ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.39.1
अनीश्वरोऽयं पुरुषो भवाभवे ।
सूत्रप्रोता दारुमयीव योषा।
धात्रा तु दिष्टस्य वशे कृतोऽयं ।
तस्माद्वद त्वं श्रवणे धृतोऽहम् ॥ ५.३९.१ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಏಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವನತಿಗೆ ತಾನೇ ಒಡೆಯನಲ್ಲ; ದಾರದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಮರದ ಬೊಂಬೆಯಂತೆ ಧಾತೃವಿನ ವಿಧಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಹೇಳು; ನಾನು ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
5.39.2
अप्राप्तकालं वचनं बृहस्पतिरपि ब्रुवन् ।
लभते बुध्द्यवज्ञानमवमानं च भारत ॥ ५.३९.२ ॥
ಸೂಕ್ತ ಕಾಲವಲ್ಲದ ಮಾತು, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯೇ ಆಡಿದರೂ, ಬುದ್ಧಿಗೆ ಅವಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಅವಮಾನವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಭಾರತ.
5.39.3
प्रियो भवति दानेन प्रियवादेन चापरः ।
मन्त्रमूलबलेनान्यो यः प्रियः प्रिय एव सः ॥ ५.३९.३ ॥
ಕೆಲವರು ದಾನದಿಂದ ಪ್ರಿಯರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತಿನಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯ ಬಲದಿಂದ; ಪ್ರಿಯನಾದವನು ಪ್ರಿಯನೇ.
5.39.4
द्वेष्यो न साधुर्भवति न मेधावी न पण्डितः ।
प्रिये शुभानि कार्याणि द्वेष्ये पापानि चैव ह ॥ ५.३९.४ ॥
ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದವನು ಸಾಧುವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮೇಧಾವಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಪಂಡಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಿಯನಿಗೆ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳು, ದ್ವೇಷ್ಯನಿಗೆ ಪಾಪಕಾರ್ಯಗಳೇ ಆಗುತ್ತವೆ.
5.39.5
उक्तं मया जातमात्रेऽपि राजन् ।
दुर्योधनं त्यज पुत्रं त्वमेकम्।
तस्य त्यागात्पुत्रशतस्य वृद्धि-
रस्यात्यागात्पुत्रशतस्य नाशः ॥ ५.३९.५ ॥
ರಾಜನೇ, ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೆ — ನಿನ್ನ ಒಬ್ಬ ಮಗ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಅವನ ತ್ಯಾಗದಿಂದ ನೂರು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ; ಅವನ ತ್ಯಾಗವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೂರು ಮಕ್ಕಳ ನಾಶ.
5.39.6
न वृद्धिर्बहुमन्तव्या या वृद्धिः क्षयमावहेत् ।
क्षयोऽपि बहुमन्तव्यो यः क्षयो वृद्धिमावहेत् ॥ ५.३९.६ ॥
ಕ್ಷಯವನ್ನು ತರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು; ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುವ ಕ್ಷಯವನ್ನೇ ಬಹಳ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.
5.39.7
न स क्षयो महाराज यः क्षयो वृद्धिमावहेत् ।
क्षयः स त्विह मन्तव्यो यं लब्ध्वा बहु नाशयेत् ॥ ५.३९.७ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುವ ನಷ್ಟವು ನಷ್ಟವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಯಾವುದೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ಪಡೆದು ಮನುಷ್ಯನು ಬಹಳವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವನೋ ಅದೇ.
5.39.8
समृद्धा गुणतः केचिद्भवन्ति धनतोऽपरे ।
धनवृद्धान्गुणैर्हीनान्धृतराष्ट्र विवर्जय ॥ ५.३९.८ ॥
ಕೆಲವರು ಗುಣದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರು, ಇತರರು ಧನದಿಂದ. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಣಹೀನರಾಗಿ ಕೇವಲ ಧನದಿಂದ ಬೆಳೆದವರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.
5.39.9
सर्वं त्वमायतीयुक्तं भाषसे प्राज्ञसंमतम् ।
न चोत्सहे सुतं त्यक्तुं यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ५.३९.९ ॥
ನೀನು ಹೇಳುವುದೆಲ್ಲವೂ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತವಾದುದು, ಪ್ರಾಜ್ಞರಿಂದ ಒಪ್ಪಲ್ಪಟ್ಟುದು. ಆದರೆ ಮಗನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನನಗೆ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಜಯ.
