మహాభారతం · అధ్యాయం 5.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.55.1
न भेतव्यं महाराज न शोच्या भवतां वयम् ।
समर्थाः स्म पराञ्जेतुं बलिनः समरे विभो ॥ ५.५५.१ ॥
మహారాజా, భయపడవలసినది లేదు; మా కోసం మీరు దుఃఖించవలసిన అవసరం లేదు. ప్రభూ, యుద్ధంలో బలవంతులమైన మేము శత్రువులను జయించగల సమర్థులము.
5.55.2
वने प्रव्राजितान्पार्थान्यदायान्मधुसूदनः ।
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना ॥ ५.५५.२ ॥
అడవిలో బహిష్కరించబడిన పార్థులను మధుసూదనుడు, శత్రురాజ్యాలను అణచివేసే గొప్ప సైన్యంతో యాదవుడై తీసుకువచ్చాడు.
5.55.3
केकया धृष्टकेतुश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षत ।
राजानश्चान्वयुः पार्थान्बहवोऽन्येऽनुयायिनः ॥ ५.५५.३ ॥
కేకయులు, ధృష్టకేతువు, పృషతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, ఇంకా అనేకమంది రాజులు, ఇతర అనుయాయులు పార్థులను అనుసరించారు.
5.55.4
इन्द्रप्रस्थस्य चादूरात्समाजग्मुर्महारथाः ।
व्यगर्हयंश्च संगम्य भवन्तं कुरुभिः सह ॥ ५.५५.४ ॥
ఇంద్రప్రస్థ సమీపం నుండి మహారథులు కలిసి వచ్చారు; కురువులతో మిమ్మల్ని కలిసి నిందించారు.
5.55.5
ते युधिष्ठिरमासीनमजिनैः प्रतिवासितम् ।
कृष्णप्रधानाः संहत्य पर्युपासन्त भारत ॥ ५.५५.५ ॥
భారతా, కృష్ణుడు ప్రధానంగా ఉన్నవారు కలిసి, జింకచర్మాలు ధరించి కూర్చున్న యుధిష్ఠిరుని సేవించారు.
5.55.6
प्रत्यादनं च राज्यस्य कार्यमूचुर्नराधिपाः ।
भवतः सानुबन्धस्य समुच्छेदं चिकीर्षवः ॥ ५.५५.६ ॥
రాజులు రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందే విషయాన్ని చెప్పారు; మీరు, మీ అనుయాయులను సమూలంగా నాశనం చేయాలని కోరుకుంటూ.
5.55.7
श्रुत्वा चैवं मयोस्तास्तु भीष्मद्रोणकृपास्तदा ।
ज्ञातिक्षयभयाद्राजन्भीतेन भरतर्षभ ॥ ५.५५.७ ॥
ఇది విని భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు అప్పుడు బంధుక్షయ భయంతో భయపడ్డారు, ఓ రాజా, భరతశ్రేష్ఠా.
5.55.8
ततः स्थास्यन्ति समये पाण्डवा इति मे मतिः ।
समुच्छेदं हि नः कृत्स्नं वासुदेवश्चिकीर्षति ॥ ५.५५.८ ॥
అప్పుడు పాండవులు సమయానికి నిలబడతారని నా అభిప్రాయం. వాసుదేవుడు మనలను పూర్తిగా నాశనం చేయాలనుకుంటున్నాడు.
5.55.9
ऋते च विदुरात्सर्वे यूयं वध्या मता मम ।
धृतराष्ट्रस्तु धर्मज्ञो न वध्यः कुरुसत्तमः ॥ ५.५५.९ ॥
విదురుడిని తప్ప మిగిలిన మీరంతా వధ్యులని నా అభిప్రాయం. కానీ ధర్మజ్ఞుడు, కురువంశశ్రేష్ఠుడైన ధృతరాష్ట్రుడు వధ్యుడు కాదు.
5.55.10
समुच्छेदं च कृत्स्नं नः कृत्वा तात जनार्दनः ।
एकराज्यं कुरूणां स्म चिकीर्षति युधिष्ठिरे ॥ ५.५५.१० ॥
తండ్రీ, జనార్దనుడు మన సంపూర్ణ నాశనం చేసి, కురువుల ఏకరాజ్యాన్ని యుధిష్ఠిరునికి ఇవ్వాలనుకుంటున్నాడు.
