನು.
5.37.6
यश्चापि लब्ध्वा न स्मरामीति वादी ।
दत्त्वा च यः कत्थति याच्यमानः।
यश्चासतः सान्त्वमुपानयीत ।
एतान्नयन्ति निरयं पाशहस्ताः ॥ ५.३७.६ ॥
ಉಪಕಾರ ಪಡೆದೂ 'ನನಗೆ ನೆನಪಿಲ್ಲ' ಎನ್ನುವವನು, ದಾನ ಕೊಟ್ಟು ಯಾಚಿಸಿದಾಗ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ದುಷ್ಟನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುವವನು — ಇವರನ್ನು ಪಾಶ ಹಿಡಿದವರು ನರಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.
5.37.7
यस्मिन्यथा वर्तते यो मनुष्य-
स्तस्मिंस्तथा वर्तितव्यं स धर्मः।
मायाचारो मायया वर्तितव्यः ।
साध्वाचारः साधुना प्रत्युपेयः ॥ ५.३७.७ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು — ಅದೇ ಧರ್ಮ. ಮೋಸಗಾರನೊಂದಿಗೆ ಮೋಸದಿಂದಲೂ, ಸದಾಚಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸದಾಚಾರದಿಂದಲೂ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು.
5.37.8
जरा रूपं हरति हि धैर्यमाशा ।
मृत्युः प्राणान्धर्मचर्यामसूया
कामो ह्रियं वृत्तमनार्यसेवा ।
क्रोधः श्रियं सर्वमेवाभिमानः ॥ ५.३७.८ ॥
ವಯಸ್ಸು ರೂಪವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ; ಆಸೆ ಧೈರ್ಯವನ್ನು; ಮೃತ್ಯು ಪ್ರಾಣವನ್ನು; ಅಸೂಯೆ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು; ಕಾಮ ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು; ಅನಾರ್ಯರ ಸೇವೆ ಸದಾಚಾರವನ್ನು; ಕ್ರೋಧ ಶ್ರೀಯನ್ನು; ಅಭಿಮಾನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಪಹರಿಸುತ್ತವೆ.
5.37.9
शतायुरुक्तः पुरुषः सर्ववेदेषु वै यदा ।
नाप्नोत्यथ च तत्सर्वमायुः केनेह हेतुना ॥ ५.३७.९ ॥
ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಆಯುಷ್ಯ ನೂರು ವರ್ಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗಿರುವಾಗ ಅವನು ಆ ಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ?
5.37.10
अतिमानोऽतिवादश्च तथाऽत्यागो नराधिप ।
क्रोधश्चात्मविधित्सा च मित्रद्रोहश्च तानि षट् ॥ ५.३७.१० ॥
ಓ ನರಾಧಿಪ, ಅತಿಮಾನ, ಅತಿವಾದ, ತ್ಯಾಗದ ಅಭಾವ, ಕ್ರೋಧ, ತನ್ನನ್ನೇ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆ, ಮಿತ್ರದ್ರೋಹ — ಇವು ಆರು.
5.37.11
एत एवासयस्तीक्ष्णाः कृन्तन्त्यायूंषि देहिनाम् ।
एतानि मानवान्ध्नन्ति न मृत्युर्भद्रमस्तु ते ॥ ५.३७.११ ॥
ಇವೇ ಹರಿತವಾದ ವಿಷಬಾಣಗಳು; ದೇಹಿಗಳ ಆಯುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೇ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ, ಮೃತ್ಯುವಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
5.37.12
विश्वस्तस्यैति यो दारान्यश्चापि गुरुतल्पगः ।
वृषलीपतिर्द्विजो यश्च पानपश्चैव भारत ॥ ५.३७.१२ ॥
ನಂಬಿದವನ ಪತ್ನಿಯರ ಬಳಿ ಹೋಗುವವನು, ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವವನು, ವೃಷಲಿಯ ಪತಿಯಾದ ದ್ವಿಜನು, ಓ ಭಾರತ, ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವವನು.
