ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.49.1
समवेतेषु सर्वेषु तेषु राजसु भारत ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ५.४९.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.49.2
बृहस्पतिश्चोशना च ब्रह्माणं पर्युपस्थितौ ।
मरुतश्च सहेन्द्रेण वसवश्चाग्रिना सह ॥ ५.४९.२ ॥
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸ਼ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ; ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਸਮੇਤ ਵਸੂ।
5.49.3
आदित्याश्चैव साध्याश्च ये च सप्तर्पयो दिवि ।
विश्वावसुश्च गन्धर्वः शुभाश्चाप्सरसां गणाः ॥ ५.४९.३ ॥
ਆਦਿੱਤ, ਸਾਧ੍ਯ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ।
5.49.4
नमस्कृत्योपजग्मुस्ते लोकवृद्धं पितामहम् ।
परिवार्य च विश्वेशं पर्यासत दिवौकसः ॥ ५.४९.४ ॥
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾਮਾ ਕੋਲ ਆਏ; ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।
5.49.5
तेषां मनश्च तेजश्चाप्याददानाविवौजसा ।
पूर्वदेवौ व्यतिक्रान्तौ नरनारायणावृषी ॥ ५.४९.५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਤੇ ਤੇਜ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਓਜ ਨਾਲ ਖੋਹਦੇ ਹੋਏ, ਪੂਰਵਦੇਵ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਲੰਘ ਗਏ ਸਨ।
5.49.6
बृहस्पतिस्तु पप्रच्छ ब्रह्माणं काविमाविति ।
भवन्तं नोपतिष्ठेते तौ नः शंस पितामह ॥ ५.४९.६ ॥
ਤਦ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਾ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।"
5.49.7
यावेतौ पृथिवीं द्यां च भासयन्तौ तपस्विनौ ।
ज्वलन्तौ रोचमानौ च व्याप्यातीतौ महाबलौ ॥ ५.४९.७ ॥
ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਦੋ ਤਪਸਵੀ, ਬਲਦੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਹਾਂਬਲੀ।
5.49.8
नरनारायणावेतौ लोकाल्लोकं समास्थितौ ।
ऊर्जितौ स्वेन तपसा महासत्वपराक्रमौ ॥ ५.४९.८ ॥
ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਲੋਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤਪ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ, ਮਹਾਨ ਸਤ੍ਵ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ।
5.49.9
एतौ हि कर्मणा लोकं नन्दयामासतुर्ध्रुवम् ।
द्विधाभूतौ महाप्राज्ञौ विद्धि ब्रह्मन्परन्तपौ ।
असुराणां विनाशाय देवगन्धर्वपूजितौ ॥ ५.४९.९ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਜਾਣੋ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਤ।
5.49.10
जगाम शक्रस्तच्छ्रत्वा यत्र तौ तेपतुस्तपः ।
सार्धं देवगणैः सर्वैर्बृहस्पतिपुरोगमैः ॥ ५.४९.१० ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨਾਲ।
5.49.11
तदा देवासुरे युद्धे भये जाते दिवौकसाम् ।
अयाचत महात्मानौ नरनारायणौ वरम् ॥ ५.४९.११ ॥
ਤਦ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
5.49.12
तावब्रूतां वृणीष्वेति तदा भरतसत्तम ।
अथैतावब्रवीच्छकः साह्यं नः क्रियतामिति ॥ ५.४९.१२ ॥
ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਵਰ ਮੰਗ।' ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਦ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।'
5.49.13
ततस्तौ शक्रमब्रूतां करिष्यावो यदिच्छसि ।
ताभ्यां च सहितः शक्रो विजिग्ये दैत्यदानवान् ॥ ५.४९.१३ ॥
ਤਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, 'ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਉਹੀ ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ।' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੈਂਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ।
5.49.14
नर इन्द्रस्य संग्रामे हत्वा शत्रून्परन्तपः ।
पौलोमान्कालखञ्जांश्च सहस्राणि शतानि च ॥ ५.४९.१४ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਪ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਰ ਨੇ ਪੌਲੋਮਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਖੰਜਾਂ ਨੂੰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਮਾਰਿਆ।
5.49.15
एष भ्रान्ते रथे तिष्ठन्भल्लेनापाहरच्छिरः ।
जम्भस्य ग्रसमानस्य तदा ह्यर्जुन आहवे ॥ ५.४९.१५ ॥
ਘੁੰਮਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਨੇ ਭੱਲ ਨਾਲ ਜੰਭ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੀਤਾ।
5.49.16
एष पारे समुद्रस्य हिरण्यपुरमारुजत् ।
हत्वा षष्टिं सहस्राणि निवातकवचान्रणे ॥ ५.४९.१६ ॥
ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਹਿਰਣਿਆਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਵਾਤਕਵਚਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
5.49.17
एष देवान्सहेन्द्रेण जित्वा परपुरञ्जयः ।
अतर्पयन्महाबाहुरर्जुनो जातवेदसम् ॥ ५.४९.१७ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
5.49.18
नारायणस्तथैवात्र भूयसोऽन्याञ्जघान ह ।
एवमेतौ महावीर्यौ तौ पश्यत समागतौ ॥ ५.४९.१८ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂ-ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।
