മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.39.1
अनीश्वरोऽयं पुरुषो भवाभवे ।
सूत्रप्रोता दारुमयीव योषा।
धात्रा तु दिष्टस्य वशे कृतोऽयं ।
तस्माद्वद त्वं श्रवणे धृतोऽहम् ॥ ५.३९.१ ॥
മനുഷ്യൻ ഉയർച്ചയ്ക്കും താഴ്ചയ്ക്കും സ്വയം നാഥനല്ല; നൂലിൽ കോർത്ത മരപ്പാവപോലെ വിധിയുടെ വശത്താണ്. അതുകൊണ്ട് നീ പറയൂ; ഞാൻ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നു.
5.39.2
अप्राप्तकालं वचनं बृहस्पतिरपि ब्रुवन् ।
लभते बुध्द्यवज्ञानमवमानं च भारत ॥ ५.३९.२ ॥
യഥാസമയമല്ലാത്ത വാക്ക്, ബൃഹസ്പതി തന്നെ പറഞ്ഞാലും, ബുദ്ധിയുടെ അവഗണനയും അപമാനവുമാണ് നേടുന്നത്, ഭാരതാ.
5.39.3
प्रियो भवति दानेन प्रियवादेन चापरः ।
मन्त्रमूलबलेनान्यो यः प्रियः प्रिय एव सः ॥ ५.३९.३ ॥
ചിലർ ദാനത്താൽ പ്രിയരാകുന്നു, മറ്റു ചിലർ മധുരവാക്കിനാൽ, വേറെ ചിലർ ആലോചനയുടെ ബലത്താൽ; പ്രിയനായവൻ പ്രിയൻ തന്നെ.
5.39.4
द्वेष्यो न साधुर्भवति न मेधावी न पण्डितः ।
प्रिये शुभानि कार्याणि द्वेष्ये पापानि चैव ह ॥ ५.३९.४ ॥
വെറുപ്പിന് പാത്രമായവൻ സാധുവാകുന്നില്ല, ബുദ്ധിമാനാകുന്നില്ല, പണ്ഡിതനുമാകുന്നില്ല; പ്രിയനുവേണ്ടി ശുഭകർമ്മങ്ങളും, വെറുക്കപ്പെട്ടവനുവേണ്ടി പാപകർമ്മങ്ങളും സംഭവിക്കുന്നു.
5.39.5
उक्तं मया जातमात्रेऽपि राजन् ।
दुर्योधनं त्यज पुत्रं त्वमेकम्।
तस्य त्यागात्पुत्रशतस्य वृद्धि-
रस्यात्यागात्पुत्रशतस्य नाशः ॥ ५.३९.५ ॥
രാജാവേ, ജനിച്ച ഉടനെതന്നെ ഞാൻ പറഞ്ഞിരുന്നു — നിന്റെ ഒരു മകനായ ദുര്യോധനനെ ഉപേക്ഷിക്കുക. അവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ നൂറു പുത്രന്മാരുടെ വളർച്ച; ഉപേക്ഷിക്കാത്തതിനാൽ നൂറു പുത്രന്മാരുടെ നാശം.
5.39.6
न वृद्धिर्बहुमन्तव्या या वृद्धिः क्षयमावहेत् ।
क्षयोऽपि बहुमन्तव्यो यः क्षयो वृद्धिमावहेत् ॥ ५.३९.६ ॥
നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന വളർച്ചയെ വലുതായി കരുതരുത്; വളർച്ചയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന നാശമാണ് വലുതായി കരുതേണ്ടത്.
5.39.7
न स क्षयो महाराज यः क्षयो वृद्धिमावहेत् ।
क्षयः स त्विह मन्तव्यो यं लब्ध्वा बहु नाशयेत् ॥ ५.३९.७ ॥
മഹാരാജാവേ, വർധന കൊണ്ടുവരുന്ന നഷ്ടം നഷ്ടമല്ല. ഇവിടെ നഷ്ടമായി കരുതേണ്ടത് ഏതോ, അത് നേടി മനുഷ്യൻ വളരെയധികം നശിപ്പിക്കുന്നുവോ അതാണ്.
5.39.8
समृद्धा गुणतः केचिद्भवन्ति धनतोऽपरे ।
धनवृद्धान्गुणैर्हीनान्धृतराष्ट्र विवर्जय ॥ ५.३९.८ ॥
ചിലർ ഗുണം കൊണ്ടും മറ്റുചിലർ ധനം കൊണ്ടും സമൃദ്ധരാകുന്നു. ധൃതരാഷ്ട്രാ, ഗുണമില്ലാതെ ധനം കൊണ്ടു മാത്രം വളർന്നവരെ അകറ്റി നിർത്തുക.
5.39.9
सर्वं त्वमायतीयुक्तं भाषसे प्राज्ञसंमतम् ।
न चोत्सहे सुतं त्यक्तुं यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ५.३९.९ ॥
നീ പറയുന്നതെല്ലാം ഭാവിക്ക് യോജിച്ചതും ജ്ഞാനികൾ അംഗീകരിക്കുന്നതുമാണ്. എന്നാൽ പുത്രനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എനിക്കു കഴിയില്ല. എവിടെ ധർമമുണ്ടോ അവിടെ ജയം.
5.39.10
अतीव गुणसंपन्नो न जातुः विनयान्वितः ।
सुसूक्ष्ममपि भूतानामुपमर्दमुपेक्षते ॥ ५.३९.१० ॥
ഏറെ ഗുണസമ്പന്നനും വിനയമുള്ളവനുമായവൻ ജീവികൾക്കുണ്ടാകുന്ന ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ ഹാനിയെപ്പോലും അവഗണിക്കുകയില്ല.