5.37.13
आदेशकृद्वृत्तिहन्ता द्विजानां प्रेषकश्च यः ।
शरणागतहा चैव सर्वे ब्रह्महणः समाः।
एतैः समेत्य कर्तव्यं प्रायश्चित्तमिति श्रुतिः ॥ ५.३७.१३ ॥
ಆದೇಶವನ್ನು ನಡೆಸುವವನು, ದ್ವಿಜರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವವನು, ಶರಣಾಗತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನರು. ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
5.37.14
गृहीतवाक्यो नयविद्वदान्यः ।
शेषान्नभोक्ता ह्यविहिंसकश्च।
नानर्थकृत्याकुलितः कृतज्ञः ।
सत्यो मृदुः स्वर्गमुपैति विद्वान् ॥ ५.३७.१४ ॥
ಯಾರ ಮಾತು ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೋ, ನೀತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಉದಾರಿ, ಉಳಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಊಟಮಾಡುವವನು, ನಿಜವಾಗಿ ಅಹಿಂಸಕ, ಅನರ್ಥ ಮಾಡಲು ಕಳವಳಗೊಳ್ಳದವನು, ಕೃತಜ್ಞ, ಸತ್ಯವಂತ, ಮೃದು—ಇಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
5.37.15
सुलभाः पुरुषा राजन्सततं प्रियवादिनः ।
अप्रियस्य तु पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ ५.३७.१५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಸದಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದರೂ ಹಿತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುವವನೂ ಕೇಳುವವನೂ ದುರ್ಲಭ.
5.37.16
यो हि धर्मं समाश्रित्य हित्वा भर्तुः प्रियाप्रिये ।
अप्रियाण्याह पथ्यानि तेन राजा सहायवान् ॥ ५.३७.१६ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಒಡೆಯನ ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅಪ್ರಿಯವಾದರೂ ಹಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವವನು—ಅವನಿಂದ ರಾಜನು ಸಹಾಯವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.37.17
त्यजेत्कुलार्थे पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ।
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ ५.३७.१७ ॥
ಕುಲಕ್ಕಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಗ್ರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಕುಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಜನಪದಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಆತ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
5.37.18
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान्रक्षेद्धनैरपि ।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ ५.३७.१८ ॥
ಆಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಧನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಧನದಿಂದ ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಸದಾ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಹೆಂಡತಿಯರಿಂದಲೂ ಧನದಿಂದಲೂ.
5.37.19
द्यूतमेतत्पुरा कल्पे दृष्टं वैरकरं नृणाम् ।
तस्माद्द्यूतं न सेवेत हास्यार्थमपि बुद्धिमान् ॥ ५.३७.१९ ॥
ಈ ಜೂಜು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ವೈರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಹಾಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಜೂಜನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು.
5.37.20
उक्तं मया द्यूतकालेऽपि राज-
न्नेदं युक्तं वचनं प्रातिपेय।
तदौषधं पथ्यमिवातुरस्य ।
न रोचते तव वैचित्रवीर्य ॥ ५.३७.२० ॥
ರಾಜನೇ, ಜೂಜಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೆ; ಈ ಮಾತು ಯುಕ್ತವಾದುದು. ರೋಗಿಗೆ ಹಿತಕರವಾದ ಔಷಧವಿದ್ದಂತೆ, ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಮಗನೇ, ನಿನಗೆ ಅದು ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.37.21
काकैरिमांश्चित्रबर्हान्मयूरान् ।
पराजयेथाः पाण्डवान्धार्तराष्ट्रैः ।
हित्वा सिंहान्क्रोष्टुकान्गूहमानः ।
प्राप्ते काले शोचिता त्वं नरेन्द्रः ॥ ५.३७.२१ ॥
ಕಾಗೆಗಳಿಂದ ಈ ಚಿತ್ರ ಗರಿಯ ನವಿಲುಗಳನ್ನು, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀನು ಸೋತುಬಿಡುವೆ. ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನರಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕಾಲ ಬಂದಾಗ, ನರೇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ಶೋಕಿಸುವೆ.
