มหาภารตะ · อัธยายะ 5.49

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

5.49.1

समवेतेषु सर्वेषु तेषु राजसु भारत ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ५.४९.१ ॥

โอ ภารตะ ในหมู่กษัตริย์ทั้งปวงที่มาประชุมกัน ภีษมะ บุตรของศานตนุ ได้กล่าวถ้อยคำนี้แก่ทุรโยธน์

5.49.2

बृहस्पतिश्चोशना च ब्रह्माणं पर्युपस्थितौ ।
मरुतश्च सहेन्द्रेण वसवश्चाग्रिना सह ॥ ५.४९.२ ॥

พฤหัสปติและอุศนัส เข้าเฝ้าพระพรหม มรุตทั้งหลายพร้อมด้วยพระอินทร์ และวสุทั้งหลายพร้อมด้วยพระอัคนี

5.49.3

आदित्याश्चैव साध्याश्च ये च सप्तर्पयो दिवि ।
विश्वावसुश्च गन्धर्वः शुभाश्चाप्सरसां गणाः ॥ ५.४९.३ ॥

อาทิตย์ทั้งหลาย สาธยะทั้งหลาย ฤๅษีเจ็ดองค์ผู้อยู่บนสวรรค์ คนธรรพ์วิศวาวสุ และหมู่อัปสรผู้เป็นมงคล

5.49.4

नमस्कृत्योपजग्मुस्ते लोकवृद्धं पितामहम् ।
परिवार्य च विश्वेशं पर्यासत दिवौकसः ॥ ५.४९.४ ॥

เทพเหล่านั้นถวายความนอบน้อม แล้วเข้าไปหาปิตามหะผู้เป็นผู้อาวุโสของโลกทั้งหลาย และล้อมรอบพระผู้เป็นใหญ่แห่งจักรวาล เหล่าเทพผู้อยู่บนสวรรค์จึงนั่งลง

5.49.5

तेषां मनश्च तेजश्चाप्याददानाविवौजसा ।
पूर्वदेवौ व्यतिक्रान्तौ नरनारायणावृषी ॥ ५.४९.५ ॥

ประหนึ่งว่าทรงดึงเอาใจและรัศมีของเทพเหล่านั้นไปด้วยพลังของพระองค์ เทพองค์ก่อนคือฤๅษีนระและนารายณ์ได้ล่วงลับไปแล้ว

5.49.6

बृहस्पतिस्तु पप्रच्छ ब्रह्माणं काविमाविति ।
भवन्तं नोपतिष्ठेते तौ नः शंस पितामह ॥ ५.४९.६ ॥

ครั้งนั้น พฤหัสปติได้ทูลถามพระพรหมว่า "สองพระองค์นี้คือใคร ที่ไม่มาเข้าเฝ้าพระองค์ ขอพระองค์ตรัสบอกแก่พวกข้าพระองค์เถิด โอ ปิตามหะ"

5.49.7

यावेतौ पृथिवीं द्यां च भासयन्तौ तपस्विनौ ।
ज्वलन्तौ रोचमानौ च व्याप्यातीतौ महाबलौ ॥ ५.४९.७ ॥

ดาบสทั้งสองนี้ ซึ่งส่องสว่างแผ่นดินและฟ้า รุ่งโรจน์และสุกใส แผ่ไปทั่วและล่วงพ้นสิ่งทั้งปวง เป็นผู้มีกำลังมหาศาล

5.49.8

नरनारायणावेतौ लोकाल्लोकं समास्थितौ ।
ऊर्जितौ स्वेन तपसा महासत्वपराक्रमौ ॥ ५.४९.८ ॥

นระและนารายณ์ทั้งสองนี้ เคลื่อนย้ายจากโลกหนึ่งไปยังอีกโลกหนึ่ง มีกำลังขึ้นด้วยตบะของตน มีความกล้าหาญและความแกล้วกล้ามาก

5.49.9

एतौ हि कर्मणा लोकं नन्दयामासतुर्ध्रुवम् ।
द्विधाभूतौ महाप्राज्ञौ विद्धि ब्रह्मन्परन्तपौ ।
असुराणां विनाशाय देवगन्धर्वपूजितौ ॥ ५.४९.९ ॥