5.55.11
तत्र किं प्राप्तकालं नः प्रणिपातः पलायनम् ।
प्राणान्वा संपरित्यज्य प्रतियुध्यामाहे परान् ॥ ५.५५.११ ॥
అలాంటప్పుడు మనకు తగిన సమయంలో ఏది? నమస్కరించడమా, పారిపోవడమా? లేదా ప్రాణాలను విడిచి శత్రువులతో పోరాడటమా?
5.55.12
प्रतियुद्धे तु नियतः स्यादस्माकं पराजयः ।
युधिष्ठिरस्य सर्वे हि पार्थिवा वशवर्तिनः ॥ ५.५५.१२ ॥
ప్రతిఘటిస్తే మనకు ఓటమి తప్పదు, ఎందుకంటే యుధిష్ఠిరునికి లోబడిన రాజులందరూ ఉన్నారు.
5.55.13
विरक्तराष्ट्राश्च वयं मित्राणि कुपितानि नः ।
धिक्कृताः पार्थिवैः सर्वैः स्वजनेन च सर्वशः ॥ ५.५५.१३ ॥
మేము రాజ్యాలచే విముఖులయ్యాము; మా మిత్రులు మాపై కోపించారు. అన్ని రాజులచేత, మా స్వజనులచేత కూడా మేము అన్ని వైపుల నుండి నిందించబడ్డాము.
5.55.14
प्रणिपाते न दोषोस्ति सन्धिर्नः शाश्वतीः समाः ।
पितरं त्वेव शोचामि प्रज्ञानेत्रं जनाधिपम् ॥ ५.५५.१४ ॥
నమస్కరించడంలో దోషం లేదు; మనకు దీర్ఘకాలం ఉండే సంధి కుదరవచ్చు. కానీ ప్రజ్ఞయే కన్నులుగా గల జనాధిపతి అయిన నా తండ్రి కోసం నేను దుఃఖిస్తున్నాను.
5.55.15
मत्कृते दुःखमापन्नं क्लेशं प्राप्तमनन्तकम् ।
कृतं हि तव पुत्रैश्च परेषामवरोधनम् ।
मत्प्रयार्थं पुरैवैतद्विदितं ते नरोत्तम ॥ ५.५५.१५ ॥
నా కారణంగా దుఃఖం సంభవించింది; అంతులేని క్లేశం కలిగింది. ఓ నరోత్తమా, మీ కుమారులు కూడా శత్రువులను ముట్టడించారు; నా ప్రయాణం కోసం ఇది ముందే మీకు తెలిసింది.
5.55.16
ते राज्ञो धृतराष्ट्रस्य सामात्यस्य महारथाः ।
वैरं प्रतिकरिष्यन्ति कुलोच्छेदेन पाण्डवाः ॥ ५.५५.१६ ॥
అమాత్యులతో కూడిన రాజు ధృతరాష్ట్రుని ఆ మహారథులైన పాండవులు, కులనాశనం ద్వారా వైరానికి ప్రతీకారం చేస్తారు.
5.55.17
ततो द्रोणोऽब्रवीद्भीष्मः कृपो द्रौणिश्च भारत ।
मत्वा मां महतीं चिन्तामास्थितंव्यथितेन्द्रियं ॥ ५.५५.१७ ॥
అప్పుడు ద్రోణుడు, భీష్ముడు, కృపుడు, ద్రోణపుత్రుడు మాట్లాడారు, ఓ భారతా; నేను గొప్ప చింతకు లోనై, ఇంద్రియాలు కలవరపడినట్లు వారు గ్రహించారు.
5.55.18
अभिद्रुग्धाः परे चेन्नो न भेतव्यं परन्तप ।
असमर्थाः परे जेतुमस्मान्युधि समास्थितान् ॥ ५.५५.१८ ॥
శత్రువులు మాచే ఓడించబడి ఉంటే, ఓ పరంతపా, భయపడనవసరం లేదు; యుద్ధంలో స్థిరంగా నిలిచిన మమ్మల్ని జయించడానికి శత్రువులు అసమర్థులు.