5.39.10
अतीव गुणसंपन्नो न जातुः विनयान्वितः ।
सुसूक्ष्ममपि भूतानामुपमर्दमुपेक्षते ॥ ५.३९.१० ॥
ಅತ್ಯಂತ ಗುಣಸಂಪನ್ನನಾದ, ವಿನಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಹಾನಿಯನ್ನೂ ಕಡೆಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.39.11
परापवादनिरताः परदुःखोदयेषु च ।
परस्परविरोधे च यतन्ते सततोत्थिताः ॥ ५.३९.११ ॥
ಇತರರ ನಿಂದೆಯಲ್ಲಿ ರತರಾದವರು, ಇತರರ ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ವೈರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.39.12
सदोषं दर्शनं येषां संवासे सुमहद्भयम् ।
अर्थादाने महान्दोषः प्रदाने च महद्भयम् ॥ ५.३९.१२ ॥
ಯಾರ ದರ್ಶನವೇ ದೋಷಪೂರ್ಣವೋ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಭಯವಿದೆ. ಧನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ದೋಷ, ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾ ಭಯ.
5.39.13
ये वै भेदनशीलास्तु सकामा निस्त्रपाः शठाः ।
ये पापा इति विख्याताः संवासे पिरिगर्हिताः ॥ ५.३९.१३ ॥
ಭೇದ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸ್ವಭಾವದವರು, ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವರು, ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದವರು, ಮೋಸಗಾರರು, ಪಾಪಿಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾದವರು—ಇವರೊಂದಿಗೆ ಬಾಳುವುದು ನಿಂದನೀಯ.
5.39.14
युक्ताश्चान्यैर्महादोषैर्ये नरास्तान्विवर्जयेत् ।
निवर्तमाने सौहार्दे प्रीतिर्नीचे प्रणश्यति ॥ ५.३९.१४ ॥
ಇತರ ಮಹಾ ದೋಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು; ಸ್ನೇಹ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಾಗ ನೀಚನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
5.39.15
या चैव फलनिर्वृतिः सौहृदे चैव यत्सुखम् ।
यतते चापवादाय यत्नमारभते क्षये ॥ ५.३९.१५ ॥
ಸ್ನೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಫಲತೃಪ್ತಿ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸುಖ—ಇವೂ ಇವೆ; ಅಪವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುವವನು, ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭಿಸುವವನು...
5.39.16
अल्पेऽप्यपकृते मोहान्न शान्तिमधिगच्छति ।
तादृशैः सङ्गतं नीचैर्नृशंसैरकृतात्मभिः ।
निशाम्य निपुणं बुद्ध्या विद्वान्दूराद्विवर्जयेत् ॥ ५.३९.१६ ॥
ಸಣ್ಣ ಅಪಕಾರವಾದರೂ ಮೋಹದಿಂದ ಅವನು ಶಾಂತಿ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಇಂಥ ನೀಚರು, ಕ್ರೂರರು, ಪರಿಷ್ಕೃತವಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನವರ ಸಹವಾಸವನ್ನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ವಿದ್ವಾಂಸನು ದೂರದಿಂದಲೇ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
5.39.17
यो ज्ञातिमनुगृह्णाति दरिद्रं दीनमातुरम् ।
स पुत्रपशुभिर्वृद्धिं श्रेयश्चानन्त्यमश्रुते ॥ ५.३९.१७ ॥
ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು, ಬಡವರನ್ನು, ದೀನರನ್ನು, ಆರ್ತರನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆದರಿಸುವವನು ಪುತ್ರ-ಪಶುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿ ಪಡೆದು, ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
5.39.18
ज्ञातयो वर्धनीयास्तैर्य इच्छन्त्यात्मनः शुभम् ॥ ५.३९.१८ ॥
ತನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ತಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಬೇಕು.
5.39.19
कुलवृद्धिं च राजेन्द्र तस्मात्साधु समाचरं ।
श्रेयसा योक्ष्यते राजन्कुर्वाणो ज्ञातिसत्क्रियां ॥ ५.३९.१९ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರ, ಕುಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿ ನಡೆದುಕೋ. ರಾಜನೇ, ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವವನು ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನೊಡನೆ ಕೂಡಿರುವನು.
5.39.20
विगुणा ह्यपि संरक्ष्या ज्ञातयो भरतर्षभ ।
किंपुनर्गुणवन्तस्ते त्वत्प्रसादाभिकाङ्क्षिणः ॥ ५.३९.२० ॥
ಭರತರ್ಷಭ, ಗುಣಹೀನರಾದ ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಗುಣವಂತರೂ ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವರೂ ಆದವರನ್ನು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು!
5.39.21
प्रसादं कुरु वीराणां पाण्डवानां विशांपते ।
दीयतां ग्रामकाः केचित्तेषां वृत्त्यर्थमीश्वर ॥ ५.३९.२१ ॥
ವಿಶಾಂಪತಿ, ವೀರ ಪಾಂಡವರ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರು. ಈಶ್ವರನೇ, ಅವರ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಕೊಡು.
5.39.22
एवं लोके यशः प्राप्तं भविष्यति नराधिप ।
वृद्धेन हि त्वया कार्यं पुत्राणां तात शासनम् ॥ ५.३९.२२ ॥
ನರಾಧಿಪ, ಹೀಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ದೊರೆಯುವುದು. ತಾತ, ಹಿರಿಯನಾದ ನೀನು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.
