ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.42.1
ततो राजा धृतराष्ट्रो मनीषी ।
संपूज्य वाक्यं विदुरेरितं तत्।
सनत्सुजातं रहिते महात्मा ।
पप्रच्छ बुद्धिं परमां बुभूषन् ॥ ५.४२.१ ॥
ಆಗ ವಿವೇಕಿಯಾದ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ವಿದುರನು ಹೇಳಿದ ಆ ಮಾತನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಸನತ್ಸುಜಾತನನ್ನು ಪರಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಯಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
5.42.2
सनत्सुजात यदिमं शृणोमि ।
न मृत्युरस्तीति तवोपदेशम्।
देवासुरा ह्याचरन्ब्रह्मचर्य-
ममृत्यवे तत्कतरन्नु सत्यम् ॥ ५.४२.२ ॥
ಸನತ್ಸುಜಾತನೇ, ನಿಮ್ಮ ಉಪದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಮರಣವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಅಮರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸತ್ಯ?
5.42.3
अमृत्युं कर्मणा केचिन्मृत्युर्नास्तीति चापरे ।
शृणु मे ब्रुवतो राजन्यथैतन्मा विशङ्किथाः ॥ ५.४२.३ ॥
ಕೆಲವರು ಕರ್ಮದಿಂದ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ಮರಣವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ರಾಜನೇ, ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು; ಇದು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಶಯಪಡಬೇಡ.
5.42.4
उभे सत्ये क्षत्रियाद्य प्रवृत्ते ।
मोहो मृत्युः संमतोऽयं कवीनाम्।
प्रमादं वै मृत्युमहं ब्रवीमि ।
तथाऽप्रमादममृतत्वं ब्रवीमि ॥ ५.४२.४ ॥
ಕ್ಷತ್ರಿಯನೇ, ಎರಡೂ ಸತ್ಯಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಮೋಹವೇ ಮರಣವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಮಾದವೇ ಮರಣವೆಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅಪ್ರಮಾದವನ್ನೇ ಅಮರತ್ವವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
5.42.5
प्रमादाद्वै असुराः पराभव-
न्नप्रमादाद्ब्रह्मभूताः सुराश्च।
नैव मृत्युर्व्याघ्र इवात्ति जन्तू-
न्न ह्यस्य रूपमुपलभ्यते हि ॥ ५.४२.५ ॥
ಪ್ರಮಾದದಿಂದಲೇ ಅಸುರರು ಸೋತರು; ಅಪ್ರಮಾದದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪರಾದ ದೇವತೆಗಳು ಗೆದ್ದರು. ಹುಲಿಯಂತೆ ಮೃತ್ಯು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನುಂಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ರೂಪ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.42.6
यमं त्वेके मृत्युमतोऽन्यमाहु-
रात्मावासममृतं ब्रह्मचर्यम्।
पितृलोके राज्यमनुशास्ति देवः ।
शिवः शिवानामशिवोऽशिवानाम् ॥ ५.४२.६ ॥
ಕೆಲವರು ಯಮನನ್ನು ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಭಿನ್ನನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಆತ್ಮನ ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಅಮರ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ. ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವನು ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಾನೆ; ಶುಭರಲ್ಲಿ ಶಿವನು, ಅಶುಭರಲ್ಲಿ ಅಶಿವನು.
5.42.7
अस्यादेशान्निःसरते नराणां ।
क्रोधः प्रमादो लोभरूपश्च मृत्युः।
अहं गतेनैव चरन्विमार्गा-
न्न चात्मनो योगमुपैति कश्चित् ॥ ५.४२.७ ॥
ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧ, ಪ್ರಮಾದ, ಲೋಭರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ದುರ್ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿ, ನಾನೇ ಹೋದಂತೆ, ಯಾರೂ ತನ್ನ ಆತ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
5.42.8
ते मोहितास्तद्वशे वर्तमाना ।
इतः प्रेतास्तत्र पुनः पतन्ति।
ततस्तान्देवा अनुविप्लवन्ते ।
अतो मृत्युर्मरणादभ्युपैति ॥ ५.४२.८ ॥
ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಅವರು ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರೇತರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೃತ್ಯು ಮರಣದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ.
5.42.9
कर्मोदये कर्मफलानुरागा-
स्तत्रानु ते यान्ति न तरन्ति मृत्युम् ।
सदर्थयोगानवगमात्समन्ता-
त्प्रवर्तते भोगभोगेन देही ॥ ५.४२.९ ॥
ಕರ್ಮಗಳು ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಕರ್ಮಫಲಾನುರಾಗಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ದಾಟುವುದಿಲ್ಲ. ಸದರ್ಥಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ, ದೇಹಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭೋಗಗಳ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.
