મહાભારત · અધ્યાય 5.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.55.1
न भेतव्यं महाराज न शोच्या भवतां वयम् ।
समर्थाः स्म पराञ्जेतुं बलिनः समरे विभो ॥ ५.५५.१ ॥
હે મહારાજ, ડરવા જેવું કંઈ નથી; અમારા માટે તમારે શોક કરવાની જરૂર નથી. હે પ્રભુ, યુદ્ધમાં બળવાન એવા અમે શત્રુઓને જીતવા સમર્થ છીએ.
5.55.2
वने प्रव्राजितान्पार्थान्यदायान्मधुसूदनः ।
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना ॥ ५.५५.२ ॥
વનમાં નિર્વાસિત થયેલા પાર્થોને, પરરાષ્ટ્રોને કચડતી મહાન સેના સાથે મધુસૂદન યાદવ લઈ આવ્યા.
5.55.3
केकया धृष्टकेतुश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षत ।
राजानश्चान्वयुः पार्थान्बहवोऽन्येऽनुयायिनः ॥ ५.५५.३ ॥
કેકયો, ધૃષ્ટકેતુ, પૃષતનો પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, તથા અનેક રાજાઓ અને અન્ય અનુયાયીઓ પાર્થોની પાછળ ગયા.
5.55.4
इन्द्रप्रस्थस्य चादूरात्समाजग्मुर्महारथाः ।
व्यगर्हयंश्च संगम्य भवन्तं कुरुभिः सह ॥ ५.५५.४ ॥
ઇન્દ્રપ્રસ્થની નજીકથી મહારથીઓ એકત્ર થયા, અને કૌરવો સાથે તમને મળીને તમારી નિંદા કરી.
5.55.5
ते युधिष्ठिरमासीनमजिनैः प्रतिवासितम् ।
कृष्णप्रधानाः संहत्य पर्युपासन्त भारत ॥ ५.५५.५ ॥
હે ભારત, કૃષ્ણને મુખ્ય રાખી તેઓ એકત્ર થઈ, મૃગચર્મ ધારણ કરીને બેઠેલા યુધિષ્ઠિરની સેવા કરતા હતા.
5.55.6
प्रत्यादनं च राज्यस्य कार्यमूचुर्नराधिपाः ।
भवतः सानुबन्धस्य समुच्छेदं चिकीर्षवः ॥ ५.५५.६ ॥
રાજાઓએ રાજ્ય પાછું મેળવવાની વાત કરી, તમને અને તમારા અનુયાયીઓને સમૂળગા નષ્ટ કરવાની ઇચ્છાથી.
5.55.7
श्रुत्वा चैवं मयोस्तास्तु भीष्मद्रोणकृपास्तदा ।
ज्ञातिक्षयभयाद्राजन्भीतेन भरतर्षभ ॥ ५.५५.७ ॥
આ સાંભળીને ભીષ્મ, દ્રોણ અને કૃપ ત્યારે જ્ઞાતિક્ષયના ભયથી ડરી ગયા, હે રાજન, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
5.55.8
ततः स्थास्यन्ति समये पाण्डवा इति मे मतिः ।
समुच्छेदं हि नः कृत्स्नं वासुदेवश्चिकीर्षति ॥ ५.५५.८ ॥
ત્યારે પાંડવો યોગ્ય સમયે ઊભા થશે એવો મારો મત છે. વાસુદેવ આપણો સંપૂર્ણ વિનાશ કરવા ઇચ્છે છે.
5.55.9
ऋते च विदुरात्सर्वे यूयं वध्या मता मम ।
धृतराष्ट्रस्तु धर्मज्ञो न वध्यः कुरुसत्तमः ॥ ५.५५.९ ॥
વિદુર સિવાય તમે બધા વધ્ય છો એવો મારો મત છે. પરંતુ ધર્મજ્ઞ, કુરુશ્રેષ્ઠ ધૃતરાષ્ટ્ર વધ્ય નથી.