5.39.23
मया चापि हितं वाच्यं विद्धि मां त्वद्धितैषिणम् ।
ज्ञातिभिर्विग्रहस्तात न कर्तव्यः शुभार्थिना।
सुखानि सह भोज्यानि ज्ञातिभिर्भरतर्षभ ॥ ५.३९.२३ ॥
ನನ್ನ ಹಿತವಾದ ಮಾತನ್ನೂ ಕೇಳಬೇಕು; ನಾನು ನಿನ್ನ ಹಿತೈಷಿ ಎಂದು ತಿಳಿ. ತಾತ, ಶುಭವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ವಿರೋಧ ಮಾಡಬಾರದು. ಭರತರ್ಷಭ, ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು.
5.39.24
संभोजनं संकथनं संप्रीतिश्च परस्परम् ।
ज्ञातिभिः सह कार्याणि न विरोधः कदाचन ॥ ५.३९.२४ ॥
ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಬೇಕು, ಮಾತನಾಡಬೇಕು, ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಬೇಕು; ಎಂದಿಗೂ ವಿರೋಧ ಇರಬಾರದು.
5.39.25
ज्ञातयस्तारयन्तीह ज्ञातयो मञ्जयन्ति च ।
सुवृत्तास्तारयन्तीह दुर्वृत्ता मञ्जयन्ति च ॥ ५.३९.२५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳೇ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಬಂಧುಗಳೇ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸದ್ವರ್ತನರು ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ದುರ್ವರ್ತನರು ಮುಳುಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.39.26
सुवृत्तो भव राजेन्द्र पाण्जवान्प्रति मानद ।
अधर्षणीयः शत्रूणां तैर्वृतस्त्वं भविष्यति ॥ ५.३९.२६ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಮಾನದನೇ, ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಗೆ ಸದ್ವರ್ತನನಾಗು. ಆಗ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಜಯಿಸಲಾಗದವನಾಗಿ ಅವರಿಂದಲೇ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವೆ.
5.39.27
श्रीमन्तं ज्ञातिमासाद्य यो ज्ञातिरवसीदति ।
दिग्धहस्तं मृग इव स एनस्तस्य विन्दति ॥ ५.३९.२७ ॥
ಶ್ರೀಮಂತ ಬಂಧುವನ್ನು ಸೇರಿಯೂ ಕುಗ್ಗುವ ಬಂಧುವು, ವಿಷ ಹಚ್ಚಿದ ಕೈಯ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ, ಅವನ ಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
5.39.28
पश्चादपि नरश्रेष्ठ तव तापो भविष्यति ।
तान्वा हतान्सुतान्वापि श्रुत्वा तदनुचिन्तय ॥ ५.३९.२८ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮುಂದೆಯೂ ನಿನಗೆ ಸಂತಾಪವಾಗುವುದು. ಅವರು ಹತರಾದರೆಂದೋ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಹತರಾದರೆಂದೋ ಕೇಳಿ, ಅದನ್ನು ಚಿಂತಿಸು.
5.39.29
येन खट्वां समारूढः परितप्येत कर्मणा ।
आदावेन न तत्कुर्यादध्रुवे जीविते सति ॥ ५.३९.२९ ॥
ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನೇರಿ (ಸಾವಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ) ಸಂತಾಪಪಡುವನೋ, ಅದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡಬಾರದು; ಜೀವನ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಾಗ.
5.39.30
न कश्चिन्नापनयते पुमानन्यत्र भार्गवात् ।
शेषसंप्रतिपत्तिस्तु बुद्धिमत्स्वेव तिष्ठति ॥ ५.३९.३० ॥
ಭಾರ್ಗವನನ್ನು (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ (ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕರ್ಮಫಲದ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ.
5.39.31
दुर्योधनेन यद्येतत्पापं तेषु पुरा कृतम् ।
त्वया तत्कुलवृद्धेन प्रत्यानेयं नरेश्वर ॥ ५.३९.३१ ॥
ಓ ನರೇಶ್ವರ, ದುರ್ಯೋಧನನು ಹಿಂದೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಈ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಕುಲವೃದ್ಧನಾದ ನೀನು ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು.
5.39.32
तांस्त्वं पदे प्रतिष्ठाप्य लोके विगतकल्मषः ।
भविष्यसि नरश्रेष्ठ पूजनीयो मनीषिणाम् ॥ ५.३९.३२ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದರೆ ನೀನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾಪರಹಿತನಾಗಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವೆ.
5.39.33
सुव्याहृतानि धीराणां फलतः परिचिन्त्य यः ।
अध्यवस्यति कार्येषु चिरं यशसि तिष्ठति ॥ ५.३९.३३ ॥
ಧೀರರ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸುವವನು ಬಹುಕಾಲ ಕೀರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.
