മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.47.1
एवं सनत्सुजातेन विदुरेण च धीमता ।
सार्धं कथयतो राज्ञः सा व्यतीयय सर्वरी ॥ ५.४७.१ ॥
ഇങ്ങനെ ബുദ്ധിമാനായ സനത്സുജാതനും വിദുരനും രാജാവിനോടു സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞുപോയി.
5.47.2
तस्यां रजन्यां व्युष्टायां राजानः सर्व एव ते ।
सभामाविविशुर्हृष्टाःक सूतस्योपदिदृक्षया ॥ ५.४७.२ ॥
ആ രാത്രി വെളുത്തപ്പോൾ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ സൂതനെ (സഞ്ജയനെ) കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
5.47.3
शुश्रूषमाणाः पार्थानां वाचो धर्मार्थसंहिताः ।
धृतराष्ट्रमुखाः सर्वे ययू राजन्सभां शुभाम् ॥ ५.४७.३ ॥
രാജാവേ! പാണ്ഡവരുടെ ധർമ്മാർത്ഥയുക്തമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ധൃതരാഷ്ട്രനെ മുൻനിർത്തി എല്ലാവരും ആ ശുഭസഭയിലേക്ക് പോയി.
5.47.4
सुधावदातां विस्तीर्णां कनकाजिरभूषिताम् ।
चन्द्रप्रभां सुरुचिरां सिक्तां चिन्दनवारिणा ॥ ५.४७.४ ॥
അമൃതുപോലെ വെളുത്തതും വിശാലവും സ്വർണ്ണമുറ്റങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും ചന്ദ്രപ്രഭയുള്ളതും അത്യന്തം മനോഹരവും ചന്ദനജലം തളിക്കപ്പെട്ടതുമായ സഭ.
5.47.5
रुचिरैरासनैः स्तीर्णां काञ्चनैर्दारवैरपि ।
अश्मसारमयैर्दान्तैःक स्वास्तीर्णैः सोत्तरच्छदैः ॥ ५.४७.५ ॥
മനോഹരമായ ഇരിപ്പിടങ്ങൾ വിരിക്കപ്പെട്ടതും, സ്വർണ്ണം, മരം, ഇരുമ്പുപോലെ ഉറച്ച മരം, ആനക്കൊമ്പ് എന്നിവകൊണ്ടുള്ള ഇരിപ്പിടങ്ങളും, മേൽവിരികളോടുകൂടി നന്നായി വിരിക്കപ്പെട്ടതുമായ സഭ.
5.47.6
भीष्मो द्रोणः कृपः शल्यः कृतवर्मा जयद्रथः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तश्च बाह्लिकः । ॥ ५.४७.६ ॥
ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കൃപൻ, ശല്യൻ, കൃതവർമ്മാവ്, ജയദ്രഥൻ, അശ്വത്ഥാമാവ്, വികർണ്ണൻ, സോമദത്തൻ, ബാഹ്ലികൻ.
5.47.7
विदुरश्च महाप्राज्ञो युयुत्सुश्च महारथः ।
सर्वे च सहिताः शूराः पार्थिवा भरतर्षभ ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य विविशुस्तां सभां शुभाम् ॥ ५.४७.७ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞനായ വിദുരനും മഹാരഥനായ യുയുത്സുവും എല്ലാ വീരരാജാക്കന്മാരും, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ധൃതരാഷ്ട്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തി ആ ശുഭസഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
5.47.8
दुःशासनश्चित्रसेनः शकुनिश्चापि सौबलः ।
दुर्मुखो दुःसहः कर्ण उलूकोऽथ विविंशतिः ॥ ५.४७.८ ॥
ദുഃശാസനനും ചിത്രസേനനും സുബലന്റെ പുത്രനായ ശകുനിയും, ദുർമുഖനും ദുഃസഹനും കർണനും, പിന്നെ ഉലൂകനും വിവിംശതിയും.
5.47.9
कुरुराजं पुरस्कृत्य दुर्योधनममर्षणम् ।
विविशुस्तां सभां राजन्सुराः शक्रसदो यथा ॥ ५.४७.९ ॥
രാജാവേ, കുരുരാജാവായ ദുര്യോധനനെ, അസഹിഷ്ണുവായ അവനെ മുന്നിൽ നിർത്തി അവർ ആ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു, ഇന്ദ്രസഭയിൽ ദേവന്മാർ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ.