5.42.10
तद्वै महामोहनमिन्द्रियाणां ।
मिथ्यार्थयोगस्य गतिर्हि नित्या।
मिथ्यार्थयोगाभिहतान्तरात्मा ।
स्मरन्नुपास्ते विषयान्समन्तात् ॥ ५.४२.१० ॥
ಅದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮಹಾ ಮೋಹನ; ಮಿಥ್ಯಾರ್ಥಯೋಗದ ಗತಿ ನಿತ್ಯವಾದುದು. ಮಿಥ್ಯಾರ್ಥಯೋಗದಿಂದ ಹತವಾದ ಅಂತರಾತ್ಮ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
5.42.11
अभिध्या वै प्रथमं हन्ति लोकान् ।
कामक्रोधावनुगृह्याशु पश्चात्।
एते बालान्मृत्यवे प्रापयन्ति ।
धीरास्तु धैर्येण तरन्ति मृत्युम् ॥ ५.४२.११ ॥
ಆಸೆ ಮೊದಲು ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಒಡಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದು ಬೇಗನೆ ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇವು ಮೂಢರನ್ನು ಮೃತ್ಯುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ; ಧೀರರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ.
5.42.12
सोऽभिध्यायन्नुत्पतिष्णन्निहन्या-
दनादरेणाप्रतिबुध्यमानः।
नैनं मृत्युर्मृत्युरिवात्ति भूत्वा ।
एवं विद्वान्यो विनिहन्ति कामान् ॥ ५.४२.१२ ॥
ಆಸೆಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ ಏಳುವವನು, ಅನಾದರದಿಂದ ಎಚ್ಚರವಿಲ್ಲದೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕಾಮಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನನ್ನು ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುವಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾರದು.
5.42.13
कामानुसारी पुरुषः कामाननु विनश्यति ।
कामान्व्युदस्य धुनुते यत्किञ्चित्पुरुषो रजः ॥ ५.४२.१३ ॥
ಕಾಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಆಸೆಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವುದೇ ರಜಸ್ಸನ್ನು ಝಾಡಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.
5.42.14
तमोप्रकाशो भूतानां नरकोऽयं प्रदृश्यते ।
मुह्यन्त इव धावन्ति गच्छन्तः श्वभ्रमुन्मुखाः ॥ ५.४२.१४ ॥
ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ನರಕವು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮೂರ್ಛಿತರಂತೆ ಓಡುತ್ತಾರೆ, ಗುಂಡಿಯ ಕಡೆಗೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
5.42.15
अमूढवृत्तेः पुरुषस्येह कुर्या-
त्किं वै मृत्युस्तार्ण इवास्य व्याघ्रः ।
अमन्यमानः क्षत्रिय किञ्चिदन्य-
न्नाधीयते तार्ण इवास्य सर्पः ॥ ५.४२.१५ ॥
ಮೂರ್ಖತೆಯಿಲ್ಲದ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯು ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು? ಅದು ಅವನಿಗೆ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ; ಹುಲಿಗೆ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯನೇ, ಬೇರೇನನ್ನೂ ಭಾವಿಸದೆ ಅವನು ಅದನ್ನು ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಹಾವಿಗೆ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ.
5.42.16
र्मृत्योर्यथा विषयं प्राप्य मर्त्यः ॥ ५.४२.१६ ॥
ಮೃತ್ಯುವಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಮರ್ತ್ಯನು (…)
5.42.17
यानेवाहुरिज्यया साधुलोकान् ।
द्विजातीनां पुण्यतमान्सनातनात्।
तेषां परार्थं कथयन्तीह वेदा ।
एतद्विद्वान्नैति कथं नु कर्म ॥ ५.४२.१७ ॥
ಯಜ್ಞದಿಂದ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವೂ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವೂ ಆದ ಸಾಧುಲೋಕಗಳು ಎಂದು ಯಾವುವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವುಗಳ ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ವೇದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಕರ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯದಿರುವನು?