5.39.34
असम्यगुपयुक्तं हि ज्ञानं सुकुशलैरपि ।
उपलभ्यं चाविदितं विदितं चाननुष्ठितम् ॥ ५.३९.३४ ॥
ಅತಿ ಕುಶಲರಿಗೂ ಜ್ಞಾನ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡದಿದ್ದರೆ ಅದು ದೊರೆತರೂ ಅರಿಯದಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ; ತಿಳಿದದ್ದೂ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದರೆ ವ್ಯರ್ಥ.
5.39.35
पापोदयफलं विद्वान्यो नारभति वर्धते ॥ ५.३९.३५ ॥
ಪಾಪೋದಯದ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿದ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಅದನ್ನು ಆರಂಭಿಸದಿದ್ದರೆ ಅವನು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.39.36
यस्तु पूर्वकृतं पापमविमृश्यानुवर्तते ।
अगाधपङ्के दुर्मेधा विषमे विनिपात्यते ॥ ५.३९.३६ ॥
ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಅನುಸರಿಸುವ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ಅಗಾಧ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ವಿಷಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
5.39.37
मन्त्रभेदस्य षट् प्राज्ञो द्वाराणीमानि लक्षयेत् ।
अर्थसन्ततिकामश्च रक्षेदेतानि नित्यशः ॥ ५.३९.३७ ॥
ಜ್ಞಾನಿಯು ಮಂತ್ರಭೇದದ ಆರು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಸಂಪತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಸದಾ ಕಾಯಬೇಕು.
5.39.38
मदं स्वप्नपविज्ञानमाकारं चात्मसंभवम् ।
दुष्टामात्येषु विश्रम्भं दूताच्चाकुशलादपि ॥ ५.३९.३८ ॥
ಮದ, ನಿದ್ರೆ, ಅಜಾಗರೂಕತೆ, ಒಳಗಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಮುಖಭಾವ, ದುಷ್ಟ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ, ಅಕುಶಲ ದೂತನ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ — ಇವೂ (ಮಂತ್ರಭೇದದ ದ್ವಾರಗಳೇ).
5.39.39
द्वाराण्येतानि यो ज्ञात्वा संवृणोति सदा नृप ।
त्रिवर्गाचरणे युक्तः स शत्रूनधितिष्ठति ॥ ५.३९.३९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಸದಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವವನು, ತ್ರಿವರ್ಗ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
5.39.40
नवै श्रुतमविज्ञाय वृद्धाननुपसेव्य वा ।
धर्मार्थौ वेदुतुं शक्यौ बृहस्पतिसमैरपि ॥ ५.३९.४० ॥
ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ಹಿರಿಯರನ್ನು ಸೇವಿಸದೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ — ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಸಮಾನರಾದವರಿಗೂ ಕೂಡ.
5.39.41
नष्टं समुद्रे पतितं नष्टं वाक्यमशृण्वति ।
अनात्मनि श्रुतं नष्टं नष्टं हुतमनग्निकम् ॥ ५.३९.४१ ॥
ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದದ್ದು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಕೇಳದವನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿಲ್ಲದವನ ಕೇಳುವಿಕೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿಯಿಲ್ಲದ ಹವಿಸ್ಸು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
5.39.42
मत्या परीक्ष्य मेधावी बुद्ध्या संपाद्य चासकृत् ।
श्रुत्वा दृष्ट्वाथ विज्ञाय प्राज्ञैर्मैत्रीं समाचरेत् ॥ ५.३९.४२ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಕೇಳಿ, ನೋಡಿ, ತಿಳಿದ ಬಳಿಕ, ಪ್ರಾಜ್ಞರೊಡನೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
5.39.43
अकीर्ति विनयो हन्ति हन्त्यनर्थं पराक्रमः ।
हन्ति नित्यं क्षमा क्रोधमाचारो हन्त्यलक्षणम् ॥ ५.३९.४३ ॥
ವಿನಯವು ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಪರಾಕ್ರಮವು ಅನರ್ಥವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಮೆ ಸದಾ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಸದಾಚಾರವು ಅಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
5.39.44
परिच्छदेन क्षेत्रेण वेश्मना परिचर्यया ।
परीक्षेत कुलं राजन्भोजनाच्छादनेन च ॥ ५.३९.४४ ॥
ರಾಜನೇ, ಪರಿವಾರ, ಭೂಮಿ, ಮನೆ, ಸೇವೆ, ಭೋಜನ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಕುಲವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
5.39.45
उपस्थितसय कामस्य प्रतिवादो न विद्यते ।
अपि निर्मुक्तदेहस्य कामरक्तस्य किं पुनः ॥ ५.३९.४५ ॥
ಎದುರಾದ ಕಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಬಂಧವಿಲ್ಲ; ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನಿಗೂ ಇಲ್ಲ — ಕಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದೇನಿದೆ?
