ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.49.1
समवेतेषु सर्वेषु तेषु राजसु भारत ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ५.४९.१ ॥
ହେ ଭରତ, ସମବେତ ସେହି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
5.49.2
बृहस्पतिश्चोशना च ब्रह्माणं पर्युपस्थितौ ।
मरुतश्च सहेन्द्रेण वसवश्चाग्रिना सह ॥ ५.४९.२ ॥
ବୃହସ୍ପତି ଓ ଉଶନା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମରୁତ୍ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ ବସୁଗଣ।
5.49.3
आदित्याश्चैव साध्याश्च ये च सप्तर्पयो दिवि ।
विश्वावसुश्च गन्धर्वः शुभाश्चाप्सरसां गणाः ॥ ५.४९.३ ॥
ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ସାଧ୍ୟମାନେ, ସ୍ୱର୍ଗର ସପ୍ତର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ବିଶ୍ୱାବସୁ ଓ ଶୁଭ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗଣ।
5.49.4
नमस्कृत्योपजग्मुस्ते लोकवृद्धं पितामहम् ।
परिवार्य च विश्वेशं पर्यासत दिवौकसः ॥ ५.४९.४ ॥
ନମସ୍କାର କରି ସେମାନେ ଲୋକବୃଦ୍ଧ ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ; ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଘେରି ଦେବତାମାନେ ବସିଲେ।
5.49.5
तेषां मनश्च तेजश्चाप्याददानाविवौजसा ।
पूर्वदेवौ व्यतिक्रान्तौ नरनारायणावृषी ॥ ५.४९.५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମନ ଓ ତେଜକୁ ନିଜ ଓଜରେ ଯେମିତି ହରଣ କରି, ପୂର୍ବଦେବ ନର-ନାରାୟଣ ଋଷିଦ୍ୱୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯାଇଥିଲେ।
5.49.6
बृहस्पतिस्तु पप्रच्छ ब्रह्माणं काविमाविति ।
भवन्तं नोपतिष्ठेते तौ नः शंस पितामह ॥ ५.४९.६ ॥
ସେତେବେଳେ ବୃହସ୍ପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ଦୁଇଜଣ କିଏ, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି ନାହିଁ? ହେ ପିତାମହ, ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।"
5.49.7
यावेतौ पृथिवीं द्यां च भासयन्तौ तपस्विनौ ।
ज्वलन्तौ रोचमानौ च व्याप्यातीतौ महाबलौ ॥ ५.४९.७ ॥
ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ଏହି ଦୁଇ ତପସ୍ୱୀ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସବୁଥିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ପର, ମହାବଳଶାଳୀ।
5.49.8
नरनारायणावेतौ लोकाल्लोकं समास्थितौ ।
ऊर्जितौ स्वेन तपसा महासत्वपराक्रमौ ॥ ५.४९.८ ॥
ନର ଓ ନାରାୟଣ ଏହି ଦୁଇ ଜଣେ ଗୋଟିଏ ଲୋକରୁ ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ଗତି କରନ୍ତି, ନିଜ ତପସ୍ୟାରେ ବଳବାନ, ମହାସତ୍ତ୍ୱ ଓ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ।
5.49.9
एतौ हि कर्मणा लोकं नन्दयामासतुर्ध्रुवम् ।
द्विधाभूतौ महाप्राज्ञौ विद्धि ब्रह्मन्परन्तपौ ।
असुराणां विनाशाय देवगन्धर्वपूजितौ ॥ ५.४९.९ ॥
ଏହି ଦୁଇ ଜଣ ନିଜ କର୍ମରେ ନିଶ୍ଚିତଭାବେ ଲୋକକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଛନ୍ତି। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଜାଣ ଯେ ଏମାନେ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ଶତ୍ରୁତାପକ, ଅସୁରଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଦେବ-ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
5.49.10
जगाम शक्रस्तच्छ्रत्वा यत्र तौ तेपतुस्तपः ।
सार्धं देवगणैः सर्वैर्बृहस्पतिपुरोगमैः ॥ ५.४९.१० ॥