5.37.22
यस्तात न क्रुध्यति सर्वकालं ।
भृत्यस्य भक्तस्य हिते रतस्य।
तस्मिन्भृत्या भर्तरि विश्वसन्ति ।
न चैनमापत्सु परित्यजन्ति ॥ ५.३७.२२ ॥
ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ, ಭಕ್ತನಾದ ಸೇವಕನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸದವನನ್ನೇ ಸೇವಕರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ; ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
5.37.23
न भृत्यानां वृत्तिसंरोधनेन ।
राज्यं धनं सञ्जिघृक्षेदपूर्वम्।
त्यजन्ति ह्येनं वञ्चिता वै विरुद्धाः ।
स्निग्धा ह्यमात्या परिहीनभोगाः ॥ ५.३७.२३ ॥
ಸೇವಕರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ತಡೆದು ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಲಿ ಧನವನ್ನಾಗಲಿ ಹಿಂದೆಂದೂ ಇಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಸಿಯಬಾರದು; ವಂಚಿತರಾಗಿ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಸೇವಕರೂ, ಭೋಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸ್ನೇಹಿತ ಅಮಾತ್ಯರೂ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
5.37.24
कृत्यानि पूर्वं परिसङ्ख्याय सर्वा-
ण्यायव्यये चानुरूपां च वृत्तिम्।
सङ्गृह्णीयादनुरूपान्सहायान् ।
सहायसाध्यानि हि दुष्कराणि ॥ ५.३७.२४ ॥
ಮೊದಲು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ, ಆದಾಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಸೂಕ್ತ ಸಹಾಯಕರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸಹಾಯಕರಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.
5.37.25
अभिप्रायं यो विदित्वा तु भर्तुः ।
सर्वाणि कार्याणि करोत्यतन्द्री।
वक्ता हितानामनुरक्त आर्यः ।
शक्तिज्ञ आत्मेव हि सोऽनुकम्प्यः ॥ ५.३७.२५ ॥
ಒಡೆಯನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ಹಿತವನ್ನು ಹೇಳುವವನು, ಅನುರಕ್ತನು, ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಲ್ಲವನು — ಅವನು ತನ್ನ ಆತ್ಮದಂತೆಯೇ ಪ್ರೀತಿಗೂ ಕರುಣೆಗೂ ಯೋಗ್ಯನು.
5.37.26
वाक्यं तु यो नाद्रियतेऽनुशिष्टः ।
प्रत्याह यश्चापि नियुज्यमानः।
प्रज्ञाभिमानी प्रतिकूलवादी ।
त्याज्यः स तादृक् त्वरयैव भृत्यः ॥ ५.३७.२६ ॥
ಉಪದೇಶಿಸಿದರೂ ಮಾತನ್ನು ಗಣಿಸದೆ, ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದಾಗ ಎದುರು ಉತ್ತರಿಸುವ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನ ಹೊಂದಿ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಾಡುವ ಅಂಥ ಸೇವಕನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
5.37.27
अस्तब्धमक्लीबमदीर्घसूत्रं ।
सानुक्रोशं श्लक्ष्णमहार्यमन्यैः।
अरोगजातीयमुदारवाक्यं ।
दूतं वदन्त्यष्टगुणोपपन्नम् ॥ ५.३७.२७ ॥
ಗರ್ವವಿಲ್ಲದವನು, ಧೈರ್ಯವಂತನು, ತಡಮಾಡದವನು, ಕರುಣೆಯುಳ್ಳವನು, ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು, ಇತರರಿಂದ ಓಲೈಸಲಾಗದವನು, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸ್ವಭಾವದವನು, ಉದಾರ ಮಾತಿನವನು—ಅಂಥ ದೂತನನ್ನು ಎಂಟು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
5.37.28
न विश्वासाञ्जातु परस्य गेहे ।
गच्छेन्नरश्चेतयानो विकाले।
न चत्वरे निशि तिष्ठेन्निगूढो ।
न राजकाम्यां योषितं प्रार्थयीत ॥ ५.३७.२८ ॥
ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವ ಮನುಷ್ಯನು ನಂಬಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಪರರ ಮನೆಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಹೋಗಬಾರದು, ಅಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೋಗಬಾರದು; ರಾತ್ರಿ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ನಿಲ್ಲಬಾರದು; ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಬಯಸಬಾರದು.
5.37.29
न निह्नवं मन्त्रगतस्य गच्छे-
त्संसृष्टमन्त्रस्य कुसङ्गतस्य।
न च ब्रूयान्नाश्वसिमि त्वयीति ।
सकारणं व्यपदेशं तु कुर्यात् ॥ ५.३७.२९ ॥
ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವನಿಗೆ ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡವನೂ ಕೆಟ್ಟ ಸಹವಾಸದವನೂ ಆದವನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಬಾರದು; 'ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಬಾರದು; ಆದರೆ ಕಾರಣಸಹಿತವಾದ ಒಂದು ನೆಪವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು.
5.37.30
घृणी राजा पुंश्चली राजभृत्यः ।
पुत्रो भ्राता विधवा बालपुत्रा।
सेनाजीवी चोद्धृतभूरिरेव ।
व्यवहारेषु वर्जनीयाः स्युरेते ॥ ५.३७.३० ॥
ಕ್ರೂರ ರಾಜ, ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀ, ರಾಜಸೇವಕ, ಮಗ, ಸಹೋದರ, ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳುಳ್ಳ ವಿಧವೆ, ಸೇನೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವವನು, ಬಹಳ ಧನವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡವನು—ಇವರು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾದವರು.
5.37.31
अष्टौ गुणाः पुरुषं दीपयन्ति ।
प्रज्ञा च कौल्यं च श्रुतं दमश्च।
पराक्रमश्चाबहुभाषिता च ।
दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥ ५.३७.३१ ॥
ಎಂಟು ಗುಣಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತವೆ: ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಕುಲಶೀಲ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ, ದಮ, ಪರಾಕ್ರಮ, ಕಡಿಮೆ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಶಕ್ತ್ಯಾನುಸಾರ ದಾನ, ಕೃತಜ್ಞತೆ.
5.37.32
एतान्गुणांस्तात महानुभावा-
नेको गुणः संश्रयते प्रसह्य।
राजा यदा सत्कुरुते मनुष्यं ।
सर्वान्गुणनेष गुणो बिभर्ति ॥ ५.३७.३२ ॥
ಅಯ್ಯಾ, ಈ ಗುಣಗಳು ಮಹಾನುಭಾವರಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ; ರಾಜನು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದಾಗ ಈ ಒಂದು ಗುಣ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ತನ್ನೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿ ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
5.37.33
गुणा दश स्नानशीलं भजन्ते ।
बलं रूपं स्वरवर्णप्रशुद्धिः।
स्पर्शश्च गन्धश्च विशुद्धता च ।
श्रीः सौकुमार्यं प्रवराश्च नार्यः ॥ ५.३७.३३ ॥
ಸ್ನಾನಶೀಲನಿಗೆ ಹತ್ತು ಗುಣಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ: ಬಲ, ರೂಪ, ಸ್ವರ-ವರ್ಣ ಶುದ್ಧಿ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಗಂಧ, ವಿಶುದ್ಧತೆ, ಶ್ರೀ, ಸೌಕುಮಾರ್ಯ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು.
