മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.51.1
सर्व एते महोत्साहा ये त्वया परिकीर्तिताः ।
एकतस्त्वेव ते सर्वे समेता भीम एकतः ॥ ५.५१.१ ॥
സഞ്ജയാ, നീ വർണ്ണിച്ച മഹോത്സാഹികളെല്ലാം ഒരു ഭാഗത്ത് ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഭീമൻ മറുഭാഗത്തുണ്ട്.
5.51.2
भीमसेनाद्धि मे भूयो भयं सञ्जायते महत् ।
क्रुद्धादमर्षणात्तात व्याघ्रादिव महारुरोः ॥ ५.५१.२ ॥
പ്രിയപുത്രാ, കോപവും അമർഷവുമുള്ള ഭീമസേനനിൽ നിന്ന് എനിക്ക് വീണ്ടും വലിയ ഭയം ഉണ്ടാകുന്നു; മഹാരുരു മാനിന് വ്യാഘ്രത്തിൽ നിന്നെന്നപോലെ.
5.51.3
जागर्मि रात्रयः सर्वा दीर्घमुष्णं च निःश्वसन् ।
भीतो वृकोदरात्तात सिंहात्पशुरिवापरः ॥ ५.५१.३ ॥
പ്രിയപുത്രാ, വൃകോദരനെ ഭയന്ന് ഞാൻ രാത്രികളിലെല്ലാം ഉണർന്നിരുന്ന് ദീർഘവും ചൂടുള്ളതുമായ നെടുവീർപ്പിടുന്നു; സിംഹത്തെ ഭയക്കുന്ന മറ്റൊരു മൃഗത്തെപ്പോലെ.
5.51.4
न हि तस्य महाबाहोः शक्रप्रतिमतेजसः ।
सैन्येऽस्मिन्प्रतिपश्यामि य एनं विषहेद्युधि ॥ ५.५१.४ ॥
ഇന്ദ്രതുല്യ തേജസ്സുള്ള ആ മഹാബാഹുവിനെ യുദ്ധത്തിൽ എതിർക്കാൻ കഴിയുന്ന ആരെയും ഈ സേനയിൽ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
5.51.5
अमर्षणश्च कौन्तेयो दृढवैरश्च पाण्डवः ।
अनर्महासी सोन्मादस्तिर्यक्प्रेक्षी महास्वनः ॥ ५.५१.५ ॥
അസഹിഷ്ണുവും, കുന്തീപുത്രനും, ദൃഢവൈരമുള്ള പാണ്ഡവനും, തമാശയ്ക്കും ചിരിക്കാത്തവനും, ഉന്മത്തനും, ചരിഞ്ഞ നോട്ടമുള്ളവനും, വലിയ ശബ്ദമുള്ളവനുമായവൻ.
5.51.6
महावेगो महोत्साहो महाबाहुर्महाबलः ।
मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनान्तं करिष्यति ॥ ५.५१.६ ॥
മഹാവേഗവും മഹോത്സാഹവും മഹാബാഹുവും മഹാബലവുമുള്ള അവൻ യുദ്ധത്തിലൂടെ എന്റെ മൂഢപുത്രന്മാർക്ക് അന്ത്യം വരുത്തും.
5.51.7
उरुग्राहगृहीतानां गदां बिभ्रद्वृकोदरः ।
कुरूणामृषभो युद्धे दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ५.५१.७ ॥
തുടയിലെ പിടിയിൽ പെട്ടവർക്ക് ഗദ ധരിച്ച വൃകോദരൻ; യുദ്ധത്തിൽ കുരുക്കളിൽ ഋഷഭൻ; ദണ്ഡം കൈയിലേന്തിയ യമനെപ്പോലെ.
5.51.8
अष्टाश्रिमायसीं घोरां गदां काञ्चनभूषणाम् ।
मनसाहं प्रपश्यामि ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम् ॥ ५.५१.८ ॥
എട്ടു മൂലകളുള്ള, ഇരുമ്പിന്റെ, ഭയങ്കരമായ, സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള ഗദ ഞാൻ മനസ്സുകൊണ്ടു കാണുന്നു; ഉയർത്തിയ ബ്രഹ്മദണ്ഡം പോലെ.