ทั้งสองนี้ได้ทำให้โลกยินดีโดยแน่นอนด้วยการกระทำของตน โอ พราหมณ์ ขอทรงทราบว่า ทั้งสองผู้แบ่งเป็นสองส่วน เป็นฤๅษีผู้มีปัญญายิ่งและเป็นผู้ทำลายศัตรู ได้รับการบูชาจากเทพและคนธรรพ์เพื่อทำลายอสูรทั้งหลาย

5.49.10

जगाम शक्रस्तच्छ्रत्वा यत्र तौ तेपतुस्तपः ।
सार्धं देवगणैः सर्वैर्बृहस्पतिपुरोगमैः ॥ ५.४९.१० ॥

เมื่อได้ยินดังนั้น ศักระจึงเสด็จไปยังที่ที่ทั้งสองกำลังบำเพ็ญตบะ พร้อมด้วยหมู่เทพทั้งปวง มีพฤหัสปติเป็นผู้นำ

5.49.11

तदा देवासुरे युद्धे भये जाते दिवौकसाम् ।
अयाचत महात्मानौ नरनारायणौ वरम् ॥ ५.४९.११ ॥

ครั้งนั้น เมื่อเกิดความหวาดกลัวขึ้นแก่ชาวสวรรค์ในการรบระหว่างเทพกับอสูร เขาจึงขอพรจากนระและนารายณ์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่

5.49.12

तावब्रूतां वृणीष्वेति तदा भरतसत्तम ।
अथैतावब्रवीच्छकः साह्यं नः क्रियतामिति ॥ ५.४९.१२ ॥

ทั้งสองจึงตรัสว่า "จงเลือกพรเถิด" โอ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ ครั้งนั้นศักระจึงกล่าวแก่ทั้งสองว่า "ขอให้ท่านทั้งสองช่วยเหลือพวกเราด้วยเถิด"

5.49.13

ततस्तौ शक्रमब्रूतां करिष्यावो यदिच्छसि ।
ताभ्यां च सहितः शक्रो विजिग्ये दैत्यदानवान् ॥ ५.४९.१३ ॥

ทั้งสองจึงกล่าวแก่พระอินทร์ว่า "พวกเราจะทำตามที่ท่านปรารถนา" พระอินทร์ร่วมกับทั้งสอง ได้ชนะพวกไทตยะและทานพทั้งหลาย

5.49.14

नर इन्द्रस्य संग्रामे हत्वा शत्रून्परन्तपः ।
पौलोमान्कालखञ्जांश्च सहस्राणि शतानि च ॥ ५.४९.१४ ॥

นระ ผู้ทำลายศัตรู ในสงครามเพื่อพระอินทร์ สังหารศัตรูได้แล้ว คือพวกเปาโลมะและกาลขัญชะ นับเป็นพัน ๆ และร้อย ๆ

5.49.15

एष भ्रान्ते रथे तिष्ठन्भल्लेनापाहरच्छिरः ।
जम्भस्य ग्रसमानस्य तदा ह्यर्जुन आहवे ॥ ५.४९.१५ ॥

ขณะยืนอยู่บนรถที่หมุนวน ท่านได้ตัดศีรษะของชัมภะด้วยลูกศรภัลละ ขณะที่ชัมภะกำลังจะกลืนกิน ท่านคืออรชุน ในการรบ

5.49.16

एष पारे समुद्रस्य हिरण्यपुरमारुजत् ।
हत्वा षष्टिं सहस्राणि निवातकवचान्रणे ॥ ५.४९.१६ ॥

ท่านบุกเข้าไปยังนครทองหิรัณยปุระที่อยู่ฝั่งตรงข้ามมหาสมุทร และในการรบสังหารนิวาตกวจะได้หกหมื่นตน

5.49.17

एष देवान्सहेन्द्रेण जित्वा परपुरञ्जयः ।
अतर्पयन्महाबाहुरर्जुनो जातवेदसम् ॥ ५.४९.१७ ॥

