ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.51.1
सर्व एते महोत्साहा ये त्वया परिकीर्तिताः ।
एकतस्त्वेव ते सर्वे समेता भीम एकतः ॥ ५.५१.१ ॥
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିବା ମହୋତ୍ସାହୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମବେତ ଅଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଭୀମ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି।
5.51.2
भीमसेनाद्धि मे भूयो भयं सञ्जायते महत् ।
क्रुद्धादमर्षणात्तात व्याघ्रादिव महारुरोः ॥ ५.५१.२ ॥
ହେ ପ୍ରିୟ, କ୍ରୋଧୀ ଏବଂ ଅସହିଷ୍ଣୁ ଭୀମସେନଙ୍କ ଠାରୁ ମୋର ପୁଣି ମହାଭୟ ଜାତ ହେଉଛି, ଯେପରି ମହାରୁରୁ ହରିଣ ବାଘରୁ ଭୟ ପାଏ।
5.51.3
जागर्मि रात्रयः सर्वा दीर्घमुष्णं च निःश्वसन् ।
भीतो वृकोदरात्तात सिंहात्पशुरिवापरः ॥ ५.५१.३ ॥
ହେ ପ୍ରିୟ, ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ଭୟ କରି ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାତି ଜାଗି ରହୁଛି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଓ ଉଷ୍ଣ ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡୁଛି, ସିଂହରୁ ଭୟଭୀତ ଅନ୍ୟ ପଶୁ ପରି।
5.51.4
न हि तस्य महाबाहोः शक्रप्रतिमतेजसः ।
सैन्येऽस्मिन्प्रतिपश्यामि य एनं विषहेद्युधि ॥ ५.५१.४ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରସମ ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ମହାବାହୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହିପାରିବ ଏପରି କାହାକୁ ମୁଁ ଏହି ସେନାରେ ଦେଖୁନାହିଁ।
5.51.5
अमर्षणश्च कौन्तेयो दृढवैरश्च पाण्डवः ।
अनर्महासी सोन्मादस्तिर्यक्प्रेक्षी महास्वनः ॥ ५.५१.५ ॥
ଅସହିଷ୍ଣୁ କୌନ୍ତେୟ, ଦୃଢ଼ ବୈରୀ ପାଣ୍ଡବ, ପରିହାସରେ ମଧ୍ୟ ନହସୁଥିବା, ଉନ୍ମତ୍ତ, ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଦୃଷ୍ଟି, ମହାସ୍ୱର।
5.51.6
महावेगो महोत्साहो महाबाहुर्महाबलः ।
मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनान्तं करिष्यति ॥ ५.५१.६ ॥
ମହାବେଗ, ମହୋତ୍ସାହୀ, ମହାବାହୁ, ମହାବଳ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମୋ ମୂର୍ଖ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଅନ୍ତ କରିବ।
5.51.7
उरुग्राहगृहीतानां गदां बिभ्रद्वृकोदरः ।
कुरूणामृषभो युद्धे दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ५.५१.७ ॥
ଊରୁ-ଗ୍ରାହରେ ଧୃତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗଦା ଧାରଣ କରୁଥିବା ବୃକୋଦର, ଯୁଦ୍ଧରେ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ, ଦଣ୍ଡ ହାତରେ ଥିବା ଅନ୍ତକ ପରି।
5.51.8
अष्टाश्रिमायसीं घोरां गदां काञ्चनभूषणाम् ।
मनसाहं प्रपश्यामि ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम् ॥ ५.५१.८ ॥
ଅଷ୍ଟ କୋଣ ବିଶିଷ୍ଟ, ଲୌହମୟ, ଭୟଙ୍କର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରଯୁକ୍ତ ଗଦାକୁ ମୁଁ ମନରେ ଦେଖୁଛି, ଉଠାଯାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ପରି।
5.51.9
यथा मृगाणां यूथेषु सिंहो जातबलश्चरेत् ।
मामकेषु तथा भीमो बलेषु विचरिष्यति ॥ ५.५१.९ ॥
ହରିଣ ଝୁଣ୍ଡରେ ବଳବାନ ସିଂହ ଯେପରି ବିଚରଣ କରେ, ସେପରି ମୋ ପକ୍ଷର ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୀମ ବିଚରଣ କରିବ।
