Mahābhārata · Adhyāya 5.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.49.1
समवेतेषु सर्वेषु तेषु राजसु भारत ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ५.४९.१ ॥
Oh Bhārata, entre todos aquellos reyes reunidos, Bhīṣma, hijo de Śantanu, dirigió estas palabras a Duryodhana.
5.49.2
बृहस्पतिश्चोशना च ब्रह्माणं पर्युपस्थितौ ।
मरुतश्च सहेन्द्रेण वसवश्चाग्रिना सह ॥ ५.४९.२ ॥
Bṛhaspati y Uśanas estaban junto a Brahmā; los Marut junto con Indra, y los Vasu junto con Agni.
5.49.3
आदित्याश्चैव साध्याश्च ये च सप्तर्पयो दिवि ।
विश्वावसुश्च गन्धर्वः शुभाश्चाप्सरसां गणाः ॥ ५.४९.३ ॥
Los Ādityas y los Sādhyas, los siete sabios del cielo, el gandharva Viśvāvasu y las auspiciosas hordas de Apsarases.
5.49.4
नमस्कृत्योपजग्मुस्ते लोकवृद्धं पितामहम् ।
परिवार्य च विश्वेशं पर्यासत दिवौकसः ॥ ५.४९.४ ॥
Tras rendir homenaje, se acercaron al abuelo, el más anciano de los mundos, y rodeando al señor de todo, los habitantes del cielo se sentaron.
5.49.5
तेषां मनश्च तेजश्चाप्याददानाविवौजसा ।
पूर्वदेवौ व्यतिक्रान्तौ नरनारायणावृषी ॥ ५.४९.५ ॥
Como si les arrebatasen el ánimo y el esplendor con su propio poder, los antiguos dioses, los sabios Nara y Nārāyaṇa, habían pasado de largo.
5.49.6
बृहस्पतिस्तु पप्रच्छ ब्रह्माणं काविमाविति ।
भवन्तं नोपतिष्ठेते तौ नः शंस पितामह ॥ ५.४९.६ ॥
Entonces Bṛhaspati preguntó a Brahmā: "¿Quiénes son estos dos que no te atienden? Dínoslo, oh abuelo."
5.49.7
यावेतौ पृथिवीं द्यां च भासयन्तौ तपस्विनौ ।
ज्वलन्तौ रोचमानौ च व्याप्यातीतौ महाबलौ ॥ ५.४९.७ ॥
Estos dos ascetas, que iluminan la tierra y el cielo, ardientes y resplandecientes, que todo lo penetran y lo trascienden, de gran poder.
5.49.8
नरनारायणावेतौ लोकाल्लोकं समास्थितौ ।
ऊर्जितौ स्वेन तपसा महासत्वपराक्रमौ ॥ ५.४९.८ ॥
Estos dos, Nara y Nārāyaṇa, moran yendo de un mundo a otro, fortalecidos por su propia austeridad, de gran valor y fuerza.
5.49.9
एतौ हि कर्मणा लोकं नन्दयामासतुर्ध्रुवम् ।
द्विधाभूतौ महाप्राज्ञौ विद्धि ब्रह्मन्परन्तपौ ।
असुराणां विनाशाय देवगन्धर्वपूजितौ ॥ ५.४९.९ ॥
Estos dos, ciertamente, han alegrado al mundo con sus obras. Sabe, oh Brahmán, que ellos, divididos en dos, son grandes sabios y abrasadores de enemigos, honrados por dioses y gandharvas para la destrucción de los asuras.
5.49.10
जगाम शक्रस्तच्छ्रत्वा यत्र तौ तेपतुस्तपः ।
सार्धं देवगणैः सर्वैर्बृहस्पतिपुरोगमैः ॥ ५.४९.१० ॥
Al oír esto, Śakra fue donde ellos dos practicaban austeridades, junto con todas las huestes de dioses, con Bṛhaspati al frente.
5.49.11
तदा देवासुरे युद्धे भये जाते दिवौकसाम् ।
अयाचत महात्मानौ नरनारायणौ वरम् ॥ ५.४९.११ ॥
Entonces, cuando surgió el temor entre los habitantes del cielo en la batalla entre dioses y asuras, pidieron un don a los grandes espíritus Nara y Nārāyaṇa.
5.49.12
तावब्रूतां वृणीष्वेति तदा भरतसत्तम ।
अथैतावब्रवीच्छकः साह्यं नः क्रियतामिति ॥ ५.४९.१२ ॥
Entonces los dos dijeron: "Elige un don." Oh mejor de los Bharatas, entonces Śakra dijo a estos dos: "Que se nos preste ayuda."
