మహాభారతం · అధ్యాయం 5.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.50.1
किमसौ पाण्डवो राजा धर्मपुत्रोऽभ्यभाषत ।
श्रुत्वेह बहुलाः सेनाः प्रीत्यर्थं नः समागताः ॥ ५.५०.१ ॥
ధర్మపుత్రుడైన ఆ పాండవ రాజు ఏమన్నాడు? మన ఆనందం కోసం ఇక్కడ ఎన్నో సేనలు సమావేశమయ్యాయని విని.
5.50.2
किमसौ चेष्टते सूत योत्स्यमानो युधिष्ठिरः ।
के वास्य भ्रातृपुत्राणां पश्यन्त्याज्ञेप्सवो सुखम् ॥ ५.५०.२ ॥
ఓ సూతా, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఆ యుధిష్ఠిరుడు ఏమి చేస్తున్నాడు? అతని సోదరుల కుమారులలో ఎవరు అతని ఆజ్ఞ కోసం సుఖంగా చూస్తున్నారు?
5.50.3
के स्विदेनं वारयन्ति युद्धाच्छाम्येति वा पुनः ।
निकृत्या कोपितं मन्दैर्धर्मज्ञं धर्मचारिणम् ॥ ५.५०.३ ॥
ఎవరు అతనిని యుద్ధం నుండి వారిస్తున్నారు, లేదా 'శాంతి కలుగుగాక' అని మళ్ళీ వారిస్తున్నారా? మూర్ఖులచే మోసంతో రెచ్చగొట్టబడిన, ధర్మజ్ఞుడూ ధర్మాచారి అయిన అతనిని.
5.50.4
राज्ञो मुखमुदीक्षन्ते पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
युधिष्ठिरस्य भद्रं ते स सर्वाननुशास्ति च ॥ ५.५०.४ ॥
పాండవులతో కలిసి పాంచాలులు రాజు ముఖాన్ని చూస్తున్నారు. యుధిష్ఠిరునికి మంగళం కలుగుగాక; అతడు అందరికీ ఉపదేశిస్తున్నాడు.
5.50.5
पृथग्भूताः पाण्डवानां पाञ्चालानां रथव्रजाः ।
आयान्तमभिनन्दन्ति कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ५.५०.५ ॥
పాండవుల, పాంచాలుల వేర్వేరు రథసమూహాలు వస్తున్న కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుని స్వాగతిస్తున్నాయి.
5.50.6
नभः सूर्यमिवोद्यन्तं कौन्तेयं दीप्ततेजसम् ।
पाञ्चालाः प्रतिनन्दन्ति तेजोराशिमिवोदितम् ॥ ५.५०.६ ॥
ఆకాశంలో ఉదయించే సూర్యుని వలె, ప్రకాశించే తేజస్సు గల కౌంతేయుని పాంచాలులు ఎదురేగి స్వాగతిస్తున్నారు; తేజోరాశి ఉదయించినట్లుగా.
5.50.7
आगोपालाविपालाश्च नन्दमाना युधिष्ठिरम् ।
पाञ्चालाः केकया मत्स्याः प्रतिनन्दति पाण्डवम् ॥ ५.५०.७ ॥
గోపాలురు, అవిపాలురు కూడా యుధిష్ఠిరుని ఆనందంతో స్వాగతించారు; పాంచాలురు, కేకయులు, మత్స్యులు పాండవుని అభినందించారు.
5.50.8
ब्राह्मण्यो राजपुत्र्यश्च विशां दुहितरश्च याः ।
क्रीडन्त्योभिसमायान्ति पार्थं सन्नद्धमीक्षितुम् ॥ ५.५०.८ ॥
బ్రాహ్మణ స్త్రీలు, రాజకుమార్తెలు, వైశ్యుల కుమార్తెలు ఆడుతూ కవచధారి పార్థుని చూడటానికి వచ్చారు.
5.50.9
सञ्जयाचक्ष्व येनास्मान्पाडवा अभ्ययुञ्जत ।
धृष्टद्युम्नस्य सैन्येन सोमकानां बलेन च ॥ ५.५०.९ ॥
సంజయా, పాండవులు ధృష్టద్యుమ్నుని సైన్యంతో, సోమకుల బలంతో మమ్మల్ని ఎలా ఎదుర్కొన్నారో చెప్పు.