5.39.11
परापवादनिरताः परदुःखोदयेषु च ।
परस्परविरोधे च यतन्ते सततोत्थिताः ॥ ५.३९.११ ॥
മറ്റുള്ളവരെ പഴിക്കുന്നതിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവരും മറ്റുള്ളവർക്ക് ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കുന്നതിൽ മുഴുകിയവരും പരസ്പര വിരോധത്തിൽ എപ്പോഴും ഉണർന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്നവരുമാണ്.
5.39.12
सदोषं दर्शनं येषां संवासे सुमहद्भयम् ।
अर्थादाने महान्दोषः प्रदाने च महद्भयम् ॥ ५.३९.१२ ॥
ആരുടെ ദർശനം തന്നെ ദോഷകരമാണോ, അവരോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നതിൽ വലിയ ഭയമുണ്ട്. ധനം സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ വലിയ ദോഷവും, കൊടുക്കുന്നതിലും വലിയ ഭയവുമുണ്ട്.
5.39.13
ये वै भेदनशीलास्तु सकामा निस्त्रपाः शठाः ।
ये पापा इति विख्याताः संवासे पिरिगर्हिताः ॥ ५.३९.१३ ॥
ഭേദം സൃഷ്ടിക്കുന്ന സ്വഭാവമുള്ളവരും, കാമനകൾ നിറഞ്ഞവരും, നാണമില്ലാത്തവരും, വഞ്ചകരും, പാപികളെന്ന് പ്രസിദ്ധരായവരും ഒന്നിച്ചു വസിക്കുന്നതിൽ നിന്ദ്യരാണ്.
5.39.14
युक्ताश्चान्यैर्महादोषैर्ये नरास्तान्विवर्जयेत् ।
निवर्तमाने सौहार्दे प्रीतिर्नीचे प्रणश्यति ॥ ५.३९.१४ ॥
മറ്റ് മഹാദോഷങ്ങളോടു കൂടിയവരെ ഒഴിവാക്കണം; സൗഹൃദം പിന്മാറുമ്പോൾ നീചനിൽ സ്നേഹം നശിക്കുന്നു.
5.39.15
या चैव फलनिर्वृतिः सौहृदे चैव यत्सुखम् ।
यतते चापवादाय यत्नमारभते क्षये ॥ ५.३९.१५ ॥
സൗഹൃദത്തിലുള്ള ഫലതൃപ്തിയും അതിലെ സുഖവും; അപവാദത്തിനായി യത്നിക്കുന്നവൻ, നാശത്തിനായി പ്രയത്നം തുടങ്ങുന്നവൻ...
5.39.16
अल्पेऽप्यपकृते मोहान्न शान्तिमधिगच्छति ।
तादृशैः सङ्गतं नीचैर्नृशंसैरकृतात्मभिः ।
निशाम्य निपुणं बुद्ध्या विद्वान्दूराद्विवर्जयेत् ॥ ५.३९.१६ ॥
ചെറിയ ഉപദ്രവം ഏറ്റാലും മോഹത്താൽ അവൻ ശാന്തി നേടുന്നില്ല; ഇത്തരം നീചരും ക്രൂരരും ശുദ്ധമല്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവരുമായ കൂട്ടുകെട്ട് ബുദ്ധിയാൽ നന്നായി പരിശോധിച്ച്, വിദ്വാൻ ദൂരെ നിന്നുതന്നെ ഒഴിവാക്കണം.
5.39.17
यो ज्ञातिमनुगृह्णाति दरिद्रं दीनमातुरम् ।
स पुत्रपशुभिर्वृद्धिं श्रेयश्चानन्त्यमश्रुते ॥ ५.३९.१७ ॥
സ്വന്തക്കാരെയും ദരിദ്രരെയും ദീനരെയും പീഡിതരെയും കരുണയോടെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, പുത്രന്മാരാലും പശുക്കളാലും വളർച്ച നേടി, അനന്തമായ ശ്രേയസ്സ് പ്രാപിക്കുന്നു.
5.39.18
ज्ञातयो वर्धनीयास्तैर्य इच्छन्त्यात्मनः शुभम् ॥ ५.३९.१८ ॥
തനിക്ക് ശുഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ സ്വന്തക്കാരെ വളർത്തി പോഷിപ്പിക്കണം.
5.39.19
कुलवृद्धिं च राजेन्द्र तस्मात्साधु समाचरं ।
श्रेयसा योक्ष्यते राजन्कुर्वाणो ज्ञातिसत्क्रियां ॥ ५.३९.१९ ॥
രാജേന്ദ്രാ, കുലത്തിന്റെ വളർച്ചയെ കരുതി നല്ലവണ്ണം പെരുമാറുക. രാജാവേ, ബന്ധുക്കളെ ആദരിക്കുന്നവൻ ശ്രേയസ്സോടെ ചേർന്നിരിക്കും.
5.39.20
विगुणा ह्यपि संरक्ष्या ज्ञातयो भरतर्षभ ।
किंपुनर्गुणवन्तस्ते त्वत्प्रसादाभिकाङ्क्षिणः ॥ ५.३९.२० ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഗുണമില്ലാത്ത ബന്ധുക്കളെപ്പോലും സംരക്ഷിക്കണം; ഗുണവാന്മാരും നിന്റെ കൃപ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമായവരെ എത്രയധികം!
5.39.21
प्रसादं कुरु वीराणां पाण्डवानां विशांपते ।
दीयतां ग्रामकाः केचित्तेषां वृत्त्यर्थमीश्वर ॥ ५.३९.२१ ॥
വിശാംപതേ, വീരന്മാരായ പാണ്ഡവരോട് കൃപ കാണിക്കുക. ഈശ്വരാ, അവരുടെ ഉപജീവനത്തിനായി ചില ഗ്രാമങ്ങൾ നൽകുക.
