マハーバーラタ · 章 5.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.43.1
कस्यैष मौनः कतरन्नु मौनं ।
प्रब्रूहि विद्वन्निह मौनभावम्।
मौनेन विद्वानुत याति मौनं ।
कथं मुने मौनमिहाचरन्ति ॥ ५.४३.१ ॥
これは誰の沈黙か、どれが真の沈黙か。学識ある方よ、ここで沈黙の境地を説き明かしてください。賢者は沈黙によってどのように沈黙に至るのか。聖者よ、ここで人々はどのように沈黙を実践するのか。
5.43.2
यतो न वेदा मनसा सहैन-
मनुप्रविशन्ति ततोऽथ मौनम्।
यत्रोत्थितो वेदशब्दस्तथायं ।
स तन्मयत्वेन विभाति राजन् ॥ ५.४३.२ ॥
ヴェーダは心とともに彼の内に入らない、ゆえにそれは沈黙である。ヴェーダの響きが起こるところにも、これはある。王よ、彼はそれと一体となって輝くのだ。
5.43.3
ऋचो यजूंषि यो वेद सामवेदं च वेद यः ।
पापानि कुर्वन्पापेन लिप्यते किं न लिप्यते ॥ ५.४३.३ ॥
リグ詩節とヤジュス祭句を知り、またサーマ・ヴェーダも知る者が、罪を犯しながら、なぜ罪に汚されないのか。
5.43.4
नैनं सामान्यृचो वापि न यजूंष्यविचक्षणम् ।
त्रायन्ते कर्मणः पापान्न ते मिथ्या ब्रवीम्यहम् ॥ ५.४३.४ ॥
サーマの歌も、リグの詩節も、ヤジュスの祭句も、無知な者を行為の罪から守りはしない。私は偽りを言わない。
5.43.5
न च्छन्दांसि वृजिनात्तारयन्ति ।
मायाविनं मायया सर्वमानम्।
नीडं शकुन्ता इव जातपक्षा-
श्छन्दांस्येनं प्रजहत्यन्तकाले ॥ ५.४३.५ ॥
ヴェーダは、幻術で万物を曲げる欺く者を罪から渡しはしない。鳥が翼が生えると巣を捨てるように、臨終のときヴェーダは彼を捨て去る。
5.43.6
न चेद्वेदा वेदविदं त्रातुं शक्ता विचक्षण ।
अथ कस्मात्प्रलापोऽयं ब्राह्मणानां सनातनः ॥ ५.४३.६ ॥
賢者よ、もしヴェーダがヴェーダを知る者を守る力がないのなら、バラモンたちのこの永遠の嘆きは何のためか。
5.43.7
तस्यैव नामादिविशेषरूपै-
रिदं जगद्भाति महानुभाव ।
निर्दिश्य सम्यक्प्रवदन्ति वेदा-
स्तद्विश्ववैरूप्यमुदाहरन्ति ॥ ५.४३.७ ॥
大いなる威力を持つ方よ、その名などの特別な姿によって、この世界は輝き現れる。ヴェーダは正しく彼を指し示し、宇宙の多様性を説き明かす。
5.43.8
तदर्थयुक्तं तप एतदिज्या ।
ताभ्यामसौ पुण्यमुपैति विद्वान्।
पुण्येन पापं विनिहत्य पश्चा-
त्संजायते ज्ञानविदीपितात्मा ॥ ५.४३.८ ॥
この苦行と祭祀はその目的に向けられたものである。学識ある者はこの二つによって功徳を得る。功徳によって罪を滅ぼした後、知識によって照らされた自己を持って生まれるのである。
5.43.9
ज्ञानेन चात्मानमुपैति विद्वा-
नथान्यथा वर्गफलानुकाङ्क्षी।
अस्मिन्कृतं तत्परिगृह्य सर्व-
ममुत्र भुङ्क्ते पुनरेति मार्गम् ॥ ५.४३.९ ॥
学識ある者は知識によって自己に至る。さもなければ、儀礼の果報の群れを望む者となる。この世で為されたすべてを携えて、彼は来世でそれを享受し、再び道へと戻る。
5.43.10
अस्मिँल्लोके तपस्तप्तं फलमन्यत्र भुज्यते ।
ब्राह्मणानामिमे लोका वृद्धे तपसि संयताः ॥ ५.४३.१० ॥
この世で行った苦行の果報は、別の所で享受される。バラモンのこれらの世界は、成熟した苦行に結ばれている。
5.43.11
