మహాభారతం · అధ్యాయం 5.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.49.1
समवेतेषु सर्वेषु तेषु राजसु भारत ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ५.४९.१ ॥
భరతవంశీయుడా! సమావేశమైన ఆ రాజులందరి మధ్య శంతనుని కుమారుడైన భీష్ముడు దుర్యోధనునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
5.49.2
बृहस्पतिश्चोशना च ब्रह्माणं पर्युपस्थितौ ।
मरुतश्च सहेन्द्रेण वसवश्चाग्रिना सह ॥ ५.४९.२ ॥
బృహస్పతి, ఉశనుడు బ్రహ్మ సమీపంలో ఉన్నారు; ఇంద్రునితో కూడిన మరుత్తులు, అగ్నితో కూడిన వసువులు కూడా.
5.49.3
आदित्याश्चैव साध्याश्च ये च सप्तर्पयो दिवि ।
विश्वावसुश्च गन्धर्वः शुभाश्चाप्सरसां गणाः ॥ ५.४९.३ ॥
ఆదిత్యులు, సాధ్యులు, ఆకాశంలోని సప్తర్షులు, గంధర్వుడు విశ్వావసువు, శుభ్రమైన అప్సరసల సమూహాలు కూడా ఉన్నారు.
5.49.4
नमस्कृत्योपजग्मुस्ते लोकवृद्धं पितामहम् ।
परिवार्य च विश्वेशं पर्यासत दिवौकसः ॥ ५.४९.४ ॥
నమస్కరించి వారు లోకవృద్ధుడైన పితామహుని వద్దకు వచ్చారు; విశ్వేశ్వరుని చుట్టుముట్టి దివిజులు కూర్చున్నారు.
5.49.5
तेषां मनश्च तेजश्चाप्याददानाविवौजसा ।
पूर्वदेवौ व्यतिक्रान्तौ नरनारायणावृषी ॥ ५.४९.५ ॥
వారి మనస్సును, తేజస్సును తమ ఓజస్సుతో హరించినట్లుగా, పూర్వదేవులైన నర-నారాయణ ఋషులు దాటిపోయారు.
5.49.6
बृहस्पतिस्तु पप्रच्छ ब्रह्माणं काविमाविति ।
भवन्तं नोपतिष्ठेते तौ नः शंस पितामह ॥ ५.४९.६ ॥
అప్పుడు బృహస్పతి బ్రహ్మను అడిగాడు: "ఈ ఇద్దరు ఎవరు? వారు మిమ్మల్ని సేవించడం లేదు. పితామహా, మాకు చెప్పండి."
5.49.7
यावेतौ पृथिवीं द्यां च भासयन्तौ तपस्विनौ ।
ज्वलन्तौ रोचमानौ च व्याप्यातीतौ महाबलौ ॥ ५.४९.७ ॥
భూమిని, స్వర్గాన్ని ప్రకాశింపజేసే ఈ ఇద్దరు తపస్వులు, వెలుగుతూ మెరుస్తూ, అన్నిటిలో వ్యాపించి వాటికి అతీతులు, మహాబలశాలురు.
5.49.8
नरनारायणावेतौ लोकाल्लोकं समास्थितौ ।
ऊर्जितौ स्वेन तपसा महासत्वपराक्रमौ ॥ ५.४९.८ ॥
నరుడు, నారాయణుడు అనే ఈ ఇద్దరు ఒక లోకం నుండి మరొక లోకానికి చేరి నిలిచినవారు, తమ తపస్సుతో బలపడినవారు, గొప్ప సత్త్వం పరాక్రమం కలవారు.
5.49.9
एतौ हि कर्मणा लोकं नन्दयामासतुर्ध्रुवम् ।
द्विधाभूतौ महाप्राज्ञौ विद्धि ब्रह्मन्परन्तपौ ।
असुराणां विनाशाय देवगन्धर्वपूजितौ ॥ ५.४९.९ ॥
ఈ ఇద్దరు తమ కర్మలతో లోకాన్ని నిశ్చయంగా ఆనందింపజేసినవారు. బ్రహ్మన్, వీరిద్దరూ రెండుగా విభజించబడిన మహాప్రాజ్ఞులు, శత్రువులను తపింపజేసేవారని తెలుసుకో; అసురులను నాశనం చేయడానికి దేవగంధర్వులచే పూజింపబడేవారు.
5.49.10
जगाम शक्रस्तच्छ्रत्वा यत्र तौ तेपतुस्तपः ।
सार्धं देवगणैः सर्वैर्बृहस्पतिपुरोगमैः ॥ ५.४९.१० ॥
అది విని, వారిద్దరు తపస్సు చేస్తున్న చోటికి శక్రుడు వెళ్ళాడు, బృహస్పతిని ముందుంచుకొని అన్ని దేవగణాలతో కలిసి.