5.39.22
एवं लोके यशः प्राप्तं भविष्यति नराधिप ।
वृद्धेन हि त्वया कार्यं पुत्राणां तात शासनम् ॥ ५.३९.२२ ॥
നരാധിപാ, ഇങ്ങനെ ലോകത്തിൽ യശസ്സ് ലഭിക്കും. പ്രിയനേ, വൃദ്ധനായ നീ പുത്രന്മാരെ നിയന്ത്രിക്കണം.
5.39.23
मया चापि हितं वाच्यं विद्धि मां त्वद्धितैषिणम् ।
ज्ञातिभिर्विग्रहस्तात न कर्तव्यः शुभार्थिना।
सुखानि सह भोज्यानि ज्ञातिभिर्भरतर्षभ ॥ ५.३९.२३ ॥
എന്റെ ഹിതകരമായ വാക്കുകളും നീ കേൾക്കണം; ഞാൻ നിന്റെ ഹിതൈഷിയാണെന്ന് അറിയുക. പ്രിയനേ, ശുഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ബന്ധുക്കളോട് വിരോധം കാണിക്കരുത്. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കണം.
5.39.24
संभोजनं संकथनं संप्रीतिश्च परस्परम् ।
ज्ञातिभिः सह कार्याणि न विरोधः कदाचन ॥ ५.३९.२४ ॥
ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഒന്നിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കണം, സംസാരിക്കണം, പരസ്പരം സ്നേഹം കാണിക്കണം; ഒരിക്കലും വിരോധം ഉണ്ടാകരുത്.
5.39.25
ज्ञातयस्तारयन्तीह ज्ञातयो मञ्जयन्ति च ।
सुवृत्तास्तारयन्तीह दुर्वृत्ता मञ्जयन्ति च ॥ ५.३९.२५ ॥
ഇവിടെ ബന്ധുക്കൾ തന്നെ രക്ഷിക്കുന്നു; ബന്ധുക്കൾ തന്നെ മുക്കുന്നു. സദാചാരികൾ ഇവിടെ രക്ഷിക്കുന്നു; ദുരാചാരികൾ മുക്കുന്നു.
5.39.26
सुवृत्तो भव राजेन्द्र पाण्जवान्प्रति मानद ।
अधर्षणीयः शत्रूणां तैर्वृतस्त्वं भविष्यति ॥ ५.३९.२६ ॥
രാജേന്ദ്രാ, മാനദാ, പാണ്ഡവരോട് സദാചാരിയായിരിക്കുക. അപ്പോൾ ശത്രുക്കൾക്ക് അജയ്യനായി, അവരാൽ തന്നെ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായിരിക്കും നീ.
5.39.27
श्रीमन्तं ज्ञातिमासाद्य यो ज्ञातिरवसीदति ।
दिग्धहस्तं मृग इव स एनस्तस्य विन्दति ॥ ५.३९.२७ ॥
ധനികനായ ബന്ധുവിനെ സമീപിച്ചിട്ടും കഷ്ടപ്പെടുന്ന ബന്ധു, വിഷം പുരണ്ട കൈയുള്ള മാനിനെപ്പോലെ, അവന്റെ പാപം നേടുന്നു.
5.39.28
पश्चादपि नरश्रेष्ठ तव तापो भविष्यति ।
तान्वा हतान्सुतान्वापि श्रुत्वा तदनुचिन्तय ॥ ५.३९.२८ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, പിന്നീടും നിനക്കു സന്താപമുണ്ടാകും. അവർ കൊല്ലപ്പെട്ടതോ നിന്റെ പുത്രന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടതോ കേട്ട് അതിനെപ്പറ്റി ചിന്തിക്കുക.
5.39.29
येन खट्वां समारूढः परितप्येत कर्मणा ।
आदावेन न तत्कुर्यादध्रुवे जीविते सति ॥ ५.३९.२९ ॥
ഏത് കർമ്മത്താൽ മനുഷ്യൻ കട്ടിലിൽ കയറി (മരണക്കിടക്കയിൽ) പരിതപിക്കുമോ, അത് ആദ്യമേ ചെയ്യരുത്; ജീവിതം അസ്ഥിരമായിരിക്കെ.
5.39.30
न कश्चिन्नापनयते पुमानन्यत्र भार्गवात् ।
शेषसंप्रतिपत्तिस्तु बुद्धिमत्स्वेव तिष्ठति ॥ ५.३९.३० ॥
ഭാർഗവനെ (ശുക്രാചാര്യനെ) ഒഴികെ മറ്റാരും (കർമ്മഫലത്തിൽ നിന്ന്) രക്ഷപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ കർമ്മഫലത്തിന്റെ ശേഷിച്ച ഭാഗം ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു.
5.39.31
दुर्योधनेन यद्येतत्पापं तेषु पुरा कृतम् ।
त्वया तत्कुलवृद्धेन प्रत्यानेयं नरेश्वर ॥ ५.३९.३१ ॥
ഹേ നരേശ്വരാ, ദുര്യോധനൻ മുമ്പ് അവരോട് ഈ പാപം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, കുലവൃദ്ധനായ നീ അത് തിരിച്ചുകൊടുക്കണം.
5.39.32
तांस्त्वं पदे प्रतिष्ठाप्य लोके विगतकल्मषः ।
भविष्यसि नरश्रेष्ठ पूजनीयो मनीषिणाम् ॥ ५.३९.३२ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, അവരെ അവരുടെ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചാൽ നീ ലോകത്തിൽ കളങ്കമില്ലാത്തവനായി പണ്ഡിതന്മാരാൽ പൂജിക്കപ്പെടും.
5.39.33
सुव्याहृतानि धीराणां फलतः परिचिन्त्य यः ।
अध्यवस्यति कार्येषु चिरं यशसि तिष्ठति ॥ ५.३९.३३ ॥
ധീരന്മാരുടെ നല്ല വാക്കുകളെ അവയുടെ ഫലം ചിന്തിച്ച് കാര്യങ്ങളിൽ നിശ്ചയിക്കുന്നവൻ ദീർഘകാലം കീർത്തിയിൽ നിലനിൽക്കും.