5.55.10
समुच्छेदं च कृत्स्नं नः कृत्वा तात जनार्दनः ।
एकराज्यं कुरूणां स्म चिकीर्षति युधिष्ठिरे ॥ ५.५५.१० ॥
હે પિતા, જનાર્દન આપણો સંપૂર્ણ વિનાશ કરીને કુરુઓનું એકચક્રી રાજ્ય યુધિષ્ઠિરને આપવા ઇચ્છે છે.
5.55.11
तत्र किं प्राप्तकालं नः प्रणिपातः पलायनम् ।
प्राणान्वा संपरित्यज्य प्रतियुध्यामाहे परान् ॥ ५.५५.११ ॥
તો આપણા માટે યોગ્ય સમયે શું? નમન કરવું કે ભાગી જવું? કે પ્રાણ ત્યજીને શત્રુઓ સામે લડવું?
5.55.12
प्रतियुद्धे तु नियतः स्यादस्माकं पराजयः ।
युधिष्ठिरस्य सर्वे हि पार्थिवा वशवर्तिनः ॥ ५.५५.१२ ॥
પ્રતિકાર કરીશું તો આપણી હાર નિશ્ચિત થશે, કારણ કે યુધિષ્ઠિરના વશમાં સર્વ રાજાઓ છે.
5.55.13
विरक्तराष्ट्राश्च वयं मित्राणि कुपितानि नः ।
धिक्कृताः पार्थिवैः सर्वैः स्वजनेन च सर्वशः ॥ ५.५५.१३ ॥
અમે રાષ્ટ્રોથી વિરક્ત છીએ; અમારા મિત્રો અમારા પર ક્રોધિત છે. બધા રાજાઓ અને અમારા પોતાના સ્વજનોએ અમને ચારે બાજુથી ધિક્કાર્યા છે.
5.55.14
प्रणिपाते न दोषोस्ति सन्धिर्नः शाश्वतीः समाः ।
पितरं त्वेव शोचामि प्रज्ञानेत्रं जनाधिपम् ॥ ५.५५.१४ ॥
પ્રણામમાં કોઈ દોષ નથી; આપણી સંધિ લાંબા સમય સુધી ટકી શકે. પરંતુ પ્રજ્ઞા જ જેમની આંખ છે, તે જનાધિપતિ મારા પિતા માટે હું શોક કરું છું.
5.55.15
मत्कृते दुःखमापन्नं क्लेशं प्राप्तमनन्तकम् ।
कृतं हि तव पुत्रैश्च परेषामवरोधनम् ।
मत्प्रयार्थं पुरैवैतद्विदितं ते नरोत्तम ॥ ५.५५.१५ ॥
મારા કારણે દુઃખ આવી પડ્યું છે, અનંત ક્લેશ પ્રાપ્ત થયો છે. હે નરોત્તમ, તમારા પુત્રોએ પણ શત્રુઓને ઘેરી લીધા છે; મારા પ્રયાણ માટે આ પહેલેથી તમને જ્ઞાત હતું.
5.55.16
ते राज्ञो धृतराष्ट्रस्य सामात्यस्य महारथाः ।
वैरं प्रतिकरिष्यन्ति कुलोच्छेदेन पाण्डवाः ॥ ५.५५.१६ ॥
અમાત્યો સહિતના રાજા ધૃતરાષ્ટ્રના એ મહારથી પાંડવો કુળના વિનાશ દ્વારા વૈરનો બદલો લેશે.
5.55.17
ततो द्रोणोऽब्रवीद्भीष्मः कृपो द्रौणिश्च भारत ।
मत्वा मां महतीं चिन्तामास्थितंव्यथितेन्द्रियं ॥ ५.५५.१७ ॥
ત્યારે દ્રોણ, ભીષ્મ, કૃપ અને દ્રોણપુત્ર બોલ્યા, હે ભારત; મને મહાન ચિંતાથી ગ્રસ્ત અને ઇન્દ્રિયો વ્યથિત જોઈને.