5.55.19
एकैकशः समर्थाः स्मो विजेतुं सर्वपार्थिवान् ।
आगच्छन्तु विनेष्यामो दर्पमेषां शितैः शरैः ॥ ५.५५.१९ ॥
మేము ఒక్కొక్కరిగా సమస్త రాజులను జయించగల సమర్థులము. వారు రానివ్వండి; వాడి బాణాలతో వారి గర్వాన్ని అణచివేస్తాము.
5.55.20
पुरैकेन हि भीष्मेण विजिताः सर्वपार्थिवाः ।
मृते पितर्यतिक्रुद्धो रथेनैकेन भारत ॥ ५.५५.२० ॥
పూర్వం ఒక్క భీష్ముడే సమస్త రాజులను జయించాడు. భరతవంశీయుడా, తండ్రి మరణించినప్పుడు అత్యంత కోపంతో ఒంటరి రథంపై అతడు అలా చేశాడు.
5.55.21
जघान सुबहूंस्तेषां संरब्धः कुरुसत्तमः ।
ततस्ते शरणं जग्मुर्देवव्रतमिमं भयात् ॥ ५.५५.२१ ॥
కురువంశశ్రేష్ఠుడు కోపంతో వారిలో చాలామందిని సంహరించాడు. అప్పుడు వారు భయంతో ఈ దేవవ్రతుని శరణు పొందారు.
5.55.22
स भीष्मः सुसमर्थोऽयमस्माभिः सहितो रणे ।
परान्विजेतुं तस्मात्ते व्येतु भीर्भरतर्षभ ॥ ५.५५.२२ ॥
ఈ భీష్ముడు మాతో కలిసి రణంలో శత్రువులను జయించడానికి పూర్తిగా సమర్థుడు. కాబట్టి, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా, నీ భయం తొలగిపోవాలి.
5.55.23
इत्येषां निश्चयो ह्यासीत्तत्कालेऽमिततेजसाम् ।
पुरा तेषां पृथिवी कृत्स्नासीद्वशवर्तिनी ॥ ५.५५.२३ ॥
ఆ కాలంలో అపరిమిత తేజస్సు గల వారికి ఇదే నిశ్చయం ఉండేది. పూర్వం సమస్త భూమి వారి వశంలోనే ఉండేది.
5.55.24
अस्मान्पुनरमी नाद्य समर्था जेतुमाहवे ।
छिन्नपक्षाः परे ह्यद्य वीर्यहीनाश्च पाण्डवाः ॥ ५.५५.२४ ॥
ఇప్పుడు వీరు మమ్మల్ని యుద్ధంలో మళ్లీ జయించలేరు. శత్రువులు ఈ రోజు రెక్కలు తెగినవారు; పాండవులు వీర్యహీనులయ్యారు.
5.55.25
अस्मत्संस्था च पृथिवी वर्तते भरतर्षभ ।
एकार्थाः सुखदुःखेषु समानीताश्च पार्थिवाः ॥ ५.५५.२५ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడా, ఈ భూమి మనపైనే ఆధారపడి ఉంది. సుఖదుఃఖాలలో ఏకార్థులైన రాజులు మా వద్ద సమకూర్చబడ్డారు.
5.55.26
अप्यग्निं प्रविशेयुस्ते समुद्रं वा परन्तप ।
मदर्थं पार्थिवाः सर्वे तद्विद्धि कुरुसत्तम ॥ ५.५५.२६ ॥
శత్రువులను దహించేవాడా, నా కోసం ఈ రాజులందరూ అగ్నిలోనైనా లేదా సముద్రంలోనైనా ప్రవేశించగలరు. కురుశ్రేష్ఠుడా, దీనిని తెలుసుకో.
5.55.27
उन्मत्तमिव चापि त्वां प्रहसन्तीह दुःखितम् ।
विलपन्तं बहुविधं भीतं परविकत्थने ॥ ५.५५.२७ ॥
ఇక్కడ ప్రజలు నిన్ను పిచ్చివాడిలా, దుఃఖితుడిగా, అనేక విధాలుగా విలపిస్తూ, భయపడుతూ, శత్రువు గొప్పలు చెప్పే ఎదుట నిలిచినవాడిగా చూసి నవ్వుతున్నారు.