5.47.10
आविशद्भिस्तदा राजञ्शूरैः परिघबाहुभिः ।
शुशुभे सा सभा रजन्सिंहैरिव गिरेर्गुहा ॥ ५.४७.१० ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ ഇരുമ്പുദണ്ഡുപോലുള്ള ബാഹുക്കളുള്ള വീരന്മാർ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ആ സഭ, സിംഹങ്ങളാൽ പർവതഗുഹ ശോഭിക്കുന്നതുപോലെ ശോഭിച്ചു.
5.47.11
ते प्रविश्य महेष्वासाः सभां सर्वे महौजसः ।
आसनानि विचित्राणि भेजिरे सूर्यवर्चसः ॥ ५.४७.११ ॥
മഹാധനുർധരന്മാരും മഹാബലശാലികളും സൂര്യതേജസ്സുള്ളവരുമായ അവരെല്ലാം ആ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ച് വിചിത്രമായ ആസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു.
5.47.12
आसनस्थेषु सर्वेषु तेषु राजसु भारत ।
द्वाःस्थो निवेदयामास सूतपुत्रमुपस्थितम् ॥ ५.४७.१२ ॥
ഭരതാ, ആ രാജാക്കന്മാരെല്ലാം ആസനങ്ങളിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, സൂതപുത്രൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു എന്ന് വാതിൽക്കാവൽക്കാരൻ അറിയിച്ചു.
5.47.13
अयं सरथ आयाति योऽयासीत्पाण्डवान्प्रति ।
दूतो नस्तूर्णमायाति सैन्धवैः साधुवाहिभिः ॥ ५.४७.१३ ॥
പാണ്ഡവരുടെ അടുത്തേക്ക് പോയ ആ ദൂതൻ തേരോടെ വരുന്നു. നമ്മുടെ ദൂതൻ സിന്ധുദേശത്തെ നല്ല കുതിരകളോടെ വേഗത്തിൽ വരുന്നു.
5.47.14
…पेयाय स तु क्षिप्रं रथात्प्रस्कन्द्य कुण्डली ।
प्रविवेश सभां पूर्णां महीपालैर्महात्मभिः ॥ ५.४७.१४ ॥
…ആ കുണ്ഡലധാരി വേഗത്തിൽ തേരിൽ നിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി, മഹാത്മാക്കളായ രാജാക്കന്മാരാൽ നിറഞ്ഞ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
5.47.15
प्राप्तोऽस्मि पाण्डवान्गत्वा तं विजानीत कौरवाः ।
यथावयः कुरून्सर्वान्प्रतिनन्दन्ति पाण्डवाः ॥ ५.४७.१५ ॥
ഞാൻ പാണ്ഡവരുടെ അടുത്ത് ചെന്ന് മടങ്ങിയെത്തി. കൗരവരേ, പാണ്ഡവർ പ്രായമനുസരിച്ച് എല്ലാ കുരുക്കളെയും പ്രതിയായി വന്ദിക്കുന്നുവെന്ന് അറിയുക.
5.47.16
अभिवादयन्ति वृद्धांश्च वयस्यांश्च वयस्यवत् ।
पुनश्चाभ्यवदन्पार्थाः प्रतिपूज्य यथावयः ॥ ५.४७.१६ ॥
പാണ്ഡവർ വൃദ്ധരെ വന്ദിക്കുന്നു; സമപ്രായക്കാരോട് സമപ്രായക്കാരെപ്പോലെ പെരുമാറുന്നു. പിന്നീട് പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ പ്രായമനുസരിച്ച് ആദരിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു.
5.47.17
यथाहं धृतराष्ट्रेण शिष्टः पूर्वमितो गतः ।
अब्रवं पाण्डवान्गत्वा नात्र किञ्चन हापितम् ॥ ५.४७.१७ ॥
മുമ്പ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ എന്നോട് നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ ഞാൻ ഇവിടെനിന്ന് പോയി പാണ്ഡവരോട് സംസാരിച്ചു; ഇതിൽ ഒന്നും വിട്ടുകളഞ്ഞിട്ടില്ല.
5.47.18
पृच्छामि त्वां सञ्जय राजमध्ये ।
यदब्रवीद्वाक्यमदीनसत्वः।
जनार्दनस्तात युधां प्रणेता ।
दुरात्मनां जीवितच्छिन्महात्मा ॥ ५.४७.१८ ॥
സഞ്ജയാ, രാജാക്കന്മാരുടെ മധ്യത്തിൽ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു: ഭയമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ള ജനാർദ്ദനൻ എന്തു വാക്കുകളാണ് പറഞ്ഞത്? പ്രിയനേ, യോദ്ധാക്കളുടെ നായകനും ദുരാത്മാക്കളുടെ ജീവൻ അപഹരിക്കുന്നവനുമായ ആ മഹാത്മാവ് എന്താണ് പറഞ്ഞത്?