5.39.34
असम्यगुपयुक्तं हि ज्ञानं सुकुशलैरपि ।
उपलभ्यं चाविदितं विदितं चाननुष्ठितम् ॥ ५.३९.३४ ॥
അതിസമർത്ഥരായവർക്കും അറിവ് ശരിയായി പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിൽ അത് ലഭിച്ചാലും അജ്ഞാതമായി തന്നെ നിൽക്കും; അറിഞ്ഞതും പ്രാവർത്തികമാക്കിയില്ലെങ്കിൽ വ്യർഥമാണ്.
5.39.35
पापोदयफलं विद्वान्यो नारभति वर्धते ॥ ५.३९.३५ ॥
പാപോദയത്തിന്റെ ഫലം അറിയുന്ന വിദ്വാൻ അതിന് തുടക്കമിടാതിരുന്നാൽ അവൻ വളരും.
5.39.36
यस्तु पूर्वकृतं पापमविमृश्यानुवर्तते ।
अगाधपङ्के दुर्मेधा विषमे विनिपात्यते ॥ ५.३९.३६ ॥
മുമ്പ് ചെയ്ത പാപത്തെ ആലോചിക്കാതെ പിന്തുടരുന്ന ദുർബുദ്ധി അഗാധമായ ചെളിയിലും വിഷമസ്ഥലത്തും വീഴ്ത്തപ്പെടുന്നു.
5.39.37
मन्त्रभेदस्य षट् प्राज्ञो द्वाराणीमानि लक्षयेत् ।
अर्थसन्ततिकामश्च रक्षेदेतानि नित्यशः ॥ ५.३९.३७ ॥
ബുദ്ധിമാൻ മന്ത്രഭേദത്തിന്റെ ആറു വാതിലുകൾ തിരിച്ചറിയണം; ധനസമൃദ്ധി തുടരണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവയെ എപ്പോഴും കാക്കണം.
5.39.38
मदं स्वप्नपविज्ञानमाकारं चात्मसंभवम् ।
दुष्टामात्येषु विश्रम्भं दूताच्चाकुशलादपि ॥ ५.३९.३८ ॥
മദം, ഉറക്കം, അശ്രദ്ധ, ഉള്ളിൽനിന്നുയരുന്ന ഭാവപ്രകടനം, ദുഷ്ടരായ മന്ത്രിമാരിലുള്ള വിശ്വാസം, കഴിവില്ലാത്ത ദൂതനിലുള്ള വിശ്വാസം — ഇവയും (മന്ത്രഭേദത്തിന്റെ വാതിലുകൾ തന്നെ).
5.39.39
द्वाराण्येतानि यो ज्ञात्वा संवृणोति सदा नृप ।
त्रिवर्गाचरणे युक्तः स शत्रूनधितिष्ठति ॥ ५.३९.३९ ॥
രാജാവേ, ഈ വാതിലുകൾ അറിഞ്ഞ് എപ്പോഴും അവയെ അടച്ചുസൂക്ഷിക്കുന്നവൻ, ത്രിവർഗാചരണത്തിൽ മുഴുകിയവൻ, ശത്രുക്കളെ അതിജീവിക്കുന്നു.
5.39.40
नवै श्रुतमविज्ञाय वृद्धाननुपसेव्य वा ।
धर्मार्थौ वेदुतुं शक्यौ बृहस्पतिसमैरपि ॥ ५.३९.४० ॥
ശാസ്ത്രം അറിയാതെയും വൃദ്ധന്മാരെ സേവിക്കാതെയും ധർമ്മാർത്ഥങ്ങൾ അറിയാൻ കഴിയില്ല — ബൃഹസ്പതിക്ക് തുല്യരായവർക്കും.
5.39.41
नष्टं समुद्रे पतितं नष्टं वाक्यमशृण्वति ।
अनात्मनि श्रुतं नष्टं नष्टं हुतमनग्निकम् ॥ ५.३९.४१ ॥
സമുദ്രത്തിൽ വീണത് നശിക്കുന്നു; കേൾക്കാത്തവനോടുള്ള വാക്ക് നശിക്കുന്നു; ആത്മസംയമമില്ലാത്തവൻ കേട്ടത് നശിക്കുന്നു; അഗ്നിയില്ലാത്ത ഹോമം നശിക്കുന്നു.
5.39.42
मत्या परीक्ष्य मेधावी बुद्ध्या संपाद्य चासकृत् ।
श्रुत्वा दृष्ट्वाथ विज्ञाय प्राज्ञैर्मैत्रीं समाचरेत् ॥ ५.३९.४२ ॥
ബുദ്ധിമാൻ വിവേകത്താൽ പരിശോധിച്ച്, ബുദ്ധികൊണ്ട് പലതവണ ഉറപ്പാക്കി, കേട്ടും കണ്ടും അറിഞ്ഞ ശേഷം, പ്രാജ്ഞരോടു സൗഹൃദം പുലർത്തണം.
5.39.43
अकीर्ति विनयो हन्ति हन्त्यनर्थं पराक्रमः ।
हन्ति नित्यं क्षमा क्रोधमाचारो हन्त्यलक्षणम् ॥ ५.३९.४३ ॥
വിനയം അപകീർത്തിയെ നശിപ്പിക്കുന്നു; പരാക്രമം അനർത്ഥത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ക്ഷമ എപ്പോഴും ക്രോധത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു; സദാചാരം അലക്ഷണത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
5.39.44
परिच्छदेन क्षेत्रेण वेश्मना परिचर्यया ।
परीक्षेत कुलं राजन्भोजनाच्छादनेन च ॥ ५.३९.४४ ॥
രാജാവേ, പരിവാരം, ഭൂമി, വീട്, പരിചരണം, ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം എന്നിവയാൽ കുലത്തെ പരീക്ഷിക്കണം.
