摩诃婆罗多 · 章 5.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.43.1
कस्यैष मौनः कतरन्नु मौनं ।
प्रब्रूहि विद्वन्निह मौनभावम्।
मौनेन विद्वानुत याति मौनं ।
कथं मुने मौनमिहाचरन्ति ॥ ५.४३.१ ॥
这是谁的沉默，哪一种才是沉默？博学者啊，请在此解说沉默之境。智者如何以沉默而达到沉默？圣者啊，这里的人们如何修持沉默？
5.43.2
यतो न वेदा मनसा सहैन-
मनुप्रविशन्ति ततोऽथ मौनम्।
यत्रोत्थितो वेदशब्दस्तथायं ।
स तन्मयत्वेन विभाति राजन् ॥ ५.४३.२ ॥
因为诸吠陀不与心一同进入其中，所以那是沉默。吠陀之声响起之处，此境也同样存在。大王啊，他因充满于此而光耀。
5.43.3
ऋचो यजूंषि यो वेद सामवेदं च वेद यः ।
पापानि कुर्वन्पापेन लिप्यते किं न लिप्यते ॥ ५.४३.३ ॥
知晓梨俱诗与夜柔文句、也知晓娑摩吠陀的人，虽造作罪业，为何不被罪所沾染？
5.43.4
नैनं सामान्यृचो वापि न यजूंष्यविचक्षणम् ।
त्रायन्ते कर्मणः पापान्न ते मिथ्या ब्रवीम्यहम् ॥ ५.४३.४ ॥
娑摩歌、梨俱诗或夜柔文句，都不能使无智者免于行为之罪。我不妄语。
5.43.5
न च्छन्दांसि वृजिनात्तारयन्ति ।
मायाविनं मायया सर्वमानम्।
नीडं शकुन्ता इव जातपक्षा-
श्छन्दांस्येनं प्रजहत्यन्तकाले ॥ ५.४३.५ ॥
吠陀不能把以幻术弯折一切的欺诈者渡过罪业。正如禽鸟羽翼长成便离开巢穴，临终之时，吠陀也离弃他。
5.43.6
न चेद्वेदा वेदविदं त्रातुं शक्ता विचक्षण ।
अथ कस्मात्प्रलापोऽयं ब्राह्मणानां सनातनः ॥ ५.४३.६ ॥
博学者啊，若吠陀不能庇护通晓吠陀之人，那么婆罗门这永恒的哀叹又是为何？
5.43.7
तस्यैव नामादिविशेषरूपै-
रिदं जगद्भाति महानुभाव ।
निर्दिश्य सम्यक्प्रवदन्ति वेदा-
स्तद्विश्ववैरूप्यमुदाहरन्ति ॥ ५.४३.७ ॥
以他的名称等特殊形相,此世界得以显现,大威德者啊。吠陀正确地指示他,并阐说宇宙的多样性。
5.43.8
तदर्थयुक्तं तप एतदिज्या ।
ताभ्यामसौ पुण्यमुपैति विद्वान्।
पुण्येन पापं विनिहत्य पश्चा-
त्संजायते ज्ञानविदीपितात्मा ॥ ५.४३.८ ॥
此苦行与祭祀正是朝向那一目标。智者借这二者获得功德;以功德消除罪恶之后,他便带着被知识照亮的自我而降生。
5.43.9
ज्ञानेन चात्मानमुपैति विद्वा-
नथान्यथा वर्गफलानुकाङ्क्षी।
अस्मिन्कृतं तत्परिगृह्य सर्व-
ममुत्र भुङ्क्ते पुनरेति मार्गम् ॥ ५.४३.९ ॥
智者借知识而得自我;否则便是渴望诸多祭仪果报之人。把此世所作的一切带去,他在彼世享受,然后又回到轮回之道。
5.43.10
अस्मिँल्लोके तपस्तप्तं फलमन्यत्र भुज्यते ।
ब्राह्मणानामिमे लोका वृद्धे तपसि संयताः ॥ ५.४३.१० ॥
在此世所行苦行的果报,在他处享受。婆罗门的这些世界系于成熟的苦行。
5.43.11