5.47.19
आगुल्फेभ्योऽभिसंवीतः प्रयतोऽहं कृताञ्जलिः ।
शुद्धान्तं प्राविशं राजन्नाख्यातो नरसिंहयोः ॥ ५.४७.१९ ॥
രാജാവേ, കണങ്കാൽ വരെ വസ്ത്രം പുതച്ച്, സംയമത്തോടെ കൈകൂപ്പി ഞാൻ അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; രണ്ടു നരസിംഹന്മാർ എന്നെ അറിയിച്ചതനുസരിച്ച്.
5.47.20
न चाभिमन्युर्न यमौ तं देशमभिजग्मतुः ।
यत्र कृष्णौ च कृष्णा च सत्यभामा च भामिनी ॥ ५.४७.२० ॥
രണ്ടു കൃഷ്ണന്മാരും കൃഷ്ണയും ഭാമിനി സത്യഭാമയും ഉണ്ടായിരുന്ന ആ സ്ഥലത്തേക്ക് അഭിമന്യുവോ ഇരട്ടകളോ പോയിരുന്നില്ല.
5.47.21
उभौ मध्वासवक्षीबौ वरचन्दनरूषितौ ।
स्त्रग्विणौ वरवस्त्राङ्गौ वराभरणभूषितौ ॥ ५.४७.२१ ॥
ഇരുവരും തേനും ആസവവും കൊണ്ട് ലഹരിപിടിച്ചവരായിരുന്നു; ശ്രേഷ്ഠ ചന്ദനം പൂശി, മാല ധരിച്ച്, ഉത്തമ വസ്ത്രവും ആഭരണവും അണിഞ്ഞിരുന്നു.
5.47.22
नैकरत्नविचित्रं च काञ्चनं च वरासनम् ।
नानास्तरणसंस्तीर्णं यत्रासाते नरर्षभौ ॥ ५.४७.२२ ॥
പല രത്നങ്ങളാൽ വിചിത്രമായ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠ ആസനത്തിൽ, പല വിരികളാൽ വിരിക്കപ്പെട്ട അതിൽ ആ രണ്ടു നരശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഇരുന്നു.
5.47.23
सत्याङ्कमुपधानं तु कृत्वा शेते जनार्दनः ।
अर्जुनाङ्कगतौ पादौ केशवस्योपलक्षये।
अर्जुनस्य च कृष्णायाः शुभायाश्चाङ्कगावुभौ ॥ ५.४७.२३ ॥
സത്യയുടെ മടിയെ തലയിണയാക്കി ജനാർദ്ദനൻ കിടക്കുന്നു; അർജുനന്റെ മടിയിൽ കേശവന്റെ പാദങ്ങളും, അർജുനന്റെയും ശുഭയായ കൃഷ്ണയുടെയും മടിയിൽ ഇരു പാദങ്ങളും ഞാൻ കണ്ടു.
5.47.24
काञ्चनं पादपीठं तु पार्थो वै प्रादिशन्मुदा ।
दासीभ्यामाहृतं मह्यं स्पृष्ट्वा भूमावुपाविशम् ॥ ५.४७.२४ ॥
സ്വർണ്ണ പാദപീഠം പാർത്ഥൻ സന്തോഷത്തോടെ നൽകി; രണ്ടു ദാസിമാർ എനിക്കായി കൊണ്ടുവന്നു; അത് നിലത്ത് തൊടുവിച്ച് ഞാൻ ഇരുന്നു.
5.47.25
ऊर्ध्वरेखाङ्कितौ पादौ पार्थस्य शुभलक्षणौ ।
पादपीठादपहृतौ धारयेतां वरस्त्रियौ ॥ ५.४७.२५ ॥
പാർത്ഥന്റെ മേൽമുഖ രേഖകളാൽ അടയാളപ്പെട്ട, ശുഭലക്ഷണ പാദങ്ങളെ പാദപീഠത്തിൽ നിന്നെടുത്ത് രണ്ടു ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകൾ താങ്ങിപ്പിടിച്ചിരുന്നു.
5.47.26
न नूनं कल्मषं किञ्चिन्मम कर्मसु विद्यते ।
स्त्रीरत्नाभ्यां समेतौ यन्मिथो मामभ्यभाषताम् ॥ ५.४७.२६ ॥
തീർച്ചയായും എന്റെ കർമ്മങ്ങളിൽ യാതൊരു കുറ്റവുമില്ല; ആ രണ്ടു സ്ത്രീരത്നങ്ങളും ചേർന്ന് എന്നോട് സംസാരിച്ചു.
