મહાભારત · અધ્યાય 5.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.61.1
पितुरेतद्वचः श्रुत्वा धार्तराष्ट्रोऽत्यमर्षणः ।
आधाय विपुलं क्रोधं पुनरेवेदमब्रवीत् ॥ ५.६१.१ ॥
પિતાનું આ વચન સાંભળીને અત્યંત અસહિષ્ણુ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રે મહાન ક્રોધ ધારણ કરીને ફરી આમ કહ્યું.
5.61.2
अशक्या देवसचिवाः पार्थाः स्युरिति यद्भवान् ।
मन्यते तद्भयं व्येतु भवतो राजसत्तम ॥ ५.६१.२ ॥
"હે રાજશ્રેષ્ઠ, પાંડવો દેવોના મિત્રો હોવાથી અજેય છે એવું આપ માનો છો, તે ભય આપનાથી દૂર થાઓ."
5.61.3
अकामद्वेषसंयोगाल्लोभद्रोहाच्च भारत ।
उपेक्षया च भावानां देवा देवत्वमाप्नुवन् ॥ ५.६१.३ ॥
હે ભારત, કામ અને દ્વેષના સંયોગથી, લોભ અને દ્રોહથી, તથા ભાવોની ઉપેક્ષાથી દેવતાઓ દેવત્વ પામ્યા.
5.61.4
इति द्वैपायेनो व्यासो नारदश्च महातपाः ।
जामदग्न्यश्च रामो नः कथामकथयत्पुरा ॥ ५.६१.४ ॥
આ રીતે દ્વૈપાયન વ્યાસ, મહાતપસ્વી નારદ અને જમદગ્નિપુત્ર રામે પૂર્વે આપણને આ કથા કહી હતી.
5.61.5
नैव मानुषवद्देवाः प्रवर्तन्ते कदाचन ।
कामात्क्रोधात्तथा लोभाद्द्वेषाच्च भरतर्षभ ॥ ५.६१.५ ॥
હે ભરતર્ષભ, દેવતાઓ મનુષ્યોની જેમ કામ, ક્રોધ, લોભ કે દ્વેષથી ક્યારેય વર્તતા નથી.
5.61.6
यदा ह्यग्निश्च वायुश्च धर्म इन्द्रोऽश्विनावपि ।
कामयोगात्प्रवर्तेरन्न पार्था दुःखमाप्नुयुः ॥ ५.६१.६ ॥
અગ્નિ, વાયુ, ધર્મ, ઇન્દ્ર અને અશ્વિનીકુમારો પણ જો કામના વશે વર્તે, તો પાર્થોને દુઃખ મળ્યું હોત.
5.61.7
तस्मान्न भवता चिन्ता कार्यैषा स्यात्कथंचन ।
दैवेष्वपेक्षका ह्येते शश्वद्भावेषु भारत ॥ ५.६१.७ ॥
તેથી તમારે આ વિશે કોઈ પણ રીતે ચિંતા ન કરવી. આ બધા હંમેશાં દેવો અને ભાગ્ય પર આધારિત છે, હે ભારત.
5.61.8
अथ चेत्कामसंयोगाद्द्वेषो लोभश्च लक्ष्यते ।
देवेषु दैवप्रामाण्यान्नैषां तद्विक्रमिष्यति ॥ ५.६१.८ ॥
પરંતુ કામના સંયોગથી જો એમનામાં દ્વેષ અને લોભ દેખાય, તો દેવો પ્રત્યે અને દૈવના પ્રામાણ્યને કારણે તે એમના પર પ્રભાવ નહીં પાડે.
5.61.9
मयाऽभिमन्त्रतः शश्वञ्जातवेदाः प्रशाम्यति ।
दिधक्षुः सकलाँल्लोकान्परिक्षिप्य समन्ततः ॥ ५.६१.९ ॥
મારા મંત્રોથી અભિમંત્રિત થતાં, સર્વ લોકોને ચારે બાજુથી ઘેરીને બાળવા ઇચ્છતો આ જાતવેદા (અગ્નિ) સદા શાંત થાય છે.
5.61.10
यद्वा परमकं तेजो येन युक्ता दिवौकसः ।
ममाप्यनुपमं भूयो देवेभ्यो विद्धि भारत ॥ ५.६१.१० ॥
અથવા દેવો જે પરમ તેજથી યુક્ત છે, તે મારામાં પણ અનુપમ છે. હે ભારત, તેને દેવો કરતાં પણ વિશેષ જાણ.