ब्राह्मणानां तपः स्वृद्धमन्येषां तावदेव तत् ।
एतत्समृद्धमत्यृद्धं तपो भवति केवलम् ॥ ५.४३.११ ॥
バラモンの苦行は大いに栄えている。他者の苦行はその程度にすぎない。この充分に栄えた苦行も、さらに極めて栄えたとしても、ただの苦行に過ぎない。
5.43.12
कथं समृद्धमप्यृद्धं तपो भवति केवलम् ।
सनत्सुजात तद्ब्रूहि यथा विद्याम तद्वयम् ॥ ५.४३.१२ ॥
苦行は栄えていても、どうして単なる苦行にとどまるのか。サナトスジャータよ、それを語ってください。私たちが知ることができるように。
5.43.13
निष्कल्मषं तपस्त्वेतत्केवलं परिचक्षते ।
एतत्समृद्धमप्यृद्धं तपो भवति केवलम् ॥ ५.४३.१३ ॥
この汚れなき苦行こそが純粋な苦行と呼ばれる。繁栄し盛んな苦行も、これによってのみ純粋な苦行となる。
5.43.14
तपोमूलमिदं सर्वं यन्मां पृच्छसि क्षत्रिय ।
तपसा वेदविद्वांसः परं त्वमृतमाप्नुयुः ॥ ५.४३.१४ ॥
クシャトリヤよ、お前が私に尋ねることはすべて苦行を根とする。苦行によって、ヴェーダに通じた賢者たちは至高の甘露、不死を得るのだ。
5.43.15
कल्मषं तपसो ब्रूहि श्रुतं निष्कल्मषं तपः ।
सनत्सुजात येनेदं विद्यां गुह्यं सनातनम् ॥ ५.४३.१५ ॥
苦行の汚れを語り、聞いて学んだ知（シュルタ）こそ汚れなき苦行だと語ってください。サナトスジャータよ、この秘められた永遠の真理は何によって知られるのか、お教えください。
5.43.16
क्रोधादयो द्वादश यस्य दोषा-
स्तथा नृशंसानि दश त्रि राजन्।
धर्मादयो द्वादशैते पितॄणां ।
शास्त्रे गुणा ये विदिता द्विजानाम् ॥ ५.४३.१६ ॥
王よ、怒りなどの十二の欠点があり、残虐な行いは十三ある。法（ダルマ）を筆頭とするこの十二は祖霊の徳であり、聖典が再生族に知られるとしたものだ。
5.43.17
क्रोधः कामो लोभमोहौ विधित्सा-
ऽकृपाऽसूये मानशोकौ स्पृहा च।
ईर्ष्या जुगुप्सा च मनुष्यदोषा ।
वर्ज्याः सदा द्वादशैते नराणाम् ॥ ५.४३.१७ ॥
怒り、欲望、貪欲と迷妄、害意（ヴィディツァー）、無慈悲、嫉妬、慢心と悲嘆、渇望、妬みと軽蔑。人のこの十二の欠点は、常に避けるべきである。
5.43.18
एकैकमेते राजेन्द्र मनुष्यान्पर्युपासते ।
लिप्समानोन्तरं तेषां मृगाणामिव लुब्धकः ॥ ५.४३.१८ ॥
王の中の王よ、これらの欠点は一つずつ人に付きまとい、その隙を狙う。ちょうど猟師が鹿をうかがうように。
5.43.19
विकत्थनः स्पृहयालुर्मनस्वी ।
बिभ्रत्कोषं चपलो रोषणश्च।
एतान्पापाः षण्णराः पापधर्मान् ।
प्रकुर्वते नो त्रसन्तः सुदुर्गे ॥ ५.४३.१९ ॥
大言壮語する者、渇望する者、高慢な心の者、財を抱える者、軽薄な者、怒りっぽい者——この六人の罪深い人々は罪深い行いをし、我々を脅かして、この極めて難攻不落の砦で我々を苦しめる。
5.43.20
संभोगसंविद्विषमोऽतिमानी ।
दत्तानुतापी कृपणो बलीयान्।
वर्गप्रशंसी वनितासु द्वेष्टा ।
एते परे सप्त नृशंसवर्गाः ॥ ५.४३.२० ॥
享楽と取り決めにおいて不公平な者、傲慢すぎる者、与えたものを悔やむ者、けちな者、力のある者、自分の派閥を褒めそやす者、女性を憎む者——これらが残りの七つの残酷な人々の類である。
5.43.21
धर्मश्च सत्यं च दमस्तपश्च ।
आमात्सर्यं ह्रीस्तितिक्षानसूया।