5.47.27
विस्मयो मे महानासीदास्त्रं मे बहुसङ्गतम् ।
हृष्टानि चैव रोमाणि दृष्ट्वा तौ सहितावुभौ ॥ ५.४७.२७ ॥
എനിക്ക് വലിയ വിസ്മയം ഉണ്ടായി, എന്റെ അസ്ത്രചിന്തകളും കലർന്നു; ആ ഇരുവരെയും ഒന്നിച്ചു കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ രോമങ്ങൾ എഴുന്നുനിന്നു.
5.47.28
श्यामौ बृहन्तौ तरुणौ नागाविव समुच्छ्रितौ ।
एकशय्यागतौ दृष्ट्वा भयं मे महदाविशत् ॥ ५.४७.२८ ॥
കറുത്ത നിറമുള്ള, വലിയ, യുവാക്കളായ, ഉയർത്തിയ രണ്ട് ആനകളെപ്പോലെയുള്ള അവർ; ഒരേ കിടക്കയിലെത്തിയ അവരെ കണ്ടപ്പോൾ എന്നിൽ വലിയ ഭയം കടന്നു.
5.47.29
ततोऽभ्यचिन्तयं तत्र दृष्ट्वा तौ पुरुषर्षभौ ।
सङ्कल्पो धर्मराजस्य नानवाप्योऽस्ति कश्चन।
निदेशगाविमौ यस्य नरनारायणावुभौ ॥ ५.४७.२९ ॥
അപ്പോൾ അവിടെ ആ രണ്ട് പുരുഷശ്രേഷ്ഠരെ കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ ചിന്തിച്ചു: ധർമ്മരാജന്റെ ഒരു സങ്കല്പവും അപ്രാപ്യമല്ല; ആരുടെ നിർദ്ദേശം അനുസരിക്കുന്നവരാണോ ഈ നരനും നാരായണനും, ആ ധർമ്മരാജന്.
5.47.30
सत्कृतश्चान्नपानाभ्यामाच्छन्नो लब्धसत्क्रियः ।
अञ्जलिं मूर्ध्नि सन्धाय सन्देशं चाभ्यचोदयम् ॥ ५.४७.३० ॥
ഭക്ഷണപാനീയങ്ങളാൽ സത്കരിക്കപ്പെട്ടു, ആദരപൂർവം സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു, ശിരസ്സിൽ അഞ്ജലി വെച്ച് ഞാൻ സന്ദേശം അറിയിച്ചു.
5.47.31
धनुर्धरोचितेनाथ पाणिनैकं सलक्षणम् ।
पादमानाययत्पार्थः केशवस्य यशस्विनः ॥ ५.४७.३१ ॥
അപ്പോൾ വില്ലാളിയായ പാർത്ഥൻ (അർജുനൻ) തന്റെ യോഗ്യമായ കൈകൊണ്ട് യശസ്വിയായ കേശവന്റെ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ഒരു പാദം അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
5.47.32
इन्द्रकेतुरिवोत्थाय दिव्याभरणभूषितः ।
इन्द्रवीर्योपमः कृष्णः संविष्टो माऽभ्यभाषत ॥ ५.४७.३२ ॥
ഇന്ദ്രധ്വജംപോലെ എഴുന്നേറ്റ്, ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായി, ഇന്ദ്രവീര്യത്തിന് തുല്യനായ കൃഷ്ണൻ ഇരുന്നുകൊണ്ട് എന്നോട് സംസാരിച്ചു.
5.47.33
स वाचं वदतां श्रेष्ठ आददे वचनक्षमाम् ।
दीपनीं धार्तराष्ट्राणां मृदुपूर्वां सुदारुणाम् ॥ ५.४७.३३ ॥
സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അദ്ദേഹം, സംസാരത്തിന് യോഗ്യമായ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന, ആദ്യം മൃദുവും എന്നാൽ അതിദാരുണവുമായ വാക്ക് സ്വീകരിച്ചു.
5.47.34
बहिश्चरस्य प्राणस्य प्रियस्य प्रियकारिणः ।
मतिमान्मतिमास्थाय केशवः सन्दधे वचः ॥ ५.४७.३४ ॥
പുറത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന ജീവന്, പ്രിയന്, പ്രിയം ചെയ്യുന്നവന്, ബുദ്ധിമാനായ കേശവൻ ബുദ്ധിയെ ആശ്രയിച്ച് വാക്കുകൾ ചേർത്തു.