5.61.11
विदीर्यमाणां वसुधां गिरीणां शिखराणि च ।
लोकस्य पश्यतो राजन्स्थापयाम्यभिमन्त्रणात् ॥ ५.६१.११ ॥
હે રાજન્, વિદીર્ણ થતી પૃથ્વી અને પર્વતોનાં શિખરોને, લોકોની નજર સામે જ, હું મારા મંત્રબળથી સ્થિર કરી દઈશ.
5.61.12
चेतनाचेतनस्यास्य जङ्गमस्थावरस्य च ।
विनाशाय समुत्पन्नमहं घोरं महास्वनम् ॥ ५.६१.१२ ॥
આ ચેતન-અચેતન, જંગમ-સ્થાવર સર્વના વિનાશ માટે ઉત્પન્ન થયેલો હું ભયંકર અને મહાનાદવાળો છું.
5.61.13
अश्मवर्षं च वायुं च शमयामीह नित्यशः ।
जगतः पश्यतोऽभीक्ष्णं भूतानामनुकम्पया ॥ ५.६१.१३ ॥
પથ્થરોનો વરસાદ અને પવનને હું અહીં સદા શાંત કરું છું, જગત જોતું હોય ત્યારે, પ્રાણીઓ પ્રત્યેની કરુણાથી.
5.61.14
स्तम्भितास्वप्सु गच्छन्ति मया रथपदातयः ।
देवासुराणां भावानामहमेकः प्रवर्तिता ॥ ५.६१.१४ ॥
મારાથી સ્તંભિત થયેલા રથ અને પાયદળ પાણીમાં ચાલે છે; દેવ-અસુરોના ભાવોનો હું એકલો પ્રવર્તક છું.
5.61.15
अक्षौहिणीभिर्यान्देशान्यामि कार्येण केनचित् ।
तत्रापो मे प्रवर्तन्ते यत्र यत्राभिकामये ॥ ५.६१.१५ ॥
કોઈ કાર્ય માટે અક્ષૌહિણી સેનાઓ સાથે હું દેશોમાં જાઉં છું; ત્યાં હું જ્યાં ઇચ્છું ત્યાં મારા માટે પાણી વહે છે.
5.61.16
भयानकानि विषये व्यालादीनि न सन्ति मे ।
मन्त्रगुप्तानि भूतानि न हिंसन्ति यंकराः ॥ ५.६१.१६ ॥
મારા રાજ્યમાં ભયાનક વ્યાલ વગેરે નથી; મંત્રથી રક્ષિત પ્રાણીઓ, હાનિ કરનારા, મને હિંસા કરતા નથી.
5.61.17
निकामवर्षी पर्जन्यो राजन्विषयवासिनाम् ।
धर्मिष्ठाश्च प्रजाः सर्वा ईतयश्च न सन्ति मे ॥ ५.६१.१७ ॥
હે રાજા, મારા રાજ્યના રહેવાસીઓ માટે પર્જન્ય ઇચ્છા મુજબ વરસે છે; મારી સઘળી પ્રજા અત્યંત ધર્મનિષ્ઠ છે; મારે ત્યાં ઈતિઓ (ઉપદ્રવો) નથી.
5.61.18
अश्विनावथ वाय्वग्नी मरुद्भिः सह वृत्रहा ।
धर्मश्चैव मया द्विष्टान्नोत्सहन्तेऽभिरक्षितुम् ॥ ५.६१.१८ ॥
અશ્વિનીકુમારો, વાયુ અને અગ્નિ, મરુતો સાથે વૃત્રહંતા (ઇન્દ્ર), અને ધર્મ પણ — મારો દ્વેષ કરનારાઓનું રક્ષણ કરવા સમર્થ થતા નથી.
5.61.19
यदि ह्येते समर्थाः स्युर्मद्द्विषस्त्रातुमञ्जसा ।
न स्म त्रयोदश समाः पार्था दुःखभवाप्नुयुः ॥ ५.६१.१९ ॥
આ મારા શત્રુઓથી સહેલાઈથી રક્ષણ કરવા સમર્થ હોત, તો પૃથાના પુત્રો તેર વર્ષ દુઃખ ભોગવત નહીં.
5.61.20
नैव देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
शक्तास्त्रातुं मया द्विष्टं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ५.६१.२० ॥
દેવો, ગંધર્વો, અસુરો કે રાક્ષસો કોઈ પણ મારા દ્વેષ્યને બચાવવા સમર્થ નથી; આ સત્ય હું તને કહું છું.