ब्राह्मणानां तपः स्वृद्धमन्येषां तावदेव तत् ।
एतत्समृद्धमत्यृद्धं तपो भवति केवलम् ॥ ५.४३.११ ॥
婆罗门的苦行十分兴盛;他人的苦行则只是如此。这种完全兴盛的苦行,若再极度兴盛,仍只是苦行而已。
5.43.12
कथं समृद्धमप्यृद्धं तपो भवति केवलम् ।
सनत्सुजात तद्ब्रूहि यथा विद्याम तद्वयम् ॥ ५.४३.१२ ॥
苦行虽已兴盛,为何仍只是苦行?萨纳特苏阇多啊,请告诉我们,使我们能够明白。
5.43.13
निष्कल्मषं तपस्त्वेतत्केवलं परिचक्षते ।
एतत्समृद्धमप्यृद्धं तपो भवति केवलम् ॥ ५.४३.१३ ॥
这无垢的苦行才被称为纯粹的苦行。即便是繁盛兴旺的苦行，也唯有凭借它才成为纯粹的苦行。
5.43.14
तपोमूलमिदं सर्वं यन्मां पृच्छसि क्षत्रिय ।
तपसा वेदविद्वांसः परं त्वमृतमाप्नुयुः ॥ ५.४३.१४ ॥
刹帝利啊，你所问的一切都根植于苦行。知晓吠陀的智者正是凭借苦行，获得无上的甘露，即不死。
5.43.15
कल्मषं तपसो ब्रूहि श्रुतं निष्कल्मषं तपः ।
सनत्सुजात येनेदं विद्यां गुह्यं सनातनम् ॥ ५.४३.१५ ॥
请告诉我苦行的污垢，并说闻学（śruta）即是无垢的苦行。萨那突遮多啊，请告诉我，借由什么才能知晓这秘密而永恒的真理。
5.43.16
क्रोधादयो द्वादश यस्य दोषा-
स्तथा नृशंसानि दश त्रि राजन्।
धर्मादयो द्वादशैते पितॄणां ।
शास्त्रे गुणा ये विदिता द्विजानाम् ॥ ५.४३.१६ ॥
国王啊，愤怒等十二种是过失，残暴之行有十三种。以法（dharma）为首的这十二种，是祖先的品德，经典中已为再生者所知。
5.43.17
क्रोधः कामो लोभमोहौ विधित्सा-
ऽकृपाऽसूये मानशोकौ स्पृहा च।
ईर्ष्या जुगुप्सा च मनुष्यदोषा ।
वर्ज्याः सदा द्वादशैते नराणाम् ॥ ५.४३.१७ ॥
愤怒、欲望、贪婪与迷惑、加害之念（vidhitsā）、无慈悲、嫉妒、傲慢与悲伤、渴求、妒忌与鄙视——人的这十二种过失，应当时时远离。
5.43.18
एकैकमेते राजेन्द्र मनुष्यान्पर्युपासते ।
लिप्समानोन्तरं तेषां मृगाणामिव लुब्धकः ॥ ५.४३.१८ ॥
国王之主啊，这些过失一一伺候在人身边，渴望在其中寻得空隙，正如猎人伺伏于鹿群之中。
5.43.19
विकत्थनः स्पृहयालुर्मनस्वी ।
बिभ्रत्कोषं चपलो रोषणश्च।
एतान्पापाः षण्णराः पापधर्मान् ।
प्रकुर्वते नो त्रसन्तः सुदुर्गे ॥ ५.४३.१९ ॥
夸夸其谈者、贪求者、心高气傲者、持财者、轻浮者与易怒者——这六种有罪之人行恶业，以恐吓使我们在这极难攻破的堡垒中受苦。
5.43.20
संभोगसंविद्विषमोऽतिमानी ।
दत्तानुतापी कृपणो बलीयान्।
वर्गप्रशंसी वनितासु द्वेष्टा ।
एते परे सप्त नृशंसवर्गाः ॥ ५.४३.२० ॥
在享受与约定中不公者、过分傲慢者、对所施予之物后悔者、吝啬者、强者、赞美自己派系者、憎恶女人者——这便是另外七类残忍之人。
5.43.21
धर्मश्च सत्यं च दमस्तपश्च ।
आमात्सर्यं ह्रीस्तितिक्षानसूया।
