महाभारत · अध्याय 5.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.52.1
यस्य वै नानृता वाचः कदाचिदनुशुश्रुम ।
त्रैलोक्यमपि तस्य स्याद्योद्धा यस्य धनञ्जयः ॥ ५.५२.१ ॥
ज्याचे वचन कधीही असत्य ऐकले नाही, त्याला त्रैलोक्यही मिळू शकते; ज्याचा योद्धा धनंजय आहे.
5.52.2
तस्यैव च न पश्यामि युधि गाण्डीवधन्वनः ।
अनिशं चिन्तयानोऽपि यः प्रतीयाद्रथेन तम् ॥ ५.५२.२ ॥
गांडीवधन्व्याला युद्धात असा कोणी दिसत नाही जो सतत विचार करूनही रथात त्याच्याशी सामना करू शकेल.
5.52.3
अस्यतः कर्णिनालीकान्मार्गणान्हृदयच्छिदः ।
प्रत्येता न समः कश्चिद्युधि गाण्डीवधन्वनः ॥ ५.५२.३ ॥
बाण सोडणाऱ्या गांडीवधन्व्याच्या बरोबरीचा, हृदय भेदणाऱ्या बाणांनी लढणारा, युद्धात कोणीही प्रतिस्पर्धी नाही.
5.52.4
द्रोणाकर्णौ प्रतीयातां यदि वीरौ नरर्षभौ ।
कृतास्त्रौ बलिनां श्रेष्ठौ समरेष्वपराजितौ ॥ ५.५२.४ ॥
द्रोण आणि कर्ण हे दोन वीर, नरश्रेष्ठ, शस्त्रविद्येत निपुण, बलवानांत श्रेष्ठ, युद्धात अपराजित असतील तर ते त्याचा सामना करू शकतील.
5.52.5
महान्स्यात्संशयो लोके न त्वस्ति विजयो मम ।
घृणी कर्णः प्रमादी च आचार्यः स्थविरो गुरुः ॥ ५.५२.५ ॥
जगात मोठा संशय असेल, पण माझा विजय नाही; कर्ण दयाळू आणि प्रमादी आहे, आचार्य वृद्ध आणि गुरु आहेत.
5.52.6
समर्थो बलवान्पार्थो दृढधन्वा जितक्लमः ।
भवेत्सुतुमुलं युद्धं सर्वशोऽप्यपराजयः ॥ ५.५२.६ ॥
समर्थ, बलवान, पार्थ, दृढ धनुष्य असलेला, श्रम जिंकलेला; युद्ध अतिभयंकर होईल, आणि सर्व प्रकारे त्याचा पराभव होणार नाही.
5.52.7
सर्वे ह्यस्त्रविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः ।
अपि सर्वामरैश्वर्यं त्यजेयुर्न पुनर्जयम् ॥ ५.५२.७ ॥
अस्त्रविद्येत निपुण सर्व शूर महान यश मिळवलेले आहेत. देवांचे सर्व ऐश्वर्य त्यागले तरी ते पुन्हा विजय सोडणार नाहीत.
5.52.8
वधे नूनं भवेच्छान्तिस्तयोर्वा फाल्गुनस्य च ।
न तु हन्तार्जुनस्यास्ति जेता चास्य न विद्यते ॥ ५.५२.८ ॥
वधाने त्या दोघांना किंवा फाल्गुनाला निश्चितच शांती मिळेल. पण अर्जुनाचा वध करणारा कोणी नाही आणि त्याला जिंकणाराही दिसत नाही.
5.52.9
मन्युस्तस्य कथं शाम्येन्मन्दान्प्रति य उत्थितः ।
अन्येऽप्यस्त्राणि जानन्ति जीयन्ते च जयन्ति च।
एकान्तविजयस्त्वेव श्रूयते फाल्गुनस्य ह ॥ ५.५२.९ ॥
मंदबुद्धींवर त्याला उठलेला क्रोध कसा शांत होईल? इतरही अस्त्र जाणतात; ते पराभूतही होतात आणि जिंकतातही. पण फाल्गुनाचा विजय नेहमी एकांतिक असतो असे ऐकले जाते.
5.52.10
त्रयस्त्रिंशत्समाहूय खाण्डवेऽग्निमतर्पयत् ।
जिगाय च सुरान्सर्वान्नास्य विद्मः पराजयम् ॥ ५.५२.१० ॥
तेहतीस देवांना बोलावून त्याने खांडवात अग्नीला तृप्त केले. त्याने सर्व देवांना जिंकले; त्याचा पराजय आम्हाला माहीत नाही.