5.39.45
उपस्थितसय कामस्य प्रतिवादो न विद्यते ।
अपि निर्मुक्तदेहस्य कामरक्तस्य किं पुनः ॥ ५.३९.४५ ॥
മുന്നിലെത്തിയ കാമത്തിന് എതിർപ്പില്ല; ശരീരം വെടിഞ്ഞവനും ഇല്ല — കാമത്തിൽ മുഴുകിയവനെക്കുറിച്ച് പിന്നെ എന്തു പറയാൻ?
5.39.46
प्राज्ञोपसेविनं वैद्यं धार्मिकं प्रियदर्शनम् ।
मित्रवन्तं सुवाक्यं च सुहृदं परिपालयेत् ॥ ५.३९.४६ ॥
ജ്ഞാനികളെ സേവിക്കുന്നവൻ, വിദ്വാൻ, ധാർമികൻ, സുന്ദരരൂപൻ, മിത്രങ്ങളുള്ളവൻ, നല്ല വാക്കുള്ളവൻ, ഹിതൈഷി — ഇവരെ പരിപാലിക്കണം.
5.39.47
दुष्कुलीनः कुलीनो वा मर्यादां यो न लङ्घयेत् ।
धर्मापेक्षी मृदुर्ह्रीमान्स कुलीनशताद्वरः ॥ ५.३९.४७ ॥
താഴ്ന്ന കുലത്തിലോ ഉയർന്ന കുലത്തിലോ ജനിച്ചാലും, മര്യാദ ലംഘിക്കാത്തവൻ, ധർമം നോക്കുന്നവൻ, മൃദുവായവൻ, ലജ്ജാശീലൻ — അവൻ നൂറു കുലീനരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
5.39.48
ययोश्चित्तेन वा चित्तं निभृतं निभृतेन वा ।
समेति प्रज्ञया प्रज्ञा तयोर्मैत्री न जीर्यति ॥ ५.३९.४८ ॥
ആരുടെ രണ്ടുപേരുടെ മനസ്സ് മനസ്സോടും, ഉള്ളിലുള്ളത് ഉള്ളിലുള്ളതോടും, ബുദ്ധി ബുദ്ധിയോടും ചേരുന്നുവോ — അവരുടെ സൗഹൃദം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കുന്നില്ല.
5.39.49
दुर्बुद्धिमकृतप्रज्ञं छन्नं कूपं तृणैरिव ।
विवर्जयीत मेधावी तस्मिन्मैत्री प्रणश्यति ॥ ५.३९.४९ ॥
ദുർബുദ്ധിയും വളരാത്ത വിവേകവുമുള്ളവനെ, പുല്ലുകൊണ്ട് മൂടിയ കിണറുപോലെ, ബുദ്ധിമാൻ ഒഴിവാക്കണം; അവനോടുള്ള സൗഹൃദം നശിക്കും.
5.39.50
अवलिप्तेषु मूर्खेषु रौद्रसाहसिकेषु च ।
तथैवापेतधर्मेषु न मैत्रीमाचरेद्बुधः ॥ ५.३९.५० ॥
അഹങ്കാരികളോടും മൂഢരോടും ക്രൂരരും സാഹസികരുമായവരോടും, അതുപോലെ ധർമം വിട്ടവരോടും ബുദ്ധിമാൻ സൗഹൃദം പുലർത്തരുത്.
5.39.51
कृतज्ञं धार्मिकं सत्यमक्षुद्रं दृढभक्तिकम् ।
जितेन्द्रियं स्थितं स्थित्यां मित्रमित्यभिवाञ्छति ॥ ५.३९.५१ ॥
കൃതജ്ഞനും ധാർമികനും സത്യവാനും ഉദാരനും ദൃഢഭക്തിയുള്ളവനും ഇന്ദ്രിയജയം നേടിയവനും തന്റെ ആചാരത്തിൽ സ്ഥിരനുമായവനെയാണ് മിത്രമായി ആഗ്രഹിക്കേണ്ടത്.
5.39.52
इन्द्रियाणामनुत्सर्गो मृत्युनापि विशिष्यते ।
अत्यर्थं पुनरुत्सर्गः सादयेद्दैवतानपि ॥ ५.३९.५२ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാതിരിക്കുന്നത് മരണത്തേക്കാളും വലിയ ദോഷമാണ്; വീണ്ടും, അമിതമായി അവയെ അഴിച്ചുവിടുന്നത് ദേവന്മാരെപ്പോലും നശിപ്പിക്കാം.
5.39.53
मार्दवं सर्वभूतानामनसूया क्षमा धृतिः ।
आयुष्याणि बुधाः प्राहुर्मित्राणां चाविमानना ॥ ५.३९.५३ ॥
എല്ലാ ജീവികളോടുമുള്ള മൃദുത്വം, അസൂയയില്ലായ്മ, ക്ഷമ, ധൈര്യം, മിത്രങ്ങളെ അപമാനിക്കാതിരിക്കൽ — ഇവയാണ് ആയുസ്സ് വർധിപ്പിക്കുന്ന ഗുണങ്ങളെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
5.39.54
अपनीतं सुनीतेन योऽर्थं प्रत्यानिनीपते ।
मतिमास्थाय सुदृढां तदकापुरुषव्रतम् ॥ ५.३९.५४ ॥
ഹേ രാജാവേ! നല്ല നീതിയിലൂടെ, അത്യന്തം ദൃഢമായ ബുദ്ധിയെ ആശ്രയിച്ച്, നഷ്ടമായതിനെ തിരിച്ചുപിടിക്കുന്നവൻ — അതാണ് ഭീരുവല്ലാത്തവന്റെ വ്രതം.