5.51.9
यथा मृगाणां यूथेषु सिंहो जातबलश्चरेत् ।
मामकेषु तथा भीमो बलेषु विचरिष्यति ॥ ५.५१.९ ॥
മാൻകൂട്ടങ്ങളിൽ ബലം നേടിയ സിംഹം സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, എന്റെ പക്ഷത്തെ സേനകളിൽ ഭീമൻ സഞ്ചരിക്കും.
5.51.10
सर्वेषां मम पुत्राणां स एकः क्रूरविक्रमः ।
बह्वाशी विप्रतीपश्च बाल्येपि रभसः सदा ॥ ५.५१.१० ॥
എന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരിലും അവൻ മാത്രം ക്രൂരപരാക്രമിയാണ്; ഏറെ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, വിരോധി, ബാല്യത്തിൽ പോലും എന്നും ആവേശമുള്ളവൻ.
5.51.11
उद्वेपते मे हृदयं ये मे दुर्योधनादयः ।
बाल्येऽपि तेन युद्ध्यन्तो वारणेनेव मर्दिताः ॥ ५.५१.११ ॥
എന്റെ ഹൃദയം വിറയ്ക്കുന്നു; ദുര്യോധനൻ മുതലായ എന്റെ പുത്രന്മാർ ബാല്യത്തിൽപ്പോലും അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്ത് ആനയാൽ മർദ്ദിതരെപ്പോലെയായി.
5.51.12
तस्य वीर्येण संक्लिष्टा नित्यमेव सुता मम ।
स एव हेतुर्भेदस्य भीमो भीमपराक्रमः ॥ ५.५१.१२ ॥
അവന്റെ വീര്യത്താൽ എന്റെ പുത്രന്മാർ എപ്പോഴും ക്ലേശിതരായിരുന്നു. ഭേദത്തിന് കാരണം അവൻ തന്നെ — ഭീമൻ, ഭയങ്കര പരാക്രമി.
5.51.13
ग्रसमानमनीकानि नरवारणवाजिनाम् ।
पश्यामीवाग्रतो भीमं क्रोधमूर्छितमाहवे ॥ ५.५१.१३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മനുഷ്യരുടെയും ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും സേനകളെ വിഴുങ്ങിക്കൊണ്ട്, കോപത്താൽ മൂർച്ഛിതനായ ഭീമനെ ഞാൻ എന്റെ മുന്നിൽ കാണുന്നതുപോലെയുണ്ട്.
5.51.14
अस्त्रे द्रोणार्जुनसमं वायुवेगसमं जवे ।
महेश्वरसमं क्रोधे को हन्याद्भीममाहवे ॥ ५.५१.१४ ॥
ആയുധങ്ങളിൽ ദ്രോണനും അർജുനനും സമനായ, വേഗത്തിൽ വായുവിന് സമനായ, കോപത്തിൽ മഹേശ്വരന് സമനായ ഭീമനെ യുദ്ധത്തിൽ ആര് കൊല്ലും?
5.51.15
सञ्जयाचक्ष्व मे शूरं भीमसेनममर्षणम् ।
… येऽहं यत्तेन रिपुघातिना ।
… सर्वे पुत्राः मम मनस्विना ॥ ५.५१.१५ ॥
സഞ്ജയാ, ശൂരനും ക്ഷമയില്ലാത്തവനുമായ ഭീമസേനനെക്കുറിച്ച് എന്നോട് വിവരിക്കൂ… ശത്രുഘാതകനും പരിശ്രമശീലനുമായ അവനാൽ ഞാൻ… എന്റെ പുത്രന്മാരെല്ലാം… മനസ്വിയാൽ.
5.51.16
येन भीमबला यक्षा राक्षसाश्च पुरा हताः ।
कथं तस्य रणे वेगं मानुषः प्रसहिष्यति ॥ ५.५१.१६ ॥
മുമ്പ് ഭയങ്കര ബലമുള്ള യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും കൊന്നവന്റെ യുദ്ധവേഗത്തെ ഒരു മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ താങ്ങും?