5.55.18
अभिद्रुग्धाः परे चेन्नो न भेतव्यं परन्तप ।
असमर्थाः परे जेतुमस्मान्युधि समास्थितान् ॥ ५.५५.१८ ॥
જો શત્રુઓ આપણાથી પ્રહારિત થયા હોય, તો હે પરંતપ, ભય રાખવો નહીં; યુદ્ધમાં અડગ ઊભેલા આપણને જીતવા શત્રુઓ અસમર્થ છે.
5.55.19
एकैकशः समर्थाः स्मो विजेतुं सर्वपार्थिवान् ।
आगच्छन्तु विनेष्यामो दर्पमेषां शितैः शरैः ॥ ५.५५.१९ ॥
અમે એક પછી એક બધા રાજાઓને જીતવા સમર્થ છીએ. તેઓ આવે; તીક્ષ્ણ બાણોથી અમે તેમનો ગર્વ ઉતારીશું.
5.55.20
पुरैकेन हि भीष्मेण विजिताः सर्वपार्थिवाः ।
मृते पितर्यतिक्रुद्धो रथेनैकेन भारत ॥ ५.५५.२० ॥
પહેલાં એકલા ભીષ્મે જ બધા રાજાઓને જીતી લીધા હતા. હે ભારત, પિતાના મૃત્યુ પર અતિ ક્રોધિત થઈ તેમણે એક જ રથથી એવું કર્યું હતું.
5.55.21
जघान सुबहूंस्तेषां संरब्धः कुरुसत्तमः ।
ततस्ते शरणं जग्मुर्देवव्रतमिमं भयात् ॥ ५.५५.२१ ॥
કુરુશ્રેષ્ઠે ક્રોધે ભરાઈને તેમાંના ઘણાને મારી નાખ્યા. ત્યારે તેઓ ભયથી આ દેવવ્રતને શરણે ગયા.
5.55.22
स भीष्मः सुसमर्थोऽयमस्माभिः सहितो रणे ।
परान्विजेतुं तस्मात्ते व्येतु भीर्भरतर्षभ ॥ ५.५५.२२ ॥
આ ભીષ્મ અમારી સાથે યુદ્ધમાં શત્રુઓને જીતવા સંપૂર્ણ સમર્થ છે. તેથી હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તારો ભય દૂર થાઓ.
5.55.23
इत्येषां निश्चयो ह्यासीत्तत्कालेऽमिततेजसाम् ।
पुरा तेषां पृथिवी कृत्स्नासीद्वशवर्तिनी ॥ ५.५५.२३ ॥
તે સમયે અમિત તેજસ્વી એવા તેમનો આ જ નિશ્ચય હતો. પહેલાં આખી પૃથ્વી તેમના વશમાં હતી.
5.55.24
अस्मान्पुनरमी नाद्य समर्था जेतुमाहवे ।
छिन्नपक्षाः परे ह्यद्य वीर्यहीनाश्च पाण्डवाः ॥ ५.५५.२४ ॥
આજે આ લોકો ફરી યુદ્ધમાં અમને જીતવા સમર્થ નથી. શત્રુઓ આજે પાંખ કપાયેલા છે, અને પાંડવો વીર્યહીન થઈ ગયા છે.
5.55.25
अस्मत्संस्था च पृथिवी वर्तते भरतर्षभ ।
एकार्थाः सुखदुःखेषु समानीताश्च पार्थिवाः ॥ ५.५५.२५ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આ પૃથ્વી આપણા પર જ આધારિત છે. સુખ-દુઃખમાં એક જ હેતુવાળા રાજાઓ આપણી પાસે એકત્ર કરાયા છે.
5.55.26
अप्यग्निं प्रविशेयुस्ते समुद्रं वा परन्तप ।
मदर्थं पार्थिवाः सर्वे तद्विद्धि कुरुसत्तम ॥ ५.५५.२६ ॥
હે શત્રુતાપન, મારા માટે આ સર્વ રાજાઓ અગ્નિમાં અથવા સમુદ્રમાં પ્રવેશ કરી શકે છે. હે કુરુશ્રેષ્ઠ, આ જાણી લો.
