มหาภารตะ · อัธยายะ 5.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.50.1
किमसौ पाण्डवो राजा धर्मपुत्रोऽभ्यभाषत ।
श्रुत्वेह बहुलाः सेनाः प्रीत्यर्थं नः समागताः ॥ ५.५०.१ ॥
พระราชาปาณฑพ พระโอรสของพระธรรมนั้นตรัสว่าอย่างไร ได้ยินว่าเสนามากมายมาประชุมกันที่นี่เพื่อความยินดีของพวกเรา
5.50.2
किमसौ चेष्टते सूत योत्स्यमानो युधिष्ठिरः ।
के वास्य भ्रातृपुत्राणां पश्यन्त्याज्ञेप्सवो सुखम् ॥ ५.५०.२ ॥
ข้าแต่สารถี ยุธิษฐิระผู้กำลังจะรบนั้นทำอย่างไรอยู่ และบรรดาโอรสของพี่น้องของเขา ผู้ปรารถนาคำสั่งของเขา มองดูเขาด้วยความยินดีอยู่ผู้ใดบ้าง
5.50.3
के स्विदेनं वारयन्ति युद्धाच्छाम्येति वा पुनः ।
निकृत्या कोपितं मन्दैर्धर्मज्ञं धर्मचारिणम् ॥ ५.५०.३ ॥
ใครหนอที่ห้ามเขาจากการรบ หรือใครจะห้ามเขาอีกโดยกล่าวว่า ขอให้สงบเถิด เขาผู้รู้ธรรมและประพฤติธรรมนั้นถูกคนโง่เขลาทำให้โกรธด้วยการหลอกลวง
5.50.4
राज्ञो मुखमुदीक्षन्ते पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
युधिष्ठिरस्य भद्रं ते स सर्वाननुशास्ति च ॥ ५.५०.४ ॥
ปัญจาลทั้งหลายพร้อมกับปาณฑพจับจ้องดูพระพักตร์ของพระราชา ขอให้ยุธิษฐิระเจริญเถิด พระองค์ย่อมทรงสั่งสอนทุกคน
5.50.5
पृथग्भूताः पाण्डवानां पाञ्चालानां रथव्रजाः ।
आयान्तमभिनन्दन्ति कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ५.५०.५ ॥
กองรถศึกของปาณฑพและปัญจาลที่แยกกันอยู่ ต่างต้อนรับยุธิษฐิระโอรสของกุนตีเมื่อเสด็จเข้ามาใกล้
5.50.6
नभः सूर्यमिवोद्यन्तं कौन्तेयं दीप्ततेजसम् ।
पाञ्चालाः प्रतिनन्दन्ति तेजोराशिमिवोदितम् ॥ ५.५०.६ ॥
เหมือนดวงอาทิตย์ที่ขึ้นบนท้องฟ้า ปัญจาลทั้งหลายต่างต้อนรับกุนเตยะผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ ราวกับกองแสงสว่างที่ปรากฏขึ้น
5.50.7
आगोपालाविपालाश्च नन्दमाना युधिष्ठिरम् ।
पाञ्चालाः केकया मत्स्याः प्रतिनन्दति पाण्डवम् ॥ ५.५०.७ ॥
คนเลี้ยงวัวและคนเลี้ยงแกะต่างปีติยินดีต้อนรับยุธิษฐิระ ปัญจาล เกกยะ และมัตสยะต้อนรับปาณฑพ
5.50.8
ब्राह्मण्यो राजपुत्र्यश्च विशां दुहितरश्च याः ।
क्रीडन्त्योभिसमायान्ति पार्थं सन्नद्धमीक्षितुम् ॥ ५.५०.८ ॥
หญิงพราหมณ์ เจ้าหญิงทั้งหลาย และบรรดาธิดาของชาวบ้านที่มาเล่นกันออกมาดูปารถผู้สวมเกราะพร้อมรบ
5.50.9
सञ्जयाचक्ष्व येनास्मान्पाडवा अभ्ययुञ्जत ।
धृष्टद्युम्नस्य सैन्येन सोमकानां बलेन च ॥ ५.५०.९ ॥