5.39.55
आयत्यां प्रतिकारज्ञस्तदात्वे दृढनिश्चयः ।
अतीते कार्यशेषज्ञो नरोऽर्थैर्न प्रहीयते ॥ ५.३९.५५ ॥
ഭാവിയിലെ പ്രതിവിധി അറിയുന്നവനും, വർത്തമാനത്തിൽ ഉറച്ച തീരുമാനമുള്ളവനും, ഭൂതകാലത്തിലെ ശേഷിച്ച കർമ്മം അറിയുന്നവനുമായ മനുഷ്യൻ തന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽനിന്ന് വീഴുന്നില്ല.
5.39.56
कर्मणा मनसा वाचा यदभीक्ष्णं निषेवते ।
तदेवापहरत्येनं तस्मात्कल्याणमाचरेत् ॥ ५.३९.५६ ॥
കർമ്മം, മനസ്സ്, വാക്ക് എന്നിവയാൽ മനുഷ്യൻ എന്തിനെ നിരന്തരം പിന്തുടരുന്നുവോ, അതുതന്നെ അവനെ കൊണ്ടുപോകുന്നു; അതിനാൽ ശുഭം ആചരിക്കണം.
5.39.57
मङ्गलालम्भनं योगः श्रुतमुत्थानमार्जवम् ।
भूतिमेतानि कुर्वन्ति सतां चाभीक्ष्णदर्शनम् ॥ ५.३९.५७ ॥
മംഗലവസ്തു തൊടുന്നത്, യോഗം, ശാസ്ത്രജ്ഞാനം, ഉത്സാഹം, ഋജുത്വം, സജ്ജനങ്ങളെ നിരന്തരം കാണുന്നത് — ഇവ ഐശ്വര്യം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
5.39.58
अनिर्वेदः श्रियो मूलं लाभस्य च शुभस्य च ।
महान्भवत्यनिर्विष्णः सुखं चानन्त्यमश्नुते ॥ ५.३९.५८ ॥
നിരാശയില്ലായ്മ ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ലാഭത്തിന്റെയും ശുഭത്തിന്റെയും മൂലമാണ്; ദുഃഖിതനാകാത്തവൻ മഹാനായി അനന്തസുഖം നേടുന്നു.
5.39.59
नातः श्रीमत्तरं किंचिदन्यत्पथ्यतमं मतम् ।
प्रभविष्णोर्यथा तात क्षमा सर्वत्र सर्वदा ॥ ५.३९.५९ ॥
അല്ലയോ പുത്രാ! ഇതിനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠവും ഹിതകരവുമായ മറ്റൊന്നുമില്ല — ശക്തനായവന് എല്ലായിടത്തും എപ്പോഴും ക്ഷമയാണ്.
5.39.60
क्षमेदशक्तः सर्वस्य शक्तिमान्धर्मकारणात् ।
अर्थानर्थौ समौ यस्य तस्य नित्यं क्षमा हिता ॥ ५.३९.६० ॥
ദുർബലൻ ക്ഷമിക്കട്ടെ; ശക്തൻ ധർമ്മത്തിനായി ക്ഷമിക്കട്ടെ. ലാഭവും നഷ്ടവും സമമായി കാണുന്നവന് ക്ഷമ എപ്പോഴും ഹിതകരമാണ്.
5.39.61
यत्सुखं सेवमानोऽपि धर्मार्थाभ्यां न हीयते ।
कामं तदुपसेवेत न मूढव्रतमाचरेत् ॥ ५.३९.६१ ॥
ധർമ്മത്തിനും അർത്ഥത്തിനും ഹാനി വരുത്താതെ സുഖം അനുഭവിച്ചാലും, ഇഷ്ടപ്രകാരം അതിനെ സേവിക്കാം; മൂഢന്മാരുടെ വ്രതം ആചരിക്കരുത്.
5.39.62
दुःखार्तेषु प्रमत्तेषु नास्तिकेष्वलसेषु च ।
न श्रीर्वसत्यदान्तेषु ये चोत्साहविवर्जिताः ॥ ५.३९.६२ ॥
ദുഃഖപീഡിതരിലും, അശ്രദ്ധരിലും, നാസ്തികരിലും, അലസരിലും, അടക്കമില്ലാത്തവരിലും, ഉത്സാഹമില്ലാത്തവരിലും ശ്രീ വസിക്കുന്നില്ല.
5.39.63
आर्जवेन नरं युक्तमार्जवात्सव्यपत्रपम् ।
अशक्तं मन्यमानास्तु धर्षयन्ति कुबुद्धयः ॥ ५.३९.६३ ॥
ആർജ്ജവമുള്ള മനുഷ്യനെ, അവന്റെ നേരിന്റെ കാരണത്താൽ, ശക്തിയില്ലാത്തവനെന്നു കരുതി ദുർബുദ്ധികൾ അപമാനിക്കുന്നു.
5.39.64
अत्यार्यमतिदातारमतिशूरमतिव्रतम् ।
प्रज्ञाभिमानिनं चैव श्रीर्भयान्नोपसर्पति ॥ ५.३९.६४ ॥
അതിരുകടന്ന ആര്യനെയും, അതിദാതാവിനെയും, അതിശൂരനെയും, അതിവ്രതനെയും, പ്രജ്ഞാഭിമാനിയെയും ശ്രീ ഭയം മൂലം സമീപിക്കുന്നില്ല.
5.39.65
न चातिगुणवत्स्वेषा नात्यन्तं निर्गुणेषु च ।
नेषा गुणान्कामयते नैर्गुण्यान्नानुरज्यते।
उन्मत्ता गौरिवान्धा श्रीः क्वचिदेवावतिष्ठते ॥ ५.३९.६५ ॥
ഈ ശ്രീ അതിഗുണവാന്മാരിലും നിലനിൽക്കുന്നില്ല, പൂർണ്ണമായി ഗുണഹീനരിലും നിലനിൽക്കുന്നില്ല; അവൾ ഗുണങ്ങളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, ഗുണഹീനതയിൽ അനുരക്തയുമാകുന്നില്ല. ഭ്രാന്തുപിടിച്ച, കുരുടിയായ പശുവിനെപ്പോലെ ശ്രീ എവിടെയോ ചിലരിൽ മാത്രം നിൽക്കുന്നു.