5.51.17
न स जातु वशे तस्थौ मम बाल्येऽपि सञ्जय ।
किं पुनर्मम दुष्पुत्रैः क्लिष्टः संप्रति पाण्डवः ॥ ५.५१.१७ ॥
സഞ്ജയാ, ബാല്യത്തിൽപ്പോലും അവൻ ഒരിക്കലും എന്റെ വശത്ത് നിന്നിട്ടില്ല; ഇപ്പോൾ എന്റെ ദുഷ്ടപുത്രന്മാരാൽ പീഡിതനായ പാണ്ഡവൻ എങ്ങനെ വഴങ്ങും?
5.51.18
निष्ठुरो रोषणोऽत्यर्थं भज्येतापि न संनमेत् ।
तिर्यक्प्रेक्षीं संहतभ्रूः कथं शाम्येद्वृकोदरः ॥ ५.५१.१८ ॥
അവൻ കഠിനനും അതിരുകടന്ന കോപമുള്ളവനുമാണ്; ഒടിഞ്ഞാലും വളയില്ല. ചരിഞ്ഞ നോട്ടം നോക്കി പുരികം ചുളിക്കുന്ന വൃകോദരൻ എങ്ങനെ ശാന്തനാകും?
5.51.19
शूरस्तथाऽप्रतिबलो गौरस्ताल इवोन्नतः ।
प्रमाणतो भीमसेनः प्रादेशेनाधिकोऽर्जुनात् ॥ ५.५१.१९ ॥
അവൻ ശൂരനാണ്, അവനു തുല്യബലമുള്ളവൻ ആരുമില്ല; വെളുത്ത നിറവും പനപോലെ ഉയരവുമുള്ളവൻ. ഉയരത്തിൽ ഭീമസേനൻ അർജുനനേക്കാൾ ഒരു ചാൺ കൂടുതലാണ്.
5.51.20
जवेन वाजिनोऽत्येति बलेनान्त्येति कुञ्जरान् ।
अव्यक्तजल्पी मध्वक्षो मध्यमः पाण्डवो बली ॥ ५.५१.२० ॥
വേഗത്തിൽ കുതിരകളെ മറികടക്കുന്നു, ബലത്തിൽ ആനകളെ ജയിക്കുന്നു. വ്യക്തമല്ലാതെ സംസാരിക്കുന്നവൻ, തേൻനിറക്കണ്ണുള്ളവൻ, മധ്യമ പാണ്ഡവൻ ബലവാൻ.
5.51.21
इति बाल्ये श्रुतः पूर्वं मया व्यासमुखात्पुरा ।
रूपतो वीर्यतश्चैव याथातथ्येन पाण्डवः ॥ ५.५१.२१ ॥
ബാല്യത്തിൽ പണ്ട് വ്യാസന്റെ വായിൽനിന്ന് ഞാൻ ഇങ്ങനെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. രൂപത്തിലും വീര്യത്തിലും പാണ്ഡവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ അങ്ങനെയാണ്.
5.51.22
आयसेन स दण्डेन रथन्नागान्नरान्हयान् ।
हनिष्यति रणे क्रुद्धो रौद्रः क्रूरपराक्रमः ॥ ५.५१.२२ ॥
കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ അവൻ ഇരുമ്പുദണ്ഡുകൊണ്ട് രഥങ്ങളെയും ആനകളെയും മനുഷ്യരെയും കുതിരകളെയും കൊല്ലും. അവൻ ഭയങ്കരനും ക്രൂരപരാക്രമിയുമാണ്.
5.51.23
अमर्षी नित्यसंरब्धो भीमः प्रहरतां वरः ।
मया तात प्रतीपानि कुर्वन्पूर्वं विमानितः ॥ ५.५१.२३ ॥
ഭീമൻ അസഹിഷ്ണുവും എപ്പോഴും കോപത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്നവനും പോരാളികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്. മകനേ, മുമ്പ് ഞാൻ തന്നെ ശത്രുത ചെയ്ത് അവനെ അപമാനിച്ചിരുന്നു.