5.49.11
तदा देवासुरे युद्धे भये जाते दिवौकसाम् ।
अयाचत महात्मानौ नरनारायणौ वरम् ॥ ५.४९.११ ॥
అప్పుడు దేవాసురుల యుద్ధంలో స్వర్గవాసులకు భయం కలిగినప్పుడు, వారు మహాత్ములైన నరుడు, నారాయణుడిని ఒక వరం కోరారు.
5.49.12
तावब्रूतां वृणीष्वेति तदा भरतसत्तम ।
अथैतावब्रवीच्छकः साह्यं नः क्रियतामिति ॥ ५.४९.१२ ॥
అప్పుడు వారిద్దరు, "వరం కోరుకో" అని అన్నారు. భరతశ్రేష్ఠా, అప్పుడు శక్రుడు ఈ ఇద్దరితో, "మాకు సహాయం చేయాలి" అని అన్నాడు.
5.49.13
ततस्तौ शक्रमब्रूतां करिष्यावो यदिच्छसि ।
ताभ्यां च सहितः शक्रो विजिग्ये दैत्यदानवान् ॥ ५.४९.१३ ॥
అప్పుడు వారిద్దరూ ఇంద్రునితో, 'మీరు కోరినది మేము చేస్తాము' అని అన్నారు. వారితో కూడిన ఇంద్రుడు దైత్యులను, దానవులను జయించెను.
5.49.14
नर इन्द्रस्य संग्रामे हत्वा शत्रून्परन्तपः ।
पौलोमान्कालखञ्जांश्च सहस्राणि शतानि च ॥ ५.४९.१४ ॥
ఇంద్రుని కోసం యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించే నరుడు, పౌలోములను, కాలఖంజులను, వేలకొలదీ వందలకొలదీ చంపెను.
5.49.15
एष भ्रान्ते रथे तिष्ठन्भल्लेनापाहरच्छिरः ।
जम्भस्य ग्रसमानस्य तदा ह्यर्जुन आहवे ॥ ५.४९.१५ ॥
తిరుగుతున్న రథంపై నిలిచి ఇతడు భల్లంతో జంభుని తల ఖండించెను; అతడు మింగుతుండగానే అర్జునుడు యుద్ధంలో అలా చేశాడు.
5.49.16
एष पारे समुद्रस्य हिरण्यपुरमारुजत् ।
हत्वा षष्टिं सहस्राणि निवातकवचान्रणे ॥ ५.४९.१६ ॥
ఇతడు సముద్రానికి అవతల హిరణ్యపురాన్ని ఛేదించెను; యుద్ధంలో అరవై వేల నివాతకవచులను చంపెను.
5.49.17
एष देवान्सहेन्द्रेण जित्वा परपुरञ्जयः ।
अतर्पयन्महाबाहुरर्जुनो जातवेदसम् ॥ ५.४९.१७ ॥
శత్రునగరాలను జయించే ఇతడు, మహాబాహుడైన అర్జునుడు, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలను జయించి అగ్నిని తృప్తిపరిచెను.
5.49.18
नारायणस्तथैवात्र भूयसोऽन्याञ्जघान ह ।
एवमेतौ महावीर्यौ तौ पश्यत समागतौ ॥ ५.४९.१८ ॥
నారాయణుడు కూడా ఇక్కడ అలాగే అనేకులను చంపెను. ఈ విధంగా ఈ ఇద్దరూ మహాపరాక్రమవంతులు; ఇక్కడ కలిసినవారైన వారిద్దరినీ చూడండి.
5.49.19
वासुदेवार्जुनौ वीरौ समवेतौ महारथौ ।
नरनारायणौ देवौ पूर्वदेवाविति श्रुतिः ॥ ५.४९.१९ ॥
వాసుదేవుడు, అర్జునుడు—కలిసి ఉన్న ఇద్దరు వీర మహారథులు. నరుడు, నారాయణుడు—ఆదిదేవులైన ఇద్దరు దేవతలు అని శ్రుతి చెబుతోంది.
5.49.20
अजेयौ मानुषे लोके सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
एष नारायणः कृष्णः फाल्गुनश्च नरः स्मृतः।
नारायणो नरश्चैव सत्त्वमेकं द्विधा कृतम् ॥ ५.४९.२० ॥
మానవ లోకంలో ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు, అసురులు కూడా వీరిని జయించలేరు. ఇతడు నారాయణుడు, కృష్ణుడు; ఫాల్గునుడు అర్జునుడు నరుడుగా స్మరించబడ్డాడు. నారాయణుడు, నరుడు నిజానికి ఒకే సత్త్వం, రెండుగా చేయబడింది.