5.42.18
एवं ह्यविद्वानुपयाति तत्र ।
तत्रार्थजातं च वदन्ति वेदाः।
सवेह आयाति परं परात्मा ।
प्रयाति मार्गेण निहत्य मार्गान् ॥ ५.४२.१८ ॥
ಹೀಗೆ ಅಜ್ಞಾನಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿನ ಅರ್ಥಸಮೂಹವನ್ನು ವೇದಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅವನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಪರಮ ಆತ್ಮ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಒಂದು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.42.19
कोऽसौ नियुङ्क्ते तमजं पुराणं ।
स चेदिदं सर्वमनुक्रमेण।
किं वास्य कार्यमथवा सुखं च ।
तन्मे विद्वन्ब्रूहि सर्वं यथावत् ॥ ५.४२.१९ ॥
ಆ ಅಜನಾದ, ಪುರಾತನನನ್ನು ಯಾರು ನಿಯಮಿಸುತ್ತಾನೆ? ಅವನು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನ ಕರ್ತವ್ಯ ಏನು, ಅಥವಾ ಸುಖ ಏನು? ವಿದ್ವಾಂಸನೇ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳು.
5.42.20
दोषो महानत्र विभेदयोगे ।
ह्यनादियोगेन भवन्ति नित्याः।
तथास्य नाधिक्यमपैति किञ्चि-
दनादियोगेन भवन्ति पुंसः ॥ ५.४२.२० ॥
ಇಲ್ಲಿ ವಿಭೇದ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೋಷವಿದೆ; ಆದಿಯಿಲ್ಲದ ಯೋಗದಿಂದ ಅವು ನಿತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವನಿಂದ ಯಾವುದೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದಿಯಿಲ್ಲದ ಯೋಗದಿಂದ ಪುರುಷನಿಗೆ ಅವು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
5.42.21
य एतद्वा भगवान्स नित्यो ।
विकारयोगेन करोति विश्वम्।
तथाच तच्छक्तिरिति स्म मन्यते ।
तथार्थयोगेन भवन्ति वेदाः ॥ ५.४२.२१ ॥
ಈ ಭಗವಂತ ನಿತ್ಯನು; ವಿಕಾರ ಯೋಗದಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅರ್ಥಯೋಗದಿಂದ ವೇದಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
5.42.22
यस्माद्धर्मान्नाचरन्तीह केचि-
त्तथा धर्मान्केचिदिहाचरन्ति।
धर्मः पापेन प्रतिहन्यते स्वि-
दुताहो धर्मः प्रतिहन्ति पापम् ॥ ५.४२.२२ ॥
ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲವರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮವು ಪಾಪದಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೇ, ಅಥವಾ ಧರ್ಮವು ಪಾಪವನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತದೆಯೇ?
5.42.23
तस्मिन्स्थितौ वाप्युभयं हि नित्यं ।
ज्ञानेन विद्वान्प्रतिहन्ति सिद्धम्।
तथान्यथा पुण्यमुपैति देही ।
तथागतं पापमुपैति सिद्धम् ॥ ५.४२.२३ ॥
ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಸದಾ ಇರುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಸಿದ್ಧನನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹಿಯು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಂದ ಪಾಪವು ಸಿದ್ಧನನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.
5.42.24
गत्वोभयं कर्मणा युज्यते स्थिरं ।
शुभस्य पापस्य स चापि कर्मणा।
धर्मेण पापं प्रणुदतीह विद्वान् ।
धर्मो बलीयानिति तत्र विद्धिः ॥ ५.४२.२४ ॥
ಕರ್ಮದಿಂದ ಎರಡನ್ನೂ ಪಡೆದು, ಶುಭ ಮತ್ತು ಪಾಪ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನೂ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ. ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಪಾಪವನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಧರ್ಮವು ಬಲಶಾಲಿ ಎಂದು ತಿಳಿ.