5.51.24
निष्कर्णामायसीं स्थूलां सुपार्श्वां काञ्चनीं गदाम् ।
शतघ्नीं शतनिर्हादां कथं शक्ष्यन्ति मे सुताः ॥ ५.५१.२४ ॥
ചെവികളില്ലാത്ത, ഇരുമ്പായ, ഭാരമുള്ള, സുന്ദരമായ വശങ്ങളുള്ള, സ്വർണ്ണഗദയെയും, നൂറിനെയും കൊല്ലുന്ന, നൂറു ഗർജ്ജനം ചെയ്യുന്ന ശതഘ്നിയെയും — എന്റെ പുത്രന്മാർ ഇവയെ എങ്ങനെ നേരിടും?
5.51.25
अपारमप्लवागाधं समुद्रं शरवेधनम् ।
भीमसेनमयं दुर्गं तात मन्दास्तितीर्षवः ॥ ५.५१.२५ ॥
മകനേ, ഭീമസേനനാൽ നിർമ്മിതമായ ആ സമുദ്രം അതിരില്ലാത്തതും തോണിയില്ലാത്തതും ആഴമറിയാത്തതും അമ്പുകളെ തുളയ്ക്കുന്നതുമാണ്; അതു കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മൂഢന്മാർ.
5.51.26
क्रोशतो मे न श्रृण्वन्ति बालाः पण्डितमानिनः ।
विषमं न हि मन्यन्ते प्रापतं मधुदर्शिनः ॥ ५.५१.२६ ॥
ഞാൻ നിലവിളിച്ചിട്ടും സ്വയം പണ്ഡിതരെന്ന് കരുതുന്ന ആ ബാലന്മാർ കേൾക്കുന്നില്ല; അടുത്തുവരുന്ന വിഷമത്തെ വിഷമമായി കാണുന്നില്ല, തേൻ മാത്രം കാണുന്നവർ.
5.51.27
संयुगे ये गमिष्यन्ति नररूपेण मृत्युना ।
नियतं चोदिता धात्रा सिंहेनेव महामृगाः ॥ ५.५१.२७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള മൃത്യുവിലേക്ക് പോകുന്നവർ, സ്രഷ്ടാവാൽ തീർച്ചയായും പ്രേരിതരായവർ, സിംഹത്താൽ തുരത്തപ്പെടുന്ന മഹാമൃഗങ്ങളെപ്പോലെ.
5.51.28
शैक्यां तात चतुष्किष्कुं षडश्रिममितौजसम् ।
प्रहितां दुःखसंस्पर्शां कथं शक्ष्यन्ति मे सुताः ॥ ५.५१.२८ ॥
മകനേ, കല്ലുകൊണ്ടുള്ള, നാല് മുഴം നീളമുള്ള, ആറ് അരികുകളുള്ള, അളവില്ലാത്ത ശക്തിയുള്ള, എറിയപ്പെട്ട, സ്പർശിച്ചാൽ വേദനിപ്പിക്കുന്ന ആ ഗദയെ എന്റെ മക്കൾ എങ്ങനെ സഹിക്കും?
5.51.29
गदां भ्रामयतस्तस्य भिन्दतो हस्तिमस्तकान् ।
सृक्किणी लेलिहानस्य बाष्पमुत्सृजतो मुहुः ॥ ५.५१.२९ ॥
ഗദ ചുഴറ്റുന്നവന്റെയും, ആനത്തലകൾ പിളർക്കുന്നവന്റെയും, ചുണ്ടുകൾ നക്കുന്നവന്റെയും, ആവർത്തിച്ച് കണ്ണീരും (രക്തവും) ചൊരിയുന്നവന്റെയും ആ ഗദ.
5.51.30
उद्दिश्य नागान्पततः कुर्वतो भैरवान्रवान् ।
प्रतीपं पततो मत्तान्कुञ्जरान्प्रति गर्जतः ॥ ५.५१.३० ॥
ആനകളെ ലക്ഷ്യമാക്കി വീഴുന്നവനും, ഭയങ്കര ഗർജ്ജനം മുഴക്കുന്നവനും, മദിച്ച ആനകൾക്കു നേരെ പാഞ്ഞടുക്കുന്നവനും, അവയുടെ മേൽ ഗർജ്ജിക്കുന്നവനുമായ (അവന്റെ ഗദ).