ผู้พิชิตเมืองของศัตรูคนนี้ คืออรชุนผู้มีแขนใหญ่ ได้เอาชนะเหล่าเทพร่วมกับพระอินทร์ แล้วทำให้พระอัคนีอิ่มเอิบ

5.49.18

नारायणस्तथैवात्र भूयसोऽन्याञ्जघान ह ।
एवमेतौ महावीर्यौ तौ पश्यत समागतौ ॥ ५.४९.१८ ॥

นารายณ์ก็ได้สังหารผู้อื่นอีกเป็นอันมากที่นี่เช่นกัน ทั้งสองนี้จึงมีอานุภาพยิ่งใหญ่ จงดูทั้งสองผู้มาประชุมกันที่นี่เถิด

5.49.19

वासुदेवार्जुनौ वीरौ समवेतौ महारथौ ।
नरनारायणौ देवौ पूर्वदेवाविति श्रुतिः ॥ ५.४९.१९ ॥

วาสุเทพและอรชุนสองวีรบุรุษ นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ ได้มาประชุมกัน นระและนารายณ์สองเทพ เทพองค์แรกทั้งสอง ดังที่คัมภีร์ศรุติกล่าวไว้

5.49.20

अजेयौ मानुषे लोके सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
एष नारायणः कृष्णः फाल्गुनश्च नरः स्मृतः।
नारायणो नरश्चैव सत्त्वमेकं द्विधा कृतम् ॥ ५.४९.२० ॥

ในโลกมนุษย์ สองพระองค์นี้ไม่มีผู้ใดเอาชนะได้ แม้แต่เทพและอสูรทั้งปวงพร้อมด้วยพระอินทร์ องค์นี้คือนารายณ์ คือกฤษณะ และฟัลคุนะเป็นที่รู้จักในนามนระ นารายณ์และนระนั้นแท้จริงเป็นสิ่งเดียวกัน ซึ่งแบ่งออกเป็นสอง

5.49.21

एतौ हि कर्मणा लोकानश्रुवातेऽक्षयान्ध्रुवान् ।
तत्रतत्रैव जायेते युद्धकाले पुनःपुनः ॥ ५.४९.२१ ॥

ผู้ทั้งสองนี้ด้วยกรรมของตน ย่อมได้โลกอันไม่เสื่อมและมั่นคง และในคราวการรบ ย่อมเกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า ในที่นั้นๆ

5.49.22

तस्मात्कर्मैव कर्तव्यमिति होवाच नारदः ।
एतद्धि सर्वमाचष्ट वृष्णिचक्रस्य वेदवित् ॥ ५.४९.२२ ॥

เพราะฉะนั้น ต้องกระทำกรรมเท่านั้น นารทะกล่าวไว้เช่นนั้น ท่านผู้รู้พระเวทได้กล่าวเรื่องทั้งหมดนี้แก่หมู่วฤษณิ

5.49.23

शङ्खचक्रगदाहस्तं यदा द्रक्ष्यसि केशवम् ।
पर्याददानं चास्त्राणि भीमधन्वानमर्जुनम् ॥ ५.४९.२३ ॥

เมื่อใดเจ้าจะได้เห็นพระเกศวะถือสังข์ จักร และคทาในมือ และอรชุนผู้ยิ่งใหญ่ผู้ถือธนูอันน่าพรั่นพรึง กำลังหยิบอาวุธทั้งหลาย

5.49.24

सनातनौ महात्मानौ कृष्णावेकरथे स्थितौ ।
दुर्योधन तदा तात स्मर्तासि वचनं मम ॥ ५.४९.२४ ॥

พระกฤษณะทั้งสององค์ผู้เป็นนิรันดร์และมีจิตใจยิ่งใหญ่ยืนอยู่บนรถคันเดียวกัน ดูก่อนทุรโยธน์ลูก เมื่อนั้นเจ้าจะระลึกถึงคำของข้า

5.49.25

नोचेदयमभावः स्यात्कुरूणां प्रत्युपस्थितः ।
अर्थाच्च तात धर्माच्च तव बुद्धिरुपप्लुता ॥ ५.४९.२५ ॥