5.39.66
अग्निहोत्रफला वेदाः शीलवृत्तफलं श्रुतम् ।
रतिपुत्रफला नारी दत्तभुक्तफलं धनम् ॥ ५.३९.६६ ॥
വേദങ്ങളുടെ ഫലം അഗ്നിഹോത്രം; ശ്രുതത്തിന്റെ ഫലം ശീലവും സദാചാരവും; സ്ത്രീയുടെ ഫലം രതിയും പുത്രന്മാരും; ധനത്തിന്റെ ഫലം ദാനവും ഉപഭോഗവുമാണ്.
5.39.67
अधर्मोपार्जितैरर्थैर्यः करोत्यौर्ध्वदेहिकम् ।
न स तस्य फलं प्रेत्य भुङ्क्तेऽर्थस्य दुरागमात् ॥ ५.३९.६७ ॥
അധർമ്മത്താൽ നേടിയ ധനംകൊണ്ട് ആരെങ്കിലും ഔർധ്വദൈഹികക്രിയകൾ ചെയ്യുന്നുവോ, അവൻ മരണശേഷം അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നില്ല; ധനത്തിന്റെ ദുരാഗമനം കാരണം.
5.39.68
कान्तारे वनदुर्गेषु कृच्छ्रास्वापत्सु संभ्रमे ।
उद्यतेषु च शस्त्रेषु नास्ति सत्ववतां भयम् ॥ ५.३९.६८ ॥
മരുഭൂമിയിലും വനദുർഗ്ഗങ്ങളിലും കഠിനവിപത്തുകളിലും ആപത്തുകളിലും സംഭ്രമത്തിലും, ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തപ്പെട്ടാലും സത്ത്വവാന്മാർക്ക് ഭയമില്ല.
5.39.69
उत्थानं संयमो दाक्ष्यमप्रमादो धृतिः स्मृतिः ।
समीक्ष्य च समारम्भो विद्धि मूलं भवस्य तु ॥ ५.३९.६९ ॥
ഉദ്യമം, സംയമം, ദക്ഷത, ജാഗ്രത, ധൈര്യം, സ്മൃതി, നന്നായി ആലോചിച്ചുള്ള ആരംഭം — ഇവയെ സമൃദ്ധിയുടെ മൂലമായി അറിയുക.
5.39.70
तपो बलं तापमानां ब्रह्म ब्रह्मविदां बलम् ।
हिंसा बलमसाधूनां क्षमा गुणवतां बलम् ॥ ५.३९.७० ॥
തപസ്സ് തപിക്കുന്നവരുടെ ബലം; ബ്രഹ്മം (വേദം) ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളുടെ ബലം; ഹിംസ ദുഷ്ടന്മാരുടെ ബലം; ക്ഷമ ഗുണവാന്മാരുടെ ബലം.
5.39.71
अष्टौ तान्यव्रतघ्नानि आपो मूलं फलं पयः ।
हविर्ब्राह्मणकाम्या च गुरोर्वचनमौषधम् ॥ ५.३९.७१ ॥
വ്രതലംഘനദോഷം നശിപ്പിക്കുന്ന എട്ട്: വെള്ളം, വേര്, ഫലം, പാൽ, ഹവിസ്സ്, ബ്രാഹ്മണരുടെ ഇഷ്ടം, ഗുരുവചനമെന്ന ഔഷധം.
5.39.72
न तत्परस्य सन्दध्यात्प्रतिकूलं यदात्मनः ।
सङ्ग्रहेणैव धर्मः स्यात्कामादन्यः प्रवर्तते ॥ ५.३९.७२ ॥
തനിക്ക് പ്രതികൂലമായത് മറ്റൊരാളോട് ചെയ്യരുത്. ചുരുക്കത്തിൽ ഇതുതന്നെയാണ് ധർമ്മം; ഇതിനപ്പുറമുള്ളത് കാമത്താൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
5.39.73
अक्रोधेन जयेत्क्रोधमसाधुं नाधुना जयेत् ।
जयेत्कदर्यं दानेन जयेन्मत्येन चानृतम् ॥ ५.३९.७३ ॥
കോപത്തെ ക്രോധമില്ലായ്മകൊണ്ട് ജയിക്കണം; ദുഷ്ടനെ നന്മകൊണ്ട് ജയിക്കണം; ലുബ്ധനെ ദാനംകൊണ്ട് ജയിക്കണം; അസത്യത്തെ സത്യംകൊണ്ട് ജയിക്കണം.
5.39.74
स्त्रीधूर्तकेऽलसे भीरौ चण्डे पुरुषमानिनि ।
चोरे कृतघ्ने विश्वासो न कार्यो न च नास्तिके ॥ ५.३९.७४ ॥
സ്ത്രീ, വഞ്ചകൻ, അലസൻ, ഭീരു, ക്രൂരൻ, പുരുഷാഭിമാനി, കള്ളൻ, കൃതഘ്നൻ, നാസ്തികൻ — ഇവരിൽ വിശ്വാസം അർപ്പിക്കരുത്.
5.39.75
अभिवादनशीलप्य नित्यं वृद्धोपसेविनः ।
चत्वारि संप्रवर्धन्ते कीर्तिरापुर्यशो बलम् ॥ ५.३९.७५ ॥
എപ്പോഴും വണങ്ങുന്ന സ്വഭാവമുള്ളവനും വൃദ്ധരെ സേവിക്കുന്നവനുമായവന് നാലുകാര്യങ്ങൾ വർധിക്കുന്നു: കീർത്തി, ആയുസ്സ്, യശസ്സ്, ബലം.