5.39.46
प्राज्ञोपसेविनं वैद्यं धार्मिकं प्रियदर्शनम् ।
मित्रवन्तं सुवाक्यं च सुहृदं परिपालयेत् ॥ ५.३९.४६ ॥
ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು, ವಿದ್ವಾಂಸ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸುಂದರ ರೂಪದವನು, ಮಿತ್ರರಿರುವವನು, ಸಿಹಿಮಾತಿನವನು ಮತ್ತು ಹಿತೈಷಿ — ಇವರನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
5.39.47
दुष्कुलीनः कुलीनो वा मर्यादां यो न लङ्घयेत् ।
धर्मापेक्षी मृदुर्ह्रीमान्स कुलीनशताद्वरः ॥ ५.३९.४७ ॥
ನೀಚಕುಲದವನಾಗಲಿ, ಕುಲೀನನಾಗಲಿ, ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಮೀರದವನು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವವನು, ಮೃದುವಾದವನು, ಲಜ್ಜಾಶೀಲನು — ಅವನು ನೂರು ಕುಲೀನರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.
5.39.48
ययोश्चित्तेन वा चित्तं निभृतं निभृतेन वा ।
समेति प्रज्ञया प्रज्ञा तयोर्मैत्री न जीर्यति ॥ ५.३९.४८ ॥
ಯಾರಿಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸು ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ, ಅಥವಾ ಗುಪ್ತ ಅಂತರಂಗ ಗುಪ್ತ ಅಂತರಂಗದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆಯೋ, ಬುದ್ಧಿ ಬುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆಯೋ — ಅವರ ಸ್ನೇಹ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.39.49
दुर्बुद्धिमकृतप्रज्ञं छन्नं कूपं तृणैरिव ।
विवर्जयीत मेधावी तस्मिन्मैत्री प्रणश्यति ॥ ५.३९.४९ ॥
ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯದ ವಿವೇಕವುಳ್ಳವನನ್ನು, ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾವಿಯಂತೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಅವನೊಂದಿಗಿನ ಸ್ನೇಹ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
5.39.50
अवलिप्तेषु मूर्खेषु रौद्रसाहसिकेषु च ।
तथैवापेतधर्मेषु न मैत्रीमाचरेद्बुधः ॥ ५.३९.५० ॥
ಅಹಂಕಾರಿಗಳು, ಮೂರ್ಖರು, ಕ್ರೂರರು ಮತ್ತು ಸಾಹಸಿಗರು, ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ತೊರೆದವರೊಂದಿಗೆ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಸ್ನೇಹ ಮಾಡಬಾರದು.
5.39.51
कृतज्ञं धार्मिकं सत्यमक्षुद्रं दृढभक्तिकम् ।
जितेन्द्रियं स्थितं स्थित्यां मित्रमित्यभिवाञ्छति ॥ ५.३९.५१ ॥
ಕೃತಜ್ಞ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸತ್ಯವಂತ, ಉದಾರಿ, ದೃಢ ಭಕ್ತಿ ಉಳ್ಳವ, ಇಂದ್ರಿಯ ಜಯಿಸಿದವ, ತನ್ನ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನನ್ನೇ ಮಿತ್ರನನ್ನಾಗಿ ಬಯಸಬೇಕು.
5.39.52
इन्द्रियाणामनुत्सर्गो मृत्युनापि विशिष्यते ।
अत्यर्थं पुनरुत्सर्गः सादयेद्दैवतानपि ॥ ५.३९.५२ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಬಿಡದಿರುವುದು ಮೃತ್ಯುವಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಇನ್ನು, ಅತಿಯಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ನಾಶಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು.
5.39.53
मार्दवं सर्वभूतानामनसूया क्षमा धृतिः ।
आयुष्याणि बुधाः प्राहुर्मित्राणां चाविमानना ॥ ५.३९.५३ ॥
ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೃದುತ್ವ, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ಕ್ಷಮೆ, ಧೈರ್ಯ, ಮಿತ್ರರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸದಿರುವುದು — ಇವೇ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಗುಣಗಳೆಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
5.39.54
अपनीतं सुनीतेन योऽर्थं प्रत्यानिनीपते ।
मतिमास्थाय सुदृढां तदकापुरुषव्रतम् ॥ ५.३९.५४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಸುನೀತಿಯಿಂದ, ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಕಳೆದುಹೋದದ್ದನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವವನು — ಅದೇ ಹೇಡಿಯಲ್ಲದವನ ವ್ರತ.
5.39.55
आयत्यां प्रतिकारज्ञस्तदात्वे दृढनिश्चयः ।
अतीते कार्यशेषज्ञो नरोऽर्थैर्न प्रहीयते ॥ ५.३९.५५ ॥
ಮುಂದಿನ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಈಗ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವುಳ್ಳವನು, ಹಿಂದಿನ ಉಳಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವನು ಆದ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
5.39.56
कर्मणा मनसा वाचा यदभीक्ष्णं निषेवते ।
तदेवापहरत्येनं तस्मात्कल्याणमाचरेत् ॥ ५.३९.५६ ॥
ಕರ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಕ್ಕಿನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವುದನ್ನು ನಿರಂತರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ಅವನನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶುಭವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
5.39.57
मङ्गलालम्भनं योगः श्रुतमुत्थानमार्जवम् ।
भूतिमेतानि कुर्वन्ति सतां चाभीक्ष्णदर्शनम् ॥ ५.३९.५७ ॥
ಮಂಗಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಯೋಗ, ಶ್ರುತ ಜ್ಞಾನ, ಉದ್ಯಮ, ಋಜುತ್ವ, ಸಜ್ಜನರ ನಿರಂತರ ದರ್ಶನ — ಇವು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ.