5.55.28
एषां ह्येकैकशो राज्ञां समर्थं पाण्डवान्प्रति ।
आत्मानं मन्यते सर्वो व्येतु ते भयमागतम् ॥ ५.५५.२८ ॥
ఈ రాజులలో ప్రతి ఒక్కడూ పాండవులను ఎదిరించగల సామర్థ్యం తనకు ఉందని భావిస్తాడు. నీకు వచ్చిన భయం తొలగిపోవుగాక.
5.55.29
जेतुं समग्रां सेनां मे वासवोऽपि न शक्नुयात् ।
हन्तुमक्षय्यरूपेयं ब्रह्मणोऽपि स्वयंभुवः ॥ ५.५५.२९ ॥
నా ఈ సమస్త సేనను జయించడం ఇంద్రుడికి కూడా సాధ్యం కాదు. అక్షయ రూపమైన ఈ సేనను స్వయంభువు బ్రహ్మ కూడా సంహరించలేడు.
5.55.30
युधिष्ठिरः पुरं हित्वा पञ्चग्रामान्स याचते ।
भीतो हि मामकात्सैन्यात्प्रभावाच्चैव मे विभो ॥ ५.५५.३० ॥
యుధిష్ఠిరుడు నగరాన్ని విడిచి ఐదు గ్రామాలను అడుగుతున్నాడు. ఓ విభూ, అతడు నా సేన వల్ల, నా ప్రభావం వల్ల నిజంగా భయపడి ఉన్నాడు.
5.55.31
समर्थं मन्यसे यच्च कुन्तीपुत्रं वृकोदरम् ।
तन्मिथ्या न हि मे कृत्स्नं प्रभावं वेत्सि भारत ॥ ५.५५.३१ ॥
కుంతీపుత్రుడైన వృకోదరుడు (భీముడు) సమర్థుడని నీవు భావిస్తున్నావు; అది తప్పు. ఓ భారతా, నా పూర్తి ప్రభావాన్ని నీవు ఎరుగవు.
5.55.32
मत्समो हि गदायुद्धे पृथिव्यां नास्ति कश्चन ।
नासीत्कश्चिदतिक्रान्तो भविता न च कश्चन ॥ ५.५५.३२ ॥
గదాయుద్ధంలో భూమిపై నాకు సమానుడెవ్వడూ లేడు. గతంలో ఎవ్వడూ నన్ను అధిగమించలేదు, భవిష్యత్తులోనూ అధిగమించబోడు.
5.55.33
युक्तो दुःखोषितश्चाहं विद्यापारगतस्तथा ।
तस्मान्न भीमान्नान्येभ्यो भयं मे विद्यते क्वचित् ॥ ५.५५.३३ ॥
నేను శిక్షణ పొందినవాడిని, కష్టాలను సహించినవాడిని, విద్యలో పారంగతుడిని. కాబట్టి భీముడి నుండి గానీ మరెవరి నుండి గానీ ఎక్కడా నాకు భయం లేదు.
5.55.34
दुर्योधनसमो नास्ति गदायामिति निश्चयः ।
सङ्कर्षणस्य भवने यत्तदैनमुपावसम्। ॥ ५.५५.३४ ॥
గదాయుద్ధంలో దుర్యోధనుడితో సమానుడు లేడనేది నిశ్చయం. సంకర్షణుడి (బలరాముడి) భవనంలో నేను నివసించినప్పుడు, అక్కడే శిక్షణ పొందాను.
5.55.35
युद्धे सङ्कर्षणसमो बलेनाभ्यधिको भुवि ।
गदाप्रहारं भीमो मे न जातु विषहेद्युधि ॥ ५.५५.३५ ॥
యుద్ధంలో నేను సంకర్షణుడి (బలరాముడి)తో సమానుడను; భూమిపై బలంలో ఆయనను కూడా అధిగమించినవాడను. యుద్ధంలో భీముడు నా గదాప్రహారాన్ని ఎన్నడూ తట్టుకోలేడు.