5.50.10
गवल्गणिस्तु तत्पुष्टः सभायां कुरुसंसदि ।
निःश्वस्य सुभृशं दीर्घं मुहुः सञ्चिन्तयन्निव ॥ ५.५०.१० ॥
కానీ గవల్గణి కుమారుడు సంజయుడు ఆ ప్రశ్నతో కలత చెంది, కురు సభలో అతి దీర్ఘంగా నిట్టూరుస్తూ మళ్ళీ మళ్ళీ ఆలోచనలో మునిగినట్లు ఉన్నాడు.
5.50.11
तत्रानिमित्ततो वैवात्सुतं कश्मलमाविशत् ।
तदाचचक्षे विदुरः सभायां राजसंसदि ॥ ५.५०.११ ॥
అక్కడ కారణం లేకుండానే వాత్స్యుని కుమారుడు (విదురుడు) మూర్ఛపోయాడు; ఆ విషయాన్ని విదురుడు రాజసభలో తెలియజేశాడు.
5.50.12
सञ्जयोऽयं महाराज मूर्छितः पतितो भुवि ।
वाचं न सृजते कांचिद्धीनप्रज्ञोऽल्पचेतनः ॥ ५.५०.१२ ॥
ఓ మహారాజా, ఈ సంజయుడు మూర్ఛితుడై నేలపై పడిపోయాడు; బుద్ధి తప్పి, చైతన్యం తక్కువై అతడు ఒక్క మాటా పలకలేకున్నాడు.
5.50.13
अपश्यत्सञ्जयो नूनं कुन्तीपुत्रान्महारथान् ।
तैरस्य पुरुषव्याघ्रैर्भृशमुद्वेजितं मनः ॥ ५.५०.१३ ॥
సంజయుడు నిశ్చయంగా కుంతీ కుమారులైన ఆ మహారథులను చూశాడు. ఆ పురుషవ్యాఘ్రులవల్ల అతని మనస్సు ఎంతో కలవరపడింది.
5.50.14
सञ्जयश्चेतनां लब्ध्वा प्रत्याश्वस्येदभब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रं महाराज सभायां कुरुसंसदि ॥ ५.५०.१४ ॥
సంజయుడు స్పృహ తిరిగి పొంది, తేరుకుని, కురువుల సభలో మహారాజు ధృతరాష్ట్రునితో ఇలా అన్నాడు.
5.50.15
दृष्टवानस्मि राजेन्द्र कुन्तीपुत्रान्महारथान् ।
मत्स्यराजगृहावासनिरोधेनावकर्शितान् ॥ ५.५०.१५ ॥
రాజేంద్రా, కుంతీ కుమారులైన ఆ మహారథులను నేను చూశాను. మత్స్యరాజు ఇంట నివసించిన నిర్బంధంతో వారు కృశించి ఉన్నారు.
5.50.16
श्रृणु र्यैर्हि महाराज पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ।
धृष्टद्युम्नेन वीरेण युद्धे वस्तेऽभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.१६ ॥
వినండి, మహారాజా, ఎవరితో పాండవులు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారో — వీరుడైన ధృష్టద్యుమ్నునితో. వస్తే… యుద్ధంలో వారు కలిసి సంసిద్ధులయ్యారు.
5.50.17
यो नैव रोपान्न भयान्न लोभान्नार्थकारणात् ।
न हेतुवादाद्धर्मात्मा सत्यं जाह्यात्कदाचन ॥ ५.५०.१७ ॥
కోపం వల్లా, భయం వల్లా, లోభం వల్లా, ధనం కోసమూ, తర్క వాదాల వల్లా ఎప్పుడూ సత్యాన్ని విడిచిపెట్టని ధర్మాత్ముడు.
5.50.18
यः प्रमाणं महाराज धर्मे धर्मभृतां वरः ।
अजातशत्रुणा तेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.१८ ॥
మహారాజా, ధర్మంలో ప్రమాణమైనవాడు, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైనవాడు — ఆ అజాతశత్రువుతో పాండవులు కలిసారు.
5.50.19
यस्य बाहुबले तुल्यः पृथिव्यां नास्ति कश्चन ।
यो वै सर्वान्महीपालान्वशे चक्रे धनुर्धरः ।
यः काशीनङ्गमगधान्कलिङ्गांश्च युधाजयत् ॥ ५.५०.१९ ॥
భూమిపై బాహుబలంలో ఇతనితో సమానుడు ఎవరూ లేడు. విల్లు ధరించిన ఆ వీరుడు సర్వ రాజులను తన వశం చేసుకున్నాడు; యుద్ధంలో కాశీ, అంగ, మగధ, కళింగలను జయించాడు.
