మహాభారతం · అధ్యాయం 5.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.54.1
एवमेतन्महाराज यथावदसि भारत ।
युद्धे विनाशः क्षत्रस्य गाण्डीवेन प्रदृश्यते ॥ ५.५४.१ ॥
మహారాజా, భరతవంశీయుడా, నీవు చెప్పినది యథార్థమే. యుద్ధంలో క్షత్రియుల వినాశం గాండీవం ద్వారా స్పష్టమవుతుంది.
5.54.2
इदं तु नाभिजानामि तव धीरस्य नित्यशः ।
यत्पुत्रवशमागच्छेस्तत्त्वज्ञः सव्यसाचिनः ॥ ५.५४.२ ॥
కానీ ఎల్లప్పుడూ ధీరుడవూ తత్త్వజ్ఞుడవూ అయిన నీవు సవ్యసాచి విషయంలో కుమారుల వశంలోకి ఎలా వచ్చావో నేను అర్థం చేసుకోలేకపోతున్నాను.
5.54.3
नैष कालो महाराज तव शश्वत्कृतागसः ।
त्वया ह्येवादितः पार्था निकृता भरतर्षभ ॥ ५.५४.३ ॥
మహారాజా, ఎల్లప్పుడూ తప్పులు చేసిన నీకు ఇది తగిన సమయం కాదు. భరతశ్రేష్ఠుడా, మొదటి నుంచీ నీవే పృథ కుమారులను మోసం చేశావు.
5.54.4
पिता श्रेष्ठः सुहृद्यश्च सम्यक्प्रणिहितात्मवान् ।
आस्थेयं हि हितं तेन न द्रोग्धा गुरुरुच्यते ॥ ५.५४.४ ॥
తండ్రి శ్రేష్ఠుడు, హితైషి, సంయమిత ఆత్మ కలవాడు. అతని హితవచనాన్ని అనుసరించాలి; ద్రోహం చేయనివాడే గురువు అని పిలువబడతాడు.
5.54.5
इदं जितमिदं लब्धमिति श्रुत्वा पराजितान् ।
द्यूतकाले महाराज स्मरसे स्म कुमारवत् ॥ ५.५४.५ ॥
'ఇది గెలిచాము, ఇది పొందాము' అని ఓడినవారి మాటలు విని, మహారాజా, ద్యూతకాలంలో నీవు బాలుడిలా ఆనందించినది గుర్తుందా.
5.54.6
परुषाण्युच्यमानांश्च पुरा पार्थानुपेक्षसे ।
कृत्स्नं राज्यं जयन्तीति प्रपातं नानुपश्यसि ॥ ५.५४.६ ॥
పూర్వం పార్థులకు కఠిన మాటలు అనబడుతున్నప్పుడు నీవు వారిని ఉపేక్షించావు. 'వారు మొత్తం రాజ్యాన్ని జయిస్తారు' అన్న పతనాన్ని నీవు చూడలేదు.
5.54.7
पित्र्यं राज्यं महाराज कुरवस्ते सजाङ्गलाः ।
अथ वीरैर्जितामुर्वीमखिलां प्रत्यपद्यथाः ॥ ५.५४.७ ॥
మహారాజా, కురువులకు పితృరాజ్యం జాంగలదేశాలతో సహా ఉంది. అనంతరం వీరులు జయించిన సమస్త భూమిని నీవు తిరిగి పొందావు.
5.54.8
बाहुवीर्यार्जिता भूमिस्तव पार्थैर्निवेदिता ।
मयेदं कृतमित्येव मन्यसे राजसत्तम ॥ ५.५४.८ ॥
నీ భూమి బాహువీర్యంతో గెలిచినది; పాండవులు దానిని నీకు అప్పగించారు. రాజశ్రేష్ఠా, 'ఇది నా వల్లనే జరిగింది' అని నీవు భావిస్తున్నావు.
5.54.9
ग्रस्तान्गन्धर्वराजेन मज्जतो ह्यप्लवेऽम्भसि ।
आनिनाय पुनः पार्थः पुत्रांस्ते राजसत्तम ॥ ५.५४.९ ॥
గంధర్వరాజు పట్టుకొని, తెప్ప లేని నీటిలో మునిగిపోతున్న నీ కుమారులను, రాజశ్రేష్ఠా, పార్థుడు తిరిగి తీసుకువచ్చాడు.
5.54.10
कुमारवच्च स्मयसे द्यूते विनिकृतेषु यत् ।
पाण्डवेषु वने राजन्प्रव्रजत्सु पुनःपुनः ॥ ५.५४.१० ॥
రాజా, జూదంలో మోసపోయి అడవికి పదేపదే వెళ్లిన పాండవులను చూసి నీవు పిల్లవాడిలా నవ్వుతున్నావు.
5.54.11
प्रवर्षतः शरव्रातानर्जुनस्य शितान्बहून् ।
अप्यर्णवा विशुष्येयुः किं पुनर्मासयोनयः ॥ ५.५४.११ ॥
అర్జునుని పదునైన బాణాల అనేక వర్షం కురిపిస్తున్నప్పుడు సముద్రాలు కూడా ఎండిపోతాయి; మేఘాలలో పుట్టిన జలాల మాట ఏమిటి.