5.55.36
एकं प्रहारं यं दद्यां भीमाय रुषितो नृप ।
स एवैनं नयोद्धोरः क्षिप्रं वैवस्वतक्षयम् ॥ ५.५५.३६ ॥
ఓ రాజా, కోపంతో భీముడికి నేను ఒక్క దెబ్బ ఇచ్చినా, అదే ఆ వీరుడిని వైవస్వతుడి (యముడి) లోకానికి త్వరగా పంపుతుంది.
5.55.37
इच्छेयं च गदाहस्तं राजन्द्रष्टुं वृकोदरम् ।
सुचिरं प्रार्थितो ह्येष मम नित्यं मनोरथः ॥ ५.५५.३७ ॥
ఓ రాజా, గదను చేతపట్టిన వృకోదరుడిని చూడాలని నేను కోరుతున్నాను. ఇది నేను చాలాకాలంగా కోరుతున్న, నిత్యం నా మనసులో ఉన్న కోరిక.
5.55.38
गदया निहतो ह्याजौ मया पार्थो वृकोदरः ।
विशीर्णगावः पृथिवीं परासुः प्रपतिष्यति ॥ ५.५५.३८ ॥
యుద్ధంలో నా గదాఘాతంతో హతుడైన పృథాపుత్రుడు వృకోదరుడు, అవయవాలు ఛిన్నమై, ప్రాణం లేకుండా భూమిపై కూలిపోతాడు.
5.55.39
गदाप्रहाराभिहतो हिमवानपि पर्वतः ।
सकृन्मया विदीर्येत गिरिः शतसहस्रधा ॥ ५.५५.३९ ॥
నా గదాఘాతంతో హిమవంతుడైన పర్వతం కూడా ఒక్కసారిగా బద్దలై లక్ష ముక్కలవుతుంది.
5.55.40
स चाप्येतद्विजानाति वासुदेवार्जुनौ तथा ।
दुर्योधनसमो नास्ति गदायामिति निश्चयः ॥ ५.५५.४० ॥
అతడు కూడా ఇది తెలుసుకుంటాడు; వాసుదేవుడు, అర్జునుడు కూడా తెలుసుకుంటారు; గదాయుద్ధంలో దుర్యోధనుడికి సమానుడు ఎవరూ లేరన్నది నిశ్చయం.
5.55.41
तत्ते वृकोदरमयं भयं व्येतु महाहवे ।
व्यपनेष्याम्यहं ह्येनं मा राजन्विमना भव ॥ ५.५५.४१ ॥
కాబట్టి మహాయుద్ధంలో వృకోదరుని గురించిన నీ భయం తొలగిపోవుగాక. నేనే దాన్ని తొలగిస్తాను; ఓ రాజా, మనసు చెడగొట్టుకోకు.
5.55.42
तस्मिन्मया हते क्षिप्रमर्जुनं बहवो रथाः ।
तुल्यरूपा विशिष्टाश्च क्षेप्स्यन्ति भरतर्षभ ॥ ५.५५.४२ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అతడిని నేను చంపిన తర్వాత, సమాన రూపం గల అనేకమంది శ్రేష్ఠ రథికులు త్వరగా అర్జునుడిపై విరుచుకుపడతారు.
5.55.43
भीष्मो द्रोणः कृपो द्रौणिः कर्णो भूरिश्रवास्तथा ।
प्राग्ज्योतिषाधिपः शल्यः सिन्धुराजो जयद्रथः ॥ ५.५५.४३ ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, కర్ణుడు, భూరిశ్రవుడు, అలాగే ప్రాగ్జ్యోతిషాధిపతి శల్యుడు, సింధురాజు జయద్రథుడు.
5.55.44
एकैक एषां शक्तस्तु हन्तुं भारत पाण्डवान् ।
समेतास्तु क्षणेनैतान्नेष्यन्ति यमसादनम् ॥ ५.५५.४४ ॥
వీరిలో ప్రతి ఒక్కరూ ఒంటరిగానే పాండవులను చంపగలరు. ఓ భారతా, వీరంతా కలిసి క్షణంలోనే వారిని యమలోకానికి పంపుతారు.