5.55.27
उन्मत्तमिव चापि त्वां प्रहसन्तीह दुःखितम् ।
विलपन्तं बहुविधं भीतं परविकत्थने ॥ ५.५५.२७ ॥
અહીં લોકો તને ગાંડા જેવો, દુઃખી, અનેક રીતે વિલાપ કરતો, ભયભીત અને શત્રુની બડાઈ સામે ઊભેલો જોઈને હસે છે.
5.55.28
एषां ह्येकैकशो राज्ञां समर्थं पाण्डवान्प्रति ।
आत्मानं मन्यते सर्वो व्येतु ते भयमागतम् ॥ ५.५५.२८ ॥
આ રાજાઓમાંથી દરેક પોતાને પાંડવો સામે સમર્થ માને છે. તારો આવેલો ભય દૂર થાય.
5.55.29
जेतुं समग्रां सेनां मे वासवोऽपि न शक्नुयात् ।
हन्तुमक्षय्यरूपेयं ब्रह्मणोऽपि स्वयंभुवः ॥ ५.५५.२९ ॥
મારી આ સંપૂર્ણ સેનાને જીતવા ઇન્દ્ર પણ સમર્થ નહીં થાય. અક્ષય રૂપવાળી આ સેનાનો વધ સ્વયંભૂ બ્રહ્મા પણ કરી શકે નહીં.
5.55.30
युधिष्ठिरः पुरं हित्वा पञ्चग्रामान्स याचते ।
भीतो हि मामकात्सैन्यात्प्रभावाच्चैव मे विभो ॥ ५.५५.३० ॥
યુધિષ્ઠિર નગર છોડીને પાંચ ગામ માગે છે. હે વિભો, તે મારી સેના અને મારા પ્રભાવથી ખરેખર ભયભીત છે.
5.55.31
समर्थं मन्यसे यच्च कुन्तीपुत्रं वृकोदरम् ।
तन्मिथ्या न हि मे कृत्स्नं प्रभावं वेत्सि भारत ॥ ५.५५.३१ ॥
કુંતીપુત્ર વૃકોદર (ભીમ)ને તું સમર્થ માને છે, તે ખોટું છે. હે ભારત, તું મારો સંપૂર્ણ પ્રભાવ જાણતો નથી.
5.55.32
मत्समो हि गदायुद्धे पृथिव्यां नास्ति कश्चन ।
नासीत्कश्चिदतिक्रान्तो भविता न च कश्चन ॥ ५.५५.३२ ॥
ગદાયુદ્ધમાં પૃથ્વી પર મારી બરાબરીનો કોઈ નથી. પહેલાં કોઈએ મને વટાવ્યો નથી, અને ભવિષ્યમાં પણ કોઈ વટાવશે નહીં.
5.55.33
युक्तो दुःखोषितश्चाहं विद्यापारगतस्तथा ।
तस्मान्न भीमान्नान्येभ्यो भयं मे विद्यते क्वचित् ॥ ५.५५.३३ ॥
હું પ્રશિક્ષિત છું, દુઃખ સહન કર્યું છે અને વિદ્યામાં પારંગત છું. તેથી ભીમથી કે બીજા કોઈથી મને ક્યાંય ભય નથી.
5.55.34
दुर्योधनसमो नास्ति गदायामिति निश्चयः ।
सङ्कर्षणस्य भवने यत्तदैनमुपावसम्। ॥ ५.५५.३४ ॥
ગદાયુદ્ધમાં દુર્યોધન જેવો કોઈ નથી, એ નિશ્ચિત છે. સંકર્ષણ (બલરામ)ના ભવનમાં હું રહ્યો ત્યારે ત્યાં જ શિક્ષણ લીધું.
5.55.35
युद्धे सङ्कर्षणसमो बलेनाभ्यधिको भुवि ।
गदाप्रहारं भीमो मे न जातु विषहेद्युधि ॥ ५.५५.३५ ॥
યુદ્ધમાં હું સંકર્ષણ (બલરામ)ની બરાબરીનો છું; પૃથ્વી પર બળમાં તેમનાથી પણ અધિક છું. યુદ્ધમાં ભીમ મારો ગદાપ્રહાર ક્યારેય સહન નહીં કરી શકે.