5.50.20
तेन वो भीमसेनेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ।
यस्य वीर्येण सहसा चत्वारो भुवि पाण्डवाः ॥ ५.५०.२० ॥
మీవారు ఆ భీమసేనునితోనే పోరాడారు. అతని పరాక్రమం వల్ల భూమిపై నలుగురు పాండవులు సహసా (రక్షింపబడ్డారు).
5.50.21
निःसृत्य जतुगेहाद्वै हिडिम्बात्पुरुषादकात् ।
यश्चैपामभवद्द्वीपः कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ॥ ५.५०.२१ ॥
లక్కఇంటి నుండి, నరభక్షకుడైన హిడింబుని నుండి బయటపడి, వారికి ఆశ్రయ ద్వీపంగా నిలిచినవాడు కుంతీపుత్రుడు వృకోదరుడు.
5.50.22
याज्ञसेनीमथो यत्र सिन्धुराजोपकृष्टवान् ।
तत्रैषामभवद्द्वीपः कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ॥ ५.५०.२२ ॥
సింధు రాజు యాజ్ఞసేనిని (ద్రౌపదిని) ఈడ్చిన చోట కూడా వారికి ఆశ్రయ ద్వీపంగా ఉన్నవాడు కుంతీపుత్రుడు వృకోదరుడే.
5.50.23
यश्च तान्सङ्गतान्सर्वान्पाण्डवान्वारणावते ।
दह्यतो मोचयामास तेन वस्तेऽभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.२३ ॥
వారణావతంలో కాలిపోతున్న, కలిసి ఉన్న పాండవులందరినీ విడిపించినవాడు — అతనితోనే మీవారు పోరాడారు.
5.50.24
कृष्णायां चरता प्रीतिं येन क्रोधवशा हताः ।
प्रविश्य विषयं घोरं पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ५.५०.२४ ॥
కృష్ణ (ద్రౌపది) పట్ల ప్రేమతో సంచరిస్తూ, కోపవశులైన వారిని చంపినవాడు; భయంకరమైన గంధమాదన పర్వత ప్రాంతంలో ప్రవేశించి (అతడు ఇది చేశాడు).
5.50.25
यस्य नागायुतैर्वीर्यं भुजयोः सारमर्पितम् ।
तेन वो भीमसेनेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.२५ ॥
పదివేల ఏనుగుల బలం ఎవని భుజాలలో నిక్షిప్తమై ఉందో, ఆ భీమసేనునితో మిమ్మల్ని కలిపారు, ఓ పాండవులారా.
5.50.26
कृष्णद्वितीयो विक्रम्य तुष्ट्यर्थं जातवेदसः ।
अजयद्यः पुरा वीरो युध्यमानं पुरन्दरम् ॥ ५.५०.२६ ॥
పూర్వం కృష్ణుడిని తోడుగా తీసుకొని, అగ్నిని సంతోషపెట్టడానికి పరాక్రమించి, యుద్ధం చేస్తున్న పురందరుడిని (ఇంద్రుడిని) జయించిన వీరుడు.
5.50.27
यः स साक्षान्महादेवं गिरिशं शृलपाणिनम् ।
तोपयामास युद्धेन देवदेवमुपामपिम् ॥ ५.५०.२७ ॥
ప్రత్యక్షంగా మహాదేవుడిని, గిరీశుడిని, శూలధారిని యుద్ధం ద్వారా సంతోషపెట్టినవాడు; దేవదేవుడు, ఉమాపతి.
5.50.28
यश्च सर्वान्वशे चक्रे लोकपालान्धनुर्धरः ।
तेन वो विजयेनाजौ पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.२८ ॥
ఏ ధనుర్ధరుడు లోకపాలకులందరినీ తన వశంలోకి తెచ్చుకున్నాడో, ఆయన విజయంతో, ఓ పాండవులారా, మీరు యుద్ధంలో కలిపబడ్డారు.
5.50.29
यः प्रतीचीं दिशं चक्रे वशे म्लेच्छगणायुताम् ।
स तत्र नकुलो योद्धा चित्रयोधी व्यवस्थितः ॥ ५.५०.२९ ॥
పశ్చిమ దిశను, లక్షల మ్లేచ్ఛ సేనలతో నిండిన దానిని, తన వశంలోకి తెచ్చుకున్నవాడు; ఆ నకులుడు, అద్భుత యోధుడు, అక్కడ నిలబడి ఉన్నాడు.