यज्ञश्च दानं च धृतिः श्रुतं च ।
व्रतानि वै द्वादश ब्राह्मणस्य ॥ ५.४३.२१ ॥
法与真实、克己与苦行、无嫉妒、知耻、忍耐、不挑剔、祭祀与布施、坚定与闻学——这便是婆罗门的十二种誓戒。
5.43.22
यस्त्वेतेभ्यः प्रभवेद्द्वादशभ्यः ।
सर्वामपीमां पृथिवीं स शिष्यात्।
त्रिभिर्द्वाभ्यामेकतो वार्थितो य-
स्तस्य स्वमस्तीति स वेदितव्यः ॥ ५.४३.२२ ॥
若能以这十二者自持，即便统治整个大地，他便是合适之人；而若有三人、二人或一人向他求取财物，他的财富便应被视为属于他自己。
5.43.23
दमस्त्यागोऽप्रमादश्च एतेष्वमृतमाहितम् ।
तानि सत्यमुखान्याहुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः ॥ ५.४३.२३ ॥
克己、舍弃与不放逸——甘露安置于其中；有智慧的婆罗门称这些以真实为首要。
5.43.24
दमोऽष्टादशदोषः स्यात्प्रातिकूल्यं कृते भवेत् ।
अनृतं चाभ्यसूया च कामार्थौ च तथा स्पृहा ॥ ५.४३.२४ ॥
克制有十八种过失，它们在内心以相反的形式出现：虚妄、嫉妒、欲望与求利之念，以及贪求。
5.43.25
क्रोधः शोकस्तथा तृष्णा लोभः पैशून्यमेव च ।
मत्सरश्च विहिंसा च परितापस्तथाऽरतिः ॥ ५.४३.२५ ॥
愤怒、忧愁、渴爱、贪婪、谗毁、嫉妒、残害、懊恼与不乐。
5.43.26
अपस्मारश्चातिवादस्तथा संभावनात्मनि ।
एतैर्विमुक्तो दोषैर्यः स दान्तः सद्भिरुच्यते ॥ ५.४३.२६ ॥
若能摆脱这些过失——失念、过分夸耀与自我抬高——者，善人称之为已调伏者。
5.43.27
मदोऽष्टादशदोषः स्यात्त्यागो भवति षड्विधः ।
विपर्ययाः स्मृता एते मददोषा उदाहृताः ।
दोषा दमस्य ये प्रोक्तास्तान्दोषान्परिवर्जयेत् ॥ ५.४३.२७ ॥
傲慢有十八种过失；舍弃有六种。这些被记为其相反之物，傲慢的过失也已宣说。应当远离前面所说的克制之过失。
5.43.28
श्रेयांस्तु षड्विधस्त्यागस्तृतीयो दुष्करो भवेत् ।
तेन दुःखं तरत्येव भिन्नं तस्मिञ्जितं कृते ॥ ५.४३.२८ ॥
六种舍弃中，更为殊胜；其中第三种最难做到。借此可以渡过苦，在其中有所破开，并在所作（自我）中获得胜利。
5.43.29
श्रेयांस्तु षड्विधस्त्यागः श्रियं प्राप्य न हृष्यति ।
इष्टापूर्ते द्वितीयं स्यान्नित्यवैराग्ययोगतः ॥ ५.४३.२९ ॥
六种舍弃中更为殊胜：得到财富而不欢喜者；第二种是祭祀与公益之事，依恒常离欲之瑜伽而成。
5.43.30
कामत्यागश्च राजेन्द्र स तृतीय इति स्मृतः ।
अप्यवाच्यं वदन्त्येतं स तृतीयो गुणः स्मृतः ॥ ५.४३.३० ॥
哦，诸王之主！舍弃欲望被称为第三者。人们甚至称之为不可言说；它被认为是第三种德性。
5.43.31
त्यक्तैर्द्रव्यैर्यद्भवति नोपयुक्तैश्च कामतः ।
न च द्रव्यैस्तद्भवति नोपयुक्तैश्च कामतः ॥ ५.४३.३१ ॥
由舍弃的财物所成就者，并非由出于欲望而享用的财物所成就；而不由财物所成就者，也不由出于欲望而享用的财物所成就。