5.39.58
अनिर्वेदः श्रियो मूलं लाभस्य च शुभस्य च ।
महान्भवत्यनिर्विष्णः सुखं चानन्त्यमश्नुते ॥ ५.३९.५८ ॥
ಖಿನ್ನತೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಸಿರಿಯ ಮೂಲ, ಲಾಭ ಮತ್ತು ಶುಭದ ಮೂಲ; ಖಿನ್ನನಾಗದವನು ಮಹಾನ್ ಆಗಿ ಅನಂತ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
5.39.59
नातः श्रीमत्तरं किंचिदन्यत्पथ्यतमं मतम् ।
प्रभविष्णोर्यथा तात क्षमा सर्वत्र सर्वदा ॥ ५.३९.५९ ॥
ಮಗನೇ! ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದೂ ಹಿತಕರವಾದದ್ದೂ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ — ಸಮರ್ಥನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸದಾ ಕ್ಷಮೆಯೇ.
5.39.60
क्षमेदशक्तः सर्वस्य शक्तिमान्धर्मकारणात् ।
अर्थानर्थौ समौ यस्य तस्य नित्यं क्षमा हिता ॥ ५.३९.६० ॥
ಅಶಕ್ತನು ಕ್ಷಮಿಸಲಿ; ಶಕ್ತಿವಂತನು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷಮಿಸಲಿ. ಲಾಭ-ನಷ್ಟ ಸಮವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವನಿಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಸದಾ ಹಿತಕರ.
5.39.61
यत्सुखं सेवमानोऽपि धर्मार्थाभ्यां न हीयते ।
कामं तदुपसेवेत न मूढव्रतमाचरेत् ॥ ५.३९.६१ ॥
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಸುಖವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೂ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು; ಮೂಢರ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬಾರದು.
5.39.62
दुःखार्तेषु प्रमत्तेषु नास्तिकेष्वलसेषु च ।
न श्रीर्वसत्यदान्तेषु ये चोत्साहविवर्जिताः ॥ ५.३९.६२ ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರು, ಪ್ರಮತ್ತರು, ನಾಸ್ತಿಕರು, ಸೋಮಾರಿಗಳು, ಅದಮ್ಯರು ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹರಹಿತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ನೆಲೆಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.39.63
आर्जवेन नरं युक्तमार्जवात्सव्यपत्रपम् ।
अशक्तं मन्यमानास्तु धर्षयन्ति कुबुद्धयः ॥ ५.३९.६३ ॥
ಋಜುತ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು, ಆತನ ನೇರತನದಿಂದಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಗಳು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.39.64
अत्यार्यमतिदातारमतिशूरमतिव्रतम् ।
प्रज्ञाभिमानिनं चैव श्रीर्भयान्नोपसर्पति ॥ ५.३९.६४ ॥
ಅತಿ ಉದಾತ್ತನನ್ನು, ಅತಿ ದಾತನನ್ನು, ಅತಿ ಶೂರನನ್ನು, ಅತಿ ವ್ರತನಿಷ್ಠನನ್ನು, ಪ್ರಜ್ಞಾಭಿಮಾನಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಶ್ರೀ ಭಯದಿಂದ ಸಮೀಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.39.65
न चातिगुणवत्स्वेषा नात्यन्तं निर्गुणेषु च ।
नेषा गुणान्कामयते नैर्गुण्यान्नानुरज्यते।
उन्मत्ता गौरिवान्धा श्रीः क्वचिदेवावतिष्ठते ॥ ५.३९.६५ ॥
ಈ ಶ್ರೀ ಅತಿ ಗುಣವಂತರಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸುವುದಿಲ್ಲ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಹೀನರಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಗುಣಹೀನತೆಗೆ ಅನುರಕ್ತವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹುಚ್ಚು ಕುರುಡು ಹಸುವಿನಂತೆ ಶ್ರೀ ಎಲ್ಲೋ ಕೆಲವೆಡೆ ಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
5.39.66
अग्निहोत्रफला वेदाः शीलवृत्तफलं श्रुतम् ।
रतिपुत्रफला नारी दत्तभुक्तफलं धनम् ॥ ५.३९.६६ ॥
ವೇದಗಳ ಫಲ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ; ಶ್ರುತದ ಫಲ ಶೀಲ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರ; ನಾರಿಯ ಫಲ ರತಿ ಮತ್ತು ಪುತ್ರರು; ಧನದ ಫಲ ದಾನ ಮತ್ತು ಉಪಭೋಗ.