5.55.36
एकं प्रहारं यं दद्यां भीमाय रुषितो नृप ।
स एवैनं नयोद्धोरः क्षिप्रं वैवस्वतक्षयम् ॥ ५.५५.३६ ॥
હે રાજન, ક્રોધથી હું ભીમને જે એક પ્રહાર આપીશ, તે જ પ્રહાર એ વીરને તરત વૈવસ્વત (યમ)ના લોકમાં મોકલી દેશે.
5.55.37
इच्छेयं च गदाहस्तं राजन्द्रष्टुं वृकोदरम् ।
सुचिरं प्रार्थितो ह्येष मम नित्यं मनोरथः ॥ ५.५५.३७ ॥
હે રાજન, ગદા હાથમાં લઈને ઊભેલા વૃકોદર (ભીમ)ને જોવાની મારી ઇચ્છા છે. આ મારી લાંબા સમયની પ્રાર્થના અને સદાનો મનોરથ છે.
5.55.38
गदया निहतो ह्याजौ मया पार्थो वृकोदरः ।
विशीर्णगावः पृथिवीं परासुः प्रपतिष्यति ॥ ५.५५.३८ ॥
યુદ્ધમાં મારી ગદાથી હણાયેલો પૃથાપુત્ર વૃકોદર, અંગો ભાંગીને, નિષ્પ્રાણ થઈને ધરતી પર પડશે.
5.55.39
गदाप्रहाराभिहतो हिमवानपि पर्वतः ।
सकृन्मया विदीर्येत गिरिः शतसहस्रधा ॥ ५.५५.३९ ॥
મારી ગદાના એક જ પ્રહારથી હિમાલય જેવો પર્વત પણ ફાટીને લાખ ટુકડા થઈ જશે.
5.55.40
स चाप्येतद्विजानाति वासुदेवार्जुनौ तथा ।
दुर्योधनसमो नास्ति गदायामिति निश्चयः ॥ ५.५५.४० ॥
તે પણ આ જાણે છે, અને વાસુદેવ તથા અર્જુન પણ જાણે છે; ગદાયુદ્ધમાં દુર્યોધનની બરાબરી કરનાર કોઈ નથી, એ નિશ્ચિત છે.
5.55.41
तत्ते वृकोदरमयं भयं व्येतु महाहवे ।
व्यपनेष्याम्यहं ह्येनं मा राजन्विमना भव ॥ ५.५५.४१ ॥
તેથી મહાયુદ્ધમાં વૃકોદર વિશેનો તમારો ભય દૂર થાઓ. હું જ તેને દૂર કરીશ; હે રાજન, ઉદાસ ન થાઓ.
5.55.42
तस्मिन्मया हते क्षिप्रमर्जुनं बहवो रथाः ।
तुल्यरूपा विशिष्टाश्च क्षेप्स्यन्ति भरतर्षभ ॥ ५.५५.४२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેને મેં હણ્યા પછી, સમાન રૂપવાળા ઘણા શ્રેષ્ઠ રથીઓ તરત જ અર્જુન પર ધસી જશે.
5.55.43
भीष्मो द्रोणः कृपो द्रौणिः कर्णो भूरिश्रवास्तथा ।
प्राग्ज्योतिषाधिपः शल्यः सिन्धुराजो जयद्रथः ॥ ५.५५.४३ ॥
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ, દ્રોણપુત્ર, કર્ણ, ભૂરિશ્રવા, તેમજ પ્રાગ્જ્યોતિષના અધિપતિ શલ્ય અને સિંધુઓના રાજા જયદ્રથ.
5.55.44
एकैक एषां शक्तस्तु हन्तुं भारत पाण्डवान् ।
समेतास्तु क्षणेनैतान्नेष्यन्ति यमसादनम् ॥ ५.५५.४४ ॥
આમાંનો દરેક એકલો પણ પાંડવોને મારવા સમર્થ છે. હે ભારત, આ બધા એકસાથે મળીને ક્ષણમાં તેમને યમલોક મોકલશે.