ଏହା ଶୁଣି ଶକ୍ର ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଦୁଇ ଜଣ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହିତ।
5.49.11
तदा देवासुरे युद्धे भये जाते दिवौकसाम् ।
अयाचत महात्मानौ नरनारायणौ वरम् ॥ ५.४९.११ ॥
ତେବେ ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ବର ମାଗିଲେ।
5.49.12
तावब्रूतां वृणीष्वेति तदा भरतसत्तम ।
अथैतावब्रवीच्छकः साह्यं नः क्रियतामिति ॥ ५.४९.१२ ॥
ତେବେ ସେମାନେ ଦୁଇ ଜଣ କହିଲେ, 'ବର ମାଗ।' ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ଶକ୍ର ଏମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରାଯାଉ।'
5.49.13
ततस्तौ शक्रमब्रूतां करिष्यावो यदिच्छसि ।
ताभ्यां च सहितः शक्रो विजिग्ये दैत्यदानवान् ॥ ५.४९.१३ ॥
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆପଣ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଆମେ ତାହା କରିବୁ।' ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜିଣିଲେ।
5.49.14
नर इन्द्रस्य संग्रामे हत्वा शत्रून्परन्तपः ।
पौलोमान्कालखञ्जांश्च सहस्राणि शतानि च ॥ ५.४९.१४ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସନ୍ତାପ ଦେଉଥିବା ନର ପୌଲୋମ ଓ କାଳଖଞ୍ଜମାନଙ୍କୁ, ହଜାର ଓ ଶହ ଶହ ଜଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
5.49.15
एष भ्रान्ते रथे तिष्ठन्भल्लेनापाहरच्छिरः ।
जम्भस्य ग्रसमानस्य तदा ह्यर्जुन आहवे ॥ ५.४९.१५ ॥
ଘୂରୁଥିବା ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ ଏ ଭଲ୍ଲ ଦ୍ୱାରା ଜମ୍ଭର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଲେ; ସେ ଗିଳୁଥିବାବେଳେ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହା କଲେ।
5.49.16
एष पारे समुद्रस्य हिरण्यपुरमारुजत् ।
हत्वा षष्टिं सहस्राणि निवातकवचान्रणे ॥ ५.४९.१६ ॥
ଏ ସମୁଦ୍ର ପାରରେ ହିରଣ୍ୟପୁରକୁ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଷାଠିଏ ହଜାର ନିବାତକବଚଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
5.49.17
एष देवान्सहेन्द्रेण जित्वा परपुरञ्जयः ।
अतर्पयन्महाबाहुरर्जुनो जातवेदसम् ॥ ५.४९.१७ ॥
ଶତ୍ରୁନଗର ଜିଣୁଥିବା ଏ ମହାବାହୁ ଅର୍ଜୁନ ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଜିଣି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ।
5.49.18
नारायणस्तथैवात्र भूयसोऽन्याञ्जघान ह ।
एवमेतौ महावीर्यौ तौ पश्यत समागतौ ॥ ५.४९.१८ ॥
ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ସେପରି ଅନେକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଏହିପରି ଏ ଦୁହେଁ ମହାପରାକ୍ରମୀ; ଏଠାରେ ମିଳିତ ହୋଇଥିବା ସେହି ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଦେଖ।
5.49.19
वासुदेवार्जुनौ वीरौ समवेतौ महारथौ ।
नरनारायणौ देवौ पूर्वदेवाविति श्रुतिः ॥ ५.४९.१९ ॥
ବାସୁଦେବ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ଏକତ୍ର ମିଳିତ ଦୁଇ ବୀର ମହାରଥୀ। ନର ଓ ନାରାୟଣ, ଆଦି ଦେବତା ଦୁଇଜଣ—ଶ୍ରୁତିରେ ଏହା ଶୁଣାଯାଏ।
5.49.20
अजेयौ मानुषे लोके सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
एष नारायणः कृष्णः फाल्गुनश्च नरः स्मृतः।
नारायणो नरश्चैव सत्त्वमेकं द्विधा कृतम् ॥ ५.४९.२० ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଜିଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଇନି ନାରାୟଣ କୃଷ୍ଣ; ଫାଲ୍ଗୁନ ଅର୍ଜୁନ ନରରୂପେ ସ୍ମୃତ। ନାରାୟଣ ଓ ନର ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ସତ୍ତ୍ୱ, ଦୁଇ ରୂପରେ କରାଯାଇଛି।
