ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.54.1
एवमेतन्महाराज यथावदसि भारत ।
युद्धे विनाशः क्षत्रस्य गाण्डीवेन प्रदृश्यते ॥ ५.५४.१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਗਾਂਡੀਵ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।
5.54.2
इदं तु नाभिजानामि तव धीरस्य नित्यशः ।
यत्पुत्रवशमागच्छेस्तत्त्वज्ञः सव्यसाचिनः ॥ ५.५४.२ ॥
ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧੀਰ ਅਤੇ ਤੱਤਵਗਿਆਨੀ ਤੁਸੀਂ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਏ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
5.54.3
नैष कालो महाराज तव शश्वत्कृतागसः ।
त्वया ह्येवादितः पार्था निकृता भरतर्षभ ॥ ५.५४.३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਮਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
5.54.4
पिता श्रेष्ठः सुहृद्यश्च सम्यक्प्रणिहितात्मवान् ।
आस्थेयं हि हितं तेन न द्रोग्धा गुरुरुच्यते ॥ ५.५४.४ ॥
ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜਮੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਦਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦ੍ਰੋਹ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਗੁਰੂ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
5.54.5
इदं जितमिदं लब्धमिति श्रुत्वा पराजितान् ।
द्यूतकाले महाराज स्मरसे स्म कुमारवत् ॥ ५.५४.५ ॥
'ਇਹ ਜਿੱਤਿਆ, ਇਹ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ' — ਹਾਰੇ ਹੋਇਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦਿਊਤ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਲਕ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ?
5.54.6
परुषाण्युच्यमानांश्च पुरा पार्थानुपेक्षसे ।
कृत्स्नं राज्यं जयन्तीति प्रपातं नानुपश्यसि ॥ ५.५४.६ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਿਆ ਕੀਤੀ। 'ਉਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਜਿੱਤ ਲੈਣਗੇ' — ਇਹ ਪਤਨ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
5.54.7
पित्र्यं राज्यं महाराज कुरवस्ते सजाङ्गलाः ।
अथ वीरैर्जितामुर्वीमखिलां प्रत्यपद्यथाः ॥ ५.५४.७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਰੂਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਗਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਪੈਤ੍ਰਿਕ ਰਾਜ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
5.54.8
बाहुवीर्यार्जिता भूमिस्तव पार्थैर्निवेदिता ।
मयेदं कृतमित्येव मन्यसे राजसत्तम ॥ ५.५४.८ ॥
ਤੇਰੀ ਧਰਤੀ ਬਾਹੂਆਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸੌਂਪੀ। ਹੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਇਆ'।
5.54.9
ग्रस्तान्गन्धर्वराजेन मज्जतो ह्यप्लवेऽम्भसि ।
आनिनाय पुनः पार्थः पुत्रांस्ते राजसत्तम ॥ ५.५४.९ ॥
ਗੰਧਰਵ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਫੜੇ ਗਏ, ਬੇੜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਾਰਥ ਨੇ ਮੁੜ ਲਿਆਂਦਾ।
5.54.10
कुमारवच्च स्मयसे द्यूते विनिकृतेषु यत् ।
पाण्डवेषु वने राजन्प्रव्रजत्सु पुनःपुनः ॥ ५.५४.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਠੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜੰਗਲ ਜਾਂਦੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਹੱਸਦਾ ਹੈਂ।
5.54.11
प्रवर्षतः शरव्रातानर्जुनस्य शितान्बहून् ।
अप्यर्णवा विशुष्येयुः किं पुनर्मासयोनयः ॥ ५.५४.११ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰਖਾ ਵਰਸਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਣ; ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।
5.54.12
अस्यतां फाल्गुनः श्रेष्ठो गाण्डीवं धनुषां वरम् ।
केशवः सर्वभूतानामायुधानां सुदर्शनम् ।
वानरो रोचमानश्च केतुः केतुमतां वरः ॥ ५.५४.१२ ॥
ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਾਲਗੁਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਡੀਵ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਵਾਨਰ-ਝੰਡਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
5.54.13
एवमेतानि स रथो वहते सह यो रणे ।
क्षपयिष्यति नो राजन्कालचक्रमिवोद्यतम् ॥ ५.५४.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਥੀ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਕਾਲਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਸਾਡਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
5.54.14
तस्याद्य वसुधा राजन्निखिला भरतर्षभ ।
यस्य भीमार्जिनौ योधौ स राजा राजसत्तम ॥ ५.५४.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅੱਜ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉਸੇ ਦੀ ਹੈ; ਜਿਸਦੇ ਯੋਧੇ ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਹਨ, ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
5.54.15
तथा भीमहतप्रायां मञ्जन्तीं तव वाहिनीम् ।
दुर्योधनमुखा दृष्ट्वा क्षयं यास्यन्ति कौरवाः ॥ ५.५४.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਮ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਮਾਰੀ ਗਈ ਅਤੇ ਡੁੱਬਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੈ ਉਹ ਕੌਰਵ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।
5.54.16
न भीमार्जुनयोर्भीता लप्स्यन्ते विजयं विभो ।
तव पुत्रा महाराज राजानश्चानुसारिणः ॥ ५.५४.१६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ।
5.54.17
मत्स्यास्त्वामद्य नार्चन्ति पञ्चालाश्च सकेकयाः ।
साल्वेयाः शूरसेनाश्च सर्वे त्वामवजानते ॥ ५.५४.१७ ॥
ਮਤਸ੍ਯ, ਪੰਚਾਲ ਅਤੇ ਕੇਕਯਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਲਵੇਯ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨ — ਅੱਜ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.54.18
पार्थं ह्येते गताः सर्वे वीर्यज्ञास्तस्य धीमतः ।
भक्त्या ह्यस्य विरुध्यन्ते तव पुत्रैः सदैव ते ॥ ५.५४.१८ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਰਥ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਭਗਤੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਦਾ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
5.54.19
अनर्हानेव तु वधे धर्मयुक्तान्विकर्मणा ।
योऽक्लेशयत्पाण्डुपुत्रान्यो विद्वेष्ट्यधुनापि वै ॥ ५.५४.१९ ॥
ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਵਧ ਦੇ ਅਯੋਗ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਨਾਲ ਕਲੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ।
5.54.20
सर्वोपायैर्नियन्तव्यः सानुगः पापपुरुषः ।
तव पुत्रो महाराज नानुशोचितुमर्हसि ॥ ५.५४.२० ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਰ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
5.54.21
अपरोहं महाराज साक्षाच्चैनं ब्रवीम्यहम् ।
द्यूतकाले मया चोक्तं विदुरेण च धीमता ॥ ५.५४.२१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬਿਨਾਂ ਲੁਕਾਏ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਸਿੱਧਾ ਆਖਦਾ ਹਾਂ; ਜੂਏ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ ਸੀ।
5.54.22
यदिदं ते विलपितं पाण्डवान्प्रति भारत ।
अनीशेनैव राजेन्द्र सर्वमेतन्निरर्थकम् ॥ ५.५४.२२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਜੋ ਵਿਲਾਪ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਹੀਣ ਦਾ ਵਿਲਾਪ ਹੈ।