ข้าแต่สัญชัย จงเล่าให้ข้าฟังว่าปาณฑพโจมตีพวกเราด้วยกองทัพของธฤษฏทยุมน์และกำลังของโสมกะอย่างไร
5.50.10
गवल्गणिस्तु तत्पुष्टः सभायां कुरुसंसदि ।
निःश्वस्य सुभृशं दीर्घं मुहुः सञ्चिन्तयन्निव ॥ ५.५०.१० ॥
ส่วนสัญชัยโอรสของคาวัลคณี ถูกความนั้นรบกวนใจ ถอนใจยาวลึกซ้ำแล้วซ้ำเล่าในที่ประชุมของชาวกุรุ ราวกับกำลังครุ่นคิดอยู่
5.50.11
तत्रानिमित्ततो वैवात्सुतं कश्मलमाविशत् ।
तदाचचक्षे विदुरः सभायां राजसंसदि ॥ ५.५०.११ ॥
ที่นั่น โดยไม่มีเหตุใดๆ โอรสของวาตสยะก็เป็นลมหมดสติ วิทุระได้ประกาศเรื่องนี้ในที่ประชุมของพระราชา
5.50.12
सञ्जयोऽयं महाराज मूर्छितः पतितो भुवि ।
वाचं न सृजते कांचिद्धीनप्रज्ञोऽल्पचेतनः ॥ ५.५०.१२ ॥
ข้าแต่มหาราช สัญชัยผู้นี้สลบล้มลงกับพื้นดิน ปราศจากสติปัญญาและความรู้สึกน้อยนิด จึงไม่อาจเปล่งถ้อยคำใดได้เลย
5.50.13
अपश्यत्सञ्जयो नूनं कुन्तीपुत्रान्महारथान् ।
तैरस्य पुरुषव्याघ्रैर्भृशमुद्वेजितं मनः ॥ ५.५०.१३ ॥
สัญชัยคงได้เห็นโอรสของกุนตีผู้เป็นรถมหารถแน่แล้ว ใจของเขาถูกบุรุษเสือเหล่านั้นทำให้หวาดหวั่นอย่างยิ่ง
5.50.14
सञ्जयश्चेतनां लब्ध्वा प्रत्याश्वस्येदभब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रं महाराज सभायां कुरुसंसदि ॥ ५.५०.१४ ॥
สัญชัยได้สติคืนมาและทรงตั้งสติได้แล้ว จึงกล่าวกับพระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้เป็นมหาราชในที่ประชุม ในสภาของชาวกุรุว่า
5.50.15
दृष्टवानस्मि राजेन्द्र कुन्तीपुत्रान्महारथान् ।
मत्स्यराजगृहावासनिरोधेनावकर्शितान् ॥ ५.५०.१५ ॥
ข้าแต่ราชาแห่งกษัตริย์ ข้าพระองค์ได้เห็นโอรสของกุนตี ผู้เป็นรถมหารถ ซึ่งซูบผอมลงเพราะต้องกักขังอยู่ในวังของพระราชามัตสยะ
5.50.16
श्रृणु र्यैर्हि महाराज पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ।
धृष्टद्युम्नेन वीरेण युद्धे वस्तेऽभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.१६ ॥
ข้าแต่มหาราช ขอทรงฟังเถิด ปาณฑพได้ต่อสู้กับผู้ที่จัดทัพไว้ คือวีรบุรุษธฤษฏทยุมน์ ในการรบนั้นพวกเขาได้ปะทะกันแล้ว
5.50.17
यो नैव रोपान्न भयान्न लोभान्नार्थकारणात् ।
न हेतुवादाद्धर्मात्मा सत्यं जाह्यात्कदाचन ॥ ५.५०.१७ ॥
ผู้มีจิตประกอบด้วยธรรม ผู้ไม่เคยละทิ้งความจริงเลย ไม่ว่าเพราะความโกรธ ความกลัว ความโลภ หรือเพราะเหตุแห่งทรัพย์ หรือเพราะการโต้แย้งด้วยเหตุผลชั่วๆ
5.50.18