5.49.21
एतौ हि कर्मणा लोकानश्रुवातेऽक्षयान्ध्रुवान् ।
तत्रतत्रैव जायेते युद्धकाले पुनःपुनः ॥ ५.४९.२१ ॥
ଏହି ଦୁଇଜଣ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷୟ, ସ୍ଥିର ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧକାଳରେ ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ଏଠି ସେଠି ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।
5.49.22
तस्मात्कर्मैव कर्तव्यमिति होवाच नारदः ।
एतद्धि सर्वमाचष्ट वृष्णिचक्रस्य वेदवित् ॥ ५.४९.२२ ॥
ତେଣୁ କର୍ମ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ନାରଦ କହିଲେ। ବେଦଜ୍ଞ ସେ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶକୁ ଏ ସବୁ କହିଲେ।
5.49.23
शङ्खचक्रगदाहस्तं यदा द्रक्ष्यसि केशवम् ।
पर्याददानं चास्त्राणि भीमधन्वानमर्जुनम् ॥ ५.४९.२३ ॥
ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ହାତରେ ଧରିଥିବା କେଶବଙ୍କୁ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଧନୁର୍ଧର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦେଖିବ,
5.49.24
सनातनौ महात्मानौ कृष्णावेकरथे स्थितौ ।
दुर्योधन तदा तात स्मर्तासि वचनं मम ॥ ५.४९.२४ ॥
ସନାତନ, ମହାତ୍ମା ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ ଏକ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି। ହେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋ ବାକ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିବ।
5.49.25
नोचेदयमभावः स्यात्कुरूणां प्रत्युपस्थितः ।
अर्थाच्च तात धर्माच्च तव बुद्धिरुपप्लुता ॥ ५.४९.२५ ॥
ନୋହିଲେ କୁରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ବିନାଶ ଆସିବ। ହେ ତାତ, ଅର୍ଥ ଓ ଧର୍ମ ଉଭୟରୁ ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ବିକୃତ ହୋଇଯାଇଛି।
5.49.26
न चेद्ग्रहीष्यसे वाक्यं श्रोतामि सुबहून्हतान् ।
तवैव हि मतं सर्वे कुरवः पर्युपासते ॥ ५.४९.२६ ॥
ତୁମେ ଯଦି ମୋ କଥା ଗ୍ରହଣ ନ କର, ତେବେ ବହୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ହତ ହେବାର ଖବର ମୋତେ ଶୁଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସମସ୍ତ କୁରୁ ତୁମ ମତକୁ ହିଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ବସିଛନ୍ତି।
5.49.27
त्रयाणामेव च मतं तत्त्वमेकोऽनुमन्यसे ।
रामेण चैव शप्तस्य कर्णस्य भरतर्षभ ॥ ५.४९.२७ ॥
ତିନିଜଣଙ୍କ ମତକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏକା ହିଁ ମାନୁଛ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମତକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ ମାନୁଛ।
5.49.28
दुर्जातेः सूतपुत्रस्य शकुनेः सौबलस्य च ।
तथा क्षुद्रस्य पापस्य भ्रातुर्दुःशासनस्य च ॥ ५.४९.२८ ॥
ହୀନ ଜନ୍ମର ସୂତପୁତ୍ର, ସୌବଳ ଶକୁନି, ଏବଂ ସେହିପରି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ପାପୀ ଭାଇ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ମତକୁ ମଧ୍ୟ।
5.49.29
नैवमायुष्मता वाच्यं यन्मामात्थ पितामह ।
क्षत्रधर्मे स्थितो ह्यस्मि स्वधर्मादनपेयिवान् ॥ ५.४९.२९ ॥
ହେ ପିତାମହ, ଆପଣ ମୋତେ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଆପଣଙ୍କର ଏପରି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ଅଛି, ସ୍ୱଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇନାହିଁ।