5.51.10
सर्वेषां मम पुत्राणां स एकः क्रूरविक्रमः ।
बह्वाशी विप्रतीपश्च बाल्येपि रभसः सदा ॥ ५.५१.१० ॥
ମୋ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏକା କ୍ରୂର ପରାକ୍ରମୀ; ଅଧିକ ଭୋଜନକାରୀ, ବିରୋଧୀ, ଏବଂ ଶୈଶବରୁ ସଦା ବେଗବାନ।
5.51.11
उद्वेपते मे हृदयं ये मे दुर्योधनादयः ।
बाल्येऽपि तेन युद्ध्यन्तो वारणेनेव मर्दिताः ॥ ५.५१.११ ॥
ମୋ ହୃଦୟ କମ୍ପୁଛି; ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଆଦି ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଶୈଶବରେ ମଧ୍ୟ ତା'ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ମର୍ଦିତଙ୍କ ପରି ହୋଇଥିଲେ।
5.51.12
तस्य वीर्येण संक्लिष्टा नित्यमेव सुता मम ।
स एव हेतुर्भेदस्य भीमो भीमपराक्रमः ॥ ५.५१.१२ ॥
ତା'ର ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ସଦା କ୍ଲିଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଭେଦର କାରଣ ସେ ହିଁ — ଭୀମ, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ।
5.51.13
ग्रसमानमनीकानि नरवारणवाजिनाम् ।
पश्यामीवाग्रतो भीमं क्रोधमूर्छितमाहवे ॥ ५.५१.१३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାଙ୍କ ସେନାକୁ ଗ୍ରାସ କରୁଥିବା, କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ଭୀମଙ୍କୁ ମୁଁ ଯେମିତି ମୋ ସାମନାରେ ଦେଖୁଛି।
5.51.14
अस्त्रे द्रोणार्जुनसमं वायुवेगसमं जवे ।
महेश्वरसमं क्रोधे को हन्याद्भीममाहवे ॥ ५.५१.१४ ॥
ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମାନ, ବେଗରେ ବାୟୁ ସମାନ, କ୍ରୋଧରେ ମହେଶ୍ୱର ସମାନ ଭୀମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ବଧ କରିପାରିବ?
5.51.15
सञ्जयाचक्ष्व मे शूरं भीमसेनममर्षणम् ।
… येऽहं यत्तेन रिपुघातिना ।
… सर्वे पुत्राः मम मनस्विना ॥ ५.५१.१५ ॥
ସଞ୍ଜୟ, ଶୂର ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ ଭୀମସେନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ… ଶତ୍ରୁଘାତୀ, ଯତ୍ନଶୀଳ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ… ମୋର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର… ମନସ୍ୱୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
5.51.16
येन भीमबला यक्षा राक्षसाश्च पुरा हताः ।
कथं तस्य रणे वेगं मानुषः प्रसहिष्यति ॥ ५.५१.१६ ॥
ପୂର୍ବରେ ଭୟଙ୍କର ବଳବାନ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଯେ ବଧ କରିଥିଲା, ତାର ଯୁଦ୍ଧବେଗକୁ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ କେମିତି ସହିବ?
5.51.17
न स जातु वशे तस्थौ मम बाल्येऽपि सञ्जय ।
किं पुनर्मम दुष्पुत्रैः क्लिष्टः संप्रति पाण्डवः ॥ ५.५१.१७ ॥
ସଞ୍ଜୟ, ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ମୋ ବଶରେ ରହିନଥିଲା; ଏବେ ମୋ ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ପାଣ୍ଡବ କିପରି ବଶରେ ରହିବ?
5.51.18
निष्ठुरो रोषणोऽत्यर्थं भज्येतापि न संनमेत् ।
तिर्यक्प्रेक्षीं संहतभ्रूः कथं शाम्येद्वृकोदरः ॥ ५.५१.१८ ॥
ସେ କଠୋର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧୀ; ଭାଙ୍ଗିଯିବ ତଥାପି ନଇଁବ ନାହିଁ। ବଙ୍କା ଚାହାଁଣିରେ ଭୁରୁ କୁଞ୍ଚିତ କରୁଥିବା ବୃକୋଦର କିପରି ଶାନ୍ତ ହେବ?