5.39.76
अतिक्लेशेन येऽथोः स्वधर्मस्यानिक्रमेण वा ।
अरेर्वा प्रणिपातेन मा तेषु मनः कृथाः ॥ ५.३९.७६ ॥
അതികഠിനമായ ക്ലേശത്താലോ സ്വധർമ്മം ലംഘിക്കാതെയോ ശത്രുവിനു പ്രണമിച്ചോ (അവ നേടുന്നവരിൽ) മനസ്സു വയ്ക്കരുത്.
5.39.77
अविद्यः पुरुषः शोच्यः शोच्यं मैथुनमप्रजम् ।
निराहाराः प्रजाः शोच्याः शोच्यं राष्ट्रमराजकं ॥ ५.३९.७७ ॥
വിദ്യയില്ലാത്ത മനുഷ്യൻ സഹതാപയോഗ്യൻ; സന്തതിയില്ലാത്ത സംഭോഗം സഹതാപയോഗ്യം; ആഹാരമില്ലാത്ത പ്രജകൾ സഹതാപയോഗ്യർ; രാജാവില്ലാത്ത രാഷ്ട്രം സഹതാപയോഗ്യം.
5.39.78
अध्वा जरा देहवतां पर्वतानां जलं जरा ।
असंभोगो जरा स्त्रीणां वाक्छल्यं मनसो जरा ॥ ५.३९.७८ ॥
ദേഹധാരികൾക്ക് വഴിനടപ്പ് വാർദ്ധക്യം; പർവതങ്ങൾക്ക് ജലം വാർദ്ധക്യം; സ്ത്രീകൾക്ക് സംഭോഗമില്ലായ്മ വാർദ്ധക്യം; മനസ്സിന് വാക്കിന്റെ മുള്ള് വാർദ്ധക്യം.
5.39.79
अनाम्नायमला वेदा ब्राह्मणस्याव्रतं मलम् ।
मलं पृथिव्या वाह्लीकाः पुरुषस्यानृतं मलम् ॥ ५.३९.७९ ॥
ഓതാതിരിക്കലാണ് വേദങ്ങളുടെ മലിനത; വ്രതമില്ലായ്മയാണ് ബ്രാഹ്മണന്റെ മലിനത. വാഹ്ലീകരാണ് ഭൂമിയുടെ മലിനത; അസത്യമാണ് പുരുഷന്റെ മലിനത.
5.39.80
कौतूहलमला साध्वी विप्रवासमलाः स्त्रियः ॥ ५.३९.८० ॥
കൗതുകമാണ് സാധ്വിയുടെ മലിനത; വിപ്രവാസമാണ് സ്ത്രീകളുടെ മലിനത.
5.39.81
सुवर्णस्य मलं रूप्यं रूप्यस्यापि मलं त्रपु ।
ज्ञेयं त्रपुमलं सीमं सीसस्यापि मलं मलम् ॥ ५.३९.८१ ॥
സ്വർണ്ണത്തിന്റെ മലിനം വെള്ളിയാണ്; വെള്ളിയുടെ മലിനം ത്രപു. ത്രപുവിന്റെ മലിനം സീമം എന്നറിയണം; ഈയത്തിന്റെ മലിനവും മലിനമാണ്.
5.39.82
न स्वप्नेन जयेन्निद्रां न कामेन जयेत्स्त्रियः ।
नेन्धनेन जयेदग्निं न पानेन सुरां जयेत् ॥ ५.३९.८२ ॥
ഉറക്കംകൊണ്ട് ഉറക്കത്തെ ജയിക്കരുത്; കാമംകൊണ്ട് സ്ത്രീയെ ജയിക്കരുത്. ഇന്ധനംകൊണ്ട് അഗ്നിയെ ജയിക്കരുത്; പാനംകൊണ്ട് സുരയെ ജയിക്കരുത്.
5.39.83
यस्य दानजितं मित्रं शत्रवो युधि निर्जिताः ।
अन्नपानजिता दाराः सफलं तस्य जीवितम् ॥ ५.३९.८३ ॥
ദാനംകൊണ്ട് സുഹൃത്തിനെ നേടിയവന്, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവന്, അന്നപാനങ്ങളാൽ ഭാര്യമാരെ വശമാക്കിയവന് — അവന്റെ ജീവിതം ഫലപ്രദമാണ്.
5.39.84
सहस्रिणोऽपि जीवन्ति जीवन्ति शतिनस्तथा ।
धृतराष्ट्र विमुञ्चेच्छां न कथञ्चिन्न जीव्यते ॥ ५.३९.८४ ॥
ആയിരംപേരുള്ളവരും ജീവിക്കുന്നു, നൂറുപേരുള്ളവരും ജീവിക്കുന്നു. ധൃതരാഷ്ട്രാ, ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിക്കൂ; ഒരു വിധത്തിലും (ജീവിതം) സാധ്യമല്ല.
5.39.85
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
नालमेकस्य तत्सर्वमिति पश्यन्न मुह्यति ॥ ५.३९.८५ ॥
ഭൂമിയിലെ നെല്ലും യവവും സ്വർണ്ണവും കന്നുകാലികളും സ്ത്രീകളും—ഇവയെല്ലാം ഒരുവനും മതിയാകില്ലെന്ന് കണ്ടിട്ടും മോഹിക്കാത്തവൻ (ജ്ഞാനി).
5.39.86
राजन्भूयो ब्रवीमि त्वां पुत्रेषु सममाचर ।
समता यदि ते राजन्स्वेषु पाण्डुसुतेषु वा ॥ ५.३९.८६ ॥
രാജാവേ! വീണ്ടും പറയുന്നു—നിന്റെ പുത്രന്മാരോട് സമമായി പെരുമാറുക. രാജാവേ! നിനക്ക് സ്വന്തം മക്കളോടും പാണ്ഡുപുത്രന്മാരോടും സമഭാവമുണ്ടെങ്കിൽ (അതാണ് നല്ലത്).