5.55.45
समग्रा पार्थिवी सेना पार्थमेकं धनञ्जयम् ।
कस्मादशक्ता निर्जेतुमिति हेतुर्न विद्यते ॥ ५.५५.४५ ॥
సమస్త రాజసైన్యం ఒక్క పార్థుడు ధనంజయుణ్ణి జయించలేకపోవడానికి కారణమేమీ కనిపించదు.
5.55.46
शरव्रातैस्तु भीष्मेण शतशो निचितोऽवशः ।
द्रोणद्रौणिकृपैश्चैव गन्ता पार्थो यमक्षयम् ॥ ५.५५.४६ ॥
భీష్ముని బాణసమూహాలతో వందల సార్లు కప్పబడి నిస్సహాయుడై, ద్రోణ, ద్రోణపుత్ర, కృపుల చేత కూడా పార్థుడు యమలోకానికి వెళ్తాడు.
5.55.47
पितामहोऽपि गाङ्गेयः शान्तनोरधि भारत ।
ब्रह्मर्पिसदृशो जज्ञे देवैरपि सुदुःसहः ॥ ५.५५.४७ ॥
ఓ భారతా, శంతనుని కుమారుడైన గంగాపుత్రుడు పితామహ భీష్ముడు బ్రహ్మర్షితో సమానంగా జన్మించాడు; దేవతలకు కూడా ఎదుర్కోలేనివాడు.
5.55.48
न हन्ता विद्यते चापि राजन्भीष्मस्य कश्चन ।
पित्रा ह्युक्तः प्रसन्नेन नाकामस्त्वं मरिष्यसि ॥ ५.५५.४८ ॥
ఓ రాజా, భీష్ముని చంపగలవాడెవడూ లేడు. ప్రసన్నుడైన తండ్రి స్వయంగా చెప్పాడు—నీ ఇష్టం లేకుండా నీవు మరణించవు.
5.55.49
ब्रह्मर्षेश्च भरद्वाजाद्द्रोणो द्रोण्यामजायत ।
द्रोणाज्जज्ञे महाराज द्रौणिश्च परमाश्त्रवित् ॥ ५.५५.४९ ॥
బ్రహ్మర్షి భరద్వాజుని నుండి ద్రోణుడు ద్రోణి యందు జన్మించాడు. ఓ మహారాజా, ద్రోణుని నుండి పరమాస్త్రవేత్త అయిన ద్రౌణి జన్మించాడు.
5.55.50
कृपश्चाचार्यमुख्योयं महर्षेर्गौतमादपि ।
शरस्तम्बोद्भवः श्रीमानवध्य इति मे मतिः ॥ ५.५५.५० ॥
ఆచార్యులలో ప్రధానుడైన ఈ కృపుడు మహర్షి గౌతముని వంశజుడు; శరస్తంబం నుండి జన్మించిన శ్రీమంతుడు. ఆయన అవధ్యుడని నా అభిప్రాయం.
5.55.51
अयोनिजास्त्रयो ह्येते पिता माता च मातुलः ।
अश्वत्थाम्नो महारात स च शूरः स्थितो मम ॥ ५.५५.५१ ॥
ఈ ముగ్గురూ అయోనిజులు: తండ్రి, తల్లి, మామ. ఓ మహారాజా, అశ్వత్థామకు కూడా (ఈ ముగ్గురే); ఆ శూరుడు నా పక్షంలో నిలిచి ఉన్నాడు.
5.55.52
सर्व एते महाराज देवकल्पा महारथाः ।
शक्रस्यापि व्यथां कुर्युः संयुगे भरतर्षभ ॥ ५.५५.५२ ॥
ఓ మహారాజా, వీరందరూ దేవతలతో సమానమైన మహారథులు; ఓ భరతర్షభా, యుద్ధంలో వారు ఇంద్రునికి కూడా బాధ కలిగించగలరు.
5.55.53
नैतेषामर्जुनः शक्त एकैकं प्रतिवीक्षितुम् ।
सहितास्तु नरव्याघ्रा हनिष्यन्ति धनञ्जयम् ॥ ५.५५.५३ ॥
వీరిలో ఒక్కొక్కరినీ ఎదుర్కొనే శక్తి అర్జునునికి లేదు; కానీ కలిసి ఉన్న ఈ నరవ్యాఘ్రులు ధనంజయుని చంపుతారు.
