મહાભારત · અધ્યાય 5.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.41.1
अनुक्तं यदि ते किञ्चिद्वाचा विदुर विद्यते ।
तन्मे शुश्रूषतो ब्रूहि विचित्राणि हि भाषसे ॥ ५.४१.१ ॥
હે વિદુર, તારી વાણીમાં હજી જો કંઈ અકથિત હોય, તો સાંભળનાર મને તે કહે; તું તો અદ્ભુત વાતો જ કહે છે.
5.41.2
धृतराष्ट्र कुमारो वै यः पुराणः सनातनः ।
तनत्सुजातः प्रोवाच मृत्युर्नास्तीति भारत ॥ ५.४१.२ ॥
હે ધૃતરાષ્ટ્ર, તે પ્રાચીન અને સનાતન કુમાર — સનત્સુજાત — 'મૃત્યુ નથી' એમ બોલ્યા હતા, હે ભારત.
5.41.3
स ते गुह्यान्प्रकाशांश्च सर्वान्हृदयसंश्रयान् ।
प्रवक्ष्यति महाराज सर्वबुद्धिमतां वरः ॥ ५.४१.३ ॥
હે મહારાજ, તે તને ગુહ્ય અને પ્રગટ, હૃદયમાં રહેલું બધું સમજાવશે; તે સર્વ બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ છે.
5.41.4
किं त्वं न वेद तद्भूयो यन्मे ब्रूयात्सनातनः ।
त्वमेव विदुर ब्रूहि प्रज्ञाशेषोऽस्ति चेत्तव ॥ ५.४१.४ ॥
સનાતન મને ફરી જે કહી શકે તે શું તું નથી જાણતો? હે વિદુર, તારી પ્રજ્ઞામાં કંઈ શેષ હોય તો તું જ કહે.
5.41.5
शूद्रयोनावहं जातो नातोऽन्यद्वक्तुमुत्सहे ।
कुमारस्य तु याबुद्धिर्वेद तां शाश्वतीमहम् ॥ ५.४१.५ ॥
હું શૂદ્ર યોનિમાં જન્મ્યો છું, તેથી બીજું કંઈ કહેવાનું સાહસ કરતો નથી; પરંતુ કુમારની જે શાશ્વત બુદ્ધિ છે તે હું જાણું છું.
5.41.6
ब्राह्मीं हि योनिमापन्नः सगुह्यमपि यो वदेत् ।
न तेन गर्ह्यो देवानां तस्मादेतद्ब्रवीमि ते ॥ ५.४१.६ ॥
બ્રાહ્મણ યોનિમાં જન્મીને જે ગુહ્ય વાત પણ કહે છે, તે દેવો દ્વારા નિંદનીય નથી; તેથી હું તને આ કહું છું.
5.41.7
ब्रवीहि विदुर त्वं मे पुराणं तं सनातनम् ।
कथमेतेन देहेन स्यादिहैव समागमः ॥ ५.४१.७ ॥
હે વિદુર, તે પુરાતન, સનાતન (જ્ઞાન) મને કહો. આ દેહથી જ અહીં જ (તેની સાથે) સમાગમ કેવી રીતે થાય?
5.41.8
चिन्तयामास विदुरस्तभृषिं शंसितव्रतम् ।
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास भारत ॥ ५.४१.८ ॥
વિદુરે તે વ્રતનિષ્ઠ ઋષિનું ચિંતન કર્યું. હે ભારત, તેમણે તે જાણીને (પોતાને) પ્રગટ કર્યા.
5.41.9
स चैनं प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा ।
सुखोपविष्टं विश्रान्तमथैनं विदुरोऽब्रवीत् ॥ ५.४१.९ ॥
તેમણે (વિદુરે) તેમનો વિધિસમ્મત કર્મથી સ્વીકાર કર્યો. સુખથી બેઠેલા અને વિશ્રામ પામેલા તેમને પછી વિદુરે કહ્યું.
5.41.10
भगवन्संशयः कश्चिद्धृतराष्ट्रस्य मानसः ।
यो न शक्यो मया वक्तुं त्वमस्मै वक्तुमर्हसि ॥ ५.४१.१० ॥
હે ભગવન્, ધૃતરાષ્ટ્રના મનમાં એક સંશય છે; જે મારાથી કહી શકાતો નથી; તે તમે એમને કહેવા યોગ્ય છો.
5.41.11
यं श्रत्वाऽयं मनुष्येन्द्रः सर्वदुःखातिगो भवेत् ॥ ५.४१.११ ॥
જે સાંભળીને આ મનુષ્યેન્દ્ર (ધૃતરાષ્ટ્ર) સર્વ દુઃખોથી પાર થઈ જાય.
5.41.12
लाभालाभौ प्रियद्वेष्यौ यथैनं न जरान्तकौ ।
विषहेरन्भयामर्षौ श्रुत्पिपासे मदोद्भवौ ।
अरतिश्चैव तन्द्री च कामक्रोधौ क्षयोदयौ ॥ ५.४१.१२ ॥
લાભ-હાનિ, પ્રિય-દ્વેષ, ઘડપણ અને મૃત્યુ — આ તેને પીડા ન આપે; ભય અને ક્રોધ, ભૂખ-તરસ, મદથી ઉદ્ભવતા (વિકારો), અરતિ અને તંદ્રા, કામ અને ક્રોધ, ક્ષય અને ઉદય.