5.51.31
विगाह्य रथमार्गेषु वरानुद्दिश्य निघ्नतः ।
अग्नेः प्रज्वलितस्येव अपि मुच्येत मे प्रजा ॥ ५.५१.३१ ॥
രഥവീഥികളിൽ കടന്ന്, ശ്രേഷ്ഠവീരന്മാരെ ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രഹരിക്കുന്ന, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയുള്ളവനിൽ നിന്ന് എന്റെ പ്രജകൾ (സന്തതി) പോലും രക്ഷപ്പെടുമോ?
5.51.32
वीथीं कुर्वन्महाबाहुर्द्रावयन्मम वाहिनीम् ।
नृत्यन्निव गदापाणिर्युगान्तं दर्शयिष्यति ॥ ५.५१.३२ ॥
മഹാബാഹുവായവൻ വഴിയുണ്ടാക്കി എന്റെ സേനയെ ഓടിക്കും; കയ്യിൽ ഗദയോടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നതുപോലെ യുഗാന്തം കാണിക്കും.
5.51.33
प्रभिन्न इव मातङ्गः प्रभञ्जन्पुष्पितान्द्रुमान् ।
प्रवेक्ष्यति रणे सेनां पुत्राणां मे वृकोदरः ॥ ५.५१.३३ ॥
മദം പൊട്ടിയ ആനയെപ്പോലെ പൂത്ത മരങ്ങളെ ഒടിച്ചുകൊണ്ട് വൃകോദരൻ യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ പുത്രന്മാരുടെ സേനയിൽ കടക്കും.
5.51.34
कुर्वन्रथान्विपुरुषान्विसारथिहयध्वजान् ।
आरुजन्पुरुषव्याघ्रो रथिनः सादिनस्तथा ॥ ५.५१.३४ ॥
രഥങ്ങളെ സാരഥികളും യോദ്ധാക്കളുമില്ലാതെ, കുതിരകളും കൊടികളും സഹിതം തകർത്തുകൊണ്ട് പുരുഷവ്യാഘ്രൻ രഥികളെയും അശ്വാരൂഢരെയും തകർക്കും.
5.51.35
गङ्गावेग इवानूपांस्तीरजान्विविधान्द्रुमान् ।
प्रभङ्क्ष्यति रणे सेनां पुत्राणां मम सञ्जय ॥ ५.५१.३५ ॥
ഗംഗയുടെ വേഗംപോലെ, തീരത്തെ താഴ്ന്ന ഭൂമികളെയും തീരത്ത് വളരുന്ന പലതരം മരങ്ങളെയും തകർത്തുകൊണ്ട്, സഞ്ജയാ, യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ പുത്രന്മാരുടെ സേനയെ അവൻ തകർക്കും.
5.51.36
वधं नूनं गमिष्यन्ति भीमसेनभयार्दिताः ।
मम पुत्राश्च भृत्याश्च राजानश्चैव सञ्जय ॥ ५.५१.३६ ॥
ഭീമസേനന്റെ ഭയത്താൽ പീഡിതരായ എന്റെ പുത്രന്മാരും ഭൃത്യന്മാരും രാജാക്കന്മാരും തീർച്ചയായും മരണത്തിലെത്തും, സഞ്ജയാ.
5.51.37
येन राजा महावीर्यः प्रविश्यान्तःपुरं पुरा ।
वासुदेवसहायेन जरासन्धो निपातितः ॥ ५.५१.३७ ॥
പണ്ട് അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, വാസുദേവന്റെ സഹായത്തോടെ, മഹാവീര്യനായ രാജാവ് ജരാസന്ധനെ വീഴ്ത്തിയവൻ.