5.49.19
वासुदेवार्जुनौ वीरौ समवेतौ महारथौ ।
नरनारायणौ देवौ पूर्वदेवाविति श्रुतिः ॥ ५.४९.१९ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੋ ਵੀਰ ਮਹਾਰਥੀ। ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਇਵੇਂ ਸ਼ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.49.20
अजेयौ मानुषे लोके सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
एष नारायणः कृष्णः फाल्गुनश्च नरः स्मृतः।
नारायणो नरश्चैव सत्त्वमेकं द्विधा कृतम् ॥ ५.४९.२० ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਨਾਰਾਇਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਾਲਗੁਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਨਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਨਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸੱਤਵ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
5.49.21
एतौ हि कर्मणा लोकानश्रुवातेऽक्षयान्ध्रुवान् ।
तत्रतत्रैव जायेते युद्धकाले पुनःपुनः ॥ ५.४९.२१ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਅਕਸ਼ੈ, ਅਟੱਲ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
5.49.22
तस्मात्कर्मैव कर्तव्यमिति होवाच नारदः ।
एतद्धि सर्वमाचष्ट वृष्णिचक्रस्य वेदवित् ॥ ५.४९.२२ ॥
ਇਸ ਲਈ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਵੇਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਿਆ।
5.49.23
शङ्खचक्रगदाहस्तं यदा द्रक्ष्यसि केशवम् ।
पर्याददानं चास्त्राणि भीमधन्वानमर्जुनम् ॥ ५.४९.२३ ॥
ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਚੁੱਕਦੇ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁੱਖਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ,
5.49.24
सनातनौ महात्मानौ कृष्णावेकरथे स्थितौ ।
दुर्योधन तदा तात स्मर्तासि वचनं मम ॥ ५.४९.२४ ॥
ਸਨਾਤਨ, ਮਹਾਤਮਾ ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇੱਕੋ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਤਦ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰੇਂਗਾ।
5.49.25
नोचेदयमभावः स्यात्कुरूणां प्रत्युपस्थितः ।
अर्थाच्च तात धर्माच्च तव बुद्धिरुपप्लुता ॥ ५.४९.२५ ॥
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੁਰੂਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਆ ਪਵੇਗਾ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਭਟਕ ਗਈ ਹੈ।
5.49.26
न चेद्ग्रहीष्यसे वाक्यं श्रोतामि सुबहून्हतान् ।
तवैव हि मतं सर्वे कुरवः पर्युपासते ॥ ५.४९.२६ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਸਾਰੇ ਕੁਰੂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਮਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
5.49.27
त्रयाणामेव च मतं तत्त्वमेकोऽनुमन्यसे ।
रामेण चैव शप्तस्य कर्णस्य भरतर्षभ ॥ ५.४९.२७ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਮਤ ਵੀ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਸਰਾਪੇ ਗਏ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ।
5.49.28
दुर्जातेः सूतपुत्रस्य शकुनेः सौबलस्य च ।
तथा क्षुद्रस्य पापस्य भ्रातुर्दुःशासनस्य च ॥ ५.४९.२८ ॥
ਨੀਚ ਜਨਮੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਸੌਬਲ ਸ਼ਕੁਨੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮੀਨੇ ਤੇ ਪਾਪੀ ਭਰਾ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵੀ ਮਤ।
5.49.29
नैवमायुष्मता वाच्यं यन्मामात्थ पितामह ।
क्षत्रधर्मे स्थितो ह्यस्मि स्वधर्मादनपेयिवान् ॥ ५.४९.२९ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਦੀਰਘਾਯੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੈਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਿਆ।
5.49.30
किञ्चान्यन्मयि दुर्वृत्तं येन मां परिगर्हसे ।
न हि मे वृजिनं किञ्चिद्धार्तराष्ट्रा विदुः क्वचित् ॥ ५.४९.३० ॥
ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੁਰਾਚਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਪ ਹੈ, ਇਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
5.49.31
नाचरं वृजिनं किञ्चिद्धार्तराष्ट्रस्य नित्यशः ।
अहं हि पाण्डवान्सर्वान्हनिष्यामि रणे स्थितान् ॥ ५.४९.३१ ॥
ਮੈਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਰਣ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰਾਂਗਾ।
5.49.32
प्राग्विरुद्धैः शमं सद्भिः कथं वा क्रियते पुनः ।
राज्ञो हि धृतराष्ट्रस्य सर्वं कार्यं प्रियं मया।
तथा दुर्योधनस्यापि स हि राज्ये समाहितः ॥ ५.४९.३२ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਣ ਮੁੜ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨ? ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਹਰ ਕੰਮ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ। ਉਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ।
5.49.33
कर्णस्य तु वचः श्रुत्वा भीष्मः शान्तनवः पुनः ।
धृतराष्ट्रं महाराजमाभाष्येदं वचोऽब्रवीत् ॥ ५.४९.३३ ॥
ਕਰਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਮੁੜ ਮਹਾਰਾਜ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.49.34
यदयं कत्थते नित्यं हन्ताहं पाण्डवानिति ।
नायं कलापि संपूर्णा पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ५.४९.३४ ॥
'ਮੈਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ' ਇਹ ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇੱਕ ਕਲਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
5.49.35
अनयो योयमागन्ता पुत्राणां ते दुरात्मनाम् ।
तदस्य कर्म जानीहि सूतपुत्रस्य दुर्मतेः ॥ ५.४९.३५ ॥
ਤੇਰੇ ਦੁਰਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਇਹ ਅਨਰਥ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣ।
5.49.36
एतमाश्रित्य पुत्रस्ते मन्दबुद्धिः सुयोधनः ।
अवामन्यत तान्वीरान्देवपुत्रानरिन्दमान् ॥ ५.४९.३६ ॥
ਇਸੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਪੁੱਤਰ ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ, ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ।
5.49.37
किञ्चाप्येतेन तत्कर्म कृतपूर्वं सुदुष्करम् ।
तैर्यथा पाण्डवैः सर्वैरेकैकेन कृतं पुरा ॥ ५.४९.३७ ॥
ਇਸ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਔਖਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੇ ਉਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।
5.49.38
दृष्ट्वा विराटनगरे भ्रातरं निहतं प्रियम् ।
धनञ्जयेन विक्रम्य किमनेन तदा कृतम् ॥ ५.४९.३८ ॥
ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ ਇਸ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
5.49.39
सर्वे ह्यस्त्रिविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः ।
अपि सर्वामरैश्वर्यं त्यजेयुर्न पुनर्जयम् ॥ ५.४९.३९ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸੂਰਬੀਰ ਹਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪਾਇਆ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦੇਣ, ਪਰ ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਣਗੇ।
5.49.40
सहितान्हि कुरून्सर्वानभियातो धनञ्जयः ।
प्रमथ्य चाच्छिनद्वासः किमयं प्रोषितस्तदा ॥ ५.४९.४० ॥
ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸਤਰ ਵੀ ਖੋਹ ਲਏ; ਤਦ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਦੂਰ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ?
5.49.41
गन्धर्वैर्घोषयात्रायां ह्रियते यत्सुतस्तव ।
क्व तदा सूतपुत्रोऽभूद्य इदानीं वृषायते ॥ ५.४९.४१ ॥
ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖੋਹ ਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਹੁਣ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਗਰਜਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕਿੱਥੇ ਸੀ?
5.49.42
ननु तत्रापि भीमेन पार्थेन च महात्मना ।
यमाभ्यामेव संगम्य गन्धर्वास्ते पराजिताः ॥ ५.४९.४२ ॥
ਕੀ ਉੱਥੇ ਵੀ ਭੀਮ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਰਥ ਨੇ, ਦੋਵਾਂ ਯਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ?
5.49.43
एतान्यस्य मृषोक्तानि बहूनि भरतर्षभ ।
विकत्थनस्य भद्रं ते सदा धर्मार्थलोपिनः ॥ ५.४९.४३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸਦੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਚਨ ਝੂਠੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਸਦਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
5.49.44
भीष्मस्य तु वचः श्रुत्वा भारद्वाजो महामताः ।
धृतराष्ट्रमुवाचेदं राजमध्येऽभिपूजयन् ॥ ५.४९.४४ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਮਤੀ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
5.49.45
यदाह भरतश्रेष्ठो भीष्मस्तत्क्रियतां नृप ।
न काममवलिप्तानां वचनं कर्तुमर्हसि ॥ ५.४९.४५ ॥
ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਹੰਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
5.49.46
पुरा युद्धात्साधु मन्ये पाण्डवैः सह सङ्गतम् ।
यद्वाक्यमर्जुनेनोक्तं सञ्जयेन निवेदितम् ॥ ५.४९.४६ ॥
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਜੋ ਬਚਨ ਸੰਜੈ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
5.49.47
सर्वं तदभिजानामि करिष्यति च पाण्डवः ।
न ह्यस्य त्रिषु लोकेषु सदृशोऽस्ति धनुर्धरः ॥ ५.४९.४७ ॥
ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਪਾਂਡਵ ਉਹ ਕਰੇਗਾ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਰਗਾ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
5.49.48
अनादृत्य तु तद्वाक्यमर्थवद्द्रोणभीष्मयोः ।
ततः स सञ्जयं राजा पर्यपृच्छत पाण्डवान् ॥ ५.४९.४८ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਉਸ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਚਨ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੰਜੈ ਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
5.49.49
तदैव कुरवः सर्वे निराशा जीवितेऽभवन् ।
भीष्मद्रोणौ यदा राजा न सम्यगनुभाषते ॥ ५.४९.४९ ॥
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।