5.49.21
एतौ हि कर्मणा लोकानश्रुवातेऽक्षयान्ध्रुवान् ।
तत्रतत्रैव जायेते युद्धकाले पुनःपुनः ॥ ५.४९.२१ ॥
ఈ ఇద్దరూ తమ కర్మలతో అక్షయమైన, స్థిరమైన లోకాలను పొందుతారు. యుద్ధకాలంలో వీరు మళ్లీ మళ్లీ ఇక్కడా అక్కడా జన్మిస్తారు.
5.49.22
तस्मात्कर्मैव कर्तव्यमिति होवाच नारदः ।
एतद्धि सर्वमाचष्ट वृष्णिचक्रस्य वेदवित् ॥ ५.४९.२२ ॥
కాబట్టి కర్మనే చేయాలి అని నారదుడు అన్నాడు. వేదజ్ఞుడైన ఆయన వృష్ణి వంశానికి ఇవన్నీ వివరించాడు.
5.49.23
शङ्खचक्रगदाहस्तं यदा द्रक्ष्यसि केशवम् ।
पर्याददानं चास्त्राणि भीमधन्वानमर्जुनम् ॥ ५.४९.२३ ॥
శంఖం, చక్రం, గద చేతులలో ధరించిన కేశవుడిని, అస్త్రాలు స్వీకరిస్తున్న భయంకర ధనుర్ధారి అర్జునుడిని నీవు చూసినప్పుడు,
5.49.24
सनातनौ महात्मानौ कृष्णावेकरथे स्थितौ ।
दुर्योधन तदा तात स्मर्तासि वचनं मम ॥ ५.४९.२४ ॥
సనాతనులు, మహాత్ములు అయిన ఇద్దరు కృష్ణులు ఒకే రథంపై నిలిచి ఉన్నారు. అప్పుడు ఓ దుర్యోధనా, నా మాటను నీవు గుర్తుకు తెచ్చుకుంటావు.
5.49.25
नोचेदयमभावः स्यात्कुरूणां प्रत्युपस्थितः ।
अर्थाच्च तात धर्माच्च तव बुद्धिरुपप्लुता ॥ ५.४९.२५ ॥
లేకపోతే కురువులపై ఈ వినాశం ముంచుకొస్తుంది. నాయనా, అర్థం నుండి, ధర్మం నుండి కూడా నీ బుద్ధి కలుషితమైంది.
5.49.26
न चेद्ग्रहीष्यसे वाक्यं श्रोतामि सुबहून्हतान् ।
तवैव हि मतं सर्वे कुरवः पर्युपासते ॥ ५.४९.२६ ॥
నీవు నా మాట వినకపోతే, చాలామంది హతమైనట్లు నేను వింటాను. కురువులంతా నీ అభిప్రాయాన్నే ఎదురుచూస్తున్నారు.
5.49.27
त्रयाणामेव च मतं तत्त्वमेकोऽनुमन्यसे ।
रामेण चैव शप्तस्य कर्णस्य भरतर्षभ ॥ ५.४९.२७ ॥
ముగ్గురి అభిప్రాయాన్నీ నీవొక్కడివే అంగీకరిస్తున్నావు. భరతశ్రేష్ఠా, రాముడు శపించిన కర్ణుని అభిప్రాయాన్ని కూడా నీవే అంగీకరిస్తున్నావు.
5.49.28
दुर्जातेः सूतपुत्रस्य शकुनेः सौबलस्य च ।
तथा क्षुद्रस्य पापस्य भ्रातुर्दुःशासनस्य च ॥ ५.४९.२८ ॥
నీచ జన్ముడైన సూతపుత్రుని, సౌబలుడైన శకుని అభిప్రాయాన్ని, అలాగే క్షుద్రుడు పాపాత్ముడైన సోదరుడు దుఃశాసనుని అభిప్రాయాన్ని కూడా.
5.49.29
नैवमायुष्मता वाच्यं यन्मामात्थ पितामह ।
क्षत्रधर्मे स्थितो ह्यस्मि स्वधर्मादनपेयिवान् ॥ ५.४९.२९ ॥
పితామహా, మీరు నాకు చెబుతున్నది దీర్ఘాయుష్కులైన మీరు ఈ విధంగా అనకూడదు. నేను క్షత్రధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్నాను, నా స్వధర్మం నుండి తప్పలేదు.