यः प्रमाणं महाराज धर्मे धर्मभृतां वरः ।
अजातशत्रुणा तेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.१८ ॥
ข้าแต่มหาราช ผู้เป็นมาตรฐานแห่งธรรม ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม ปาณฑพได้ต่อสู้กับอชาตศัตรูผู้นั้น
5.50.19
यस्य बाहुबले तुल्यः पृथिव्यां नास्ति कश्चन ।
यो वै सर्वान्महीपालान्वशे चक्रे धनुर्धरः ।
यः काशीनङ्गमगधान्कलिङ्गांश्च युधाजयत् ॥ ५.५०.१९ ॥
ในปฐพีไม่มีผู้ใดเทียบเท่าพละกำลังแขนของพระองค์ ธนูผู้นั้นทำให้กษัตริย์ทั้งปวงอยู่ใต้อำนาจ และในการรบได้พิชิตกาศี องคะ มคธ และกลิงคะ
5.50.20
तेन वो भीमसेनेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ।
यस्य वीर्येण सहसा चत्वारो भुवि पाण्डवाः ॥ ५.५०.२० ॥
พวกท่านได้ต่อสู้กับภีมเสนผู้นั้น ซึ่งด้วยพลังของเขา ปาณฑพทั้งสี่ในโลกได้รับการช่วยไว้โดยฉับพลัน
5.50.21
निःसृत्य जतुगेहाद्वै हिडिम्बात्पुरुषादकात् ।
यश्चैपामभवद्द्वीपः कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ॥ ५.५०.२१ ॥
ผู้ที่เป็นที่พึ่งของพวกเขาเมื่อออกมาจากเรือนชตุคฤหะ และจากหิฑิมพะ ยักษ์กินคน คือวฤโกทระ พระโอรสของกุนตี
5.50.22
याज्ञसेनीमथो यत्र सिन्धुराजोपकृष्टवान् ।
तत्रैषामभवद्द्वीपः कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ॥ ५.५०.२२ ॥
และในที่ซึ่งพระราชาแห่งสินธุฉุดลากยาชญเสนี (เทราปที) เข้าไปใกล้ ที่นั่นก็เช่นกัน ผู้ที่เป็นที่พึ่งของพวกเขาคือวฤโกทระ พระโอรสของกุนตี
5.50.23
यश्च तान्सङ्गतान्सर्वान्पाण्डवान्वारणावते ।
दह्यतो मोचयामास तेन वस्तेऽभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.२३ ॥
ผู้ที่ช่วยปลดปล่อยปาณฑพทั้งหมดที่รวมกันอยู่ให้พ้นจากการถูกเผาที่วารณาวต กองทัพของท่านได้ต่อสู้กับผู้นั้น
5.50.24
कृष्णायां चरता प्रीतिं येन क्रोधवशा हताः ।
प्रविश्य विषयं घोरं पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ५.५०.२४ ॥
ผู้ที่ท่องไปด้วยความรักต่อกฤษณา (เทราปที) และได้สังหารผู้ที่ถูกความโกรธครอบงำ เข้าไปยังดินแดนอันน่าสะพรึงของภูเขาคันธมาทนะ
5.50.25
यस्य नागायुतैर्वीर्यं भुजयोः सारमर्पितम् ।
तेन वो भीमसेनेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.२५ ॥
ข้าแต่ปาณฑพทั้งหลาย พวกท่านถูกนำเข้าสู่การรบกับภีมเสนะ ผู้ซึ่งมีกำลังของช้างนับหมื่นเชกอยู่ในแขนทั้งสอง
5.50.26