5.49.13
ततस्तौ शक्रमब्रूतां करिष्यावो यदिच्छसि ।
ताभ्यां च सहितः शक्रो विजिग्ये दैत्यदानवान् ॥ ५.४९.१३ ॥
Entonces ambos dijeron a Indra: «Haremos lo que desees». Acompañado por ellos, Indra venció a los Daityas y Dānavas.
5.49.14
नर इन्द्रस्य संग्रामे हत्वा शत्रून्परन्तपः ।
पौलोमान्कालखञ्जांश्च सहस्राणि शतानि च ॥ ५.४९.१४ ॥
En la batalla por Indra, Nara, abrasador de enemigos, mató a los Paulomas y a los Kālakhañjas, miles y cientos de ellos.
5.49.15
एष भ्रान्ते रथे तिष्ठन्भल्लेनापाहरच्छिरः ।
जम्भस्य ग्रसमानस्य तदा ह्यर्जुन आहवे ॥ ५.४९.१५ ॥
De pie en el carro que giraba, le cortó la cabeza a Jambha con una flecha bhalla mientras este lo estaba devorando; así lo hizo Arjuna en la batalla.
5.49.16
एष पारे समुद्रस्य हिरण्यपुरमारुजत् ।
हत्वा षष्टिं सहस्राणि निवातकवचान्रणे ॥ ५.४९.१६ ॥
Penetró en la ciudad dorada de Hiraṇyapura, más allá del océano, y en la batalla mató a sesenta mil Nivātakavachas.
5.49.17
एष देवान्सहेन्द्रेण जित्वा परपुरञ्जयः ।
अतर्पयन्महाबाहुरर्जुनो जातवेदसम् ॥ ५.४९.१७ ॥
Este conquistador de ciudades enemigas, Arjuna de brazos poderosos, tras vencer a los dioses junto con Indra, satisfizo a Jātavedas (Agni).
5.49.18
नारायणस्तथैवात्र भूयसोऽन्याञ्जघान ह ।
एवमेतौ महावीर्यौ तौ पश्यत समागतौ ॥ ५.४९.१८ ॥
Nārāyaṇa de igual modo mató aquí a muchos otros. Así pues, estos dos son de gran poder; contemplad a los dos que se han reunido aquí.
5.49.19
वासुदेवार्जुनौ वीरौ समवेतौ महारथौ ।
नरनारायणौ देवौ पूर्वदेवाविति श्रुतिः ॥ ५.४९.१९ ॥
Vāsudeva y Arjuna, los dos héroes, grandes guerreros de carro, se han reunido. Nara y Nārāyaṇa, los dos dioses, los dioses primordiales, así dice la tradición revelada.
5.49.20
अजेयौ मानुषे लोके सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
एष नारायणः कृष्णः फाल्गुनश्च नरः स्मृतः।
नारायणो नरश्चैव सत्त्वमेकं द्विधा कृतम् ॥ ५.४९.२० ॥
En el mundo de los hombres, estos dos no pueden ser vencidos, ni siquiera por dioses y demonios junto con Indra. Este es Nārāyaṇa, Kṛṣṇa, y Phālguna es recordado como Nara. Nārāyaṇa y Nara son en verdad una sola esencia, hecha dos.
5.49.21
एतौ हि कर्मणा लोकानश्रुवातेऽक्षयान्ध्रुवान् ।
तत्रतत्रैव जायेते युद्धकाले पुनःपुनः ॥ ५.४९.२१ ॥
Estos dos, por sus obras, alcanzan mundos imperecederos y duraderos. En el tiempo de la batalla nacen una y otra vez, aquí y allá.
5.49.22
तस्मात्कर्मैव कर्तव्यमिति होवाच नारदः ।
एतद्धि सर्वमाचष्ट वृष्णिचक्रस्य वेदवित् ॥ ५.४९.२२ ॥
Por tanto, hay que cumplir con la acción, así dijo Nārada. Él, conocedor de los Vedas, declaró todo esto a la estirpe de los Vṛṣṇi.
5.49.23
शङ्खचक्रगदाहस्तं यदा द्रक्ष्यसि केशवम् ।
पर्याददानं चास्त्राणि भीमधन्वानमर्जुनम् ॥ ५.४९.२३ ॥
Cuando veas a Keśava con la concha, el disco y la maza en la mano, y a Arjuna, el terrible arquero, tomando sus armas,
5.49.24
सनातनौ महात्मानौ कृष्णावेकरथे स्थितौ ।
दुर्योधन तदा तात स्मर्तासि वचनं मम ॥ ५.४९.२४ ॥
Los dos Kṛṣṇas, eternos y magnánimos, están de pie en un solo carro. Entonces, querido Duryodhana, recordarás mis palabras.
5.49.25
नोचेदयमभावः स्यात्कुरूणां प्रत्युपस्थितः ।
अर्थाच्च तात धर्माच्च तव बुद्धिरुपप्लुता ॥ ५.४९.२५ ॥
De lo contrario, esta destrucción caerá sobre los Kurus. Querido hijo, tu intelecto se ha nublado, tanto respecto a la riqueza como al dharma.