5.43.32
न च कर्मस्वसिद्धेषु दुःखं ते न च न ग्लपेत् ।
सर्वैरेव गुणैर्युक्तो द्रव्यवानपि यो भवेत् ॥ ५.४३.३२ ॥
事业未成时，你不应悲伤，心也不应沮丧。即使拥有财富的人，也应具备所有这些德性。
5.43.33
अप्रिये च समुत्पन्ने व्यथां जातु न गच्छति ।
इष्टान्पुत्रांश्च दारांश्च न याचेत कदाचन ॥ ५.४३.३३ ॥
即使发生令人不快之事，他也绝不陷于痛苦；他也绝不应当求取心爱的儿子与妻子。
5.43.34
अर्हते याचमानाय प्रदेयं तच्छुभं भवेत् ।
अप्रमादी भवेदेतैः स चाप्यष्टगुणो भवेत् ॥ ५.४३.३४ ॥
对请求的有德之人，应当给予；这便成为吉祥。应当在这些事上保持警觉，他也会具备八种德性。
5.43.35
सत्यं ध्यानं समाधानं चोद्यं वैराग्यमेव च ।
अस्तेयं ब्रह्मचर्यं च तथाऽसंग्रहमेव च ॥ ५.४३.३५ ॥
真实、禅修、定心、勤勉、离欲、不偷盗、梵行，以及不积聚。
5.43.36
एवं दोषा मदस्योक्तास्तान्दोषान्परिवर्जयेत् ।
तथा त्यागोऽप्रमादश्च स चाप्यष्टगुणो मतः ॥ ५.४३.३६ ॥
如此已说明了沉醉的过失;应当彻底舍弃这些过失。同样,舍弃与不放逸,这也被认为具有八种德性。
5.43.37
अष्टौ दोषाः प्रमादस्य तान्दोषान्परिवर्जयेत् ।
इन्द्रियेभ्यश्च पञ्चभ्यो मनसश्चैव भारत।
अतीतानागतेभ्यश्च मुक्त्युपेतः सुखी भवेत् ॥ ५.४३.३७ ॥
放逸有八种过失;应当舍弃这些过失——包括五根与意,啊婆罗多——以及过去与未来之事;具足解脱者便得快乐。
5.43.38
सत्यात्मा भव राजेन्द्र सत्ये लोकाः प्रतिष्ठिताः ।
तांस्तु सत्यमुखानाहुः सत्ये ह्यमृतमाहितम् ॥ ५.४३.३८ ॥
啊,诸王之主,应以真实为自性;诸世界建立于真实之中。它们被称为以真实为面,因为不死正安立于真实之中。
5.43.39
निवृत्तेनैव दोषेण तपो व्रतमिहाचरेत् ।
एतद्धातृकृतं वृत्तं सत्यमेव सतां व्रतम् ॥ ५.४३.३९ ॥
唯有远离过失者,才应在此修行苦行与誓愿。此行为由造物主所定;唯真实才是善人的誓愿。
5.43.40
दोषैरेतैर्वियुक्तस्तु गुणैरेतैः समन्वितः ।
एतत्समृद्धमत्यर्थं तपो भवति केवलम् ॥ ५.४३.४० ॥
远离这些过失,具足这些德性,此苦行便极为丰盛,而成为圆满。
5.43.41
यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र संक्षेपात्प्रब्रवीमि ते ।
एतत्पापहरं पुण्यं जन्ममृत्युजरापहम् ॥ ५.४३.४१ ॥
啊,诸王之主,你所问的,我简要地告诉你:此能除罪,富有功德,并除去生、死与老。
5.43.42
आख्यानप़ञ्चमैर्वेदैर्भूयिष्ठं कथ्यते जनः ।
तथा चान्ये चतुर्वेदास्त्रिधेदाश्च तथा परे ॥ ५.४३.४२ ॥
以《往事》为第五的吠陀，人们大多如此说；同样，其他人谈四吠陀、三吠陀，还有别的人也如此。
5.43.43
द्विवेदाश्चैकवेदाश्चाप्यनृचश्च तथा परे ।
