મહાભારત · અધ્યાય 5.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.54.1
एवमेतन्महाराज यथावदसि भारत ।
युद्धे विनाशः क्षत्रस्य गाण्डीवेन प्रदृश्यते ॥ ५.५४.१ ॥
હે મહારાજ, ભરતવંશી, તમે કહ્યું તે યથાર્થ છે. યુદ્ધમાં ક્ષત્રિયોનો વિનાશ ગાંડીવ વડે દેખાશે.
5.54.2
इदं तु नाभिजानामि तव धीरस्य नित्यशः ।
यत्पुत्रवशमागच्छेस्तत्त्वज्ञः सव्यसाचिनः ॥ ५.५४.२ ॥
પરંતુ હંમેશા ધીર અને તત્ત્વજ્ઞ એવા તમે સવ્યસાચી વિશે પુત્રોના વશમાં કેમ આવ્યા તે હું સમજતો નથી.
5.54.3
नैष कालो महाराज तव शश्वत्कृतागसः ।
त्वया ह्येवादितः पार्था निकृता भरतर्षभ ॥ ५.५४.३ ॥
હે મહારાજ, સદા અપરાધ કરનાર તમારા માટે આ યોગ્ય સમય નથી. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, શરૂઆતથી જ તમે પૃથાના પુત્રોને છેતર્યા છે.
5.54.4
पिता श्रेष्ठः सुहृद्यश्च सम्यक्प्रणिहितात्मवान् ।
आस्थेयं हि हितं तेन न द्रोग्धा गुरुरुच्यते ॥ ५.५४.४ ॥
પિતા શ્રેષ્ઠ અને હિતૈષી છે, સારી રીતે સંયમિત આત્માવાળા છે. તેમનું હિતકારી વચન પાળવું જોઈએ; જે દ્રોહ ન કરે તે જ ગુરુ કહેવાય છે.
5.54.5
इदं जितमिदं लब्धमिति श्रुत्वा पराजितान् ।
द्यूतकाले महाराज स्मरसे स्म कुमारवत् ॥ ५.५४.५ ॥
'આ જીત્યા, આ મેળવ્યું' એમ પરાજિતોના શબ્દો સાંભળીને, હે મહારાજ, દ્યૂતકાળમાં તમે બાળકની જેમ આનંદ કરતા હતા તે તમને યાદ છે.
5.54.6
परुषाण्युच्यमानांश्च पुरा पार्थानुपेक्षसे ।
कृत्स्नं राज्यं जयन्तीति प्रपातं नानुपश्यसि ॥ ५.५४.६ ॥
પહેલાં પાર્થોને કઠોર વચનો કહેવાતા ત્યારે તમે તેમની ઉપેક્ષા કરી. 'તેઓ આખું રાજ્ય જીતશે' એ પતન તમે જોતા નથી.
5.54.7
पित्र्यं राज्यं महाराज कुरवस्ते सजाङ्गलाः ।
अथ वीरैर्जितामुर्वीमखिलां प्रत्यपद्यथाः ॥ ५.५४.७ ॥
હે મહારાજ, કુરુઓને જાંગલ દેશો સહિત પૈતૃક રાજ્ય હતું. પછી વીરોએ જીતેલી સમગ્ર પૃથ્વી પણ તમે પાછી મેળવી.
5.54.8
बाहुवीर्यार्जिता भूमिस्तव पार्थैर्निवेदिता ।
मयेदं कृतमित्येव मन्यसे राजसत्तम ॥ ५.५४.८ ॥
તારી ભૂમિ બાહુબળથી જીતાયેલી છે; પાંડવોએ તે તને સોંપી. હે રાજશ્રેષ્ઠ, તું માને છે કે 'આ મેં કર્યું'.
5.54.9
ग्रस्तान्गन्धर्वराजेन मज्जतो ह्यप्लवेऽम्भसि ।
आनिनाय पुनः पार्थः पुत्रांस्ते राजसत्तम ॥ ५.५४.९ ॥
ગંધર્વરાજે પકડેલા, હોડી વિના પાણીમાં ડૂબતા તારા પુત્રોને, હે રાજશ્રેષ્ઠ, પાર્થે ફરી લાવ્યો.
5.54.10
कुमारवच्च स्मयसे द्यूते विनिकृतेषु यत् ।
पाण्डवेषु वने राजन्प्रव्रजत्सु पुनःपुनः ॥ ५.५४.१० ॥
હે રાજા, જુગારમાં છેતરાઈને વનમાં વારંવાર જવું પડેલા પાંડવો પર તું બાળકની જેમ હસે છે.
5.54.11
प्रवर्षतः शरव्रातानर्जुनस्य शितान्बहून् ।
अप्यर्णवा विशुष्येयुः किं पुनर्मासयोनयः ॥ ५.५४.११ ॥
અર્જુનના તીક્ષ્ણ બાણોની અનેક વર્ષા વરસતી હોય ત્યારે સમુદ્ર પણ સુકાઈ જાય; મેઘજળની તો શી વાત.