5.49.30
किञ्चान्यन्मयि दुर्वृत्तं येन मां परिगर्हसे ।
न हि मे वृजिनं किञ्चिद्धार्तराष्ट्रा विदुः क्वचित् ॥ ५.४९.३० ॥
ମୋ ଭିତରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦୁରାଚରଣ ଅଛି କି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରୁଛନ୍ତି? ମୋ ଭିତରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଅଛି ବୋଲି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ କେବେ ଜାଣି ନାହାନ୍ତି।
5.49.31
नाचरं वृजिनं किञ्चिद्धार्तराष्ट्रस्य नित्यशः ।
अहं हि पाण्डवान्सर्वान्हनिष्यामि रणे स्थितान् ॥ ५.४९.३१ ॥
ମୁଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ପ୍ରତି କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହିଁ। ରଣରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଧ କରିବି।
5.49.32
प्राग्विरुद्धैः शमं सद्भिः कथं वा क्रियते पुनः ।
राज्ञो हि धृतराष्ट्रस्य सर्वं कार्यं प्रियं मया।
तथा दुर्योधनस्यापि स हि राज्ये समाहितः ॥ ५.४९.३२ ॥
ପୂର୍ବରୁ ବିରୋଧ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହ ସଜ୍ଜନମାନେ କିପରି ପୁନର୍ବାର ଶାନ୍ତି କରିବେ? ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ; ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେପରି। ସେ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ।
5.49.33
कर्णस्य तु वचः श्रुत्वा भीष्मः शान्तनवः पुनः ।
धृतराष्ट्रं महाराजमाभाष्येदं वचोऽब्रवीत् ॥ ५.४९.३३ ॥
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ପୁନର୍ବାର ମହାରାଜ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
5.49.34
यदयं कत्थते नित्यं हन्ताहं पाण्डवानिति ।
नायं कलापि संपूर्णा पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ५.४९.३४ ॥
'ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବି' ବୋଲି ଏ ସର୍ବଦା ଦର୍ପ କରେ; ଏ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଟିଏ କଳାର ସମାନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
5.49.35
अनयो योयमागन्ता पुत्राणां ते दुरात्मनाम् ।
तदस्य कर्म जानीहि सूतपुत्रस्य दुर्मतेः ॥ ५.४९.३५ ॥
ତୁମ ଦୁରାତ୍ମା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସିବାକୁ ଥିବା ଏହି ଅନର୍ଥ ଯାହାଠାରୁ ଆସିବ, ତାହାର କାରଣ ଏହି; ତେଣୁ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କର ଏହି କର୍ମକୁ ଜାଣ।
5.49.36
एतमाश्रित्य पुत्रस्ते मन्दबुद्धिः सुयोधनः ।
अवामन्यत तान्वीरान्देवपुत्रानरिन्दमान् ॥ ५.४९.३६ ॥
ଏହାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ପୁତ୍ର ସୁଯୋଧନ ସେହି ବୀର, ଦେବପୁତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁଦମନ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଅବମାନନା କଲା।
5.49.37
किञ्चाप्येतेन तत्कर्म कृतपूर्वं सुदुष्करम् ।
तैर्यथा पाण्डवैः सर्वैरेकैकेन कृतं पुरा ॥ ५.४९.३७ ॥
ଏ ସେହି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବରୁ ସେହି ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ତାହା କରିଥିଲେ।
5.49.38
दृष्ट्वा विराटनगरे भ्रातरं निहतं प्रियम् ।
धनञ्जयेन विक्रम्य किमनेन तदा कृतम् ॥ ५.४९.३८ ॥
ବିରାଟ ନଗରରେ ଧନଞ୍ଜୟ ପରାକ୍ରମରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ନିହତ ହେବାର ଦେଖି, ସେତେବେଳେ ଏ କ'ଣ କଲା?