มิฉะนั้น ความพินาศนี้จะเกิดขึ้นแก่ชาวกุรุ ดูก่อนลูกรัก ปัญญาของเจ้าถูกบดบังทั้งในเรื่องทรัพย์และเรื่องธรรม

5.49.26

न चेद्ग्रहीष्यसे वाक्यं श्रोतामि सुबहून्हतान् ।
तवैव हि मतं सर्वे कुरवः पर्युपासते ॥ ५.४९.२६ ॥

หากเจ้าไม่รับฟังคำของข้า ข้าจะได้ยินว่ามีผู้ถูกฆ่าไปมากมาย ชาวกุรุทั้งหมดรอฟังความเห็นของเจ้าเพียงผู้เดียว

5.49.27

त्रयाणामेव च मतं तत्त्वमेकोऽनुमन्यसे ।
रामेण चैव शप्तस्य कर्णस्य भरतर्षभ ॥ ५.४९.२७ ॥

เจ้าเพียงผู้เดียวเห็นด้วยกับความเห็นของทั้งสามคน และดูก่อนผู้เป็นเลิศแห่งภรตะ เจ้าก็เห็นด้วยกับความเห็นของกรรณะผู้ถูกพระรามสาปเพียงผู้เดียวเช่นกัน

5.49.28

दुर्जातेः सूतपुत्रस्य शकुनेः सौबलस्य च ।
तथा क्षुद्रस्य पापस्य भ्रातुर्दुःशासनस्य च ॥ ५.४९.२८ ॥

ความเห็นของบุตรแห่งสารถีผู้มีกำเนิดต่ำ ของศกุนีบุตรของสุพล และของน้องชายผู้ต่ำช้าและชั่วร้ายของเจ้า คือทุศศาสนะ ก็เช่นเดียวกัน

5.49.29

नैवमायुष्मता वाच्यं यन्मामात्थ पितामह ।
क्षत्रधर्मे स्थितो ह्यस्मि स्वधर्मादनपेयिवान् ॥ ५.४९.२९ ॥

ดูก่อนปู่ผู้มีอายุยืน ท่านไม่ควรกล่าวกับข้าเช่นนี้ดังที่ท่านได้กล่าวมา ข้ายืนหยัดอยู่ในหน้าที่ของกษัตริย์ และข้าไม่ได้เบี่ยงเบนจากธรรมของตน

5.49.30

किञ्चान्यन्मयि दुर्वृत्तं येन मां परिगर्हसे ।
न हि मे वृजिनं किञ्चिद्धार्तराष्ट्रा विदुः क्वचित् ॥ ५.४९.३० ॥

มีความชั่วอื่นใดในตัวข้าอีกหรือที่ทำให้ท่านตำหนิข้าเช่นนี้ บุตรทั้งหลายของธฤตราษฎร์ไม่เคยรู้จักความผิดใดๆ ของข้าเลย

5.49.31

नाचरं वृजिनं किञ्चिद्धार्तराष्ट्रस्य नित्यशः ।
अहं हि पाण्डवान्सर्वान्हनिष्यामि रणे स्थितान् ॥ ५.४९.३१ ॥

ข้าไม่เคยกระทำความชั่วใดๆ ต่อบุตรของธฤตราษฎร์เลยตลอดมา ข้าจะฆ่าปาณฑพทั้งหมดที่ยืนอยู่ในสนามรบอย่างแน่นอน

5.49.32

प्राग्विरुद्धैः शमं सद्भिः कथं वा क्रियते पुनः ।
राज्ञो हि धृतराष्ट्रस्य सर्वं कार्यं प्रियं मया।
तथा दुर्योधनस्यापि स हि राज्ये समाहितः ॥ ५.४९.३२ ॥

คนดีจะทำสันติกับผู้ที่เคยเป็นศัตรูมาก่อนได้อย่างไรอีก กิจทั้งปวงของพระราชาธฤตราษฎร์เป็นที่รักของข้า และของทุรโยธน์ก็เช่นกัน เพราะเขาตั้งมั่นอยู่ในราชอาณาจักร