5.54.12
अस्यतां फाल्गुनः श्रेष्ठो गाण्डीवं धनुषां वरम् ।
केशवः सर्वभूतानामायुधानां सुदर्शनम् ।
वानरो रोचमानश्च केतुः केतुमतां वरः ॥ ५.५४.१२ ॥
બાણ છોડનારાઓમાં ફાલ્ગુન શ્રેષ્ઠ છે; ધનુષ્યોમાં ગાંડીવ શ્રેષ્ઠ છે. સર્વ પ્રાણીઓમાં કેશવ, આયુધોમાં સુદર્શન અને ધ્વજધારીઓમાં ચમકતો વાનરધ્વજ શ્રેષ્ઠ છે.
5.54.13
एवमेतानि स रथो वहते सह यो रणे ।
क्षपयिष्यति नो राजन्कालचक्रमिवोद्यतम् ॥ ५.५४.१३ ॥
હે રાજન, આ બધું લઈને રણમાં ચાલનાર તે રથી ઊંચકેલા કાલચક્રની જેમ આપણો વિનાશ કરશે.
5.54.14
तस्याद्य वसुधा राजन्निखिला भरतर्षभ ।
यस्य भीमार्जिनौ योधौ स राजा राजसत्तम ॥ ५.५४.१४ ॥
હે રાજન, ભરતશ્રેષ્ઠ, આજે સમગ્ર પૃથ્વી તેની જ છે; ભીમ અને અર્જુન જેના યોદ્ધા છે, તે જ રાજા, હે રાજશ્રેષ્ઠ.
5.54.15
तथा भीमहतप्रायां मञ्जन्तीं तव वाहिनीम् ।
दुर्योधनमुखा दृष्ट्वा क्षयं यास्यन्ति कौरवाः ॥ ५.५४.१५ ॥
આ રીતે ભીમના પ્રહારોથી લગભગ હણાયેલી અને ડૂબતી તમારી સેનાને જોઈને, દુર્યોધન જેમના આગળ છે તે કૌરવો વિનાશ પામશે.
5.54.16
न भीमार्जुनयोर्भीता लप्स्यन्ते विजयं विभो ।
तव पुत्रा महाराज राजानश्चानुसारिणः ॥ ५.५४.१६ ॥
હે વિભુ, ભીમ અને અર્જુનથી ડરેલા તમારા પુત્રો અને અનુયાયી રાજાઓ વિજય પ્રાપ્ત નહીં કરે, હે મહારાજ.
5.54.17
मत्स्यास्त्वामद्य नार्चन्ति पञ्चालाश्च सकेकयाः ।
साल्वेयाः शूरसेनाश्च सर्वे त्वामवजानते ॥ ५.५४.१७ ॥
મત્સ્યો, પાંચાલો, કેકયો સહિત, સાલ્વેયો અને શૂરસેનો — આજે આ તમને આદર આપતા નથી; બધા તમારો તિરસ્કાર કરે છે.
5.54.18
पार्थं ह्येते गताः सर्वे वीर्यज्ञास्तस्य धीमतः ।
भक्त्या ह्यस्य विरुध्यन्ते तव पुत्रैः सदैव ते ॥ ५.५४.१८ ॥
આ બધા પાર્થ પાસે ગયા છે, કારણ કે તેઓ તે બુદ્ધિમાનનું પરાક્રમ જાણે છે; ભક્તિને કારણે જ તેઓ તમારા પુત્રો સામે હંમેશાં વિરોધ કરે છે.
5.54.19
अनर्हानेव तु वधे धर्मयुक्तान्विकर्मणा ।
योऽक्लेशयत्पाण्डुपुत्रान्यो विद्वेष्ट्यधुनापि वै ॥ ५.५४.१९ ॥
ધર્મયુક્ત અને વધને અયોગ્ય એવા પાંડુપુત્રોને પોતાના દુષ્કર્મથી પીડનાર, અને આજે પણ તેમના પ્રત્યે દ્વેષ રાખનાર.
5.54.20
सर्वोपायैर्नियन्तव्यः सानुगः पापपुरुषः ।
तव पुत्रो महाराज नानुशोचितुमर्हसि ॥ ५.५४.२० ॥
હે મહારાજ, તે પાપી પુરુષને તેના અનુયાયીઓ સહિત સર્વ ઉપાયોથી નિયંત્રિત કરવો જોઈએ; તમારે તમારા પુત્ર માટે શોક કરવો યોગ્ય નથી.
5.54.21
अपरोहं महाराज साक्षाच्चैनं ब्रवीम्यहम् ।
द्यूतकाले मया चोक्तं विदुरेण च धीमता ॥ ५.५४.२१ ॥
હે મહારાજ, છૂપાવ્યા વિના હું તેને જ સીધું કહું છું; જુગારના સમયે મેં અને બુદ્ધિમાન વિદુરે પણ કહ્યું હતું.
5.54.22
यदिदं ते विलपितं पाण्डवान्प्रति भारत ।
अनीशेनैव राजेन्द्र सर्वमेतन्निरर्थकम् ॥ ५.५४.२२ ॥
હે ભારત, પાંડવો વિશે તમારો આ જે વિલાપ છે તે બધો નિરર્થક છે; હે રાજેન્દ્ર, સત્તાહીન માણસનો આ વિલાપ છે.