5.51.38
कृत्स्नेयं पृथिवी देवी जरासन्धेन धीमता ।
मागधेन्द्रेण बलिना वशे कृत्वा प्रतापिता ॥ ५.५१.३८ ॥
ബുദ്ധിമാനും ബലവാനുമായ മാഗധേന്ദ്രൻ ജരാസന്ധൻ ഈ സമസ്ത ഭൂദേവിയെ വശത്താക്കി പീഡിപ്പിച്ചു.
5.51.39
भीष्मप्रतापात्कुरवो नयेनान्धकवृष्णयः ।
यन्न तस्य वशे जग्मुः केवलं दैवमेव तत् ॥ ५.५१.३९ ॥
ഭീഷ്മന്റെ പ്രതാപത്താലും നീതിയാലും കുരുക്കളും അന്ധകവൃഷ്ണികളും അവന്റെ വശത്തേക്ക് പോയില്ല; അത് കേവലം വിധിയായിരുന്നു.
5.51.40
स गत्वा पाण्डुपुत्रेण तरसा बाहुशालिना ।
अनायुधेन वीरेण निहतः किं ततोऽधिकम् ॥ ५.५१.४० ॥
അവൻ പാണ്ഡുപുത്രന്റെ അടുത്തുചെന്ന്, ബാഹുബലിയായ ആ വീരനാൽ, ആയുധമില്ലാതിരുന്നിട്ടും ബലമായി കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഇതിനപ്പുറം എന്തുണ്ട്?
5.51.41
दीर्घकालसमासक्तं विशमाशीविषो यथा ।
स मोक्ष्यति रणे तेजः पुत्रेषु मम सञ्जय ॥ ५.५१.४१ ॥
ദീർഘകാലം പിടിച്ചുനിർത്തിയ വിഷം സർപ്പം പുറത്തുവിടുന്നതുപോലെ, സഞ്ജയാ, അവൻ യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ പുത്രന്മാരുടെമേൽ തന്റെ തേജസ്സ് വിടും.
5.51.42
महेन्द्र इव वज्रेण दानवान्देवसत्तमः ।
भीमसेनो गदापाणिः सूदयिष्यति मे सुतान् ॥ ५.५१.४२ ॥
ദേവശ്രേഷ്ഠനായ മഹേന്ദ്രൻ വജ്രം കൊണ്ട് ദാനവരെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഗദയേന്തിയ ഭീമസേനൻ എന്റെ പുത്രന്മാരെ സംഹരിക്കും.
5.51.43
अविषह्यमनावार्यं तीव्रवेगपराक्रमम् ।
पश्यामीवातिताम्राक्षमापतन्तं वृकोदरम् ॥ ५.५१.४३ ॥
തടുക്കാനാകാത്തവനായി, പിടിച്ചുനിർത്താനാകാത്തവനായി, തീവ്രവേഗവും പരാക്രമവുമുള്ളവനായി, അതിരക്തനേത്രനായ വൃകോദരൻ പാഞ്ഞടുക്കുന്നതു ഞാൻ കാണുന്നു.
5.51.44
अगदस्याप्यधनुषो विरथस्य विवर्मणः ।
बाहुभ्यां युध्यमानस्य कस्तिष्ठेदग्रतः पुमान् ॥ ५.५१.४४ ॥
വില്ലില്ലാതെ, രഥമില്ലാതെ, കവചമില്ലാതെ, കേവലം ബാഹുക്കളാൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവന്റെ മുന്നിൽ — മുറിവേൽക്കാത്തവനായാലും — ഏതു മനുഷ്യനാണ് നിൽക്കാനാവുക?
5.51.45
भीष्मो द्रोणश्च विप्रोऽयं कृपः शारद्वतस्तथा ।
जान्त्येते यथैवहं वीर्यज्ञस्तस्य धीमतः ॥ ५.५१.४५ ॥
ഭീഷ്മരും ദ്രോണരും ഈ ബ്രാഹ്മണനായ കൃപരും ശാരദ്വതനും — ഞാൻ അറിയുന്നതുപോലെ — ആ ബുദ്ധിമാന്റെ വീര്യം അറിയുന്നവരാണ്.