5.37.34
गुणाश्च षण्मितभुक्तं भजन्ते ।
आरोग्यमायुश्च बलं सुखं च।
अनाविलं चास्य भवत्यपत्यं ।
न चैनमाद्यून इति क्षिपन्ति ॥ ५.३७.३४ ॥
ಆರು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಿತವಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಗುಣಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ: ಆರೋಗ್ಯ, ಆಯುಷ್ಯ, ಬಲ, ಸುಖ; ಅವನ ಸಂತಾನ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ; 'ಭೋಗಲೋಲ' ಎಂದು ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.37.35
अकर्मशीलं च महाशनं च ।
लोकद्विष्टं बहुमायं नृशंसम्।
अदेशकालज्ञममिष्टवेष-
मेतान्गृहे न प्रतिवासयेत ॥ ५.३७.३५ ॥
ಕೆಲಸ ಮಾಡದವನು, ಅತಿ ತಿನ್ನುವವನು, ಜನರಿಂದ ದ್ವೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಬಹಳ ಮೋಸಗಾರ, ಕ್ರೂರಿ, ದೇಶಕಾಲ ತಿಳಿಯದವನು, ಅಪ್ರಿಯ ವೇಷದವನು - ಇವರನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
5.37.36
कदर्यमाक्रोशकमश्रुतं च ।
वनौकसं धूर्तममान्यमानिनम्।
निष्ठूरिणं कृतवैरं कृतघ्न-
मेतान्भृशार्तोपि न जातु याचेत् ॥ ५.३७.३६ ॥
ಜಿಪುಣ, ನಿಂದಕ, ಅವಿದ್ಯಾವಂತ, ಅರಣ್ಯವಾಸಿಯಂತೆ ಒರಟ, ವಂಚಕ, ಅರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಗೌರವ ಬಯಸುವವ, ಕಠಿಣ ಮಾತಿನವ, ವೈರ ಸಾಧಿಸಿದವ, ಕೃತಘ್ನ—ಇವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಎಂದೂ ಯಾಚಿಸಬಾರದು.
5.37.37
संक्लिष्टकर्माणमतिप्रमादं ।
नित्यानृतं चादृढभक्तिकं च।
विसृष्टरागं पटुमानिनं चा-
प्येतान्न सेवेत नराधमान्षट् ॥ ५.३७.३७ ॥
ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನು, ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದವನು, ಸದಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವನು, ಅಸ್ಥಿರ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ವಿಷಯಾಸಕ್ತನು ಮತ್ತು ತಾನು ಚತುರನೆಂದು ಭಾವಿಸುವವನು—ಈ ಆರು ನೀಚರ ಸೇವೆ ಮಾಡಬಾರದು.
5.37.38
सहायबन्धना ह्यर्थाः सहायाश्चार्थबन्धनाः ।
अन्योन्यबन्धनावेतौ विनान्योन्यं न सिद्ध्यतः ॥ ५.३७.३८ ॥
ಗುರಿಗಳು ಸಹಾಯಕರಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ; ಸಹಾಯಕರು ಗುರಿಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರು. ಇವೆರಡೂ ಪರಸ್ಪರ ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ; ಒಂದಿಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಿದ್ಧಿಸದು.
5.37.39
उत्पाद्य पुत्राननृणांश्च कृत्वा ।
वृत्तिं च तेभ्योऽनुविधाय कांचित्।
स्थाने कुमारीः प्रतिपाद्य सर्वा ।
अरण्यसंस्थोऽथ मुनिर्बुभूषेत् ॥ ५.३७.३९ ॥
ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಋಣಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯ ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ನಂತರ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮುನಿಯಾಗಲು ಬಯಸಬೇಕು.
5.37.40
हितं यत्सर्वभूतानामात्मनश्च सुखावहम् ।
तत्कुर्यादीश्वरो ह्येतन्मूलं सर्वार्थसिद्धये ॥ ५.३७.४० ॥
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಹಿತಕರವಾದದ್ದನ್ನೂ ತನಗೂ ಸುಖ ತರುವುದನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಡೆಯನು ಇದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು; ಇದೇ ಎಲ್ಲ ಗುರಿಗಳ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಮೂಲ.