5.49.33

कर्णस्य तु वचः श्रुत्वा भीष्मः शान्तनवः पुनः ।
धृतराष्ट्रं महाराजमाभाष्येदं वचोऽब्रवीत् ॥ ५.४९.३३ ॥

เมื่อได้ฟังคำของกรรณะแล้ว ภีษมะบุตรแห่งศานตนุ จึงกล่าวกับพระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้ยิ่งใหญ่อีกครั้ง และกล่าววาจาเหล่านี้

5.49.34

यदयं कत्थते नित्यं हन्ताहं पाण्डवानिति ।
नायं कलापि संपूर्णा पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ५.४९.३४ ॥

ผู้นี้ผู้ซึ่งอวดอ้างอยู่เสมอว่า เราจะฆ่าปาณฑพ เขาไม่เท่ากับแม้เพียงหนึ่งในสิบหกส่วนของปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่

5.49.35

अनयो योयमागन्ता पुत्राणां ते दुरात्मनाम् ।
तदस्य कर्म जानीहि सूतपुत्रस्य दुर्मतेः ॥ ५.४९.३५ ॥

ความเคราะห์ร้ายที่กำลังมาถึงบุตรชั่วร้ายของเจ้า มาจากเรื่องนี้ ดังนั้นจงรู้การกระทำของบุตรสารถีผู้มีใจชั่วนี้เถิด

5.49.36

एतमाश्रित्य पुत्रस्ते मन्दबुद्धिः सुयोधनः ।
अवामन्यत तान्वीरान्देवपुत्रानरिन्दमान् ॥ ५.४९.३६ ॥

บุตรของเจ้าสุยโอธนผู้มีปัญญาทึบ พึ่งพาคนนี้ จึงดูหมิ่นวีรบุรุษเหล่านั้น บุตรของเทพผู้ข่มศัตรู

5.49.37

किञ्चाप्येतेन तत्कर्म कृतपूर्वं सुदुष्करम् ।
तैर्यथा पाण्डवैः सर्वैरेकैकेन कृतं पुरा ॥ ५.४९.३७ ॥

แม้เขาจะได้ทำกรรมที่ยากยิ่งนั้น ก็เคยมีผู้กระทำมาก่อนแล้ว โดยปาณฑพทุกคนคนละครั้งในกาลก่อน

5.49.38

दृष्ट्वा विराटनगरे भ्रातरं निहतं प्रियम् ।
धनञ्जयेन विक्रम्य किमनेन तदा कृतम् ॥ ५.४९.३८ ॥

เมื่อเห็นพี่ชายผู้เป็นที่รักถูกฆ่าในนครวิราฏ โดยธนัญชัยผู้กล้าหาญ เขาได้ทำอะไรในเวลานั้น

5.49.39

सर्वे ह्यस्त्रिविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः ।
अपि सर्वामरैश्वर्यं त्यजेयुर्न पुनर्जयम् ॥ ५.४९.३९ ॥

วีรบุรุษทั้งหมดล้วนชำนาญในอาวุธ และได้บรรลุเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ แม้จะสละอำนาจเหนือเทพทั้งปวง ก็คงไม่สละชัยชนะอีกเลย

5.49.40

सहितान्हि कुरून्सर्वानभियातो धनञ्जयः ।
प्रमथ्य चाच्छिनद्वासः किमयं प्रोषितस्तदा ॥ ५.४९.४० ॥

ธนัญชัยโจมตีชาวกุรุทั้งหมดที่รวมตัวกัน ทำลายพวกเขาและแม้แต่ปลดเอาผ้านุ่งของพวกเขาไป แล้วเจ้าคนนี้ไปอยู่ที่ไหนในเวลานั้น

5.49.41

गन्धर्वैर्घोषयात्रायां ह्रियते यत्सुतस्तव ।
क्व तदा सूतपुत्रोऽभूद्य इदानीं वृषायते ॥ ५.४९.४१ ॥