5.51.19
शूरस्तथाऽप्रतिबलो गौरस्ताल इवोन्नतः ।
प्रमाणतो भीमसेनः प्रादेशेनाधिकोऽर्जुनात् ॥ ५.५१.१९ ॥
ସେ ଶୂର, ତାଙ୍କ ସମାନ ବଳବାନ କେହି ନାହାଁନ୍ତି; ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ ଓ ତାଳ ଗଛ ପରି ଉଚ୍ଚ। ଉଚ୍ଚତାରେ ଭୀମସେନ ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରୁ ଏକ ବିଘତ ଅଧିକ।
5.51.20
जवेन वाजिनोऽत्येति बलेनान्त्येति कुञ्जरान् ।
अव्यक्तजल्पी मध्वक्षो मध्यमः पाण्डवो बली ॥ ५.५१.२० ॥
ବେଗରେ ସେ ଘୋଡ଼ାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ବଳରେ ହାତୀଙ୍କୁ ଜିଣେ। ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଷୀ, ମଧୁ ପରି ଆଖିବାଲା, ମଧ୍ୟମ ପାଣ୍ଡବ ବଳବାନ।
5.51.21
इति बाल्ये श्रुतः पूर्वं मया व्यासमुखात्पुरा ।
रूपतो वीर्यतश्चैव याथातथ्येन पाण्डवः ॥ ५.५१.२१ ॥
ବାଲ୍ୟକାଳରେ ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏପରି ଶୁଣିଥିଲି। ରୂପ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡବ ପ୍ରକୃତରେ ସେପରି।
5.51.22
आयसेन स दण्डेन रथन्नागान्नरान्हयान् ।
हनिष्यति रणे क्रुद्धो रौद्रः क्रूरपराक्रमः ॥ ५.५१.२२ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଲୌହଦଣ୍ଡରେ ରଥ, ହାତୀ, ମଣିଷ ଓ ଘୋଡ଼ା ବଧ କରିବ। ସେ ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୂର ପରାକ୍ରମୀ।
5.51.23
अमर्षी नित्यसंरब्धो भीमः प्रहरतां वरः ।
मया तात प्रतीपानि कुर्वन्पूर्वं विमानितः ॥ ५.५१.२३ ॥
ଭୀମ ଅସହିଷ୍ଣୁ, ସର୍ବଦା କ୍ରୋଧରେ ଜଳୁଥିବା, ପ୍ରହାରକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହେ ବତ୍ସ, ପୂର୍ବରେ ମୁଁ ହିଁ ବିରୋଧ କରି ତାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରିଥିଲି।
5.51.24
निष्कर्णामायसीं स्थूलां सुपार्श्वां काञ्चनीं गदाम् ।
शतघ्नीं शतनिर्हादां कथं शक्ष्यन्ति मे सुताः ॥ ५.५१.२४ ॥
କାନ ବିହୀନ, ଲୌହ ନିର୍ମିତ, ଭାରୀ, ସୁନ୍ଦର ପାର୍ଶ୍ୱବିଶିଷ୍ଟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଦା ଓ ଶହେ ଜଣଙ୍କୁ ବଧ କରୁଥିବା, ଶହେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଶତଘ୍ନୀ — ମୋ ପୁଅମାନେ ଏସବୁର ସମ୍ମୁଖରେ କିପରି ଠିଆ ହେବେ?