5.37.41
वृद्धिः प्रभावस्तेजश्च सत्वमुत्थानमेव च ।
व्यवसायश्च यस्य स्यात्तस्यावृत्तिभयं कुतः ॥ ५.३७.४१ ॥
ಯಾರಲ್ಲಿ ಏಳಿಗೆ, ಪ್ರಭಾವ, ತೇಜಸ್ಸು, ಧೈರ್ಯ, ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಇರುತ್ತದೋ, ಅವನಿಗೆ ಅಧಃಪತನದ ಭಯ ಎಲ್ಲಿಂದ?
5.37.42
पश्य दोषान्पाण्डवैर्विग्रहे त्वं ।
यत्र व्यथेयुरपि देवाः सशक्रा।
पुत्रैर्वैरं नित्यमुद्विग्नवासो ।
यशःप्रणाशो द्विषतश्च हर्षः ॥ ५.३७.४२ ॥
ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷಗಳನ್ನು ನೋಡು. ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳೂ ವ್ಯಥೆಪಡಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯ ವೈರ, ಉದ್ವಿಗ್ನ ವಾಸ, ಕೀರ್ತಿನಾಶ, ಶತ್ರುವಿಗೆ ಹರ್ಷ.
5.37.43
भीष्मस्य कोपस्तव चैवेन्द्रकल्प ।
द्रोणस्य राज्ञश्च युधिष्ठिरस्य।
उत्सादयेल्लोकमिमं प्रवृद्धः ।
श्वेतो ग्रहस्तिर्यगिवापतन्खे ॥ ५.३७.४३ ॥
ಭೀಷ್ಮನ ಕೋಪ, ನಿನ್ನ ಕೋಪ, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮನಾದವರ ಕೋಪ, ದ್ರೋಣನ ಮತ್ತು ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಕೋಪ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಬೀಳುವ ಬೆಳೆದ ಬಿಳಿ ಗ್ರಹದಂತೆ.
5.37.44
तव पुत्रशतं चैव कर्णः पञ्च च पाण्डवाः ।
पृथिवीमनुशासेयुरखिलां सागराम्बराम् ॥ ५.३७.४४ ॥
ನಿನ್ನ ನೂರು ಮಕ್ಕಳು, ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಐವರು ಪಾಂಡವರು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಬಹುದು.
5.37.45
धार्तराष्ट्रा वनं राजन्व्याघ्राः पाण्डुसुता मताः ।
मा वनं छिन्धि सव्याघ्रं मा व्याघ्रा नीनशन्वनात् ॥ ५.३७.४५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ಕಾಡು; ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳು ಹುಲಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹುಲಿಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಕಾಡನ್ನು ಕಡಿಯಬೇಡ; ಹುಲಿಗಳು ಕಾಡಿನಿಂದ ನಾಶವಾಗದಿರಲಿ.
5.37.46
न स्याद्वनमृते व्याघ्रान्व्याघ्रा न स्युर्ऋते वनम् ।
वनं हि रक्ष्यते व्याघ्रैर्व्याघ्रान्रक्षति काननम् ॥ ५.३७.४६ ॥
ಹುಲಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕಾಡು ಇರದು; ಕಾಡಿಲ್ಲದೆ ಹುಲಿಗಳಿರವು. ಕಾಡು ಹುಲಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಹುಲಿಗಳು ಕಾಡನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
5.37.47
न तथेच्छन्ति कल्याणान्परेषां वेदितुं गुणान् ।
यथेषां ज्ञातुमिच्छन्ति नैर्गुण्यं पापचेतसः ॥ ५.३७.४७ ॥
ಪಾಪಚಿತ್ತರು ಇತರರ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅಷ್ಟು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲೇ ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.37.48
अर्थसिद्धिं परामिच्छन्धर्ममेवादितश्चरेत् ।
नहि धर्मादपैत्यर्थः स्वर्गलोकादिवामृतम् ॥ ५.३७.४८ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರ್ಥಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಿಂದ ಅಮೃತ ಬೇರ್ಪಡದಂತೆ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಅರ್ಥ ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
5.37.49
यस्यात्मा विरतः पापात्कल्याणे च निवेशितः ।
तेन सर्वमिदं बुद्धं प्रकृतिर्विकृतिश्च या ॥ ५.३७.४९ ॥
ಯಾರ ಆತ್ಮ ಪಾಪದಿಂದ ವಿರಮಿಸಿ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆಯೋ, ಅವನು ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿತಿದ್ದಾನೆ—ಸಹಜವಾದುದನ್ನೂ ವಿಕೃತವಾದುದನ್ನೂ.
5.37.50
यो धर्ममर्थं कामं च यथाकालं निषेवते ।
धर्मार्थकामसंयोगं सोऽमुत्रेह च विन्दति ॥ ५.३७.५० ॥
ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ—ಇವುಗಳನ್ನು ಯಥಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವವನು, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮಗಳ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
5.37.51
सन्नियच्छति यो वेगमुत्थितं क्रोधहर्षयोः ।
स श्रियो भाजनं राजन्यश्चापत्सु न मुह्यति ॥ ५.३७.५१ ॥
ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹರ್ಷದಿಂದ ಏಳುವ ವೇಗವನ್ನು ತಡೆಯುವವನೇ, ಅರಸನೇ, ಶ್ರೀಗೆ ಪಾತ್ರನು; ಅವನು ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.37.52
बलं पञ्चविधं नित्यं पुरुषाणां निबोध मे ।
यत्तु बाहुबलं नाम प्रथमं वलमुच्यते ॥ ५.३७.५२ ॥
ಮನುಷ್ಯರ ಬಲ ಐದು ವಿಧ, ಅದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೋ. ಬಾಹುಬಲವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದೇ ಮೊದಲ ಬಲವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
5.37.53
अमात्यलाभो भद्रं ते द्वितीयं बलमुच्यते ।
तृतीयं धनलाभं तु बलमाहुर्मनीषिणः ॥ ५.३७.५३ ॥
ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಅಮಾತ್ಯರನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಎರಡನೆಯ ಬಲವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಧನಲಾಭವನ್ನು ಮನೀಷಿಗಳು ಮೂರನೆಯ ಬಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
5.37.54
यत्त्वस्य सहजं राजन्पितृपैतामहं बलम् ।
अभिजातबलं नाम तच्चतुर्थं बलं स्मृतम् ॥ ५.३७.५४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನಿಗಿರುವ ಸಹಜವಾದ, ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜರಿಂದ ಬಂದ ಬಲ, ಅಭಿಜಾತ ಬಲ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನದು, ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬಲವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
5.37.55
येन त्वेतानि सर्वाणि सङ्गृहीतानि भारत ।
यद्बलानां बलं श्रेष्ठं तत्प्रज्ञाबलमुच्यते ॥ ५.३७.५५ ॥
ಓ ಭಾರತ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಾವುದರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಯಾವುದೋ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಬಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
5.37.56
महते योऽपकाराय नरस्य प्रभवेन्नरः ।
तेन वैरं समासज्य दूरस्थोऽस्मीति नाश्वसेत् ॥ ५.३७.५६ ॥
ಮಹಾಪುರುಷನಿಗೆ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಡನೆ ವೈರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, "ನಾನು ದೂರವಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಇರಬಾರದು.