5.55.45
समग्रा पार्थिवी सेना पार्थमेकं धनञ्जयम् ।
कस्मादशक्ता निर्जेतुमिति हेतुर्न विद्यते ॥ ५.५५.४५ ॥
સમગ્ર રાજસેના એકલા પાર્થ ધનંજયને જીતવામાં કેમ અસમર્થ છે, તેનું કોઈ કારણ નથી.
5.55.46
शरव्रातैस्तु भीष्मेण शतशो निचितोऽवशः ।
द्रोणद्रौणिकृपैश्चैव गन्ता पार्थो यमक्षयम् ॥ ५.५५.४६ ॥
ભીષ્મના બાણસમૂહોથી સેંકડો વાર ઢંકાઈને અસહાય બનેલો, દ્રોણ, દ્રોણપુત્ર અને કૃપ દ્વારા પણ પાર્થ યમલોક જશે.
5.55.47
पितामहोऽपि गाङ्गेयः शान्तनोरधि भारत ।
ब्रह्मर्पिसदृशो जज्ञे देवैरपि सुदुःसहः ॥ ५.५५.४७ ॥
હે ભારત, શાંતનુના પુત્ર ગાંગેય પિતામહ ભીષ્મ બ્રહ્મર્ષિ સમાન જન્મ્યા; દેવોને પણ તેમને સહન કરવું અતિ કઠિન હતું.
5.55.48
न हन्ता विद्यते चापि राजन्भीष्मस्य कश्चन ।
पित्रा ह्युक्तः प्रसन्नेन नाकामस्त्वं मरिष्यसि ॥ ५.५५.४८ ॥
હે રાજન, ભીષ્મને મારનાર કોઈ નથી. પ્રસન્ન પિતાએ જ કહ્યું હતું—તારી ઇચ્છા વિના તું મૃત્યુ પામશે નહીં.
5.55.49
ब्रह्मर्षेश्च भरद्वाजाद्द्रोणो द्रोण्यामजायत ।
द्रोणाज्जज्ञे महाराज द्रौणिश्च परमाश्त्रवित् ॥ ५.५५.४९ ॥
બ્રહ્મર્ષિ ભરદ્વાજથી દ્રોણ દ્રોણીમાં જન્મ્યા. હે મહારાજ, દ્રોણથી પરમ અસ્ત્રજ્ઞ દ્રૌણિ જન્મ્યા.
5.55.50
कृपश्चाचार्यमुख्योयं महर्षेर्गौतमादपि ।
शरस्तम्बोद्भवः श्रीमानवध्य इति मे मतिः ॥ ५.५५.५० ॥
આચાર્યોમાં શ્રેષ્ઠ આ કૃપ મહર્ષિ ગૌતમના વંશના છે; શરસ્તંબમાં જન્મેલા શ્રીમાન છે. મારો મત છે કે તે અવધ્ય છે.
5.55.51
अयोनिजास्त्रयो ह्येते पिता माता च मातुलः ।
अश्वत्थाम्नो महारात स च शूरः स्थितो मम ॥ ५.५५.५१ ॥
આ ત્રણે અયોનિજ છે: પિતા, માતા અને મામા. હે મહારાજ, અશ્વત્થામાના (આ જ); અને તે શૂર મારા પક્ષે ઊભો છે.
5.55.52
सर्व एते महाराज देवकल्पा महारथाः ।
शक्रस्यापि व्यथां कुर्युः संयुगे भरतर्षभ ॥ ५.५५.५२ ॥
હે મહારાજ, આ સર્વે દેવતુલ્ય મહારથીઓ છે; હે ભરતર્ષભ, યુદ્ધમાં તેઓ ઇન્દ્રને પણ વ્યથા પહોંચાડી શકે.
5.55.53
नैतेषामर्जुनः शक्त एकैकं प्रतिवीक्षितुम् ।
सहितास्तु नरव्याघ्रा हनिष्यन्ति धनञ्जयम् ॥ ५.५५.५३ ॥
આમાંના એકેકનો સામનો કરવાને પણ અર્જુન સમર્થ નથી; પરંતુ સાથે મળીને આ નરવ્યાઘ્રો ધનંજયને હણી નાખશે.