5.42.25
यानिहाहुः स्वस्य धर्मस्य लोका-
न्द्विजातीनां पुण्यकृतां सनातनान्।
तेषां क्रमान्कथय ततोऽपि चान्या-
न्नैतद्विद्वन्वेत्तुमिच्छामि कर्म ॥ ५.४२.२५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದ, ದ್ವಿಜರ, ಪುಣ್ಯ ಮಾಡಿದವರ ಸನಾತನ ಲೋಕಗಳೆಂದು ಯಾವುವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಹೇಳು. ನಂತರ ಇತರ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಹೇಳು. ಓ ವಿದ್ವಾಂಸನೇ, ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
5.42.26
येषां व्रतेऽथ विस्पर्धा बले बलवतामिव ।
ते ब्राह्मणा इतः प्रेत्य स्वर्गे यान्ति प्रकाशताम् ॥ ५.४२.२६ ॥
ಯಾರ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿಗಳ ಬಲದಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇರುತ್ತದೋ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇಲ್ಲಿಂದ ಸತ್ತ ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
5.42.27
येषां धर्मे च विस्पर्धा तेषां जज्ज्ञानसाधनम् ।
ते ब्राह्मणा इतो मुक्ताः स्वर्गं यान्ति त्रिविष्टपम् ॥ ५.४२.२७ ॥
ಯಾರಿಗೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವರಿಗೆ ಅದೇ ಜ್ಞಾನದ ಸಾಧನ. ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
5.42.28
तस्य सम्यक्समाचारमाहुर्वेदविदो जनाः ।
नैनं मन्येत भूयिष्ठं बाह्यमाभ्यन्तरं जनम् ॥ ५.४२.२८ ॥
ವೇದಜ್ಞರು ಅವನ ಸಮ್ಯಕ್ ಆಚಾರವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗಿನ ಅಥವಾ ಒಳಗಿನ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನೂ ಅತಿಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬಾರದು.
5.42.29
यत्र मन्येत भूयिष्ठं प्रावृषीव तृणोदकम् ।
अन्नं पानं ब्राह्मणस्य तञ्जीवोन्नानुसंज्वरेत् ॥ ५.४२.२९ ॥
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನಂತೆ ಅಧಿಕವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಅನ್ನ ಪಾನ ಹಾಗೆಯೇ; ಅದರಿಂದ ಜೀವ ಮತ್ತೆ ಉರಿಯುತ್ತದೆ.
5.42.30
यत्राकथयमानस्य प्रयच्छत्यशिवं भयम् ।
अतिरिक्तमिवाकुर्वन्स श्रेयान्नेतरो जनः ॥ ५.४२.३० ॥
ಮಾತನಾಡದವನಿಗೆ ಅಶುಭ ಭಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಅಧಿಕನಂತೆ ಮಾಡುವವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಬೇರೆಯವನಲ್ಲ.
5.42.31
यो वा कथयमानस्य ह्यात्मानं नानुसंज्वरेत् ।
ब्रह्मस्वं नोपभुञ्जीत तदन्नं संमतं सताम्।
कुशवल्कलचेलाद्यं ब्रह्मस्वं योगिनो विदुः ॥ ५.४२.३१ ॥
ಮಾತನಾಡುವವನಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಪೀಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಾರದು; ಆ ಅನ್ನ ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಒಪ್ಪಿತ. ಕುಶ, ಚರ್ಮ, ಬಟ್ಟೆ ಮೊದಲಾದವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸ್ವತ್ತು ಎಂದು ಯೋಗಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
5.42.32
यथा खं वान्तमश्नाति श्वा वै नित्यमभूतये ।
एवं ते वान्तमश्नन्ति स्ववीर्यस्योपसेवनात् ॥ ५.४२.३२ ॥
ನಾಯಿ ಸದಾ ತಾನು ವಾಂತಿ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನೇ ತಿನ್ನುವಂತೆ, ಅದು ಅದಕ್ಕೆ ಅಶುಭ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವವೀರ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ವಾಂತಿ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.
5.42.33
नित्यमज्ञातचर्या मे इति मन्येत ब्राह्मणः ।
ज्ञातीनां तु वसन्मध्ये नैवं विन्देत किञ्चन ॥ ५.४२.३३ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ನಡತೆ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಿರುವಂತೆ ಸದಾ ಭಾವಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಬಂಧುಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸಿದರೆ ಹಾಗೆ ಏನನ್ನೂ ಪಡೆಯಲಾರ.
5.42.34
कोह्येवमन्तरात्मानं ब्राह्मणो हन्तुमर्हति ।
निर्लिङ्गमचलं शुद्धं सर्वद्वन्द्वविवर्जितम् ॥ ५.४२.३४ ॥
ಹೀಗೆ ಅಂತರಾತ್ಮನನ್ನು, ಲಕ್ಷಣರಹಿತ, ಅಚಲ, ಶುದ್ಧ, ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನನ್ನು, ಯಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹಿಂಸಿಸಬಲ್ಲನು?
5.42.35
योऽन्यथा सन्तमात्मानमन्यथा प्रतिपद्यते ।
किं तेन न कृतं पापं चोरेणात्मापहारिणा ॥ ५.४२.३५ ॥
ಇರುವ ತನ್ನನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವವನು, ತನ್ನನ್ನೇ ಕದಿಯುವ ಆ ಕಳ್ಳನು ಯಾವ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ?