5.51.46
आर्यव्रतं तु जानन्तः सङ्गरान्तं विधित्सवः ।
सेनामुखेषु स्थास्यन्ति मामकानां नरर्षभाः ॥ ५.५१.४६ ॥
ആര്യവ്രതം അറിയുന്നവരും യുദ്ധത്തിന്റെ അന്ത്യം സാധിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമായ എന്റെ പക്ഷത്തെ നരശ്രേഷ്ഠന്മാർ സൈന്യമുഖങ്ങളിൽ നിൽക്കും.
5.51.47
बलीयः सर्वतो दिष्टं पुरुषस्य विशेषतः ।
पश्यन्नपि जयं तेषां न नियच्छामि यत्सुतान् ॥ ५.५१.४७ ॥
വിധി എല്ലാ വിധത്തിലും, വിശേഷിച്ച് മനുഷ്യന്, ബലവത്താണ്; അവരുടെ വിജയം കണ്ടിട്ടും ഞാൻ എന്റെ പുത്രന്മാരെ തടയുന്നില്ല.
5.51.48
ते पुराणं महेष्वासा मार्गमैन्द्रं समास्थिताः ।
त्यक्ष्यन्ति तुमुले प्राणान्रक्षन्तः पार्थिवं यशः ॥ ५.५१.४८ ॥
ആ മഹാധനുർധരന്മാർ പുരാതനമായ ഇന്ദ്രമാർഗം സ്വീകരിച്ച്, രാജകീയ യശസ്സു കാത്ത് ഈ കഠിനയുദ്ധത്തിൽ പ്രാണൻ വെടിയും.
5.51.49
यथैषां मामकास्तात तथैषां पाण्डवा अपि ।
पौत्रा भीष्मस्य शिष्याश्च द्रोणस्य च कृपस्य च ॥ ५.५१.४९ ॥
പ്രിയനേ, ഇവർക്ക് എന്റെ ആളുകൾ എത്രയോ അത്രയും പാണ്ഡവരും ഉണ്ട്. ഭീഷ്മരുടെ പൗത്രന്മാരും ദ്രോണന്റെയും കൃപന്റെയും ശിഷ്യന്മാരും അവരാണ്.
5.51.50
ये त्वस्मदाश्रयं किञ्चिद्दत्तमिष्टं च सञ्जय ।
तस्यापचितिमार्यत्वात्कर्तारः स्थविरास्त्रयः ॥ ५.५१.५० ॥
സഞ്ജയാ, ഞങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് ആരെങ്കിലും ചെറിയ ദാനമോ ഇഷ്ടകർമമോ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അതിനു പകരമായി ആര്യത്വം കൊണ്ട് മൂന്നു വൃദ്ധന്മാർ പ്രവർത്തിക്കും.
5.51.51
आददानस्य शस्त्रं हि क्षत्रधर्मं परीप्सतः ।
निधनं क्षत्रियस्याजौ वरमेवाद्दुरुत्तमम् ॥ ५.५१.५१ ॥
ആയുധമെടുത്ത് ക്ഷാത്രധർമം കാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയന് യുദ്ധത്തിലെ മരണമാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
5.51.52
स वै शोचामि सर्वान्वै ये युयुत्सन्ति पाण्डवैः ।
विक्रुष्टं विदुरोणादौ तदेतद्भयमागतम् ॥ ५.५१.५२ ॥
പാണ്ഡവരോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കുമായി ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു. വിദുരനും ദ്രോണനും മുമ്പ് കേട്ട വിലാപമാണ് ഈ ഭയമായി വന്നെത്തിയത്.
5.51.53
न तु मन्ये विघाताय ज्ञानं दुःखस्य सञ्जय ।
भवत्यतिबलं ह्येतज्ज्ञानस्याप्युपघातकम् ॥ ५.५१.५३ ॥
സഞ്ജയാ, ദുഃഖത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ ജ്ഞാനം മതിയാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല. ഈ ദുഃഖം അതിശക്തമാണ്, ജ്ഞാനത്തെയും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നതാണ്.