5.55.54
भीष्माद्रोणकृपाणां च तुल्यः कर्णो मतो मम ।
अनुज्ञातश्च रामेण मत्समोऽसीति भारत ॥ ५.५५.५४ ॥
ભીષ્મ, દ્રોણ અને કૃપની સમાન હું કર્ણને માનું છું. હે ભારત, રામે પણ તેને 'તું મારા સમાન છે' એમ કહીને અનુમતિ આપી હતી.
5.55.55
कुण्डले रुचिरे चास्तां कर्णस्य सहजे शुभे ।
ते शच्यर्थं महेन्द्रेण याचितः स परन्तपः ॥ ५.५५.५५ ॥
કર્ણનાં સહજ, સુંદર, શુભ કુંડળો ચમકતાં હતાં. શત્રુઓને તપાવનાર તે (કર્ણ) શચી માટે મહેન્દ્ર દ્વારા યાચના પામ્યો હતો.
5.55.56
अमोघया महाराज शक्त्या परमभीमया ।
तस्य शक्त्योपगूढस्य कस्माज्जीवेद्धनञ्जयः ॥ ५.५५.५६ ॥
હે મહારાજ, અમોઘ અને અત્યંત ભયાનક શક્તિથી આલિંગિત થયેલો ધનંજય (અર્જુન) કેવી રીતે જીવશે?
5.55.57
विजयो मे ध्रुवं राजन्फलं पाणाविवाहितम् ।
अभिव्यक्तः परेषां च कृत्स्नो भुवि पराजयः । ॥ ५.५५.५७ ॥
હે રાજન્, મારી જીત નિશ્ચિત છે; ફળ જાણે હાથમાં આવી ગયું હોય. પૃથ્વી પર શત્રુઓની સંપૂર્ણ હાર સ્પષ્ટ દેખાય છે.
5.55.58
अह्ना ह्येकेन भीष्मोयं प्रयुतं हन्ति भारत ।
तत्समाश्च महेष्वासा द्रोणद्रौणिकृपा अपि ॥ ५.५५.५८ ॥
હે ભારત, આ ભીષ્મ એકલા એક દિવસમાં દસ લાખ (યોદ્ધાઓ)ને હણે છે. તેમના સમાન મહાધનુર્ધર દ્રોણ, દ્રૌણિ અને કૃપ પણ એવું જ કરે છે.
5.55.59
संशप्तकानां वृन्दानि क्षत्रियाणां परन्तप ।
अर्जुनं वयमस्मान्वा निहन्यात्कपिकेतनः ॥ ५.५५.५९ ॥
હે પરંતપ, સંશપ્તકોના સમૂહો ક્ષત્રિયોને (હણે છે). કપિધ્વજ (અર્જુન) તેમને કે અમને હણે.
5.55.60
तांश्चालमिति मन्यन्ते सव्यसाचिवधे धृताः ।
पार्थिवाः स भवांस्तेभ्यो ह्यकस्माद्व्यथते कथम् ॥ ५.५५.६० ॥
સવ્યસાચી (અર્જુન)ના વધમાં દૃઢ રહેલા રાજાઓ તેમને (સંશપ્તકોને) પૂરતા માને છે. હે રાજન્, આપ તેમનાથી અચાનક કેમ વ્યથિત થાઓ છો?
5.55.61
भीमसेने च निहते कोऽन्यो युध्येत भारत ।
परेषां तन्ममाचक्ष्व यदि वेत्थ परन्तप ॥ ५.५५.६१ ॥
ભીમસેન માર્યો જાય ત્યારે, હે ભારત, શત્રુઓમાંથી બીજો કોણ યુદ્ધ કરશે? હે પરંતપ, જો તું જાણતો હોય તો મને કહે.