5.49.39
सर्वे ह्यस्त्रिविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः ।
अपि सर्वामरैश्वर्यं त्यजेयुर्न पुनर्जयम् ॥ ५.४९.३९ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଜାଣିଥିବା ଶୂରବୀର, ସମସ୍ତେ ମହାଯଶ ପାଇଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଜୟ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ।
5.49.40
सहितान्हि कुरून्सर्वानभियातो धनञ्जयः ।
प्रमथ्य चाच्छिनद्वासः किमयं प्रोषितस्तदा ॥ ५.४९.४० ॥
ଧନଞ୍ଜୟ ଏକାଠି ଥିବା ସମସ୍ତ କୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ସେମାନଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ହରଣ କଲେ; ସେତେବେଳେ ଏ କେଉଁଠି ଦୂରରେ ଥିଲା?
5.49.41
गन्धर्वैर्घोषयात्रायां ह्रियते यत्सुतस्तव ।
क्व तदा सूतपुत्रोऽभूद्य इदानीं वृषायते ॥ ५.४९.४१ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଘୋଷଯାତ୍ରାରେ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନେଉଥିବା ସମୟରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ବୃଷଭ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସେ ସୂତପୁତ୍ର କେଉଁଠି ଥିଲା?
5.49.42
ननु तत्रापि भीमेन पार्थेन च महात्मना ।
यमाभ्यामेव संगम्य गन्धर्वास्ते पराजिताः ॥ ५.४९.४२ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ କ'ଣ ଭୀମ ଓ ମହାତ୍ମା ପାର୍ଥ, ଦୁଇ ଯମଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ସେହି ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିନଥିଲେ?
5.49.43
एतान्यस्य मृषोक्तानि बहूनि भरतर्षभ ।
विकत्थनस्य भद्रं ते सदा धर्मार्थलोपिनः ॥ ५.४९.४३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ଏହି ବହୁତ ବାକ୍ୟ ମିଥ୍ୟା। ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ସେ ସର୍ବଦା ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ଲୋପକାରୀ।
5.49.44
भीष्मस्य तु वचः श्रुत्वा भारद्वाजो महामताः ।
धृतराष्ट्रमुवाचेदं राजमध्येऽभिपूजयन् ॥ ५.४९.४४ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମହାମତି ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ) ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ଦେଖାଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
5.49.45
यदाह भरतश्रेष्ठो भीष्मस्तत्क्रियतां नृप ।
न काममवलिप्तानां वचनं कर्तुमर्हसि ॥ ५.४९.४५ ॥
ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ହେ ନୃପ, ତାହା ହିଁ କରାଯାଉ। ଅହଂକାରୀମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ବାକ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.49.46
पुरा युद्धात्साधु मन्ये पाण्डवैः सह सङ्गतम् ।
यद्वाक्यमर्जुनेनोक्तं सञ्जयेन निवेदितम् ॥ ५.४९.४६ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ସନ୍ଧି କରିବା ଭଲ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି; ଅର୍ଜୁନଙ୍କ କଥିତ ବାକ୍ୟ ସଞ୍ଜୟ ଜଣାଇଥିଲେ।
5.49.47
सर्वं तदभिजानामि करिष्यति च पाण्डवः ।
न ह्यस्य त्रिषु लोकेषु सदृशोऽस्ति धनुर्धरः ॥ ५.४९.४७ ॥
ସେ ସବୁ ମୁଁ ଜାଣେ; ପାଣ୍ଡବ ତାହା କରିବେ। ତ୍ରିଲୋକରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଧନୁର୍ଦ୍ଧର ନାହିଁ।
5.49.48
अनादृत्य तु तद्वाक्यमर्थवद्द्रोणभीष्मयोः ।
ततः स सञ्जयं राजा पर्यपृच्छत पाण्डवान् ॥ ५.४९.४८ ॥
ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରି ରାଜା ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
5.49.49
तदैव कुरवः सर्वे निराशा जीवितेऽभवन् ।
भीष्मद्रोणौ यदा राजा न सम्यगनुभाषते ॥ ५.४९.४९ ॥
ରାଜା ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସହ ଠିକ୍ ଭାବେ କଥା ନ ହେବା ବେଳେ ହିଁ ସମସ୍ତ କୌରବ ଜୀବନରେ ନିରାଶ ହେଲେ।