5.51.25
अपारमप्लवागाधं समुद्रं शरवेधनम् ।
भीमसेनमयं दुर्गं तात मन्दास्तितीर्षवः ॥ ५.५१.२५ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ଭୀମସେନମୟ ସେହି ସମୁଦ୍ର ଅପାର, ଭେଳାବିହୀନ ଓ ଅଗାଧ, ଶରକୁ ବିନ୍ଧେ; ତାକୁ ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମୂର୍ଖ।
5.51.26
क्रोशतो मे न श्रृण्वन्ति बालाः पण्डितमानिनः ।
विषमं न हि मन्यन्ते प्रापतं मधुदर्शिनः ॥ ५.५१.२६ ॥
ମୁଁ ଚିତ୍କାର କଲେ ବି ସେହି ମୂର୍ଖମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ପଣ୍ଡିତ ଭାବନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଆସୁଥିବା ସଙ୍କଟକୁ ବିଷମ ମନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ମଧୁ ହିଁ ଦେଖନ୍ତି।
5.51.27
संयुगे ये गमिष्यन्ति नररूपेण मृत्युना ।
नियतं चोदिता धात्रा सिंहेनेव महामृगाः ॥ ५.५१.२७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମନୁଷ୍ୟରୂପୀ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟକୁ ଯିବେ, ବିଧାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତଭାବେ ପ୍ରେରିତ, ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ତଡ଼ା ଯାଇଥିବା ମହାମୃଗ ପରି।
5.51.28
शैक्यां तात चतुष्किष्कुं षडश्रिममितौजसम् ।
प्रहितां दुःखसंस्पर्शां कथं शक्ष्यन्ति मे सुताः ॥ ५.५१.२८ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ପଥରର, ଚାରି ହାତ ଲମ୍ବା, ଛଅ କୋଣ ବିଶିଷ୍ଟ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ, ନିକ୍ଷିପ୍ତ, ସ୍ପର୍ଶରେ ବି ଦୁଃଖଦାୟୀ ସେହି ଗଦାକୁ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ କିପରି ସହିବେ?
5.51.29
गदां भ्रामयतस्तस्य भिन्दतो हस्तिमस्तकान् ।
सृक्किणी लेलिहानस्य बाष्पमुत्सृजतो मुहुः ॥ ५.५१.२९ ॥
ଗଦା ଘୂରାଉଥିବା, ହସ୍ତୀମସ୍ତକ ଚିରୁଥିବା, ଓଠ ଚାଟୁଥିବା, ବାରମ୍ବାର ଲୁହ (ରକ୍ତ) ଝରାଉଥିବା ତାର ଗଦା।
5.51.30
उद्दिश्य नागान्पततः कुर्वतो भैरवान्रवान् ।
प्रतीपं पततो मत्तान्कुञ्जरान्प्रति गर्जतः ॥ ५.५१.३० ॥
ହସ୍ତୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ମତ୍ତ ହସ୍ତୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଝାମ୍ପୁଥିବା, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଗର୍ଜୁଥିବା (ତାର ଗଦା)।
5.51.31
विगाह्य रथमार्गेषु वरानुद्दिश्य निघ्नतः ।
अग्नेः प्रज्वलितस्येव अपि मुच्येत मे प्रजा ॥ ५.५१.३१ ॥
ରଥପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ଜଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ତାଙ୍କଠାରୁ ମୋ ପ୍ରଜା (ସନ୍ତାନ) ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିବେ କି?
5.51.32
वीथीं कुर्वन्महाबाहुर्द्रावयन्मम वाहिनीम् ।
नृत्यन्निव गदापाणिर्युगान्तं दर्शयिष्यति ॥ ५.५१.३२ ॥
ମହାବାହୁ (ଭୀମ) ପଥ ସୃଷ୍ଟି କରି ମୋ ସେନାକୁ ପଳାଇ ଦେବେ; ହାତରେ ଗଦା ଧରି ନାଚୁଥିବା ପରି ଯୁଗାନ୍ତ ଦେଖାଇବେ।
5.51.33
प्रभिन्न इव मातङ्गः प्रभञ्जन्पुष्पितान्द्रुमान् ।
प्रवेक्ष्यति रणे सेनां पुत्राणां मे वृकोदरः ॥ ५.५१.३३ ॥
ମଦମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ବୃକୋଦର ରଣରେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।
5.51.34
कुर्वन्रथान्विपुरुषान्विसारथिहयध्वजान् ।
आरुजन्पुरुषव्याघ्रो रथिनः सादिनस्तथा ॥ ५.५१.३४ ॥
ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ସାରଥି ଓ ଯୋଦ୍ଧାହୀନ କରି, ଘୋଡ଼ା ଓ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ଭାଙ୍ଗି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ରଥୀ ଓ ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିବେ।
5.51.35
गङ्गावेग इवानूपांस्तीरजान्विविधान्द्रुमान् ।
प्रभङ्क्ष्यति रणे सेनां पुत्राणां मम सञ्जय ॥ ५.५१.३५ ॥
ଗଙ୍ଗାର ବେଗ ପରି, କୂଳର ନିମ୍ନ ଭୂମି ଓ କୂଳରେ ଜନ୍ମିଥିବା ନାନା ଗଛ ଉପାଡ଼ି, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେ ରଣରେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେବେ।
5.51.36
वधं नूनं गमिष्यन्ति भीमसेनभयार्दिताः ।
मम पुत्राश्च भृत्याश्च राजानश्चैव सञ्जय ॥ ५.५१.३६ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରେ ପୀଡିତ ମୋ ପୁତ୍ର, ଭୃତ୍ୟ ଓ ରାଜାମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଯିବେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ।
5.51.37
येन राजा महावीर्यः प्रविश्यान्तःपुरं पुरा ।
वासुदेवसहायेन जरासन्धो निपातितः ॥ ५.५१.३७ ॥
ପୂର୍ବେ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହାୟତାରେ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ଯିଏ ନିପାତ କରିଥିଲେ।
5.51.38
कृत्स्नेयं पृथिवी देवी जरासन्धेन धीमता ।
मागधेन्द्रेण बलिना वशे कृत्वा प्रतापिता ॥ ५.५१.३८ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବଳବାନ ମଗଧେନ୍ଦ୍ର ଜରାସନ୍ଧ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଦେବୀକୁ ବଶ କରି ପୀଡ଼ିତ କରିଥିଲେ।
5.51.39
भीष्मप्रतापात्कुरवो नयेनान्धकवृष्णयः ।
यन्न तस्य वशे जग्मुः केवलं दैवमेव तत् ॥ ५.५१.३९ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପ୍ରତାପ ଓ ନୀତିରେ କୁରୁ ଏବଂ ଅନ୍ଧକ-ବୃଷ୍ଣିମାନେ ତାଙ୍କ ବଶରେ ଯାଇନଥିଲେ; ତାହା କେବଳ ଦୈବ ଥିଲା।
5.51.40
स गत्वा पाण्डुपुत्रेण तरसा बाहुशालिना ।
अनायुधेन वीरेण निहतः किं ततोऽधिकम् ॥ ५.५१.४० ॥
ସେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ବାହୁବଳୀ ସେହି ବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ନିରସ୍ତ୍ର ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ବଳପୂର୍ବକ ନିହତ ହେଲେ; ଏଥିରୁ ଅଧିକ କ'ଣ?
5.51.41
दीर्घकालसमासक्तं विशमाशीविषो यथा ।
स मोक्ष्यति रणे तेजः पुत्रेषु मम सञ्जय ॥ ५.५१.४१ ॥
ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ରଖାଯାଇଥିବା ବିଷ ସାପ ଯେମିତି ଛାଡ଼େ, ସେମିତି ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିଜର ତେଜ ଛାଡ଼ିବ।
5.51.42
महेन्द्र इव वज्रेण दानवान्देवसत्तमः ।
भीमसेनो गदापाणिः सूदयिष्यति मे सुतान् ॥ ५.५१.४२ ॥
ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହେନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରରେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଯେମିତି ନାଶ କରନ୍ତି, ସେମିତି ଗଦା ହାତରେ ଧରିଥିବା ଭୀମସେନ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବେ।
5.51.43
अविषह्यमनावार्यं तीव्रवेगपराक्रमम् ।
पश्यामीवातिताम्राक्षमापतन्तं वृकोदरम् ॥ ५.५१.४३ ॥
ଅଜେୟ, ଅବରୋଧ ଅସାଧ୍ୟ, ତୀବ୍ର ବେଗ ଓ ପରାକ୍ରମ ଥିବା, ଅତି ରକ୍ତିମ ଆଖିର ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ମୁଁ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ଦେଖୁଛି।
5.51.44
अगदस्याप्यधनुषो विरथस्य विवर्मणः ।
बाहुभ्यां युध्यमानस्य कस्तिष्ठेदग्रतः पुमान् ॥ ५.५१.४४ ॥
ଧନୁ, ରଥ, କବଚ ବିନା କେବଳ ବାହୁବଳରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ତା'ର ସମ୍ମୁଖରେ — ଆଘାତ ନ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ — କେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଠିଆ ହୋଇ ପାରିବ?