यज्ञश्च दानं च धृतिः श्रुतं च ।
व्रतानि वै द्वादश ब्राह्मणस्य ॥ ५.४३.२१ ॥
法と真実、克己と苦行、嫉妬のないこと、慎み、忍耐、あら探しをしないこと、祭祀と布施、堅忍と学識——これがバラモンの十二の誓いである。
5.43.22
यस्त्वेतेभ्यः प्रभवेद्द्वादशभ्यः ।
सर्वामपीमां पृथिवीं स शिष्यात्।
त्रिभिर्द्वाभ्यामेकतो वार्थितो य-
स्तस्य स्वमस्तीति स वेदितव्यः ॥ ५.४३.२२ ॥
この十二を備え、この全大地さえも統治しうる者こそ、それにふさわしい者である。また、三人、二人、あるいは一人から求められる財を持つ者は、その財の持ち主と知られるべきである。
5.43.23
दमस्त्यागोऽप्रमादश्च एतेष्वमृतमाहितम् ।
तानि सत्यमुखान्याहुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः ॥ ५.४३.२३ ॥
克己、捨離、不放逸——これらに甘露が置かれている。知恵ある婆羅門たちは、それらを真実を第一とするものと呼ぶ。
5.43.24
दमोऽष्टादशदोषः स्यात्प्रातिकूल्यं कृते भवेत् ।
अनृतं चाभ्यसूया च कामार्थौ च तथा स्पृहा ॥ ५.४३.२४ ॥
克己には十八の欠点があり、内にその反対として現れる。虚偽、妬み、欲と利得への渇望、そして執着である。
5.43.25
क्रोधः शोकस्तथा तृष्णा लोभः पैशून्यमेव च ।
मत्सरश्च विहिंसा च परितापस्तथाऽरतिः ॥ ५.४३.२५ ॥
怒り、悲嘆、渇愛、貪欲、中傷、嫉妬、加害、苦悩、不満である。
5.43.26
अपस्मारश्चातिवादस्तथा संभावनात्मनि ।
एतैर्विमुक्तो दोषैर्यः स दान्तः सद्भिरुच्यते ॥ ५.४३.२६ ॥
これらの欠点、すなわち失念・過度の自慢・自己の誇張から離れた者を、善き人々は克己者と呼ぶ。
5.43.27
मदोऽष्टादशदोषः स्यात्त्यागो भवति षड्विधः ।
विपर्ययाः स्मृता एते मददोषा उदाहृताः ।
दोषा दमस्य ये प्रोक्तास्तान्दोषान्परिवर्जयेत् ॥ ५.४३.२७ ॥
慢心には十八の欠点があり、捨離には六種がある。これらはそれらの反対として記憶され、慢心の欠点が説かれた。先に述べた克己の欠点は避けるべきである。
5.43.28
श्रेयांस्तु षड्विधस्त्यागस्तृतीयो दुष्करो भवेत् ।
तेन दुःखं तरत्येव भिन्नं तस्मिञ्जितं कृते ॥ ५.४३.२८ ॥
六種の捨離のうち、より優れるものである。その第三は行いがたい。それによって苦を渡り、そこで断ち切り、作られた自己に勝利する。
5.43.29
श्रेयांस्तु षड्विधस्त्यागः श्रियं प्राप्य न हृष्यति ।
इष्टापूर्ते द्वितीयं स्यान्नित्यवैराग्ययोगतः ॥ ५.४३.२९ ॥
六種の捨離のうち、より優れるものは、富を得ても喜ばない者である。第二は祭祀と公益の行いであり、常なる離欲のヨーガによる。
5.43.30
कामत्यागश्च राजेन्द्र स तृतीय इति स्मृतः ।
अप्यवाच्यं वदन्त्येतं स तृतीयो गुणः स्मृतः ॥ ५.४३.३० ॥
おお、王の中の王よ。欲望の放棄は第三のものと説かれる。人々はそれを言葉にできないものとも呼ぶ。それは第三の徳と見なされる。
5.43.31
त्यक्तैर्द्रव्यैर्यद्भवति नोपयुक्तैश्च कामतः ।
न च द्रव्यैस्तद्भवति नोपयुक्तैश्च कामतः ॥ ५.४३.३१ ॥
手放された財物によって生じるものは、欲望から使われた財物によっては生じない。また財物によって生じないものは、欲望から使われた財物によっても生じない。
5.43.32