5.49.26
न चेद्ग्रहीष्यसे वाक्यं श्रोतामि सुबहून्हतान् ।
तवैव हि मतं सर्वे कुरवः पर्युपासते ॥ ५.४९.२६ ॥
Si no aceptas mis palabras, oiré de muchos muertos. Todos los Kurus esperan únicamente tu parecer.
5.49.27
त्रयाणामेव च मतं तत्त्वमेकोऽनुमन्यसे ।
रामेण चैव शप्तस्य कर्णस्य भरतर्षभ ॥ ५.४९.२७ ॥
Tú solo asientes al parecer de los tres. Y, oh toro de los Bharatas, tú también solo asientes al parecer de Karṇa, maldito por Rāma.
5.49.28
दुर्जातेः सूतपुत्रस्य शकुनेः सौबलस्य च ।
तथा क्षुद्रस्य पापस्य भ्रातुर्दुःशासनस्य च ॥ ५.४९.२८ ॥
El parecer del hijo del cochero de baja cuna, de Śakuni hijo de Subala, y asimismo del vil y malvado hermano Duḥśāsana.
5.49.29
नैवमायुष्मता वाच्यं यन्मामात्थ पितामह ।
क्षत्रधर्मे स्थितो ह्यस्मि स्वधर्मादनपेयिवान् ॥ ५.४९.२९ ॥
Abuelo, no deberíais hablarme así como lo hacéis, vos que sois longevo. Permanezco firme en el deber del guerrero; no me he apartado de mi propio dharma.
5.49.30
किञ्चान्यन्मयि दुर्वृत्तं येन मां परिगर्हसे ।
न हि मे वृजिनं किञ्चिद्धार्तराष्ट्रा विदुः क्वचित् ॥ ५.४९.३० ॥
¿Hay en mí alguna otra mala conducta por la que me reprochas así? Los hijos de Dhṛtarāṣṭra nunca han conocido falta alguna mía.
5.49.31
नाचरं वृजिनं किञ्चिद्धार्तराष्ट्रस्य नित्यशः ।
अहं हि पाण्डवान्सर्वान्हनिष्यामि रणे स्थितान् ॥ ५.४९.३१ ॥
Nunca he cometido ninguna falta contra el hijo de Dhṛtarāṣṭra. Mataré sin duda a todos los Pāṇḍavas que se alcen en la batalla.
5.49.32
प्राग्विरुद्धैः शमं सद्भिः कथं वा क्रियते पुनः ।
राज्ञो हि धृतराष्ट्रस्य सर्वं कार्यं प्रियं मया।
तथा दुर्योधनस्यापि स हि राज्ये समाहितः ॥ ५.४९.३२ ॥
¿Cómo podrían los hombres buenos volver a hacer la paz con quienes antes se les opusieron? Toda acción del rey Dhṛtarāṣṭra me es querida, y lo mismo la de Duryodhana; él está firmemente establecido en el reino.
5.49.33
कर्णस्य तु वचः श्रुत्वा भीष्मः शान्तनवः पुनः ।
धृतराष्ट्रं महाराजमाभाष्येदं वचोऽब्रवीत् ॥ ५.४९.३३ ॥
Habiendo oído las palabras de Karṇa, Bhīṣma, hijo de Śantanu, volvió a dirigirse al gran rey Dhṛtarāṣṭra y dijo estas palabras.
5.49.34
यदयं कत्थते नित्यं हन्ताहं पाण्डवानिति ।
नायं कलापि संपूर्णा पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ५.४९.३४ ॥
Este hombre que siempre alardea: «Mataré a los Pāṇḍava», no equivale ni a una dieciseisava parte completa de los magnánimos Pāṇḍava.
5.49.35
अनयो योयमागन्ता पुत्राणां ते दुरात्मनाम् ।
तदस्य कर्म जानीहि सूतपुत्रस्य दुर्मतेः ॥ ५.४९.३५ ॥
La desgracia que se acerca sobre tus hijos de mal corazón proviene de esto; sabe, pues, la acción de este hijo del auriga de mente errada.
5.49.36
एतमाश्रित्य पुत्रस्ते मन्दबुद्धिः सुयोधनः ।
अवामन्यत तान्वीरान्देवपुत्रानरिन्दमान् ॥ ५.४९.३६ ॥
Confiado en este hombre, tu hijo de mente obtusa Suyodhana despreció a aquellos héroes, hijos de dioses, domadores de enemigos.
5.49.37
किञ्चाप्येतेन तत्कर्म कृतपूर्वं सुदुष्करम् ।
तैर्यथा पाण्डवैः सर्वैरेकैकेन कृतं पुरा ॥ ५.४९.३७ ॥
Aunque él haya realizado esa hazaña muy difícil, antes fue realizada por cada uno de aquellos Pāṇḍavas.