5.51.45
भीष्मो द्रोणश्च विप्रोऽयं कृपः शारद्वतस्तथा ।
जान्त्येते यथैवहं वीर्यज्ञस्तस्य धीमतः ॥ ५.५१.४५ ॥
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃପ ଓ ଶାରଦ୍ୱତ — ମୁଁ ଯେପରି ଜାଣେ, ସେପରି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।
5.51.46
आर्यव्रतं तु जानन्तः सङ्गरान्तं विधित्सवः ।
सेनामुखेषु स्थास्यन्ति मामकानां नरर्षभाः ॥ ५.५१.४६ ॥
ଆର୍ଯ୍ୟବ୍ରତ ଜାଣି, ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷ ସାଧନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମୋ ପକ୍ଷର ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଠିଆ ହେବେ।
5.51.47
बलीयः सर्वतो दिष्टं पुरुषस्य विशेषतः ।
पश्यन्नपि जयं तेषां न नियच्छामि यत्सुतान् ॥ ५.५१.४७ ॥
ଭାଗ୍ୟ ସର୍ବପ୍ରକାରେ, ବିଶେଷତଃ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ, ବଳବାନ; ସେମାନଙ୍କ ବିଜୟ ଦେଖିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୁଁ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରୁନାହିଁ।
5.51.48
ते पुराणं महेष्वासा मार्गमैन्द्रं समास्थिताः ।
त्यक्ष्यन्ति तुमुले प्राणान्रक्षन्तः पार्थिवं यशः ॥ ५.५१.४८ ॥
ସେହି ମହାଧନୁର୍ଧରମାନେ ପୁରାତନ ଇନ୍ଦ୍ରମାର୍ଗ ଧରି, ରାଜକୀୟ ଯଶ ରକ୍ଷା କରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବେ।
5.51.49
यथैषां मामकास्तात तथैषां पाण्डवा अपि ।
पौत्रा भीष्मस्य शिष्याश्च द्रोणस्य च कृपस्य च ॥ ५.५१.४९ ॥
ହେ ତାତ, ଯେପରି ଏମାନଙ୍କର ମୋ' ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ସେପରି ଏମାନଙ୍କର ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପୌତ୍ରମାନେ ଏବଂ ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ।
5.51.50
ये त्वस्मदाश्रयं किञ्चिद्दत्तमिष्टं च सञ्जय ।
तस्यापचितिमार्यत्वात्कर्तारः स्थविरास्त्रयः ॥ ५.५१.५० ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଆମ ଆଶ୍ରୟରେ ଥାଇ ଯେଉଁମାନେ କିଛି ଦାନ ବା ଇଷ୍ଟ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ତାହାର ପ୍ରତିଦାନ ଆର୍ଯ୍ୟତ୍ୱ ହେତୁ ତିନି ଜଣ ବୃଦ୍ଧ କରିବେ।
5.51.51
आददानस्य शस्त्रं हि क्षत्रधर्मं परीप्सतः ।
निधनं क्षत्रियस्याजौ वरमेवाद्दुरुत्तमम् ॥ ५.५१.५१ ॥
ଶସ୍ତ୍ର ଧରି କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
5.51.52
स वै शोचामि सर्वान्वै ये युयुत्सन्ति पाण्डवैः ।
विक्रुष्टं विदुरोणादौ तदेतद्भयमागतम् ॥ ५.५१.५२ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଶୋକ କରେ। ବିଦୁର ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଖରେ ଯେଉଁ ବିଳାପ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ଭୟ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛି।
5.51.53
न तु मन्ये विघाताय ज्ञानं दुःखस्य सञ्जय ।
भवत्यतिबलं ह्येतज्ज्ञानस्याप्युपघातकम् ॥ ५.५१.५३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଦୁଃଖ ନାଶ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖ ଅତି ବଳବାନ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିପାରେ।
5.51.54
ऋषयो ह्यपि निर्मुक्ताः पश्यन्तो लोकसङ्ग्रहान् ।
सुखैर्भवन्ति सुखिनस्तथा दुःखेन दुःखिताः ॥ ५.५१.५४ ॥
ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ହେଁ ଲୋକସଙ୍ଗ୍ରହକୁ ଦେଖି ସୁଖରେ ସୁଖୀ ଓ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖୀ ହୁଅନ୍ତି।
5.51.55
किं पुनर्मोहमासक्तस्तत्र तत्र सहस्रधा ।
पुत्रेषु राज्यदारेषु पौत्रेष्वपि च बन्धुषु ॥ ५.५१.५५ ॥
ତେବେ ହଜାରେ ପ୍ରକାରରେ ମୋହରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକ ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କରେ, ପୌତ୍ରମାନଙ୍କରେ ଏବଂ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଆସକ୍ତ ହେବ ନାହିଁ କି?