न च कर्मस्वसिद्धेषु दुःखं ते न च न ग्लपेत् ।
सर्वैरेव गुणैर्युक्तो द्रव्यवानपि यो भवेत् ॥ ५.४३.३२ ॥
行いが成就しないとき、あなたに苦しみが生じてはならず、心も沈んではならない。富を持つ者であっても、これらすべての徳を備えるべきである。
5.43.33
अप्रिये च समुत्पन्ने व्यथां जातु न गच्छति ।
इष्टान्पुत्रांश्च दारांश्च न याचेत कदाचन ॥ ५.४३.३३ ॥
好ましくないことが起きても、彼は決して苦悩に陥らない。また、愛する息子や妻を決して乞い求めてはならない。
5.43.34
अर्हते याचमानाय प्रदेयं तच्छुभं भवेत् ।
अप्रमादी भवेदेतैः स चाप्यष्टगुणो भवेत् ॥ ५.४३.३४ ॥
ふさわしい乞う者には、求めるものを与えるべきである。それは吉祥となる。これらにおいて怠らぬ者は、八つの徳を備えるようになる。
5.43.35
सत्यं ध्यानं समाधानं चोद्यं वैराग्यमेव च ।
अस्तेयं ब्रह्मचर्यं च तथाऽसंग्रहमेव च ॥ ५.४३.३५ ॥
真実、瞑想、禅定、精進、離欲、不盗、梵行、そして同様に不蓄積。
5.43.36
एवं दोषा मदस्योक्तास्तान्दोषान्परिवर्जयेत् ।
तथा त्यागोऽप्रमादश्च स चाप्यष्टगुणो मतः ॥ ५.४३.३६ ॥
このように酩酊の過失は説かれた。その過失を完全に捨てるべきである。同様に捨離と不放逸もまた、八つの徳を備えると考えられる。
5.43.37
अष्टौ दोषाः प्रमादस्य तान्दोषान्परिवर्जयेत् ।
इन्द्रियेभ्यश्च पञ्चभ्यो मनसश्चैव भारत।
अतीतानागतेभ्यश्च मुक्त्युपेतः सुखी भवेत् ॥ ५.४३.३७ ॥
不放逸の欠点は八つある。その欠点を捨てるべきである。五感から、そして意からも、ああバーラタよ、過去と未来のものからも。解脱を備えた者は幸福になる。
5.43.38
सत्यात्मा भव राजेन्द्र सत्ये लोकाः प्रतिष्ठिताः ।
तांस्तु सत्यमुखानाहुः सत्ये ह्यमृतमाहितम् ॥ ५.४३.३८ ॥
王者の主よ、真実を自己とせよ。諸世界は真実に確立されている。それらは真実を顔とするものと呼ばれる。真実の中にこそ不死が置かれているからである。
5.43.39
निवृत्तेनैव दोषेण तपो व्रतमिहाचरेत् ।
एतद्धातृकृतं वृत्तं सत्यमेव सतां व्रतम् ॥ ५.४३.३९ ॥
過失から離れた者だけがここで苦行と誓願を行うべきである。この行いは創造神が作ったものである。真実こそ善き人々の誓願である。
5.43.40
दोषैरेतैर्वियुक्तस्तु गुणैरेतैः समन्वितः ।
एतत्समृद्धमत्यर्थं तपो भवति केवलम् ॥ ५.४३.४० ॥
これらの過失から解放され、これらの徳を備えるとき、この苦行は極めて豊かとなり、まったく完全になる。
5.43.41
यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र संक्षेपात्प्रब्रवीमि ते ।
एतत्पापहरं पुण्यं जन्ममृत्युजरापहम् ॥ ५.४३.४१ ॥
王者の主よ、あなたが私に問うことを、簡潔に語ろう。これは罪を除き、功徳あり、生と死と老いを取り除くものである。
5.43.42
आख्यानप़ञ्चमैर्वेदैर्भूयिष्ठं कथ्यते जनः ।
तथा चान्ये चतुर्वेदास्त्रिधेदाश्च तथा परे ॥ ५.४३.४२ ॥
アーキヤーナを第五とするヴェーダによって、人々の多くはこう言う。同様に、四ヴェーダ、三ヴェーダを語る者たちや、ほかの者たちも。
5.43.43
द्विवेदाश्चैकवेदाश्चाप्यनृचश्च तथा परे ।