5.39.67
अधर्मोपार्जितैरर्थैर्यः करोत्यौर्ध्वदेहिकम् ।
न स तस्य फलं प्रेत्य भुङ्क्तेऽर्थस्य दुरागमात् ॥ ५.३९.६७ ॥
ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಯಾರು ಔರ್ಧ್ವದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸಾವಿನ ನಂತರ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಪತ್ತಿನ ಕೆಟ್ಟ ಆಗಮನದಿಂದಾಗಿ.
5.39.68
कान्तारे वनदुर्गेषु कृच्छ्रास्वापत्सु संभ्रमे ।
उद्यतेषु च शस्त्रेषु नास्ति सत्ववतां भयम् ॥ ५.३९.६८ ॥
ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ದುರ್ಗಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಗಲಿಬಿಲಿಯಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಾಗಲೂ, ಸತ್ತ್ವವಂತರಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ.
5.39.69
उत्थानं संयमो दाक्ष्यमप्रमादो धृतिः स्मृतिः ।
समीक्ष्य च समारम्भो विद्धि मूलं भवस्य तु ॥ ५.३९.६९ ॥
ಪ್ರಯತ್ನ, ಸಂಯಮ, ಚಾತುರ್ಯ, ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಧೈರ್ಯ, ಸ್ಮರಣೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಆರಂಭಿಸುವ ಕಾರ್ಯ — ಇವೇ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿ.
5.39.70
तपो बलं तापमानां ब्रह्म ब्रह्मविदां बलम् ।
हिंसा बलमसाधूनां क्षमा गुणवतां बलम् ॥ ५.३९.७० ॥
ತಪಸ್ಸು ತಪಸ್ವಿಗಳ ಬಲ; ಬ್ರಹ್ಮ (ವೇದ) ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞರ ಬಲ; ಹಿಂಸೆ ಅಸಾಧುಗಳ ಬಲ; ಕ್ಷಮೆ ಗುಣವಂತರ ಬಲ.
5.39.71
अष्टौ तान्यव्रतघ्नानि आपो मूलं फलं पयः ।
हविर्ब्राह्मणकाम्या च गुरोर्वचनमौषधम् ॥ ५.३९.७१ ॥
ವ್ರತ ಭಂಗದ ದೋಷವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಎಂಟು: ನೀರು, ಬೇರು, ಹಣ್ಣು, ಹಾಲು, ಹವಿಸ್ಸು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಇಚ್ಛೆ, ಮತ್ತು ಗುರುವಿನ ಮಾತು ಎಂಬ ಔಷಧ.
5.39.72
न तत्परस्य सन्दध्यात्प्रतिकूलं यदात्मनः ।
सङ्ग्रहेणैव धर्मः स्यात्कामादन्यः प्रवर्तते ॥ ५.३९.७२ ॥
ತನಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದುದನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಮಾಡಬಾರದು. ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಇದೇ ಧರ್ಮ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದುದು ಕಾಮದಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
5.39.73
अक्रोधेन जयेत्क्रोधमसाधुं नाधुना जयेत् ।
जयेत्कदर्यं दानेन जयेन्मत्येन चानृतम् ॥ ५.३९.७३ ॥
ಕೋಪವನ್ನು ಅಕ್ರೋಧದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು; ದುಷ್ಟನನ್ನು ಒಳಿತಿನಿಂದ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು; ಕಂಜೂಸನನ್ನು ದಾನದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು; ಸುಳ್ಳನ್ನು ಸತ್ಯದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು.
5.39.74
स्त्रीधूर्तकेऽलसे भीरौ चण्डे पुरुषमानिनि ।
चोरे कृतघ्ने विश्वासो न कार्यो न च नास्तिके ॥ ५.३९.७४ ॥
ಸ್ತ್ರೀ, ಮೋಸಗಾರ, ಸೋಮಾರಿ, ಹೇಡಿ, ಕ್ರೂರಿ, ಪುರುಷಾಭಿಮಾನಿ, ಕಳ್ಳ, ಕೃತಘ್ನ, ನಾಸ್ತಿಕ — ಇವರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಇಡಬಾರದು.
5.39.75
अभिवादनशीलप्य नित्यं वृद्धोपसेविनः ।
चत्वारि संप्रवर्धन्ते कीर्तिरापुर्यशो बलम् ॥ ५.३९.७५ ॥
ಸದಾ ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ಸ್ವಭಾವದವನಿಗೆ, ಹಿರಿಯರನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಷಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ: ಕೀರ್ತಿ, ಆಯುಷ್ಯ, ಯಶಸ್ಸು, ಬಲ.
5.39.76
अतिक्लेशेन येऽथोः स्वधर्मस्यानिक्रमेण वा ।
अरेर्वा प्रणिपातेन मा तेषु मनः कृथाः ॥ ५.३९.७६ ॥
ಅತಿಯಾದ ಕಷ್ಟದಿಂದ, ಅಥವಾ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರದೆ, ಅಥವಾ ಶತ್ರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ (ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವವರ) ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಇಡಬೇಡ.
5.39.77
अविद्यः पुरुषः शोच्यः शोच्यं मैथुनमप्रजम् ।
निराहाराः प्रजाः शोच्याः शोच्यं राष्ट्रमराजकं ॥ ५.३९.७७ ॥
ವಿದ್ಯೆ ಇಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯ ಕರುಣೆಗೆ ಅರ್ಹ; ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದ ಸಂಭೋಗ ಕರುಣೆಗೆ ಅರ್ಹ; ಆಹಾರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕರುಣೆಗೆ ಅರ್ಹರು; ರಾಜನಿಲ್ಲದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕರುಣೆಗೆ ಅರ್ಹ.
5.39.78
अध्वा जरा देहवतां पर्वतानां जलं जरा ।
असंभोगो जरा स्त्रीणां वाक्छल्यं मनसो जरा ॥ ५.३९.७८ ॥
ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿಯೇ ಮುಪ್ಪು; ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ನೀರೇ ಮುಪ್ಪು; ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಸಂಭೋಗವಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಮುಪ್ಪು; ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮಾತಿನ ಮುಳ್ಳೇ ಮುಪ್ಪು.
5.39.79
अनाम्नायमला वेदा ब्राह्मणस्याव्रतं मलम् ।
मलं पृथिव्या वाह्लीकाः पुरुषस्यानृतं मलम् ॥ ५.३९.७९ ॥
ಅನಾಮ್ನಾಯವೇ ವೇದಗಳ ಮಲ; ಅವ್ರತವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಲ. ವಾಹ್ಲೀಕರೇ ಭೂಮಿಯ ಮಲ; ಅನೃತವೇ ಪುರುಷನ ಮಲ.
5.39.80
कौतूहलमला साध्वी विप्रवासमलाः स्त्रियः ॥ ५.३९.८० ॥
ಕುತೂಹಲವೇ ಸಾಧ್ವಿಯ ಮಲ; ವಿಪ್ರವಾಸವೇ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮಲ.
5.39.81
सुवर्णस्य मलं रूप्यं रूप्यस्यापि मलं त्रपु ।
ज्ञेयं त्रपुमलं सीमं सीसस्यापि मलं मलम् ॥ ५.३९.८१ ॥
ಚಿನ್ನದ ಮಲ ಬೆಳ್ಳಿ; ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮಲ ತ್ರಪು. ತ್ರಪುವಿನ ಮಲ ಸೀಮ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಸೀಸದ ಮಲವೂ ಮಲವೇ.
5.39.82
न स्वप्नेन जयेन्निद्रां न कामेन जयेत्स्त्रियः ।
नेन्धनेन जयेदग्निं न पानेन सुरां जयेत् ॥ ५.३९.८२ ॥
ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಾರದು; ಕಾಮದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಾರದು. ಇಂಧನದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಾರದು; ಕುಡಿತದಿಂದ ಸುರೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಾರದು.
5.39.83
यस्य दानजितं मित्रं शत्रवो युधि निर्जिताः ।
अन्नपानजिता दाराः सफलं तस्य जीवितम् ॥ ५.३९.८३ ॥
ದಾನದಿಂದ ಮಿತ್ರನನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಅನ್ನಪಾನದಿಂದ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಗೆದ್ದವನು — ಅವನ ಜೀವನ ಸಫಲ.
5.39.84
सहस्रिणोऽपि जीवन्ति जीवन्ति शतिनस्तथा ।
धृतराष्ट्र विमुञ्चेच्छां न कथञ्चिन्न जीव्यते ॥ ५.३९.८४ ॥
ಸಾವಿರ ಮಂದಿಯುಳ್ಳವರೂ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ, ನೂರು ಮಂದಿಯುಳ್ಳವರೂ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನೇ, ಆಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ (ಬದುಕು) ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
5.39.85
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
नालमेकस्य तत्सर्वमिति पश्यन्न मुह्यति ॥ ५.३९.८५ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭತ್ತ, ಜವೆಗೋಧಿ, ಚಿನ್ನ, ಪಶುಗಳು, ಸ್ತ್ರೀಯರು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಬ್ಬನಿಗೂ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನೋಡಿಯೂ ಮೋಹಗೊಳ್ಳದವನು (ಜ್ಞಾನಿ).
5.39.86
राजन्भूयो ब्रवीमि त्वां पुत्रेषु सममाचर ।
समता यदि ते राजन्स्वेषु पाण्डुसुतेषु वा ॥ ५.३९.८६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ನಡೆದುಕೋ. ಓ ರಾಜನೇ! ನಿನಗೆ ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ಪಾಂಡುಪುತ್ರರ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಭಾವವಿದ್ದರೆ (ಅದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ).