Mahābhārata · Adhyāya 5.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.61.1
पितुरेतद्वचः श्रुत्वा धार्तराष्ट्रोऽत्यमर्षणः ।
आधाय विपुलं क्रोधं पुनरेवेदमब्रवीत् ॥ ५.६१.१ ॥
Hearing these words of his father, the son of Dhṛtarāṣṭra, intolerant beyond measure, kindled great anger and spoke again thus.
5.61.2
अशक्या देवसचिवाः पार्थाः स्युरिति यद्भवान् ।
मन्यते तद्भयं व्येतु भवतो राजसत्तम ॥ ५.६१.२ ॥
"Let that fear depart from you, best of kings, which makes you think the Pārthas, being companions of the gods, cannot be overcome."
5.61.3
अकामद्वेषसंयोगाल्लोभद्रोहाच्च भारत ।
उपेक्षया च भावानां देवा देवत्वमाप्नुवन् ॥ ५.६१.३ ॥
O Bhārata, through the union of desire and hatred, through greed and treachery, and through disregard of the states of being, the gods attained godhood.
5.61.4
इति द्वैपायेनो व्यासो नारदश्च महातपाः ।
जामदग्न्यश्च रामो नः कथामकथयत्पुरा ॥ ५.६१.४ ॥
Thus Dvaipāyana Vyāsa, the great ascetic Nārada, and Rāma, son of Jamadagni, told us this tale long ago.
5.61.5
नैव मानुषवद्देवाः प्रवर्तन्ते कदाचन ।
कामात्क्रोधात्तथा लोभाद्द्वेषाच्च भरतर्षभ ॥ ५.६१.५ ॥
Never do the gods act as humans do, out of desire, anger, greed or hatred, O bull of the Bharatas.
5.61.6
यदा ह्यग्निश्च वायुश्च धर्म इन्द्रोऽश्विनावपि ।
कामयोगात्प्रवर्तेरन्न पार्था दुःखमाप्नुयुः ॥ ५.६१.६ ॥
Were Agni, Vāyu, Dharma, Indra and the Aśvins also to act under the sway of desire, the Pārthas would then suffer sorrow.
5.61.7
तस्मान्न भवता चिन्ता कार्यैषा स्यात्कथंचन ।
दैवेष्वपेक्षका ह्येते शश्वद्भावेषु भारत ॥ ५.६१.७ ॥
Therefore you should not on any account be anxious about this; these beings always look to the gods and to fate, O Bhārata.
5.61.8
अथ चेत्कामसंयोगाद्द्वेषो लोभश्च लक्ष्यते ।
देवेषु दैवप्रामाण्यान्नैषां तद्विक्रमिष्यति ॥ ५.६१.८ ॥
But if hatred and greed are seen in them from their union with desire, then, because of the gods and the authority of fate, that will not prevail over them.
5.61.9
मयाऽभिमन्त्रतः शश्वञ्जातवेदाः प्रशाम्यति ।
दिधक्षुः सकलाँल्लोकान्परिक्षिप्य समन्ततः ॥ ५.६१.९ ॥
When consecrated by my incantation, that Jātavedas (fire), which desired to burn all the worlds surrounding them on every side, is always quelled.
5.61.10
यद्वा परमकं तेजो येन युक्ता दिवौकसः ।
ममाप्यनुपमं भूयो देवेभ्यो विद्धि भारत ॥ ५.६१.१० ॥
Or that supreme radiance with which the gods are endowed is also incomparable in me; know it, O Bhārata, to be beyond even the gods.
5.61.11
विदीर्यमाणां वसुधां गिरीणां शिखराणि च ।
लोकस्य पश्यतो राजन्स्थापयाम्यभिमन्त्रणात् ॥ ५.६१.११ ॥
O king, while the world looks on, I will make the splitting earth and the peaks of the mountains stand firm again by my incantation.
5.61.12
चेतनाचेतनस्यास्य जङ्गमस्थावरस्य च ।
विनाशाय समुत्पन्नमहं घोरं महास्वनम् ॥ ५.६१.१२ ॥
I have arisen for the destruction of this whole world of the sentient and insentient, the moving and the unmoving; I am terrible and of mighty roar.
5.61.13
अश्मवर्षं च वायुं च शमयामीह नित्यशः ।
जगतः पश्यतोऽभीक्ष्णं भूतानामनुकम्पया ॥ ५.६१.१३ ॥
I always calm the shower of stones and the wind here, while the world looks on, out of compassion for beings.
5.61.14
स्तम्भितास्वप्सु गच्छन्ति मया रथपदातयः ।
देवासुराणां भावानामहमेकः प्रवर्तिता ॥ ५.६१.१४ ॥
Chariots and foot-soldiers, stopped by me, go over the waters; I alone set in motion the states of gods and demons.