5.49.30
किञ्चान्यन्मयि दुर्वृत्तं येन मां परिगर्हसे ।
न हि मे वृजिनं किञ्चिद्धार्तराष्ट्रा विदुः क्वचित् ॥ ५.४९.३० ॥
నాలో ఇంకేదైనా దుష్ప్రవర్తన ఉందా, దానివల్ల మీరు నన్ను నిందిస్తున్నారా? నాలో ఏ పాపమూ ఉందని ధృతరాష్ట్ర కుమారులు ఎప్పుడూ తెలుసుకోలేదు.
5.49.31
नाचरं वृजिनं किञ्चिद्धार्तराष्ट्रस्य नित्यशः ।
अहं हि पाण्डवान्सर्वान्हनिष्यामि रणे स्थितान् ॥ ५.४९.३१ ॥
నేను ఎల్లప్పుడూ ధార్తరాష్ట్రునికి ఏ తప్పూ చేయలేదు. యుద్ధంలో నిలబడిన పాండవులందరినీ నేను చంపుతాను.
5.49.32
प्राग्विरुद्धैः शमं सद्भिः कथं वा क्रियते पुनः ।
राज्ञो हि धृतराष्ट्रस्य सर्वं कार्यं प्रियं मया।
तथा दुर्योधनस्यापि स हि राज्ये समाहितः ॥ ५.४९.३२ ॥
ముందు విరోధం ఉన్నవారితో సత్పురుషులు మళ్లీ శాంతిని ఎలా చేసుకోగలరు? రాజు ధృతరాష్ట్రుడి ప్రతి పనీ నాకు ప్రియమైనదే; దుర్యోధనుడిదీ అంతే. అతడు రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు.
5.49.33
कर्णस्य तु वचः श्रुत्वा भीष्मः शान्तनवः पुनः ।
धृतराष्ट्रं महाराजमाभाष्येदं वचोऽब्रवीत् ॥ ५.४९.३३ ॥
కర్ణుడి మాటలు విని శంతనుని కుమారుడైన భీష్ముడు మళ్లీ మహారాజు ధృతరాష్ట్రుడిని సంబోధించి ఇలా అన్నాడు.
5.49.34
यदयं कत्थते नित्यं हन्ताहं पाण्डवानिति ।
नायं कलापि संपूर्णा पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ५.४९.३४ ॥
'నేను పాండవులను చంపుతాను' అని ఇతడు ఎప్పుడూ గొప్పలు చెబుతాడు; ఇతడు మహాత్ములైన పాండవులలో పూర్తి ఒక కళకు కూడా సరిపోడు.
5.49.35
अनयो योयमागन्ता पुत्राणां ते दुरात्मनाम् ।
तदस्य कर्म जानीहि सूतपुत्रस्य दुर्मतेः ॥ ५.४९.३५ ॥
నీ దుష్టాత్ముడైన కుమారులపైకి రానున్న ఈ అనర్థం ఇదే; కాబట్టి దుర్బుద్ధి గల సూతపుత్రుడి ఈ కర్మను తెలుసుకో.
5.49.36
एतमाश्रित्य पुत्रस्ते मन्दबुद्धिः सुयोधनः ।
अवामन्यत तान्वीरान्देवपुत्रानरिन्दमान् ॥ ५.४९.३६ ॥
దీనిని నమ్మి, మందబుద్ధి గల నీ కుమారుడు సుయోధనుడు దేవతల పుత్రులు, శత్రువులను అణచేవారైన ఆ వీరులను అవమానించాడు.
5.49.37
किञ्चाप्येतेन तत्कर्म कृतपूर्वं सुदुष्करम् ।
तैर्यथा पाण्डवैः सर्वैरेकैकेन कृतं पुरा ॥ ५.४९.३७ ॥
ఇతడు ఆ దుష్కర కార్యాన్ని చేసినప్పటికీ, పూర్వం ఆ పాండవులు ప్రతి ఒక్కరూ దానిని చేసి ఉన్నారు.
5.49.38
दृष्ट्वा विराटनगरे भ्रातरं निहतं प्रियम् ।
धनञ्जयेन विक्रम्य किमनेन तदा कृतम् ॥ ५.४९.३८ ॥
విరాట నగరంలో ధనంజయుడు పరాక్రమంతో తన ప్రియ సోదరుడు హతమవడం చూసినప్పుడు, అప్పుడు ఇతడు ఏమి చేశాడు?
5.49.39
सर्वे ह्यस्त्रिविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः ।
अपि सर्वामरैश्वर्यं त्यजेयुर्न पुनर्जयम् ॥ ५.४९.३९ ॥
వారందరూ అస్త్ర విద్యలో నిపుణులైన శూరులు; అందరూ గొప్ప కీర్తిని పొందారు; సమస్త దేవతల ఐశ్వర్యాన్నైనా వదులుకుంటారు గానీ, మరల విజయాన్ని వదులుకోరు.