5.49.38
दृष्ट्वा विराटनगरे भ्रातरं निहतं प्रियम् ।
धनञ्जयेन विक्रम्य किमनेन तदा कृतम् ॥ ५.४९.३८ ॥
Al ver a su querido hermano muerto en la ciudad de Virāṭa a manos de Dhanañjaya, que combatió valientemente, ¿qué hizo él entonces?
5.49.39
सर्वे ह्यस्त्रिविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः ।
अपि सर्वामरैश्वर्यं त्यजेयुर्न पुनर्जयम् ॥ ५.४९.३९ ॥
Todos ellos son expertos en armas y héroes, todos han alcanzado gran renombre; podrían renunciar incluso al señorío de todos los dioses, pero no renunciarían de nuevo a la victoria.
5.49.40
सहितान्हि कुरून्सर्वानभियातो धनञ्जयः ।
प्रमथ्य चाच्छिनद्वासः किमयं प्रोषितस्तदा ॥ ५.४९.४० ॥
Dhanañjaya atacó a todos los Kuru reunidos, los derrotó y hasta les arrebató sus vestiduras; ¿dónde estaba entonces este ausente?
5.49.41
गन्धर्वैर्घोषयात्रायां ह्रियते यत्सुतस्तव ।
क्व तदा सूतपुत्रोऽभूद्य इदानीं वृषायते ॥ ५.४९.४१ ॥
Cuando tu hijo era llevado por los Gandharvas durante la expedición de los establos, ¿dónde estaba entonces aquel hijo del auriga que ahora ruge como un toro?
5.49.42
ननु तत्रापि भीमेन पार्थेन च महात्मना ।
यमाभ्यामेव संगम्य गन्धर्वास्ते पराजिताः ॥ ५.४९.४२ ॥
Ciertamente también allí Bhīma y el magnánimo Pārtha, uniéndose a los dos Yama, derrotaron a aquellos Gandharva, ¿no es así?
5.49.43
एतान्यस्य मृषोक्तानि बहूनि भरतर्षभ ।
विकत्थनस्य भद्रं ते सदा धर्मार्थलोपिनः ॥ ५.४९.४३ ॥
Estas muchas palabras suyas son falsas, oh toro de los Bharatas. Que la bendición sea con el fanfarrón, que siempre destruye el dharma y la riqueza.
5.49.44
भीष्मस्य तु वचः श्रुत्वा भारद्वाजो महामताः ।
धृतराष्ट्रमुवाचेदं राजमध्येऽभिपूजयन् ॥ ५.४९.४४ ॥
Habiendo oído las palabras de Bhīṣma, el de gran mente, hijo de Bharadvāja (Droṇa), honrándolas en medio de los reyes, dijo esto a Dhṛtarāṣṭra.
5.49.45
यदाह भरतश्रेष्ठो भीष्मस्तत्क्रियतां नृप ।
न काममवलिप्तानां वचनं कर्तुमर्हसि ॥ ५.४९.४५ ॥
Lo que dijo Bhīṣma, el mejor de los Bharatas, eso debe hacerse, oh rey. No te corresponde cumplir las palabras de los arrogantes según su deseo.
5.49.46
पुरा युद्धात्साधु मन्ये पाण्डवैः सह सङ्गतम् ।
यद्वाक्यमर्जुनेनोक्तं सञ्जयेन निवेदितम् ॥ ५.४९.४६ ॥
Antes de la guerra, creo que la reconciliación con los Pāṇḍavas es buena: la palabra que dijo Arjuna, transmitida por Sañjaya.
5.49.47
सर्वं तदभिजानामि करिष्यति च पाण्डवः ।
न ह्यस्य त्रिषु लोकेषु सदृशोऽस्ति धनुर्धरः ॥ ५.४९.४७ ॥
Yo sé todo eso, y el Pāṇḍava lo hará. No hay arquero igual a él en los tres mundos.
5.49.48
अनादृत्य तु तद्वाक्यमर्थवद्द्रोणभीष्मयोः ।
ततः स सञ्जयं राजा पर्यपृच्छत पाण्डवान् ॥ ५.४९.४८ ॥
Desatendiendo aquellas sensatas palabras de Droṇa y Bhīṣma, el rey preguntó entonces a Sañjaya por los Pāṇḍavas.
5.49.49
तदैव कुरवः सर्वे निराशा जीवितेऽभवन् ।
भीष्मद्रोणौ यदा राजा न सम्यगनुभाषते ॥ ५.४९.४९ ॥
Entonces, en efecto, todos los Kuru perdieron la esperanza en la vida, cuando el rey no respondía debidamente a Bhīṣma y Droṇa.