तेषां तु कतरः स स्याद्यमहं वेद वै द्विजम् ॥ ५.४३.४३ ॥
精通两部吠陀者、精通一部吠陀者，以及不通颂诗的其他人。其中，我确实所知的那位再生者是哪一位？
5.43.44
एकस्य वेस्याज्ञानाद्वेदास्ते बहवः कृताः ।
सत्यस्यैकस्य राजेन्द्र सत्ये कश्चिदवस्थितः ॥ ५.४३.४४ ॥
由于对唯一吠陀的无知，许多吠陀被制造出来。啊，王中之王，唯有在那唯一的真理中，才有某人坚定地住立。
5.43.45
एवं वेदमविज्ञाय प्राज्ञोऽहमिति मन्यते ।
दानमध्ययनं यज्ञो लोभादेतत्प्रवर्तते ॥ ५.४३.४५ ॥
不如此了解吠陀，却自认为有智慧；布施、学习和祭祀，都只是由贪欲而生起。
5.43.46
सत्यात्प्रच्यवमानानां सङ्कल्पो वितथो भवेत् ।
ततो यज्ञः प्रतायेत सत्यस्यानवधारणात् ॥ ५.४३.४६ ॥
对于那些背离真理的人，他们的决心便成为虚妄；于是，因为没有坚定地持守真理，祭祀便大肆铺张。
5.43.47
मनसान्यस्य भवति वाचान्यस्याथ कर्मणा ।
सङ्कल्पसिद्धः पुरुषः सङ्कल्पानधितिष्ठति ॥ ५.४३.४७ ॥
意念中是一样，言语中是另一样，行动中又是另一样；在决心上成就的人，才能主宰自己的决心。
5.43.48
अनैभृत्येन चैतस्य दीक्षितव्रतमाचरेत् ।
नामैतद्धातुनिर्वृत्तं सत्यमेव सतां परम् ॥ ५.४३.४८ ॥
应无欺诈地为此奉行受戒之誓。'名'一词源自词根；对于善人而言，真实才是至上。
5.43.49
ज्ञानं वै नाम प्रत्यक्षं परोक्षं जायते तपः ।
विद्याद्बहु पठन्तं तु द्विजं वै बहुपाठिनम् ॥ ५.४३.४९ ॥
知识以直接与间接两种方式产生，苦行亦然。应当把多诵的再生者仅视为多诵之人。
5.43.50
तस्मात्क्षत्रिय मा मंस्था जल्पितेनैव वै द्विजम् ।
य एव सत्यान्नापैति स ज्ञेयो ब्राह्मणस्त्वया ॥ ५.४३.५० ॥
因此，刹帝利啊，不要仅凭言语就认为某人是再生者。那从不离开真实的人，才应被你认作婆罗门。
5.43.51
छन्दांसि नाम क्षत्रिय तान्यथर्वा ।
पुरा जगौ महर्षिसङ्घ एषः
छन्दोविदस्ते य उत नाधीतवेदा ।
न वेदवेद्यस्य विदुर्हि तत्त्वम् ॥ ५.४३.५१ ॥
刹帝利啊，这些被称为韵律；往昔阿塔尔凡与众大仙吟唱了它们。即使未曾学习吠陀的晓韵之人，也确实知道应由吠陀所知的真理。
5.43.52
छन्दांसि नाम द्विपदां वरिष्ठ ।
स्वच्छन्दयोगेन भवन्ति तत्र।
छन्दोविदस्ते न च तानधीत्य ।
गता न वेदस्य न वेद्यमार्याः ॥ ५.४३.५२ ॥
两足者中最优秀的人啊，韵律实则由自主与修习的结合而生。晓韵之人并非通过诵读而知之；雅利安人也未能得到吠陀中应知的真理。
5.43.53
न वेदानां वेदिता कश्चिदस्ति ।
कश्चित्त्वेतान्बुद्ध्यते वापि राजन्।
यो वेद वेदान्न स वेद वेद्यं ।
सत्ये स्थितो यस्तु स वेद वेद्यम् ॥ ५.४३.५३ ॥
没有真正通晓吠陀的人。大王啊，又有谁能真正领会它们呢？知晓吠陀者并不知晓所应知之物；安住于真理者，才知晓所应知之物。
5.43.54