5.49.40
सहितान्हि कुरून्सर्वानभियातो धनञ्जयः ।
प्रमथ्य चाच्छिनद्वासः किमयं प्रोषितस्तदा ॥ ५.४९.४० ॥
ధనంజయుడు కలిసి ఉన్న కురువులందరిపై దాడి చేసి, వారిని ఓడించి వారి వస్త్రాలనూ అపహరించాడు; అప్పుడు ఇతడు ఎక్కడ వెళ్లి ఉన్నాడు?
5.49.41
गन्धर्वैर्घोषयात्रायां ह्रियते यत्सुतस्तव ।
क्व तदा सूतपुत्रोऽभूद्य इदानीं वृषायते ॥ ५.४९.४१ ॥
గంధర్వులు ఘోషయాత్రలో నీ కుమారుడిని అపహరిస్తున్నప్పుడు, ఇప్పుడు ఎద్దులా గర్జిస్తున్న ఆ సూతపుత్రుడు అప్పుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?
5.49.42
ननु तत्रापि भीमेन पार्थेन च महात्मना ।
यमाभ्यामेव संगम्य गन्धर्वास्ते पराजिताः ॥ ५.४९.४२ ॥
అక్కడ కూడా భీముడు, మహాత్ముడైన పార్థుడు, ఇద్దరు యమలతో కలిసి ఆ గంధర్వులను ఓడించలేదా?
5.49.43
एतान्यस्य मृषोक्तानि बहूनि भरतर्षभ ।
विकत्थनस्य भद्रं ते सदा धर्मार्थलोपिनः ॥ ५.४९.४३ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అతని ఈ మాటలు అనేకం అసత్యాలు. ఆత్మస్తుతి చేసేవాడికి శుభం కలుగును గాక; అతడు ఎల్లప్పుడూ ధర్మార్థాలను లోపింపజేసేవాడు.
5.49.44
भीष्मस्य तु वचः श्रुत्वा भारद्वाजो महामताः ।
धृतराष्ट्रमुवाचेदं राजमध्येऽभिपूजयन् ॥ ५.४९.४४ ॥
భీష్ముని మాటలు విని, మహామతియైన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) రాజుల మధ్య గౌరవిస్తూ ధృతరాష్ట్రునితో ఇలా అన్నాడు.
5.49.45
यदाह भरतश्रेष्ठो भीष्मस्तत्क्रियतां नृप ।
न काममवलिप्तानां वचनं कर्तुमर्हसि ॥ ५.४९.४५ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడు భీష్ముడు చెప్పినదే, ఓ రాజా, చేయాలి. గర్విష్ఠుల కోరిక ప్రకారం మాటలను నెరవేర్చడం నీకు తగదు.
5.49.46
पुरा युद्धात्साधु मन्ये पाण्डवैः सह सङ्गतम् ।
यद्वाक्यमर्जुनेनोक्तं सञ्जयेन निवेदितम् ॥ ५.४९.४६ ॥
యుద్ధానికి ముందే పాండవులతో సంధి చేసుకోవడమే మంచిదని నేను భావిస్తున్నాను; అర్జునుడు చెప్పిన మాట సంజయుడు తెలియజేశాడు.
5.49.47
सर्वं तदभिजानामि करिष्यति च पाण्डवः ।
न ह्यस्य त्रिषु लोकेषु सदृशोऽस्ति धनुर्धरः ॥ ५.४९.४७ ॥
అదంతా నాకు తెలుసు; పాండవుడు అలాగే చేస్తాడు. మూడు లోకాలలోనూ అతనికి సమానమైన ధనుర్ధరుడు లేడు.
5.49.48
अनादृत्य तु तद्वाक्यमर्थवद्द्रोणभीष्मयोः ।
ततः स सञ्जयं राजा पर्यपृच्छत पाण्डवान् ॥ ५.४९.४८ ॥
ద్రోణ భీష్ముల ఆ అర్థవంతమైన మాటను పట్టించుకోక, రాజు సంజయుని పాండవుల గురించి అడిగాడు.
5.49.49
तदैव कुरवः सर्वे निराशा जीवितेऽभवन् ।
भीष्मद्रोणौ यदा राजा न सम्यगनुभाषते ॥ ५.४९.४९ ॥
రాజు భీష్మ, ద్రోణులతో సరిగా మాట్లాడనప్పుడే కురువులందరూ తమ జీవితంపై ఆశ కోల్పోయారు.