5.55.54
भीष्माद्रोणकृपाणां च तुल्यः कर्णो मतो मम ।
अनुज्ञातश्च रामेण मत्समोऽसीति भारत ॥ ५.५५.५४ ॥
భీష్మ, ద్రోణ, కృపులతో సమానుడని నేను కర్ణుని భావిస్తున్నాను. ఓ భారతా, రాముడు కూడా 'నీవు నాతో సమానుడవు' అని అనుజ్ఞ ఇచ్చాడు.
5.55.55
कुण्डले रुचिरे चास्तां कर्णस्य सहजे शुभे ।
ते शच्यर्थं महेन्द्रेण याचितः स परन्तपः ॥ ५.५५.५५ ॥
కర్ణుని సహజములైన, అందమైన, శుభకరమైన ఆ కుండలాలు ప్రకాశించాయి. శత్రువులను దహించే అతడు శచి కోసం మహేంద్రుని చేత యాచించబడ్డాడు.
5.55.56
अमोघया महाराज शक्त्या परमभीमया ।
तस्य शक्त्योपगूढस्य कस्माज्जीवेद्धनञ्जयः ॥ ५.५५.५६ ॥
మహారాజా, అమోఘమైన, అత్యంత భయంకరమైన శక్తితో, దాని చేత కౌగిలించబడిన ధనంజయుడు ఎలా బ్రతకగలడు?
5.55.57
विजयो मे ध्रुवं राजन्फलं पाणाविवाहितम् ।
अभिव्यक्तः परेषां च कृत्स्नो भुवि पराजयः । ॥ ५.५५.५७ ॥
రాజా, నా విజయం నిశ్చయం; ఫలం చేతికి వచ్చినట్లే ఉంది. భూమిపై శత్రువుల సంపూర్ణ పరాజయం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
5.55.58
अह्ना ह्येकेन भीष्मोयं प्रयुतं हन्ति भारत ।
तत्समाश्च महेष्वासा द्रोणद्रौणिकृपा अपि ॥ ५.५५.५८ ॥
భారతా, ఈ భీష్ముడు ఒక్కరోజులోనే ఒక్కడే పది లక్షల (యోధులను) చంపుతాడు. అతనికి సమానమైన మహా విలుకాండ్రు ద్రోణుడు, ద్రౌణి, కృపుడు కూడా అలాగే చేస్తారు.
5.55.59
संशप्तकानां वृन्दानि क्षत्रियाणां परन्तप ।
अर्जुनं वयमस्मान्वा निहन्यात्कपिकेतनः ॥ ५.५५.५९ ॥
పరంతపా, సంశప్తకుల సమూహాలు క్షత్రియులను (సంహరిస్తారు). కపికేతనుడు (అర్జునుడు) అర్జునునే (ఎదిరించిన వారిని) లేదా మమ్ములను చంపవచ్చు.
5.55.60
तांश्चालमिति मन्यन्ते सव्यसाचिवधे धृताः ।
पार्थिवाः स भवांस्तेभ्यो ह्यकस्माद्व्यथते कथम् ॥ ५.५५.६० ॥
సవ్యసాచి (అర్జునుని) వధలో దృఢంగా ఉన్న రాజులు వారిని (సంశప్తకులను) చాలినవారిగా భావిస్తారు. రాజా, మీరు వారి వల్ల అకస్మాత్తుగా ఎందుకు కలతచెందుతున్నారు?
5.55.61
भीमसेने च निहते कोऽन्यो युध्येत भारत ।
परेषां तन्ममाचक्ष्व यदि वेत्थ परन्तप ॥ ५.५५.६१ ॥
భీమసేనుడు హతమైన తర్వాత, ఓ భారతా, శత్రువులలో మరెవరు యుద్ధం చేస్తారు? ఓ పరంతపా, నీకు తెలిస్తే నాకు చెప్పు.