कृष्णद्वितीयो विक्रम्य तुष्ट्यर्थं जातवेदसः ।
अजयद्यः पुरा वीरो युध्यमानं पुरन्दरम् ॥ ५.५०.२६ ॥
วีรบุรุษผู้ซึ่งในอดีตกาล มีกฤษณะเป็นผู้ร่วมทาง ได้ออกรบเพื่อเอาใจพระอัคนี และพิชิตปุรันทระ (พระอินทร์) ขณะที่ท่านต่อสู้อยู่
5.50.27
यः स साक्षान्महादेवं गिरिशं शृलपाणिनम् ।
तोपयामास युद्धेन देवदेवमुपामपिम् ॥ ५.५०.२७ ॥
ผู้ที่ได้ทำให้พระมหาเทพ พระศิวะ เจ้าแห่งขุนเขา ผู้ถือตรีศูล พอพระทัยด้วยการรบด้วยตนเอง คือเทพแห่งเทพ ผู้เป็นสวามีของอุมา
5.50.28
यश्च सर्वान्वशे चक्रे लोकपालान्धनुर्धरः ।
तेन वो विजयेनाजौ पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.२८ ॥
ด้วยชัยชนะของนักธนูผู้ได้ปราบโลกบาลทั้งหมดให้อยู่ใต้อำนาจ ข้าแต่ปาณฑพทั้งหลาย พวกท่านจึงได้เข้าประจัญบานกันในสงคราม
5.50.29
यः प्रतीचीं दिशं चक्रे वशे म्लेच्छगणायुताम् ।
स तत्र नकुलो योद्धा चित्रयोधी व्यवस्थितः ॥ ५.५०.२९ ॥
ผู้ที่ได้ปราบทิศตะวันตกซึ่งเต็มไปด้วยกองทัพของชนป่าเถื่อนนับหมื่นให้อยู่ใต้อำนาจ นั่นคือนกุลผู้เป็นนักรบ ผู้มีฝีมือการรบอันน่าอัศจรรย์ ยืนประจำอยู่ที่นั่น
5.50.30
तेन वो दर्शनीयेन वीरेणातिधनुर्भृता ।
माद्रीपुत्रेण कौरव्य पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.३० ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายกุรุ พวกท่านปาณฑพได้เข้าประจัญบานกับวีรบุรุษผู้งดงาม ผู้ถือธนูอันใหญ่ยิ่ง คือโอรสของมาทรี
5.50.31
यः काशीनङ्गमगधान्कलिङ्गांश्च युधाजयत् ।
तेन वः सहदेवेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.३१ ॥
โดยสหเทวะผู้ที่ได้พิชิตกาศี องคะ มคธ และกลิงคะในการรบ ปาณฑพจึงได้ยกทัพเข้าต่อสู้กับพวกท่าน
5.50.32
यस्य वीर्येण सदृशाश्चत्वारो भुवि मानवाः ।
अश्वत्थामा धृष्टकेतू रुक्मी प्रद्युम्न एव च ॥ ५.५०.३२ ॥
ผู้ที่มีความกล้าหาญเทียบเท่ากับบุรุษเพียงสี่คนบนแผ่นดินนี้ ได้แก่ อัศวัตถามา ธฤษฏเกตุ รุกมินและประทยุมนะ
5.50.33
तेन वः सहदेवेन युद्धं राजन्महात्ययमअ ।
यवीयसा नृवीरेण माद्रीनन्दिकरेण च ॥ ५.५०.३३ ॥
ข้าแต่พระราชา การรบของพระองค์กับสหเทวะนั้นได้กลายเป็นภัยอันใหญ่หลวง ผู้เป็นวีรบุรุษน้องสุดท้องในหมู่มนุษย์ ผู้เป็นที่ชื่นชมของโอรสทั้งสองของมาทรี
5.50.34
तपश्चचार या घोरं काशिकन्या पुरा सती ।
भीष्मस्य वधमिच्छन्ती प्रेत्यापि भरतर्षभ ॥ ५.५०.३४ ॥