5.55.62
पञ्च ते भ्रातरः सर्वे धृष्टद्युम्नोऽथ सात्यकिः ।
परेषां सप्त ये राजन्योधाः सारं बलं मतम् ॥ ५.५५.६२ ॥
તારા પાંચ ભાઈઓ, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, સાત્યકિ, અને શત્રુઓના સાત યોદ્ધાઓ — આ જ તેમના સૈન્યનું સાર અને બળ માનવામાં આવે છે, હે રાજન.
5.55.63
अस्माकं तु विशिष्टा ये भीष्मद्रोणकृपादयः ।
द्रौणिर्विकर्तनः कर्णः सोमदत्तोथ बाह्लिकः ॥ ५.५५.६३ ॥
પણ અમારા વિશિષ્ટ યોદ્ધાઓ — ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ વગેરે, દ્રોણપુત્ર, વિકર્તન, કર્ણ, સોમદત્ત અને બાહ્લિક.
5.55.64
प्राग्ज्योतिषाधिपः शल्य आवन्त्यौ च जयद्रथः ।
दुःशासनो दुर्मखश्च दुःसहश्च विशांपते ॥ ५.५५.६४ ॥
પ્રાગ્જ્યોતિષના અધિપતિ, શલ્ય, અવંતીના બે રાજાઓ, જયદ્રથ, દુઃશાસન, દુર્મુખ અને દુઃસહ — હે પ્રજાપતિ.
5.55.65
श्रुतायुश्चित्रसेनश्च पुरुमित्रो विविंशतिः ।
शलो भूरिश्रवाश्चैव विकर्णश्च तवात्मजः ॥ ५.५५.६५ ॥
શ્રુતાયુ, ચિત્રસેન, પુરુમિત્ર, વિવિંશતિ, શલ, ભૂરિશ્રવા અને તારો પુત્ર વિકર્ણ.
5.55.66
अक्षौहिण्यो हि मे राजन्दशैका च समाहृताः ।
न्यूना परेषां सप्तैव कस्मान्मे स्यात्पराजयः ॥ ५.५५.६६ ॥
હે રાજન, મારી પાસે અગિયાર અક્ષૌહિણી સેના એકત્ર છે; શત્રુઓ પાસે માત્ર સાત, તેમનાથી ઓછી. તો મારી પરાજય કેમ થાય?
5.55.67
बलं त्रिगुणतो हीनं योध्यं प्राह बृहस्पतिः ।
परेभ्यस्त्रिगुणा चेयं मम राजन्ननीकिनी ॥ ५.५५.६७ ॥
બૃહસ્પતિએ કહ્યું છે કે શત્રુ કરતાં ત્રણ ગણું ઓછું સૈન્ય યુદ્ધ માટે યોગ્ય છે. હે રાજન, મારી આ સેના તેમના કરતાં ત્રણ ગણી મોટી છે.
5.55.68
गुणहीनं परेषां च बहु पश्यामि भारत ।
गुणोदयं बहुगुणमात्मनश्च विशांपते ॥ ५.५५.६८ ॥
હે ભરત, શત્રુઓમાં ગુણહીન ઘણા લોકો હું જોઉં છું. હે પ્રજાપતિ, આપણામાં ગુણોનો ઉદય અને ઘણા ગુણો હું જોઉં છું.
5.55.69
एतत्सर्वं समाज्ञाय बलाग्र्यं मम भारत ।
न्यूनतां पाण्डवानां च न मोहं गन्तुमर्हसि ॥ ५.५५.६९ ॥
હે ભરત, આ બધું સારી રીતે જાણીને, મારું સૈન્ય શ્રેષ્ઠ અને પાંડવોનું ન્યૂન છે એમ સમજીને તમારે મોહમાં ન પડવું જોઈએ.
5.55.70
इत्युक्त्वा सञ्जयं भूयः पर्यपृच्छत भारत ।
विवित्सुः प्राप्तकालानि ज्ञात्वा परपुरञ्जयः ॥ ५.५५.७० ॥
આમ કહીને, હે ભરત, શત્રુનગરો જીતનારે સંજયને ફરી પૂછ્યું, યોગ્ય સમય જાણવાની ઇચ્છાથી.