5.37.57
स्त्रीषु राजसु सर्पेषु स्वाध्यायप्रभुशत्रुषु ।
भोगेष्वायुषि विश्वासं कः प्राज्ञः कर्तुमर्हति ॥ ५.३७.५७ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯರು, ರಾಜರು, ಸರ್ಪಗಳು, ತನ್ನ ಗುರುಗಳು, ಒಡೆಯರು, ಶತ್ರುಗಳು, ಭೋಗಗಳು, ಆಯುಷ್ಯ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ವಿಶ್ವಾಸವಿಡಲು ಯೋಗ್ಯನು?
5.37.58
प्रज्ञाशरेणाभिहतस्य जन्तो-
श्चिकित्सकाः सन्ति न चौषधानि ।
न होममन्त्रा न च मङ्गलानि ।
नाथर्वणा नाप्यगदाः सुसिद्धाः ॥ ५.३७.५८ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವಿಗೆ ವೈದ್ಯರೂ ಇಲ್ಲ, ಔಷಧಿಗಳೂ ಇಲ್ಲ; ಹೋಮ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಅಥರ್ವಣ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ವಿಷಹರ ಔಷಧಗಳೂ ಇಲ್ಲ.
5.37.59
सर्पश्चाग्निश्च सिंहश्च कुलपुत्रश्च भारत ।
नावज्ञेया मनुष्येण सर्वे ह्येतेऽतितेजसः ॥ ५.३७.५९ ॥
ಓ ಭಾರತ, ಹಾವು, ಬೆಂಕಿ, ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಕುಲೀನ ಪುತ್ರ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಂತ ತೇಜಸ್ವಿಗಳು; ಮನುಷ್ಯನು ಇವರನ್ನು ಅವಜ್ಞೆ ಮಾಡಬಾರದು.
5.37.60
अग्निस्तेजो महल्लोके गूढस्तिष्ठति दारुषु ।
न चोपयुङ्क्ते तद्दारु यावन्नोद्दीप्यते परैः ॥ ५.३७.६० ॥
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯ ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ; ಇತರರು ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸುವವರೆಗೆ ಆ ಮರ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
5.37.61
स एव खलु दारुभ्यो यदा निर्मथ्य दीप्यते ।
तद्दारु च वनं चान्यन्निर्दहत्याशु तेजसा ॥ ५.३७.६१ ॥
ಅದೇ ಬೆಂಕಿ, ಮರದಿಂದ ಮಥಿಸಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ, ಆ ಮರವನ್ನೂ ಇತರ ಕಾಡನ್ನೂ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೇಗನೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.
5.37.62
एवमेव कुले जाताः पावकोपमतेजसः ।
क्षमावन्तो निराकाराः काष्ठेऽग्निरिव शेरते ॥ ५.३७.६२ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಗಳಾದ, ಕ್ಷಮಾಶೀಲರಾದ, ಪ್ರಕಟವಾಗದ ರೂಪವುಳ್ಳವರು ಮರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಮಲಗಿರುತ್ತಾರೆ.
5.37.63
लताधर्मा त्वं सपुत्रः सालः पाण्डुसुता मताः ।
न लता वर्धते जातु महाद्रुममनाश्रिता ॥ ५.३७.६३ ॥
ನೀನು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ಬಳ್ಳಿಯ ಸ್ವಭಾವದವರು; ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳು ಸಾಲ ಮರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿತರು; ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ಬಳ್ಳಿ ಎಂದಿಗೂ ಮಹಾ ಮರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
5.37.64
वनं राजंस्तव पुत्रोऽम्बिकेय ।
सिंहान्वने पाण्डवांस्तात विद्धि।
सिंहैर्विहीनं हि वनं विनश्येत् ।
सिंहा विनश्येयुर्ऋते वनेन ॥ ५.३७.६४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮಗ ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗನು ಕಾಡು; ಪ್ರಿಯನೇ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕಾಡಿನ ಸಿಂಹಗಳೆಂದು ತಿಳಿ; ಸಿಂಹಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಡು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಕಾಡಿಲ್ಲದೆ ಸಿಂಹಗಳೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.