ธิดาแห่งกาศี หญิงผู้บริสุทธิ์ผู้ที่ในอดีตได้บำเพ็ญตบะอันน่าสะพรึง ปรารถนาให้ภีษมะตาย แม้หลังจากการตายแล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ
5.50.35
पाञ्चालस्य सुता जज्ञे दैवाच्च स पुनः पुमान् ।
स्त्रीपुंसीः पुरुषव्याघ्र यः स वेद गुणागुणान् ॥ ५.५०.३५ ॥
ธิดาหนึ่งได้เกิดแก่พระราชาแห่งปาญจาละ และด้วยโชคชะตา นางได้กลับกลายเป็นชายอีกครั้ง ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ผู้ที่รู้คุณและโทษของหญิงและชายย่อมรู้ข้อนี้
5.50.36
कलिङ्गान्समापेदे पाञ्चाल्यो युद्धदुर्मदः ।
शिखण्डिना वः कुरवः कृतास्त्रेणाभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.३६ ॥
ปาญจาลยะผู้เย่อหยิ่งในการรบได้มุ่งไปยังกลิงคะ ข้าแต่กุรุทั้งหลาย พวกท่านถูกโจมตีโดยศิขัณฑินผู้ชำนาญในอาวุธ
5.50.37
यं यक्षः पुरुषं चक्रे भीष्मस्य निधनेच्छया ।
महेष्वासेन रौद्रेण पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.३७ ॥
บุรุษที่ยักษ์ได้สร้างขึ้นด้วยความปรารถนาให้ภีษมะตาย ปาณฑพได้ส่งเขาเข้าต่อสู้กับนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ดุร้ายนั้น
5.50.38
महेष्वासा राजपुत्रा भ्रातरः पञ्च केकयाः ।
आमुक्तवचाः शूरास्तैश्च वस्तेऽभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.३८ ॥
เหล่านักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ราชกุมาร พี่น้องทั้งห้าแห่งเกไกยะ ผู้กล้าหาญและมั่นในคำสัตย์ โดยพวกเขาและวัสเตนั้น เขาจึงถูกส่งเข้าต่อสู้กับเขา
5.50.39
यो दीर्घबाहुः क्षिप्रास्त्रो धृतिमान्सत्यविक्रमः ।
तेन वो वृष्णिवीरेण युयुधानेन सङ्गरः ॥ ५.५०.३९ ॥
ผู้มีแขนยาวผู้ที่เชี่ยวชาญอาวุธอย่างรวดเร็ว มั่นคงและมีความกล้าหาญที่แท้จริง การพบกันในสงครามของพระองค์จะเกิดขึ้นกับยุยุธานะ วีรบุรุษแห่งวฤษณี
5.50.40
य आसीच्छरणं काले पाण्डवानां महात्मनाम् ।
रणे तेन विराटेन भविता वः समागमः ॥ ५.५०.४० ॥
ผู้ที่เป็นที่พึ่งแก่ปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ในยามคับขัน การพบกันของพระองค์ในสงครามจะเกิดขึ้นกับวิราฏะ
5.50.41
यः स काशिपती राजा वाराणस्यां महारथः ।
स तेषामभवद्योद्धा तेन वस्तेऽभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.४१ ॥
พระเจ้ากาศีผู้เป็นมหารถีแห่งวาราณสี ได้เป็นนักรบของฝ่ายนั้น และด้วยพระองค์กับวัสตะ ฝ่ายปาณฑพจึงส่งพระองค์เข้ารบกับภีษมะ
5.50.42
शिशुभिर्दुर्जयैः सङ्ख्ये द्रौपदेयैर्महात्मभिः ।
आशीविषसमस्पर्शैः पाण्डवा अभ्ययञ्जत ॥ ५.५०.४२ ॥
ฝ่ายปาณฑพจึงส่งบรรดาโอรสของเทราปที ซึ่งเป็นเยาวชนผู้ยิ่งใหญ่ ไม่มีใครเอาชนะได้ในการรบ สัมผัสของพวกเขาเหมือนงูพิษ เข้ารบกับภีษมะ
5.50.43
यः कृष्णासदृशो वीर्ये युधिष्ठिरसमो दमे ।
तेनाभिमन्युना सङ्ख्ये पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.४३ ॥
อภิมันยุ ผู้เสมอพระกฤษณะในความกล้าหาญ และเสมอยุธิษฐิระในการข่มใจ ฝ่ายปาณฑพได้ส่งพระองค์เข้าร่วมรบในสงคราม
5.50.44
यश्चैवाप्रतिमो वीर्ये धृष्टकेतुर्महायशाः ।
दुःसहः समरे क्रुद्धः शैशुपालिर्महारथः ॥ ५.५०.४४ ॥
ฤธฤษฏเกตุผู้ไม่มีใครเทียบได้ในความกล้าหาญและมีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ และโอรสของศิศุปาละผู้เป็นมหารถี ผู้ทนได้ยากในการรบและโกรธเกรี้ยว
5.50.45
तेन वश्चेदिराजेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ।
अक्षौहिण्या परिवृतः पाण्डवान्योभिसंश्रितः ॥ ५.५०.४५ ॥
พร้อมกับพระเจ้าแผ่นดินแห่งเจทิ ผู้มาพร้อมกองทัพอักโษหินี และเข้าพึ่งพาปาณฑพ ฝ่ายปาณฑพจึงเข้าร่วมรบ
5.50.46
यः संश्रयः पाण्डवानां देवानामिव वासवः ।
तेन वो वासुदेवेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.४६ ॥
พร้อมกับวาสุเทพ ผู้เป็นที่พึ่งของปาณฑพดุจพระอินทร์เป็นที่พึ่งของเหล่าเทพ ฝ่ายปาณฑพจึงเข้าร่วมรบ
5.50.47
यथा चेदिपतेर्भ्राता शरभो भरतर्षभ ।
करकर्षेण सहितस्ताभ्यां वस्तेऽभ्ययुञ्जत ॥ ५.५०.४७ ॥
ข้าแต่ภรตรรษภะ ดุจศรภะ พระอนุชาของเจ้าเมืองเจที ที่อยู่ร่วมกับกรกรรษะ พระองค์จึงเข้ารบกับทั้งสองนั้น
5.50.48
तारासन्धिः सहदेवो जयत्सेनश्च तावुभौ ।
युद्धे प्रतिरथे वीरौ पाण्डवार्थे व्यवस्थितौ ॥ ५.५०.४८ ॥
ตาราสันธิ สหเทพ และชยัตเสนะ วีรบุรุษทั้งสองนั้น ยืนหยัดเป็นรถีคู่ปรปักษ์ในการรบ เพื่อประโยชน์ของปาณฑพ
5.50.49
द्रुपदश्च महातेजा बलेन महता वृतः ।
त्यक्तात्मा पाण्डवार्थाय सोत्स्यमानो व्यवस्थितः ॥ ५.५०.४९ ॥
และท้าวทรุปทะผู้มีเดชานุภาพยิ่งใหญ่ ล้อมรอบด้วยกองทัพอันมหึมา ยืนเรียงรบ พร้อมจะสละชีวิตเพื่อประโยชน์ของปาณฑพ
5.50.50
एते चान्ये च बहवः प्राच्योदीच्या महीक्षितः ।
शतशो यानुपाश्रिता धर्मराजो व्यवस्थितः ॥ ५.५०.५० ॥
บรรดากษัตริย์เหล่านี้และอื่นๆ อีกมากจากทิศตะวันออกและทิศเหนือ นับร้อยพระองค์ที่พึ่งพาพระองค์ ยืนเรียงรบร่วมกับพระธรรมราชา