5.61.15
अक्षौहिणीभिर्यान्देशान्यामि कार्येण केनचित् ।
तत्रापो मे प्रवर्तन्ते यत्र यत्राभिकामये ॥ ५.६१.१५ ॥
With the akṣauhiṇī armies I go to lands for some purpose; there, wherever I desire, waters arise for me.
5.61.16
भयानकानि विषये व्यालादीनि न सन्ति मे ।
मन्त्रगुप्तानि भूतानि न हिंसन्ति यंकराः ॥ ५.६१.१६ ॥
In my realm there are no terrifying serpents and the like; beings guarded by mantra, the harmful ones, do not harm me.
5.61.17
निकामवर्षी पर्जन्यो राजन्विषयवासिनाम् ।
धर्मिष्ठाश्च प्रजाः सर्वा ईतयश्च न सन्ति मे ॥ ५.६१.१७ ॥
O king, the rain-cloud pours forth as desired for the dwellers of my realm; all my subjects are most righteous, and there are no calamities (īti) for me.
5.61.18
अश्विनावथ वाय्वग्नी मरुद्भिः सह वृत्रहा ।
धर्मश्चैव मया द्विष्टान्नोत्सहन्तेऽभिरक्षितुम् ॥ ५.६१.१८ ॥
The Aśvins, Wind and Fire, Indra the slayer of Vṛtra together with the Maruts, and Dharma itself are not able to protect those who hate me.
5.61.19
यदि ह्येते समर्थाः स्युर्मद्द्विषस्त्रातुमञ्जसा ।
न स्म त्रयोदश समाः पार्था दुःखभवाप्नुयुः ॥ ५.६१.१९ ॥
If these were truly able to protect them readily from my enemies, the sons of Pṛthā would not have suffered sorrow for thirteen years.
5.61.20
नैव देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
शक्तास्त्रातुं मया द्विष्टं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ५.६१.२० ॥
Neither gods, nor gandharvas, nor asuras, nor rākṣasas are able to protect one hated by me; this truth I tell you.
5.61.21
दयभिध्याम्यहं शश्वच्छुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
नैतद्विपन्नपूर्वं मे मित्रेष्वरिषु चोभयोः ॥ ५.६१.२१ ॥
Whether it is good or bad, I always meditate upon it; this has never failed me, toward friends or toward enemies alike.
5.61.22
भविष्यतीदमिति वा यद्ब्रवीमि परन्तप ।
नान्यथा भूतपूर्वं च सत्यवागिति मां विदुः ॥ ५.६१.२२ ॥
O scorcher of foes, what I say, 'this will be,' has never been otherwise before; therefore people know me as truthful in speech.
5.61.23
लोकसाक्षिकमेतन्मे माहात्म्यं दिक्षु विश्रुतम् ।
आश्वासनार्थं भवतः प्रोक्तं न श्लाघया नृप ॥ ५.६१.२३ ॥
This greatness of mine, witnessed by the world, is renowned in all directions; I have spoken it to reassure you, O king, not out of self-praise.
5.61.24
न ह्यहं श्लाघनो राजन्भूतपूर्वः कदाचन ।
असदाचरितं ह्येतद्यदात्मानं प्रशंसति ॥ ५.६१.२४ ॥
O king, I have never been one who boasts; for one who praises himself indeed behaves improperly.
5.61.25
पाण्डवांश्चैव मत्स्यांश्च पाञ्चालान्केकयैः सह ।
सात्यकिं वासुदेवं च श्रोतासि विजितान्मया ॥ ५.६१.२५ ॥
You will hear that the Pāṇḍavas, the Matsyas, the Pāñcālas together with the Kekayas, and Sātyaki and Vāsudeva have been defeated by me.
5.61.26
सरितः सागरं प्राप्य यथा नश्यन्ति सर्वशः ।
तथैव ते विनङ्क्ष्यन्ति मामासाद्य सहान्वयाः ॥ ५.६१.२६ ॥
As rivers, reaching the ocean, perish utterly, so will they, together with their kin, perish on meeting me.
5.61.27
परा बुद्धिः परं तेजो वीर्यं च परमं मम ।
परा विद्या परो योगो मम तेभ्यो विशिष्यते ॥ ५.६१.२७ ॥
My intellect is supreme, my splendour is supreme, and my valour is the highest; my knowledge is supreme, and my discipline is supreme — these excel theirs.
5.61.28
पितामहश्च द्रोणश्च कृपः शल्यः शलस्तथा ।
अस्त्रेषु यत्प्रजानन्ति सर्वं तन्मयि विद्यते ॥ ५.६१.२८ ॥
Pitāmaha, Droṇa, Kṛpa, Śalya and Śala — whatever they know of weapons, all of that exists in me.
5.61.29
इत्युक्ते सञ्जयं भूयः पर्यपृच्छत भारत ।
ज्ञात्वा युयुत्सोः कार्याणि प्राप्तकालमरिन्दमः ॥ ५.६१.२९ ॥
Thus addressed, O Bhārata, the subduer of foes questioned Sañjaya again, having learned of the deeds of the one desiring battle, those timely.