5.52.11
यस्य यन्ता हृषीकेशः शीलवृत्तसमो युधि ।
ध्रुवस्तस्य जयस्तात यथेन्द्रस्य जयस्तथा ॥ ५.५२.११ ॥
ज्याचा सारथी हृषीकेश आहे, जो युद्धात शील आणि आचरणात त्याच्या बरोबरीचा आहे, हे वत्सा, त्याचा विजय निश्चित आहे, जसा इंद्राचा विजय.
5.52.12
कृष्णावेकरथे यत्तावधिज्यं गाण्डिवं धनुः ।
युगपत्रीणि तेजांसि समेतान्यनुशुश्रुम ॥ ५.५२.१२ ॥
दोन कृष्ण एकाच रथावर सिद्ध होऊन बसलेले आहेत, प्रत्यंचा चढवलेले गांडीव धनुष्य घेऊन. एकत्र तीन तेज मिळाले असे आम्ही ऐकले आहे.
5.52.13
नैवास्ति नो धनुस्तदृङ्व योद्धा न च सारथिः ।
तच्च मन्दा न जानन्ति दुर्योधनवशानुगाः । ॥ ५.५२.१३ ॥
आपल्याकडे तसे धनुष्य नाही, तसा योद्धाही नाही आणि सारथीही नाही. दुर्योधनाच्या वशात चालणारे मूर्ख हे जाणत नाहीत.
5.52.14
शेषयेदशनिर्दीप्तो विपतन्मूर्ध्नि सञ्जय ।
न तु शेषं शरास्तात कुर्युरस्ताः किरीटिना ॥ ५.५२.१४ ॥
हे संजया, प्रज्वलित वीज डोक्यावर पडून काहीही शिल्लक ठेवत नाही, तसेच हे वत्सा, किरीटीने सोडलेले बाण काहीही शिल्लक ठेवणार नाहीत.
5.52.15
अपि चास्यन्निवाभाति निघ्नन्निव धनञ्जयः ।
उद्धरन्निव कायेभ्यः शिरांसि शरवृष्टिभिः ॥ ५.५२.१५ ॥
धनंजय बाण सोडत प्रहार करत असल्यासारखा दिसतो; बाणवर्षावाने शरीरांपासून मस्तके उपटत असल्यासारखा दिसतो.
5.52.16
अपि बाणमयं तेजः प्रदीप्तमिव सर्वतः ।
गाण्डीवोत्थं दहेताजौ पुत्राणां मम वाहिनी ॥ ५.५२.१६ ॥
बाणांनी बनलेले ते तेज सर्वत्र प्रज्वलित झाल्यासारखे आहे; गांडीवातून उठून युद्धात माझ्या पुत्रांच्या सेनेला जाळून टाकेल.
5.52.17
अपि सा रथघोषेण भयार्ता सव्यसाचिनः ।
वित्रस्ता बहुधा सेना भारती प्रतिभाति मे ॥ ५.५२.१७ ॥
सव्यसाचीच्या रथघोषाने भयपीडित आणि अनेक प्रकारे त्रस्त झालेली भारती सेना मला दिसत आहे.
5.52.18
यथा कक्षं महानग्निः प्रदहेत्सर्वतश्चरन् ।
महार्चिरनिलोद्धूतस्तद्वद्धक्ष्यति मामकान् ॥ ५.५२.१८ ॥
जसा मोठा अग्नी रानातील कोरडे गवत सर्वत्र फिरून जाळून टाकतो, तसेच वाऱ्याने उठवलेली महाज्वाला माझ्या माणसांना जाळेल.
5.52.19
यदोद्वमन्निशितान्बाणसङ्घां-
स्तानाततायी समरे किरीटी।
सृष्टोऽन्तकः सर्वहरो विधात्रा ।
यथा भवेत्तद्वदपारणीयः ॥ ५.५२.१९ ॥
युद्धात तीक्ष्ण बाणांचे समूह ओकणारा आततायी किरीटी, विधात्याने सोडलेल्या सर्वसंहारक यमाप्रमाणे अनिवार्य होईल.
5.52.20
यदा हयभीक्ष्णं सुबुहून्प्रकारान् ।
श्रोतास्मि तानावसथे कुरूणाम्।
तेषां समन्ताच्च तथा रणाग्रे ।
क्षयः किलायं भरतानुपैति ॥ ५.५२.२० ॥
माझ्या निवासस्थानी कुरूंसंबंधी घोड्यांविषयीचे अनेक प्रकारचे वृत्तांत मी वारंवार ऐकेन, आणि रणाग्रात त्यांच्या बाजूने भरतांवर हा विनाश सर्व बाजूंनी खरोखर येत आहे.