5.50.30
तेन वो दर्शनीयेन वीरेणातिधनुर्भृता ।
माद्रीपुत्रेण कौरव्य पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.३० ॥
ఆ అందమైన వీరుడు, అతిధనుర్ధారి, మాద్రీ పుత్రుడితో, ఓ కౌరవ్యా, ఓ పాండవులారా, మీరు కలిపబడ్డారు.
5.50.31
यः काशीनङ्गमगधान्कलिङ्गांश्च युधाजयत् ।
तेन वः सहदेवेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.३१ ॥
కాశి, అంగ, మగధ, కళింగులను యుద్ధంలో జయించిన ఆ సహదేవుని చేత పాండవులు మీపై దాడి చేశారు.
5.50.32
यस्य वीर्येण सदृशाश्चत्वारो भुवि मानवाः ।
अश्वत्थामा धृष्टकेतू रुक्मी प्रद्युम्न एव च ॥ ५.५०.३२ ॥
ఎవరి పరాక్రమానికి సమానులు భూమిపై నలుగురు మనుషులే — అశ్వత్థామ, ధృష్టకేతు, రుక్మి, ప్రద్యుమ్నుడు.
5.50.33
तेन वः सहदेवेन युद्धं राजन्महात्ययमअ ।
यवीयसा नृवीरेण माद्रीनन्दिकरेण च ॥ ५.५०.३३ ॥
రాజా, ఆ సహదేవునితో మీ యుద్ధం మహా ఆపదగా మారింది — అతడు చిన్నవాడు, నరవీరుడు, మాద్రీ పుత్రులకు ఆనందం కలిగించువాడు.
5.50.34
तपश्चचार या घोरं काशिकन्या पुरा सती ।
भीष्मस्य वधमिच्छन्ती प्रेत्यापि भरतर्षभ ॥ ५.५०.३४ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, కాశి రాజకుమార్తె పూర్వం భీష్ముని వధను కోరి ఘోర తపస్సు చేసింది — మరణానంతరమూ కూడా.
5.50.35
पाञ्चालस्य सुता जज्ञे दैवाच्च स पुनः पुमान् ।
स्त्रीपुंसीः पुरुषव्याघ्र यः स वेद गुणागुणान् ॥ ५.५०.३५ ॥
పాంచాల రాజు కుమార్తెగా పుట్టింది; దైవవశాత్తు ఆమె మళ్ళీ పురుషురాలైంది — పురుషవ్యాఘ్రా, స్త్రీపురుషుల గుణదోషాలు తెలిసినవాడే దీన్ని తెలుసుకుంటాడు.
5.50.36
कलिङ्गान्समापेदे पाञ्चाल्यो युद्धदुर्मदः ।
शिखण्डिना वः कुरवः कृतास्त्रेणाभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.३६ ॥
యుద్ధోన్మత్తుడైన పాంచాల్యుడు కళింగులను చేరాడు; కురువులారా, అస్త్రవిద్య నేర్చిన శిఖండి మీపై దాడి చేశాడు.
5.50.37
यं यक्षः पुरुषं चक्रे भीष्मस्य निधनेच्छया ।
महेष्वासेन रौद्रेण पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.३७ ॥
భీష్ముని మరణాన్ని కోరి యక్షుడు సృష్టించిన ఆ పురుషుడిని, గొప్ప విలుకాడైన భయంకరునితో పాండవులు (భీష్మునిపైకి) ఉసిగొల్పారు.
5.50.38
महेष्वासा राजपुत्रा भ्रातरः पञ्च केकयाः ।
आमुक्तवचाः शूरास्तैश्च वस्तेऽभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.३८ ॥
మహా విలుకాండ్రు, రాజకుమారులు, ఐదుగురు సోదరులైన కేకయులు, మాటకు కట్టుబడిన శూరులు—వారితోను, వస్తుడితోను కలిసి అతన్ని (భీష్మునిపైకి) ఉసిగొల్పారు.
5.50.39
यो दीर्घबाहुः क्षिप्रास्त्रो धृतिमान्सत्यविक्रमः ।
तेन वो वृष्णिवीरेण युयुधानेन सङ्गरः ॥ ५.५०.३९ ॥
పొడవైన బాహువులు కలవాడు, వేగంగా అస్త్రాలు ప్రయోగించేవాడు, ధైర్యవంతుడు, సత్యపరాక్రముడు అయిన ఆ వృష్ణి వీరుడు యుయుధానుడితో మీకు యుద్ధం జరుగుతుంది.