5.55.62
पञ्च ते भ्रातरः सर्वे धृष्टद्युम्नोऽथ सात्यकिः ।
परेषां सप्त ये राजन्योधाः सारं बलं मतम् ॥ ५.५५.६२ ॥
నీ ఐదుగురు సోదరులు, ధృష్టద్యుమ్నుడు, సాత్యకి, శత్రువులలోని ఏడుగురు యోధులు — వీరే వారి సైన్యపు సారం, బలం అని భావిస్తారు, ఓ రాజా.
5.55.63
अस्माकं तु विशिष्टा ये भीष्मद्रोणकृपादयः ।
द्रौणिर्विकर्तनः कर्णः सोमदत्तोथ बाह्लिकः ॥ ५.५५.६३ ॥
అయితే మనలో విశిష్ట యోధులు — భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు మొదలైనవారు, ద్రోణుని కుమారుడు, వికర్తనుడు, కర్ణుడు, సోమదత్తుడు, బాహ్లికుడు.
5.55.64
प्राग्ज्योतिषाधिपः शल्य आवन्त्यौ च जयद्रथः ।
दुःशासनो दुर्मखश्च दुःसहश्च विशांपते ॥ ५.५५.६४ ॥
ప్రాగ్జ్యోతిషాధిపతి, శల్యుడు, అవంతి దేశపు ఇద్దరు రాజులు, జయద్రథుడు, దుశ్శాసనుడు, దుర్ముఖుడు, దుస్సహుడు — ఓ ప్రజాపతీ.
5.55.65
श्रुतायुश्चित्रसेनश्च पुरुमित्रो विविंशतिः ।
शलो भूरिश्रवाश्चैव विकर्णश्च तवात्मजः ॥ ५.५५.६५ ॥
శ్రుతాయువు, చిత్రసేనుడు, పురుమిత్రుడు, వివింశతి, శలుడు, భూరిశ్రవుడు, నీ కుమారుడు వికర్ణుడు.
5.55.66
अक्षौहिण्यो हि मे राजन्दशैका च समाहृताः ।
न्यूना परेषां सप्तैव कस्मान्मे स्यात्पराजयः ॥ ५.५५.६६ ॥
రాజా, నా దగ్గర పదకొండు అక్షౌహిణులు సమకూడి ఉన్నాయి; శత్రువులకు కేవలం ఏడు మాత్రమే, వారికంటే తక్కువ. అలాంటప్పుడు నాకు ఓటమి ఎందుకు కలుగుతుంది?
5.55.67
बलं त्रिगुणतो हीनं योध्यं प्राह बृहस्पतिः ।
परेभ्यस्त्रिगुणा चेयं मम राजन्ननीकिनी ॥ ५.५५.६७ ॥
బృహస్పతి చెప్పాడు: శత్రువుల కంటే మూడు రెట్లు తక్కువ బలం కలిగిన సేన యుద్ధానికి తగినది. రాజా, నా ఈ సేన వారి కంటే మూడు రెట్లు అధికం.
5.55.68
गुणहीनं परेषां च बहु पश्यामि भारत ।
गुणोदयं बहुगुणमात्मनश्च विशांपते ॥ ५.५५.६८ ॥
భారతా, శత్రువులలో గుణహీనులు చాలామందిని నేను చూస్తున్నాను. ప్రజాపాలకా, మనలో గుణోదయం, బహుగుణాలు కలిగినవారిని చూస్తున్నాను.
5.55.69
एतत्सर्वं समाज्ञाय बलाग्र्यं मम भारत ।
न्यूनतां पाण्डवानां च न मोहं गन्तुमर्हसि ॥ ५.५५.६९ ॥
భారతా, ఇదంతా బాగా తెలుసుకుని, నా సేన శ్రేష్ఠమని, పాండవుల సేన న్యూనమని గ్రహించి, నీవు మోహంలో పడకూడదు.
5.55.70
इत्युक्त्वा सञ्जयं भूयः पर्यपृच्छत भारत ।
विवित्सुः प्राप्तकालानि ज्ञात्वा परपुरञ्जयः ॥ ५.५५.७० ॥
ఇలా చెప్పి, భారతా, శత్రుపురాలను జయించినవాడు సంజయుణ్ణి మళ్లీ అడిగాడు, తగిన కాలాన్ని తెలుసుకోవాలని కోరి.