5.42.36
अश्रान्तः स्यादनादाता संमतो निरुपद्रवः ।
शिष्टो न शिष्टवत्स स्याद्ब्राह्मणो ब्रह्मवित्कविः ॥ ५.४२.३६ ॥
ಅವನು ಬಳಲದವನು, ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸದವನು, ಗೌರವಾರ್ಹನು, ಉಪದ್ರವರಹಿತನು ಆಗಿರಬೇಕು; ಸಜ್ಜನನಾಗಿದ್ದರೂ ಸಜ್ಜನನಂತೆ ನಟಿಸದವನು — ಅಂಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿ ಕವಿ.
5.42.37
अनाढ्या मानुषे वित्ते आढ्या दैवे तथा क्रतौ ।
ते दुर्धर्षा दुष्प्रकम्प्यास्तान्विद्याद्ब्रह्मणस्तनुम् ॥ ५.४२.३७ ॥
ಮಾನವ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಡವರಾದರೂ, ದೈವ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದವರು — ಅವರು ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವರು, ಅಲುಗಾಡಿಸಲಾಗದವರು; ಅವರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮದ ದೇಹವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
5.42.38
सर्वान्खिष्टकृतो देवान्विद्याद्य इह कश्चन ।
न स मानो ब्राह्मणस्य तस्मिन्प्रयतते स्वयम् ॥ ५.४२.३८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ — ಅವನಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವವಿಲ್ಲ; ಅವನು ಸ್ವತಃ ಅವನಲ್ಲೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.
5.42.39
यमप्रयतमानं तु मानयन्ति समाहिताः ।
न मान्यमानो मन्येत नावमानेऽतिसंज्वरेत् ॥ ५.४२.३९ ॥
ಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದವನನ್ನು ಸಮಾಹಿತರು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ತನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿತನೆಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು; ಅವಮಾನದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಕಲಕಬಾರದು.
5.42.40
लोकः स्वभाववृत्तिर्हि निमेषोन्मषवत्सदा ।
विद्वांसो मानयन्तीह इति मन्येत मानितः ॥ ५.४२.४० ॥
ಲೋಕವು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದ ನಡೆಯಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ತೆರೆಯುವಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಗೌರವಿತನು (ತೃಪ್ತನಾಗಬೇಕು).
5.42.41
अधर्मनिपुणा मुढा लोके मायाविशारदाः ।
न मान्यं मानयिष्यन्ति एवं मन्येत मानितः ॥ ५.४२.४१ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ಮೂಢರು, ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಚತುರರು ಮಾನ್ಯನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಗೌರವಿತನು (ತೃಪ್ತನಾಗಬೇಕು).
5.42.42
न वै मानं च मौनं च सहितौ वसतः सदा ।
अयं हि लोको मानस्य असौ मौनस्य तद्विदुः ॥ ५.४२.४२ ॥
ಮಾನ ಮತ್ತು ಮೌನ ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸದಾ ವಾಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಲೋಕ ಮಾನದ್ದು; ಆ ಲೋಕ ಮೌನದ್ದು ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
5.42.43
श्रीर्हि मानार्थसंवासा सा चापि परिपन्थिनी ।
ब्राह्मी सुदुर्लभा श्रीर्हि प्रज्ञाहीनेन क्षत्रिय ॥ ५.४२.४३ ॥
ಶ್ರೀ (ಸಂಪತ್ತು) ಮಾನ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ; ಅದೇ (ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ) ಅಡ್ಡಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಶ್ರೀ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ — ಓ ಕ್ಷತ್ರಿಯನೇ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಅದು ಇನ್ನೂ ದುರ್ಲಭ.
5.42.44
द्वाराणि तस्येह वदन्ति सन्तो ।
बहुप्रकाराणि दुराधराणि।
सत्यार्जवे ह्रीर्दमशौचविद्या ।
षण्मानमोहप्रतिबन्धनानि ॥ ५.४२.४४ ॥
ಸಜ್ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಅದರ (ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಶ್ರೀ) ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಹಲವು ಬಗೆಯ, ತಡೆಯಲು ಕಷ್ಟವಾದವುಗಳು: ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಋಜುತ್ವ, ಲಜ್ಜೆ, ದಮ, ಶೌಚ, ವಿದ್ಯೆ. ಈ ಆರು ಮಾನ ಮತ್ತು ಮೋಹದ ಬಂಧನಗಳು.