เมื่อบุตรของท่านถูกพวกคนธรรพ์ฉุดพาไปในระหว่างการเดินทางไปยังคอกโค แล้วบุตรของสารถีผู้นั้นอยู่ที่ไหนเล่าในตอนนั้น ผู้ซึ่งบัดนี้คำรามเหมือนวัว

5.49.42

ननु तत्रापि भीमेन पार्थेन च महात्मना ।
यमाभ्यामेव संगम्य गन्धर्वास्ते पराजिताः ॥ ५.४९.४२ ॥

ก็ที่นั่นเช่นกัน ภีมะและปารถผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ร่วมมือกับยมคู่นั้นเอง มิใช่หรือที่ได้ปราบพวกคนธรรพ์เหล่านั้นให้พ่ายแพ้

5.49.43

एतान्यस्य मृषोक्तानि बहूनि भरतर्षभ ।
विकत्थनस्य भद्रं ते सदा धर्मार्थलोपिनः ॥ ५.४९.४३ ॥

คำพูดมากมายเหล่านี้ของเขาเป็นเท็จทั้งสิ้น โอ้ ผู้เป็นยอดวัวแห่งภรตะ ขอให้ท่านเจริญพร ผู้อวดตนผู้ซึ่งทำลายธรรมและทรัพย์อยู่เสมอ

5.49.44

भीष्मस्य तु वचः श्रुत्वा भारद्वाजो महामताः ।
धृतराष्ट्रमुवाचेदं राजमध्येऽभिपूजयन् ॥ ५.४९.४४ ॥

เมื่อได้ฟังถ้อยคำของภีษมะ โทรณะผู้เป็นบุตรของภรัทวาชผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ได้ให้เกียรติคำนั้นต่อหน้าเหล่ากษัตริย์ แล้วกล่าวกับธฤตราษฎร์ดังนี้

5.49.45

यदाह भरतश्रेष्ठो भीष्मस्तत्क्रियतां नृप ।
न काममवलिप्तानां वचनं कर्तुमर्हसि ॥ ५.४९.४५ ॥

สิ่งที่ภีษมะผู้เป็นยอดแห่งภรตะกล่าวไว้ โอ้ พระราชา ขอให้ดำเนินตามนั้นเถิด ท่านไม่สมควรที่จะทำตามความปรารถนาของผู้หยิ่งยโสตามใจชอบ

5.49.46

पुरा युद्धात्साधु मन्ये पाण्डवैः सह सङ्गतम् ।
यद्वाक्यमर्जुनेनोक्तं सञ्जयेन निवेदितम् ॥ ५.४९.४६ ॥

ก่อนการทำสงคราม ข้าพเจ้าเห็นว่าการคืนดีกับปาณฑพเป็นสิ่งดี คือถ้อยคำที่อรชุนได้กล่าวไว้ ซึ่งสัญชัยได้นำมาแจ้งแล้ว

5.49.47

सर्वं तदभिजानामि करिष्यति च पाण्डवः ।
न ह्यस्य त्रिषु लोकेषु सदृशोऽस्ति धनुर्धरः ॥ ५.४९.४७ ॥

ข้าพเจ้ารู้ทุกสิ่งนั้น และปาณฑพจะกระทำตามนั้น เพราะไม่มีนักธนูผู้ใดเทียบเท่าเขาได้ในสามโลก

5.49.48

अनादृत्य तु तद्वाक्यमर्थवद्द्रोणभीष्मयोः ।
ततः स सञ्जयं राजा पर्यपृच्छत पाण्डवान् ॥ ५.४९.४८ ॥

ครั้นแล้วพระราชาไม่ใส่ใจถ้อยคำอันมีเหตุผลของโทรณะและภีษมะ จึงถามสัญชัยถึงเรื่องปาณฑพ

5.49.49

तदैव कुरवः सर्वे निराशा जीवितेऽभवन् ।
भीष्मद्रोणौ यदा राजा न सम्यगनुभाषते ॥ ५.४९.४९ ॥

ในขณะนั้นเอง ชาวกุรุทั้งปวงก็หมดหวังในชีวิต เมื่อพระราชามิได้ตอบภีษมะและโทรณะอย่างเหมาะสม