तेषां तु कतरः स स्याद्यमहं वेद वै द्विजम् ॥ ५.४३.४३ ॥
二つのヴェーダを持つ者、一つのヴェーダを持つ者、そしてリチャーを持たない他の者たち。その中で私が本当に知っている再生族はどれか。
5.43.44
एकस्य वेस्याज्ञानाद्वेदास्ते बहवः कृताः ।
सत्यस्यैकस्य राजेन्द्र सत्ये कश्चिदवस्थितः ॥ ५.४३.४४ ॥
一つのヴェーダを知らないことによって、多くのヴェーダが作られた。おお、王の中の王よ、唯一の真理に確かに立つ者はただ一人だけである。
5.43.45
एवं वेदमविज्ञाय प्राज्ञोऽहमिति मन्यते ।
दानमध्ययनं यज्ञो लोभादेतत्प्रवर्तते ॥ ५.४३.४५ ॥
このようにヴェーダを知らずして、人は自分を賢者だと思う。布施、学習、祭祀は、ただ貪欲から生じるのである。
5.43.46
सत्यात्प्रच्यवमानानां सङ्कल्पो वितथो भवेत् ।
ततो यज्ञः प्रतायेत सत्यस्यानवधारणात् ॥ ५.४३.४६ ॥
真理から離れる者たちの決意は虚しくなる。そして真理を確かに保たないがゆえに、祭祀は広められるのである。
5.43.47
मनसान्यस्य भवति वाचान्यस्याथ कर्मणा ।
सङ्कल्पसिद्धः पुरुषः सङ्कल्पानधितिष्ठति ॥ ५.४३.४७ ॥
心では一つ、言葉では別のもの、そして行為では更に別のものとなる。決意において成就した人は、己の決意を統御する。
5.43.48
अनैभृत्येन चैतस्य दीक्षितव्रतमाचरेत् ।
नामैतद्धातुनिर्वृत्तं सत्यमेव सतां परम् ॥ ५.४३.४८ ॥
欺瞞なく、これのために灌頂の誓戒を守るべし。「名」という語は語根から生じたものである。善き人にとって真実こそ最上である。
5.43.49
ज्ञानं वै नाम प्रत्यक्षं परोक्षं जायते तपः ।
विद्याद्बहु पठन्तं तु द्विजं वै बहुपाठिनम् ॥ ५.४३.४९ ॥
知は直接にも間接にも生じ、苦行もまたそうである。多く誦する再生族は、ただ多く誦する者と知るべきである。
5.43.50
तस्मात्क्षत्रिय मा मंस्था जल्पितेनैव वै द्विजम् ।
य एव सत्यान्नापैति स ज्ञेयो ब्राह्मणस्त्वया ॥ ५.४३.५० ॥
ゆえに、クシャトリヤよ、ただ言葉によって人を再生族と思ってはならぬ。真実から決して離れない者、その者こそ汝はバラモンと知るべきである。
5.43.51
छन्दांसि नाम क्षत्रिय तान्यथर्वा ।
पुरा जगौ महर्षिसङ्घ एषः
छन्दोविदस्ते य उत नाधीतवेदा ।
न वेदवेद्यस्य विदुर्हि तत्त्वम् ॥ ५.४३.५१ ॥
クシャトリヤよ、これらは韻律と呼ばれる。昔、アタルヴァンと偉大な聖仙の群れがこれらを唱えた。ヴェーダを学んでいなくても韻律に通じた者は、ヴェーダによって知られるべき真実を実に知るのである。
5.43.52
छन्दांसि नाम द्विपदां वरिष्ठ ।
स्वच्छन्दयोगेन भवन्ति तत्र।
छन्दोविदस्ते न च तानधीत्य ।
गता न वेदस्य न वेद्यमार्याः ॥ ५.४३.५२ ॥
二足の者の中で最上の者よ、韻律は実に自由意志と修練の結合によって生じる。韻律を知る者は、それを学んで知ったのではない。尊き人々はヴェーダの知るべき真実に到達しなかったのである。
5.43.53
न वेदानां वेदिता कश्चिदस्ति ।
कश्चित्त्वेतान्बुद्ध्यते वापि राजन्।
यो वेद वेदान्न स वेद वेद्यं ।
सत्ये स्थितो यस्तु स वेद वेद्यम् ॥ ५.४३.५३ ॥
ヴェーダを真に知る者はいない。王よ、それを理解できる者がいるだろうか。ヴェーダを知る者は知るべきものを知らず、真理に安住する者こそ知るべきものを知る。
5.43.54