5.61.21
दयभिध्याम्यहं शश्वच्छुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
नैतद्विपन्नपूर्वं मे मित्रेष्वरिषु चोभयोः ॥ ५.६१.२१ ॥
શુભ હોય કે અશુભ, હું સદા તેનું જ ધ્યાન ધરું છું; આ મિત્રો કે શત્રુઓ બંને વિષે ક્યારેય નિષ્ફળ ગયું નથી.
5.61.22
भविष्यतीदमिति वा यद्ब्रवीमि परन्तप ।
नान्यथा भूतपूर्वं च सत्यवागिति मां विदुः ॥ ५.६१.२२ ॥
હે પરંતપ! 'આ થશે' એમ હું જે કહું છું, તે પહેલાં ક્યારેય અન્યથા થયું નથી; તેથી લોકો મને સત્યવાદી તરીકે ઓળખે છે.
5.61.23
लोकसाक्षिकमेतन्मे माहात्म्यं दिक्षु विश्रुतम् ।
आश्वासनार्थं भवतः प्रोक्तं न श्लाघया नृप ॥ ५.६१.२३ ॥
લોક જેનો સાક્ષી છે એવું મારું આ માહાત્મ્ય સર્વ દિશાઓમાં પ્રસિદ્ધ છે; હે રાજન, તને આશ્વાસન આપવા માટે જ આ કહ્યું છે, પ્રશંસા માટે નહીં.
5.61.24
न ह्यहं श्लाघनो राजन्भूतपूर्वः कदाचन ।
असदाचरितं ह्येतद्यदात्मानं प्रशंसति ॥ ५.६१.२४ ॥
હે રાજન! હું ક્યારેય આત્મપ્રશંસા કરનારો નથી રહ્યો; જે પોતાની જ પ્રશંસા કરે છે તે ચોક્કસ અયોગ્ય આચરણ કરે છે.
5.61.25
पाण्डवांश्चैव मत्स्यांश्च पाञ्चालान्केकयैः सह ।
सात्यकिं वासुदेवं च श्रोतासि विजितान्मया ॥ ५.६१.२५ ॥
પાંડવોને, મત્સ્યોને, કેકયો સાથે પાંચાલોને, સાત્યકિને અને વાસુદેવને પણ — તેઓ મારા દ્વારા પરાજિત થયા છે એવું તું સાંભળીશ.
5.61.26
सरितः सागरं प्राप्य यथा नश्यन्ति सर्वशः ।
तथैव ते विनङ्क्ष्यन्ति मामासाद्य सहान्वयाः ॥ ५.६१.२६ ॥
નદીઓ સાગરને પામીને જેમ સંપૂર્ણ નાશ પામે છે, તેમ તેઓ પોતાના વંશજો સાથે મારો સામનો કરીને નાશ પામશે.
5.61.27
परा बुद्धिः परं तेजो वीर्यं च परमं मम ।
परा विद्या परो योगो मम तेभ्यो विशिष्यते ॥ ५.६१.२७ ॥
મારી બુદ્ધિ ઉત્કૃષ્ટ છે, મારું તેજ ઉત્કૃષ્ટ છે, મારું વીર્ય પરમ છે; મારી વિદ્યા ઉત્કૃષ્ટ છે, મારો યોગ ઉત્કૃષ્ટ છે — તે તેમનાથી ચઢિયાતો છે.
5.61.28
पितामहश्च द्रोणश्च कृपः शल्यः शलस्तथा ।
अस्त्रेषु यत्प्रजानन्ति सर्वं तन्मयि विद्यते ॥ ५.६१.२८ ॥
પિતામહ, દ્રોણ, કૃપ, શલ્ય અને શલ — અસ્ત્રોમાં તેઓ જે કંઈ જાણે છે, તે બધું મારામાં છે.
5.61.29
इत्युक्ते सञ्जयं भूयः पर्यपृच्छत भारत ।
ज्ञात्वा युयुत्सोः कार्याणि प्राप्तकालमरिन्दमः ॥ ५.६१.२९ ॥
આમ કહેવાયા પછી, હે ભારત, શત્રુદમને ફરી સંજયને પૂછ્યું — યુદ્ધેચ્છુના કાર્યો, સમયોચિત બાબતો જાણવા માટે.