ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.54.1
एवमेतन्महाराज यथावदसि भारत ।
युद्धे विनाशः क्षत्रस्य गाण्डीवेन प्रदृश्यते ॥ ५.५४.१ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଭରତବଂଶଜ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ ତାହା ଠିକ୍। ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ବିନାଶ ଗାଣ୍ଡୀବ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯିବ।
5.54.2
इदं तु नाभिजानामि तव धीरस्य नित्यशः ।
यत्पुत्रवशमागच्छेस्तत्त्वज्ञः सव्यसाचिनः ॥ ५.५४.२ ॥
କିନ୍ତୁ ସର୍ବଦା ଧୀର ଓ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ତୁମେ ସବ୍ୟସାଚୀ ବିଷୟରେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବଶରେ କିପରି ଆସିଲ ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ।
5.54.3
नैष कालो महाराज तव शश्वत्कृतागसः ।
त्वया ह्येवादितः पार्था निकृता भरतर्षभ ॥ ५.५४.३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସର୍ବଦା ଅପରାଧ କରିଥିବା ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ସମୟ ନୁହେଁ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆରମ୍ଭରୁ ତୁମେ ହିଁ ପୃଥାର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତାରଣା କରିଛ।
5.54.4
पिता श्रेष्ठः सुहृद्यश्च सम्यक्प्रणिहितात्मवान् ।
आस्थेयं हि हितं तेन न द्रोग्धा गुरुरुच्यते ॥ ५.५४.४ ॥
ପିତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ହିତୈଷୀ, ସୁସଂଯମିତ ଆତ୍ମାବିଶିଷ୍ଟ। ତାଙ୍କ ହିତକର ବାକ୍ୟ ମାନିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ଦ୍ରୋହ କରେ ନାହିଁ ସେହି ଗୁରୁ ବୋଲି କଥିତ।
5.54.5
इदं जितमिदं लब्धमिति श्रुत्वा पराजितान् ।
द्यूतकाले महाराज स्मरसे स्म कुमारवत् ॥ ५.५४.५ ॥
'ଏହା ଜିତିଲୁ, ଏହା ପାଇଲୁ' — ପରାଜିତମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହା ଶୁଣି, ହେ ମହାରାଜ, ଦ୍ୟୂତକାଳରେ ତୁମେ ଶିଶୁ ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲ, ତାହା ତୁମକୁ ମନେ ଅଛି କି?
5.54.6
परुषाण्युच्यमानांश्च पुरा पार्थानुपेक्षसे ।
कृत्स्नं राज्यं जयन्तीति प्रपातं नानुपश्यसि ॥ ५.५४.६ ॥
ପୂର୍ବରୁ ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ କଠୋର ବାକ୍ୟ କୁହାଯାଉଥିବା ସମୟରେ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରିଥିଲ। 'ସେମାନେ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟ ଜିତିବେ' — ଏହି ପତନ ତୁମେ ଦେଖୁନାହଁ।
5.54.7
पित्र्यं राज्यं महाराज कुरवस्ते सजाङ्गलाः ।
अथ वीरैर्जितामुर्वीमखिलां प्रत्यपद्यथाः ॥ ५.५४.७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, କୁରୁମାନଙ୍କର ଜାଙ୍ଗଳ ଦେଶ ସହିତ ପୈତୃକ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା। ପରେ ବୀରମାନେ ଜିତିଥିବା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପୁନଃ ପାଇଥିଲ।
5.54.8
बाहुवीर्यार्जिता भूमिस्तव पार्थैर्निवेदिता ।
मयेदं कृतमित्येव मन्यसे राजसत्तम ॥ ५.५४.८ ॥
ତୁମର ଭୂମି ବାହୁବଳରେ ଅର୍ଜିତ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାହା ତୁମକୁ ସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଭାବୁଛ 'ଏହା ମୋ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଛି'।
5.54.9
ग्रस्तान्गन्धर्वराजेन मज्जतो ह्यप्लवेऽम्भसि ।
आनिनाय पुनः पार्थः पुत्रांस्ते राजसत्तम ॥ ५.५४.९ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବରାଜ ଧରିଥିବା, ନାବବିହୀନ ଜଳରେ ବୁଡ଼ୁଥିବା ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାର୍ଥ ପୁନଃ ଆଣିଥିଲେ।
5.54.10
कुमारवच्च स्मयसे द्यूते विनिकृतेषु यत् ।
पाण्डवेषु वने राजन्प्रव्रजत्सु पुनःपुनः ॥ ५.५४.१० ॥
ହେ ରାଜନ, ଜୁଆରେ ପ୍ରତାରିତ ହୋଇ ବନକୁ ବାରମ୍ବାର ଯାଇଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମେ ଶିଶୁ ପରି ହସୁଛ।
5.54.11
प्रवर्षतः शरव्रातानर्जुनस्य शितान्बहून् ।
अप्यर्णवा विशुष्येयुः किं पुनर्मासयोनयः ॥ ५.५४.११ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ଅନେକ ବର୍ଷା ବର୍ଷିଲେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଶୁଖି ଯିବ; ମେଘଜାତ ଜଳର କଥା କ'ଣ।
5.54.12
अस्यतां फाल्गुनः श्रेष्ठो गाण्डीवं धनुषां वरम् ।
केशवः सर्वभूतानामायुधानां सुदर्शनम् ।
वानरो रोचमानश्च केतुः केतुमतां वरः ॥ ५.५४.१२ ॥
ବାଣ ନିକ୍ଷେପକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଫାଲ୍ଗୁନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଧନୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଶବ, ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦର୍ଶନ, ଏବଂ ପତାକାଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାନରଧ୍ୱଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
5.54.13
एवमेतानि स रथो वहते सह यो रणे ।
क्षपयिष्यति नो राजन्कालचक्रमिवोद्यतम् ॥ ५.५४.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏସବୁ ବହନ କରି ରଣରେ ଯାଉଥିବା ସେହି ରଥୀ ଉଠିଥିବା କାଳଚକ୍ର ପରି ଆମକୁ ବିନଷ୍ଟ କରିବେ।
5.54.14
तस्याद्य वसुधा राजन्निखिला भरतर्षभ ।
यस्य भीमार्जिनौ योधौ स राजा राजसत्तम ॥ ५.५४.१४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର; ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଯାହାର ଯୋଦ୍ଧା, ସେହି ରାଜା, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
5.54.15
तथा भीमहतप्रायां मञ्जन्तीं तव वाहिनीम् ।
दुर्योधनमुखा दृष्ट्वा क्षयं यास्यन्ति कौरवाः ॥ ५.५४.१५ ॥
ଏହିପରି ଭୀମଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ପ୍ରାୟ ହତ ଓ ବୁଡ଼ୁଥିବା ତୁମ ସେନାକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଯାହାଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ, ସେହି କୌରବମାନେ ବିନାଶ ପାଇବେ।
5.54.16
न भीमार्जुनयोर्भीता लप्स्यन्ते विजयं विभो ।
तव पुत्रा महाराज राजानश्चानुसारिणः ॥ ५.५४.१६ ॥
ହେ ବିଭୁ, ଭୀମାର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିବା ତୁମ ପୁତ୍ର ଓ ଅନୁଗାମୀ ରାଜାମାନେ ବିଜୟ ପାଇବେ ନାହିଁ, ମହାରାଜ।
5.54.17
मत्स्यास्त्वामद्य नार्चन्ति पञ्चालाश्च सकेकयाः ।
साल्वेयाः शूरसेनाश्च सर्वे त्वामवजानते ॥ ५.५४.१७ ॥
ମତ୍ସ୍ୟ, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ କେକୟଙ୍କ ସହିତ, ସାଲ୍ୱେୟ ଓ ଶୂରସେନ — ଆଜି ଏମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ଅବଜ୍ଞା କରନ୍ତି।
5.54.18
पार्थं ह्येते गताः सर्वे वीर्यज्ञास्तस्य धीमतः ।
भक्त्या ह्यस्य विरुध्यन्ते तव पुत्रैः सदैव ते ॥ ५.५४.१८ ॥
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ପାର୍ଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଛନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି; ଭକ୍ତି ହେତୁ ହିଁ ସେମାନେ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବଦା ଠିଆ ହୁଅନ୍ତି।
5.54.19
अनर्हानेव तु वधे धर्मयुक्तान्विकर्मणा ।
योऽक्लेशयत्पाण्डुपुत्रान्यो विद्वेष्ट्यधुनापि वै ॥ ५.५४.१९ ॥
ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଓ ବଧର ଅଯୋଗ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କ୍ଳେଶ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ଲୋକ।
5.54.20
सर्वोपायैर्नियन्तव्यः सानुगः पापपुरुषः ।
तव पुत्रो महाराज नानुशोचितुमर्हसि ॥ ५.५४.२० ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ପାପୀ ପୁରୁଷକୁ ତାର ଅନୁଗାମୀ ସହ ସବୁ ଉପାୟରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.54.21
अपरोहं महाराज साक्षाच्चैनं ब्रवीम्यहम् ।
द्यूतकाले मया चोक्तं विदुरेण च धीमता ॥ ५.५४.२१ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଲୁଚାଇ ନ ରଖି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ କହୁଛି; ଜୁଆ ସମୟରେ ମୁଁ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର ମଧ୍ୟ କହିଥିଲୁ।
5.54.22
यदिदं ते विलपितं पाण्डवान्प्रति भारत ।
अनीशेनैव राजेन्द्र सर्वमेतन्निरर्थकम् ॥ ५.५४.२२ ॥
ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଯେଉଁ ବିଳାପ, ତାହା ସବୁ ନିରର୍ଥକ; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଅଧିକାରହୀନ ଲୋକର ଏହି ବିଳାପ।