5.47.35
वचनं वचनज्ञस्य शिक्षाक्षरसमन्वितम् ।
मनःप्रह्लादनं श्रेष्ठं पश्चाद्धृदयतापनम् ॥ ५.४७.३५ ॥
വാക്കുകൾ അറിയുന്നവന്റെ ആ വാക്ക് ശിക്ഷാക്ഷരങ്ങളോടു കൂടിയതാണ്; മനസ്സിന് സന്തോഷം നൽകുന്നതും ശ്രേഷ്ഠവും, എന്നാൽ പിന്നീട് ഹൃദയത്തെ പൊള്ളിക്കുന്നതും.
5.47.36
सञ्जयैतद्वचो ब्रूयाः प्राप्य क्षत्रियसंसदम् ।
श्रृण्वतः कुरुवृद्धस्य आचार्यस्य च धीमतः ॥ ५.४७.३६ ॥
സഞ്ജയാ, ക്ഷത്രിയസഭയിൽ എത്തി ഈ വാക്ക് പറയണം; കുരുവൃദ്ധനും ബുദ്ധിമാനായ ആചാര്യനും കേൾക്കുമ്പോൾ.
5.47.37
अर्थांस्त्यजत पार्थेषु सुखमाप्नुत कामजम् ।
प्रियं प्रियेभ्यश्चरत राजा हि त्वरते जये ॥ ५.४७.३७ ॥
സമ്പത്ത് ഉപേക്ഷിച്ച് പാർത്ഥന്മാർക്ക് നൽകുക; കാമത്തിൽനിന്നുണ്ടാകുന്ന സുഖം നേടാം. പ്രിയരോട് പ്രിയമുള്ളത് മാത്രം ചെയ്യുക, കാരണം രാജാവ് വിജയത്തിനായി ധൃതികൂട്ടുന്നു.
5.47.38
यजध्वं विविधैर्यज्ञैर्दक्षिणाश्च प्रयच्छत ।
पुत्रेर्दारैश्च मोदध्वमागतं वो महद्भयम् ॥ ५.४७.३८ ॥
വിവിധ യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്ത് ദക്ഷിണ നൽകുക. പുത്രന്മാരോടും ഭാര്യമാരോടുമൊപ്പം ആനന്ദിക്കുക; നിങ്ങൾക്ക് മഹാഭയം വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു.
5.47.39
ऋणं प्रवृद्धमिव मे हृदयान्नापसर्पति ।
गोविन्देति यदाक्रन्दत्कृष्णा मां दूरवासिनम् ॥ ५.४७.३९ ॥
വളർന്ന കടം എൻ്റെ ഹൃദയത്തിൽനിന്ന് മാറാത്തതുപോലെ, ദൂരെയിരുന്ന എന്നെ 'ഗോവിന്ദാ' എന്ന് കൃഷ്ണ വിളിച്ചുകരഞ്ഞ ദുഃഖം എൻ്റെ ഹൃദയത്തിൽനിന്ന് പോകുന്നില്ല.
5.47.40
तेजोमयं दुराधर्पं बिभ्रता गाण्डिवं धनुः ।
मद्द्वितीयेन पार्थेन वैरं वः प्रत्युपस्थितम् ॥ ५.४७.४० ॥
തേജോമയവും ദുർധർഷവുമായ ഗാണ്ഡീവം എന്ന ധനുസ്സ് ധരിക്കുന്നവനും എനിക്ക് രണ്ടാമനായവനുമായ പാർത്ഥനോടുകൂടി നിങ്ങളുടെ വൈരം മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നു.
5.47.41
कृष्णस्यैतद्वचः श्रुत्वा महन्मे भयमाविशत् ।
तव पुत्रस्य लोभं च वर्धमानं प्रपश्यतः ॥ ५.४७.४१ ॥
കൃഷ്ണൻ്റെ ഈ വാക്ക് കേട്ടപ്പോൾ എനിക്ക് മഹാഭയം കയറി; നിൻ്റെ പുത്രൻ്റെ വർധിക്കുന്ന ലോഭം കാണുമ്പോൾ ആ ഭയം ഏറി.
5.47.42
सोमेन्द्रसदृशौ वीरौ तौ मन्दो नावबुध्यते ।
भीष्मद्रोणाश्रयाच्चैव कर्णस्य च विकत्थनात् ॥ ५.४७.४२ ॥
ആ ഇരുവീരന്മാരും സോമനും ഇന്ദ്രനും തുല്യരാണ്; എന്നാൽ മൂഢൻ (നിൻ്റെ പുത്രൻ) അത് അറിയുന്നില്ല — ഭീഷ്മരെയും ദ്രോണരെയും ആശ്രയിച്ചതിനാലും കർണൻ്റെ ആത്മപ്രശംസയാലും.