5.51.56
संशये तु महत्यस्मिन्किं नु मे क्षममुत्तरम् ।
विनाशं ह्येव पश्यामि कुरूणामनुचिन्ततयन् ॥ ५.५१.५६ ॥
ଏହି ମହା ସଂଶୟରେ ମୋ ପାଇଁ କେଉଁ ଉତ୍ତର ଉଚିତ? କୁରୁମାନଙ୍କର ବିନାଶକୁ ହିଁ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରି ଦେଖୁଛି।
5.51.57
द्यूतप्रमुखमाभाति कुरूणां व्यसनं महत् ।
मन्देनैश्वर्यकामेन लोभात्पापमिदं कृतम् ॥ ५.५१.५७ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦ୍ୟୂତ ପ୍ରଧାନ ଏହି ମହା ବିପଦ ଦେଖାଯାଉଛି। ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟକାମୀ ମୂର୍ଖ ଲୋଭରୁ ଏହି ପାପ କରିଛି।
5.51.58
मन्ये पर्यायधर्मोऽयं कालस्यात्यन्तगामिनः ।
चक्रे प्रधिरिवासक्तो नास्य शक्यं पलायितुम् ॥ ५.५१.५८ ॥
ମୁଁ ମନେ କରେ ଏହା ସଦା ଗତିଶୀଳ କାଳର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଧର୍ମ। ଚକ୍ରର ଧାରରେ ଲାଗିଥିବା ପରି ଏଥିରୁ ପଳାଇବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
5.51.59
किं नु कुर्यां कथं कुर्यां क्व नु गच्छामि सञ्जय ।
एते नश्यन्ति कुरवो मन्दाः कालवशं गताः ॥ ५.५१.५९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ! ଏବେ ମୁଁ କଣ କରିବି, କେମିତି କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି? ଏହି ମୂର୍ଖ କୁରୁମାନେ କାଳର ବଶରେ ପଡ଼ି ବିନଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି।
5.51.60
अवशोऽहं तदा तात पुत्राणां निहते शते ।
श्रोष्यामि निनदं स्त्रीणां कथं मां मरणं स्पृशेत् ॥ ५.५१.६० ॥
ହେ ତାତ! ଶହେ ପୁତ୍ର ନିହତ ହେଲେ ମୁଁ ଅସହାୟ ହୋଇ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଶୁଣିବି। ସେତେବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ମୋତେ କିପରି ଛୁଇଁବ ନାହିଁ?
5.51.61
यथा निदाघे ज्वलनः समद्धो ।
दहेत्कक्षं वायुना चोद्यमानः ।
गदाहस्तः पाण्डवो वै तथैव ।
हन्ता मदीयान्सहितोऽर्जुनेन ॥ ५.५१.६१ ॥
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପବନରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ବଣଝୋପ ଦଗ୍ଧ କରେ, ସେହିପରି ହସ୍ତରେ ଗଦା ଧରିଥିବା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ ଅର୍ଜୁନ ସହ ମିଳିତ ହୋଇ ମୋ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ।