महाभारत · अध्याय 5.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.41.1
अनुक्तं यदि ते किञ्चिद्वाचा विदुर विद्यते ।
तन्मे शुश्रूषतो ब्रूहि विचित्राणि हि भाषसे ॥ ५.४१.१ ॥
हे विदुरा, तुझ्या वाणीत अजून न सांगितलेले काही असेल तर ऐकणाऱ्या मला ते सांग; तू तर विचित्र गोष्टीच बोलतोस.
5.41.2
धृतराष्ट्र कुमारो वै यः पुराणः सनातनः ।
तनत्सुजातः प्रोवाच मृत्युर्नास्तीति भारत ॥ ५.४१.२ ॥
हे धृतराष्ट्रा, तो प्राचीन आणि शाश्वत कुमार — सनत्सुजात — 'मृत्यू नाही' असे म्हणाला, हे भारता.
5.41.3
स ते गुह्यान्प्रकाशांश्च सर्वान्हृदयसंश्रयान् ।
प्रवक्ष्यति महाराज सर्वबुद्धिमतां वरः ॥ ५.४१.३ ॥
हे महाराजा, तो तुला गुह्य आणि प्रकट, हृदयात स्थित असलेले सर्व सांगेल; तो सर्व बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
5.41.4
किं त्वं न वेद तद्भूयो यन्मे ब्रूयात्सनातनः ।
त्वमेव विदुर ब्रूहि प्रज्ञाशेषोऽस्ति चेत्तव ॥ ५.४१.४ ॥
सनातनाने मला पुन्हा जे सांगितले असते ते तुला माहीत नाही का? हे विदुरा, तुझ्या प्रज्ञेत काही उरले असेल तर तूच सांग.
5.41.5
शूद्रयोनावहं जातो नातोऽन्यद्वक्तुमुत्सहे ।
कुमारस्य तु याबुद्धिर्वेद तां शाश्वतीमहम् ॥ ५.४१.५ ॥
मी शूद्र योनीत जन्मलो आहे, म्हणून दुसरे काही सांगण्याचे धाडस करत नाही; पण कुमाराची जी शाश्वत बुद्धी आहे, ती मी जाणतो.
5.41.6
ब्राह्मीं हि योनिमापन्नः सगुह्यमपि यो वदेत् ।
न तेन गर्ह्यो देवानां तस्मादेतद्ब्रवीमि ते ॥ ५.४१.६ ॥
ब्राह्मण योनीत जन्म घेऊन जो गुह्य गोष्टीही सांगतो, तो देवांकडून निंदनीय ठरत नाही; म्हणून मी तुला हे सांगतो.
5.41.7
ब्रवीहि विदुर त्वं मे पुराणं तं सनातनम् ।
कथमेतेन देहेन स्यादिहैव समागमः ॥ ५.४१.७ ॥
हे विदुरा, ते पुरातन, सनातन (ज्ञान) मला सांग. या देहानेच येथेच (त्याच्याशी) समागम कसा होऊ शकतो?
5.41.8
चिन्तयामास विदुरस्तभृषिं शंसितव्रतम् ।
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास भारत ॥ ५.४१.८ ॥
विदुराने त्या व्रतनिष्ठ ऋषींचे चिंतन केले. हे भारता, त्यांनी ते जाणून (स्वतःला) प्रकट केले.
5.41.9
स चैनं प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा ।
सुखोपविष्टं विश्रान्तमथैनं विदुरोऽब्रवीत् ॥ ५.४१.९ ॥
त्याने (विदुराने) त्यांचे विधिपूर्वक कर्माने स्वागत केले. सुखाने बसलेल्या व विश्रांत झालेल्या त्यांना मग विदुर म्हणाला.
5.41.10
भगवन्संशयः कश्चिद्धृतराष्ट्रस्य मानसः ।
यो न शक्यो मया वक्तुं त्वमस्मै वक्तुमर्हसि ॥ ५.४१.१० ॥
हे भगवन्, धृतराष्ट्राच्या मनात एक संशय आहे; जो मला सांगता येत नाही; तो तुम्ही यांना सांगण्यास योग्य आहात.
5.41.11
यं श्रत्वाऽयं मनुष्येन्द्रः सर्वदुःखातिगो भवेत् ॥ ५.४१.११ ॥
जे ऐकून हा नरेंद्र (धृतराष्ट्र) सर्व दुःखांच्या पलीकडे जाईल.
5.41.12
लाभालाभौ प्रियद्वेष्यौ यथैनं न जरान्तकौ ।
विषहेरन्भयामर्षौ श्रुत्पिपासे मदोद्भवौ ।
अरतिश्चैव तन्द्री च कामक्रोधौ क्षयोदयौ ॥ ५.४१.१२ ॥
लाभ-हानी, प्रिय-द्वेष, जरा आणि मृत्यू — हे त्याला त्रास देऊ नयेत; भय आणि क्रोध, भूक-तहान, मदापासून उत्पन्न (विकार), अरती आणि तंद्रा, काम आणि क्रोध, क्षय आणि उदय.