5.54.12
अस्यतां फाल्गुनः श्रेष्ठो गाण्डीवं धनुषां वरम् ।
केशवः सर्वभूतानामायुधानां सुदर्शनम् ।
वानरो रोचमानश्च केतुः केतुमतां वरः ॥ ५.५४.१२ ॥
విల్లు ప్రయోగించేవారిలో ఫాల్గుణుడు శ్రేష్ఠుడు; ధనస్సులలో గాండీవం శ్రేష్ఠం. సర్వప్రాణులలో కేశవుడు, ఆయుధాలలో సుదర్శనం, ధ్వజధారులలో ప్రకాశించే వానరధ్వజం శ్రేష్ఠం.
5.54.13
एवमेतानि स रथो वहते सह यो रणे ।
क्षपयिष्यति नो राजन्कालचक्रमिवोद्यतम् ॥ ५.५४.१३ ॥
రాజా, వీటన్నింటినీ మోస్తూ యుద్ధంలో నడిచే ఆ రథికుడు, లేచిన కాలచక్రంలా మనలను నాశనం చేస్తాడు.
5.54.14
तस्याद्य वसुधा राजन्निखिला भरतर्षभ ।
यस्य भीमार्जिनौ योधौ स राजा राजसत्तम ॥ ५.५४.१४ ॥
రాజా, భరతశ్రేష్ఠా, ఈ రోజు సమస్త భూమి అతనిదే; భీముడు అర్జునుడు ఎవరి యోధులో, అతడే రాజు, రాజశ్రేష్ఠా.
5.54.15
तथा भीमहतप्रायां मञ्जन्तीं तव वाहिनीम् ।
दुर्योधनमुखा दृष्ट्वा क्षयं यास्यन्ति कौरवाः ॥ ५.५४.१५ ॥
ఇలా భీముని దెబ్బలతో దాదాపు హతమై మునిగిపోతున్న నీ సేనను చూసి, దుర్యోధనుడు ముందున్న కౌరవులు వినాశాన్ని పొందుతారు.
5.54.16
न भीमार्जुनयोर्भीता लप्स्यन्ते विजयं विभो ।
तव पुत्रा महाराज राजानश्चानुसारिणः ॥ ५.५४.१६ ॥
ప్రభూ, భీమార్జునులకు భయపడిన నీ కుమారులు మరియు అనుచరులైన రాజులు విజయాన్ని పొందరు, మహారాజా.
5.54.17
मत्स्यास्त्वामद्य नार्चन्ति पञ्चालाश्च सकेकयाः ।
साल्वेयाः शूरसेनाश्च सर्वे त्वामवजानते ॥ ५.५४.१७ ॥
మత్స్యులు, పాంచాలురు, కేకయులతో కూడినవారు, సాల్వేయులు, శూరసేనులు — ఈ రోజు వీరు నిన్ను గౌరవించరు; అందరూ నిన్ను తృణీకరిస్తున్నారు.
5.54.18
पार्थं ह्येते गताः सर्वे वीर्यज्ञास्तस्य धीमतः ।
भक्त्या ह्यस्य विरुध्यन्ते तव पुत्रैः सदैव ते ॥ ५.५४.१८ ॥
వీరందరూ పార్థుని వద్దకు వెళ్లిపోయారు; ఆ ధీమంతుని పరాక్రమాన్ని వారు తెలుసుకున్నారు. భక్తివల్లనే వారు నీ కుమారులకు ఎదురుగా నిలుస్తున్నారు.
5.54.19
अनर्हानेव तु वधे धर्मयुक्तान्विकर्मणा ।
योऽक्लेशयत्पाण्डुपुत्रान्यो विद्वेष्ट्यधुनापि वै ॥ ५.५४.१९ ॥
ధర్మయుక్తులైన, వధార్హులు కాని పాండు పుత్రులను తన దుష్కర్మతో బాధించినవాడు, ఇప్పటికీ వారిపై ద్వేషం పెంచుకుంటున్నవాడు.
5.54.20
सर्वोपायैर्नियन्तव्यः सानुगः पापपुरुषः ।
तव पुत्रो महाराज नानुशोचितुमर्हसि ॥ ५.५४.२० ॥
మహారాజా, ఆ పాపాత్ముడిని అతని అనుచరులతో సహా అన్ని ఉపాయాలతో నియంత్రించాలి; మీ కుమారుని కోసం మీరు శోకించకూడదు.
5.54.21
अपरोहं महाराज साक्षाच्चैनं ब्रवीम्यहम् ।
द्यूतकाले मया चोक्तं विदुरेण च धीमता ॥ ५.५४.२१ ॥
మహారాజా, దాచకుండా నేను అతనికే నేరుగా చెబుతున్నాను; జూదం జరుగుతున్నప్పుడు నేనూ, బుద్ధిమంతుడైన విదురుడూ చెప్పాము.
5.54.22
यदिदं ते विलपितं पाण्डवान्प्रति भारत ।
अनीशेनैव राजेन्द्र सर्वमेतन्निरर्थकम् ॥ ५.५४.२२ ॥
భారతా, పాండవుల గురించి మీరు చేస్తున్న ఈ విలాపమంతా నిరర్థకం; రాజేంద్రా, అధికారం లేనివాడి విలాపం ఇది.