न वेदानां वेदिता कश्चिदस्ति ।
वेद्येन वेदं न विदुर्न वेद्यम् ।
यो वेद वेदं स च वेद वेद्यं ।
यो वेद वेद्यं न स वेद सत्यम् ॥ ५.४३.५४ ॥
ヴェーダを真に知る者はいない。ヴェーダは知るべきものによって知られることがなく、知るべきものもまた知られない。ヴェーダを知る者は知るべきものを知り、知るべきものを知る者は真理を知らない。
5.43.55
यो वेद वेदान्स च वेद वेद्यं ।
न तं विदुर्वेदविदो न वेदाः।
तथापि वेदेन विदन्ति वेदं ।
ये ब्राह्मणा वेदविदो भवन्ति ॥ ५.४३.५५ ॥
ヴェーダを知り、知るべきものを知る者を、ヴェーダ学者もヴェーダ自身も知らない。しかし、ヴェーダ学者となるバラモンたちは、ヴェーダによってヴェーダを知る。
5.43.56
धामांशभागस्य तथा हि वेदा ।
यथा च शाखा हि महीरुहस्य।
संवेदने चैव यथामनन्ति ।
तस्मिन्हि सत्ये परमात्मनोऽर्थे ॥ ५.४३.५६ ॥
ヴェーダはまさに、部分である分け前の住処である。大樹に枝があるように。知においても同様とされる。至上の自己に関わる、その真理においてである。
5.43.57
अभिजानामि ब्राह्मणं व्याख्यातारं विचक्षणम् ।
यश्छिन्नविचिकित्सः स व्याचष्टे सर्वसंशयान् ॥ ५.४३.५७ ॥
私は、解説者であり賢明なバラモンを一人知っている。疑いを断ち切った者こそ、あらゆる疑いを解き明かすのだ。
5.43.58
नास्य पर्येषणं गच्छेत्प्रचीनं नोत दक्षिणम् ।
नार्वाचीनं कुतस्तिर्यङ्गादिशन्तु कथञ्चन ॥ ५.४३.५८ ॥
彼を探す道は東へも南へも行ってはならない。北へも行ってはならない。まして斜めの方角へ、どうして何らかの仕方で導かれようか。
5.43.59
तस्य पर्येषणं गच्छेत्प्रत्यर्थिषु कथञ्चन ।
अविचिन्वन्निमं वेदे तपः पश्यति तं प्रभुम् ॥ ५.४३.५९ ॥
彼を探す道は、いかなる仕方でも敵対者の間へ行ってはならない。ヴェーダの中で彼を探さないとき、苦行はその主を見る。
5.43.60
तूष्णींभूत उपासीत न चेष्टेन्मनसापि च ।
उपावर्तस्व तद्ब्रह्म अन्तरात्मनि विश्रुतम् ॥ ५.४३.६० ॥
沈黙して坐し、心においても動いてはならない。内なる自己の中で名高いあのブラフマンへ向かえ。
5.43.61
मौनान्न स मुनिर्भवति नारण्यवसनान्मुनिः ।
स्वलक्षणं तु यो वेद स मुनिः श्रेष्ठ उच्यते ॥ ५.४३.६१ ॥
沈黙によって聖者となるのではなく、森に住むことによっても聖者とはならない。自らの本性を知る者こそ、最も優れた聖者と呼ばれる。
5.43.62
सर्वार्थानां व्याकरणाद्वैयाकरण उच्यते ।
तन्मूलतो व्याकरणं व्याकरोतीति तत्तथा ॥ ५.४३.६२ ॥
あらゆる意味を分析するので、彼は文法学者と呼ばれる。その根源から文法を解き明かす。そのようにそれは在る。
5.43.63
प्रत्यक्षदर्शी लोकानां सर्वदर्शी भवेन्नरः ।
सत्ये वै ब्राह्मणस्तिष्ठंस्तद्विद्वान्सर्वविद्भवेत् ॥ ५.४३.६३ ॥
諸世界を直接見る人は、全てを見通す者となりうる。真理に留まるバラモンは、それを知って、全知者となる。
5.43.64
धर्मादिषु स्थितोऽप्येवं क्षत्रिय ब्रह्म पश्यति ।
वेदानां चानुपूर्व्येण एतद्बुद्ध्या ब्रवीमि ते ॥ ५.४३.६४ ॥
法などに確立したクシャトリヤもこのようにブラフマンを見る。ヴェーダの順序に従い、この理解をもってあなたに語ろう。