5.50.40
य आसीच्छरणं काले पाण्डवानां महात्मनाम् ।
रणे तेन विराटेन भविता वः समागमः ॥ ५.५०.४० ॥
సమయానికి మహాత్ములైన పాండవులకు శరణ్యమైనవాడైన ఆ విరాటుడితో రణంలో మీకు ఎదురవుతుంది.
5.50.41
यः स काशिपती राजा वाराणस्यां महारथः ।
स तेषामभवद्योद्धा तेन वस्तेऽभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.४१ ॥
కాశీ రాజు, వారాణసిలోని మహారథుడు అయిన అతడు వారికి యోధుడయ్యాడు; అతనితో వస్తుడు కూడా (భీష్మునిపైకి) ఉసిగొల్పబడ్డాడు.
5.50.42
शिशुभिर्दुर्जयैः सङ्ख्ये द्रौपदेयैर्महात्मभिः ।
आशीविषसमस्पर्शैः पाण्डवा अभ्ययञ्जत ॥ ५.५०.४२ ॥
యుద్ధంలో అజేయులైన యువకులు, విషసర్పాల స్పర్శ వంటివారైన ద్రౌపదీ మహాత్ములైన కుమారులతో పాండవులు (భీష్మునిపైకి) ఉసిగొల్పారు.
5.50.43
यः कृष्णासदृशो वीर्ये युधिष्ठिरसमो दमे ।
तेनाभिमन्युना सङ्ख्ये पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.४३ ॥
వీర్యంలో కృష్ణునితో, దమంలో యుధిష్ఠిరునితో సమానుడైన అభిమన్యునితో పాండవులు యుద్ధంలో కలిసి నిలిచారు.
5.50.44
यश्चैवाप्रतिमो वीर्ये धृष्टकेतुर्महायशाः ।
दुःसहः समरे क्रुद्धः शैशुपालिर्महारथः ॥ ५.५०.४४ ॥
వీర్యంలో సాటిలేని మహాయశస్వి ధృష్టకేతువు, యుద్ధంలో కోపించిన భరించరాని శిశుపాలుని కుమారుడైన మహారథుడు.
5.50.45
तेन वश्चेदिराजेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ।
अक्षौहिण्या परिवृतः पाण्डवान्योभिसंश्रितः ॥ ५.५०.४५ ॥
ఒక అక్షౌహిణి సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి పాండవులను ఆశ్రయించిన చేదిరాజుతో పాండవులు కలిసి పోరాడారు.
5.50.46
यः संश्रयः पाण्डवानां देवानामिव वासवः ।
तेन वो वासुदेवेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.४६ ॥
దేవతలకు ఇంద్రుడిలా పాండవులకు ఆశ్రయమైన ఆ వాసుదేవునితో పాండవులు కలిసి నిలిచారు.
5.50.47
यथा चेदिपतेर्भ्राता शरभो भरतर्षभ ।
करकर्षेण सहितस्ताभ्यां वस्तेऽभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.४७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, చేదిపతి సోదరుడైన శరభుడు కరకర్షునితో కలిసి ఉన్నట్లు, అతడు ఆ ఇద్దరితో కలిసి యుద్ధంలో చేరాడు.
5.50.48
तारासन्धिः सहदेवो जयत्सेनश्च तावुभौ ।
युद्धे प्रतिरथे वीरौ पाण्डवार्थे व्यवस्थितौ ॥ ५.५०.४८ ॥
తారాసంధి, సహదేవుడు, జయత్సేనుడు—ఈ ఇద్దరు వీరులు యుద్ధంలో ప్రతిరథులుగా పాండవుల కోసం స్థిరంగా నిలిచారు.
5.50.49
द्रुपदश्च महातेजा बलेन महता वृतः ।
त्यक्तात्मा पाण्डवार्थाय सोत्स्यमानो व्यवस्थितः ॥ ५.५०.४९ ॥
మహాతేజస్వి అయిన ద్రుపదుడు కూడా గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, పాండవుల కోసం ప్రాణత్యాగానికి సిద్ధమై యుద్ధానికి నిలిచి ఉన్నాడు.
5.50.50
एते चान्ये च बहवः प्राच्योदीच्या महीक्षितः ।
शतशो यानुपाश्रिता धर्मराजो व्यवस्थितः ॥ ५.५०.५० ॥
వీరితో పాటు తూర్పు, ఉత్తర దిక్కుల నుండి వచ్చిన అనేక రాజులు, వందలాది మంది ఆశ్రితులుగా ఉన్నారు; ధర్మరాజు యుద్ధానికి వ్యూహబద్ధంగా నిలిచి ఉన్నాడు.