5.51.54
ऋषयो ह्यपि निर्मुक्ताः पश्यन्तो लोकसङ्ग्रहान् ।
सुखैर्भवन्ति सुखिनस्तथा दुःखेन दुःखिताः ॥ ५.५१.५४ ॥
ഋഷിമാരും മോചിതരാണെങ്കിലും ലോകസംഗ്രഹം കണ്ട് സുഖത്താൽ സുഖിക്കുന്നു, ദുഃഖത്താൽ ദുഃഖിക്കുന്നു.
5.51.55
किं पुनर्मोहमासक्तस्तत्र तत्र सहस्रधा ।
पुत्रेषु राज्यदारेषु पौत्रेष्वपि च बन्धुषु ॥ ५.५१.५५ ॥
അപ്പോൾ ആയിരം വിധത്തിൽ മോഹത്തിൽ ആസക്തനായവൻ പുത്രന്മാരിലും രാജ്യത്തിലും ഭാര്യമാരിലും പൗത്രന്മാരിലും ബന്ധുക്കളിലും ആസക്തനാകാതിരിക്കുമോ?
5.51.56
संशये तु महत्यस्मिन्किं नु मे क्षममुत्तरम् ।
विनाशं ह्येव पश्यामि कुरूणामनुचिन्ततयन् ॥ ५.५१.५६ ॥
ഈ മഹത്തായ സംശയത്തിൽ എനിക്ക് ഏത് ഉത്തരമാണ് ഉചിതം? കുരുക്കളുടെ നാശം തന്നെയാണ് ഞാൻ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് കാണുന്നത്.
5.51.57
द्यूतप्रमुखमाभाति कुरूणां व्यसनं महत् ।
मन्देनैश्वर्यकामेन लोभात्पापमिदं कृतम् ॥ ५.५१.५७ ॥
കുരുക്കളുടെ മേൽ ചൂതാട്ടം പ്രധാനമായ ഈ വലിയ ആപത്ത് തോന്നുന്നു. ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിച്ച മൂഢൻ ലോഭത്താൽ ഈ പാപം ചെയ്തു.
5.51.58
मन्ये पर्यायधर्मोऽयं कालस्यात्यन्तगामिनः ।
चक्रे प्रधिरिवासक्तो नास्य शक्यं पलायितुम् ॥ ५.५१.५८ ॥
ഇത് എപ്പോഴും പോകുന്ന കാലത്തിന്റെ മാറിമാറിയുള്ള ധർമമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ചക്രവക്കിൽ ഘടിപ്പിച്ചതുപോലെ ഇതിൽ നിന്ന് ഓടിരക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ല.
5.51.59
किं नु कुर्यां कथं कुर्यां क्व नु गच्छामि सञ्जय ।
एते नश्यन्ति कुरवो मन्दाः कालवशं गताः ॥ ५.५१.५९ ॥
സഞ്ജയാ! ഇനി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം, എങ്ങനെ ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം? ഈ മൂഢരായ കുരുക്കൾ കാലത്തിന്റെ വശത്തിലായി നശിക്കുന്നു.
5.51.60
अवशोऽहं तदा तात पुत्राणां निहते शते ।
श्रोष्यामि निनदं स्त्रीणां कथं मां मरणं स्पृशेत् ॥ ५.५१.६० ॥
ഹേ തത! നൂറ് പുത്രന്മാരും വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഞാൻ നിസ്സഹായനായി സ്ത്രീകളുടെ വിലാപം കേൾക്കും. അപ്പോൾ മരണം എന്നെ എങ്ങനെ തൊടാതിരിക്കും?
5.51.61
यथा निदाघे ज्वलनः समद्धो ।
दहेत्कक्षं वायुना चोद्यमानः ।
गदाहस्तः पाण्डवो वै तथैव ।
हन्ता मदीयान्सहितोऽर्जुनेन ॥ ५.५१.६१ ॥
വേനലിൽ കാറ്റിനാൽ ആളിക്കത്തുന്ന തീ കാട്ടുപൊന്തയെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, കയ്യിൽ ഗദയേന്തിയ പാണ്ഡുപുത്രൻ ഭീമൻ അർജുനനോടൊപ്പം എന്റെ ആളുകളെ സംഹരിക്കും.