न वेदानां वेदिता कश्चिदस्ति ।
वेद्येन वेदं न विदुर्न वेद्यम् ।
यो वेद वेदं स च वेद वेद्यं ।
यो वेद वेद्यं न स वेद सत्यम् ॥ ५.४३.५४ ॥
没有真正通晓吠陀的人。吠陀不能通过所应知之物而被知晓，所应知之物也不能被知晓。知晓吠陀者知晓所应知之物；知晓所应知之物者，并不知晓真理。
5.43.55
यो वेद वेदान्स च वेद वेद्यं ।
न तं विदुर्वेदविदो न वेदाः।
तथापि वेदेन विदन्ति वेदं ।
ये ब्राह्मणा वेदविदो भवन्ति ॥ ५.४३.५५ ॥
知晓吠陀并知晓所应知之物的人，连吠陀通晓者和吠陀本身都不认识他。然而成为吠陀通晓者的婆罗门，借吠陀而认识吠陀。
5.43.56
धामांशभागस्य तथा हि वेदा ।
यथा च शाखा हि महीरुहस्य।
संवेदने चैव यथामनन्ति ।
तस्मिन्हि सत्ये परमात्मनोऽर्थे ॥ ५.४३.५६ ॥
吠陀确实是那部分之居所，正如枝条属于大树。在知识上也同样如此——在那关乎至上我的真理之中。
5.43.57
अभिजानामि ब्राह्मणं व्याख्यातारं विचक्षणम् ।
यश्छिन्नविचिकित्सः स व्याचष्टे सर्वसंशयान् ॥ ५.४३.५७ ॥
我认识一位善于阐释的贤明婆罗门。唯有疑惑已断之人，才能阐明一切疑问。
5.43.58
नास्य पर्येषणं गच्छेत्प्रचीनं नोत दक्षिणम् ।
नार्वाचीनं कुतस्तिर्यङ्गादिशन्तु कथञ्चन ॥ ५.४३.५८ ॥
寻找他不应走向东方，也不应走向南方；也不应走向北方。那么怎样才能以任何方式将其引向斜方呢？
5.43.59
तस्य पर्येषणं गच्छेत्प्रत्यर्थिषु कथञ्चन ।
अविचिन्वन्निमं वेदे तपः पश्यति तं प्रभुम् ॥ ५.४३.५९ ॥
寻找他不应以任何方式走向对手之间。不在吠陀中寻找他，苦行便能见到那位主宰。
5.43.60
तूष्णींभूत उपासीत न चेष्टेन्मनसापि च ।
उपावर्तस्व तद्ब्रह्म अन्तरात्मनि विश्रुतम् ॥ ५.४३.६० ॥
保持沉默而坐，甚至心中也不作任何动念。转向那在内在自我中闻名的梵。
5.43.61
मौनान्न स मुनिर्भवति नारण्यवसनान्मुनिः ।
स्वलक्षणं तु यो वेद स मुनिः श्रेष्ठ उच्यते ॥ ५.४३.६१ ॥
不因沉默而成为圣人，也不因住在森林而成为圣人。然而知道自己本性的人，才被称为最优秀的圣人。
5.43.62
सर्वार्थानां व्याकरणाद्वैयाकरण उच्यते ।
तन्मूलतो व्याकरणं व्याकरोतीति तत्तथा ॥ ५.४३.६२ ॥
因为他剖析一切意义，所以被称为语法家。他从根本上阐明语法；事情就是如此。
5.43.63
प्रत्यक्षदर्शी लोकानां सर्वदर्शी भवेन्नरः ।
सत्ये वै ब्राह्मणस्तिष्ठंस्तद्विद्वान्सर्वविद्भवेत् ॥ ५.४३.६३ ॥
直接见到诸世界的人可以成为全知者。安住于真理中的婆罗门，知道这一点，便成为全知者。
5.43.64
धर्मादिषु स्थितोऽप्येवं क्षत्रिय ब्रह्म पश्यति ।
वेदानां चानुपूर्व्येण एतद्बुद्ध्या ब्रवीमि ते ॥ ५.४३.६४ ॥
即使刹帝利安住于法等之中，也如此见到梵。依照吠陀的次第，我以此智慧告诉你。