ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.63.1
सदृशानां मनुष्येषु सर्वेषां तुल्यजन्मनाम् ।
कथमेकान्ततस्तेषां पार्थानां मन्यसे जयम् ॥ ५.६३.१ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଏବଂ ଏକ ଜନ୍ମର ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ପାର୍ଥମାନଙ୍କର ନିଶ୍ଚିତ ବିଜୟ ଆପଣ କିପରି ମନେ କରନ୍ତି?
5.63.2
वयं च तेऽपि तुल्या वै वीर्येण च पराक्रमैः ।
समेन वयसा चैव प्रातिभेन श्रुतेन च ॥ ५.६३.२ ॥
ଆମେ ଓ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମରେ, ସମାନ ବୟସରେ, ପ୍ରତିଭା ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନରେ ସମାନ।
5.63.3
अस्त्रेण योधयुग्या च शीघ्रत्वे कौशले तथा ।
सर्वे स्म समजातीयाः सर्वे मानुषयोनयः ॥ ५.६३.३ ॥
ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା, ଯୁଦ୍ଧଯୋଗ୍ୟତା, ଶୀଘ୍ରତା ଓ କୌଶଳରେ ସମସ୍ତେ ସମଜାତୀୟ; ସମସ୍ତେ ମନୁଷ୍ୟଯୋନିର।
5.63.4
पितामह विजानीषे पार्थेषु विजयं कथम् ।
नाहं भवति न द्रोणे न कृपे न च बाह्लिके ॥ ५.६३.४ ॥
ହେ ପିତାମହ! ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ବିଜୟ ଆପଣ କିପରି ଜାଣନ୍ତି? ମୋ ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ରୋଣରେ, କୃପରେ କିମ୍ବା ବାହ୍ଲୀକରେ (ବିଜୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ)।
5.63.5
अन्येषु च नरेन्द्रेषु पराक्रम्य समारभे ।
अहं वैकर्तनः कर्णो भ्राता दुःशासनश्च मे ॥ ५.६३.५ ॥
ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇ ମୁଁ ଆରମ୍ଭ କରିବି। ମୁଁ, ବିକର୍ତନର ପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଓ ମୋ ଭାଇ ଦୁଃଶାସନ (ଆରମ୍ଭ କରିବା)।
5.63.6
पाण्डवान्समरे पञ्च हनिष्यामः शितैः शरैः ।
ततो राजन्महायज्ञैर्विविधैर्भूरिदक्षिणैः ॥ ५.६३.६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆମେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବଧ କରିବୁ; ତା'ପରେ ହେ ରାଜନ୍, ବିବିଧ ମହାଯଜ୍ଞ ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ସହ କରିବୁ।
5.63.7
ब्राह्मणांस्तर्पयिष्यामि गोभिरश्वैर्धनेन च ।
यदा परिकरिष्यन्ति ऐणेयानिव तन्तुना ।
अतरित्रानिव जले बाहुभिर्मामका रणे ॥ ५.६३.७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦଉଡ଼ିରେ ହରିଣଙ୍କ ପରି ଘେରିବେ, ଏବଂ ଜଳରେ ସନ୍ତରଣ କରି ନ ପାରୁଥିବାଙ୍କୁ ବାହୁରେ ଧରିବା ପରି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଧନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି।
5.63.8
पश्यन्तस्ते परांस्तत्र रथनागसमाकुलान् ।
तदा दर्पं विमोक्ष्यन्ति पाण्डवाः स च केशवः ॥ ५.६३.८ ॥
ସେଠାରେ ରଥ ଓ ହାତୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ତେବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ସେ କେଶବ ନିଜର ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରିବେ।
5.63.9
सुखान्यवाप्य सहिताः कृत्वा कर्म सुदुस्तरम् ।
विस्रब्धास्तु भविष्यामः प्राप्ते काले गतज्वराः ॥ ५.६३.९ ॥
ଅତି କଠିନ କର୍ମ କରି, ସୁଖ ପାଇ, ଏକତ୍ର ରହି, ସମୟ ଆସିଲେ ଆମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଓ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହେବୁ।
5.63.10
अथाब्रवीन्महाराजो धृतराष्ट्रः सुदुर्मनाः ।
विदुरं विदुषां श्रेष्ठं सर्वपार्थिवसंनिधौ ॥ ५.६३.१० ॥
ତେବେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ମନର ମହାରାଜ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପଣ୍ଡିତଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲେ।
5.63.11
मोहितो मृत्युपाशेन कालस्य वशमागतः ।
तात कर्णेन सहितः पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ५.६३.११ ॥
ମୃତ୍ୟୁ ପାଶରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସେ କାଳର ବଶରେ ଆସିଛି। ହେ ତାତ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ମୋ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ।
5.63.12
इह निःश्रेयसं प्राहुर्वृद्धा निश्चितदर्शिनः ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण दमो धर्मः सनातनः ॥ ५.६३.१२ ॥
ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପରମ କଲ୍ୟାଣ କହନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷତଃ ଆତ୍ମସଂଯମ ହିଁ ସନାତନ ଧର୍ମ।
5.63.13
तस्य दानं क्षमा सिद्धिर्यथावदुपपद्यते ।
दमो दानं तपो ज्ञानमधीतं चानुवर्तते ॥ ५.६३.१३ ॥
ତା'ର ଦାନ, କ୍ଷମା ଓ ସିଦ୍ଧି ଯଥାବତ୍ ଲାଭ ହୁଏ। ଦମ, ଦାନ, ତପ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ମଧ୍ୟ ତା'ର ଅନୁସରଣ କରେ।
5.63.14
दमस्तेजो वर्धयति पवित्रं दम उत्तमम् ।
विपाप्मा वृद्धतेजास्तु पुरुषो विन्दते महत् ॥ ५.६३.१४ ॥
ଦମ ତେଜକୁ ବଢ଼ାଏ; ଦମ ହିଁ ଉତ୍ତମ ଓ ପବିତ୍ରକାରୀ। ନିଷ୍ପାପ ଓ ବର୍ଧମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁରୁଷ ମହତ୍ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
5.63.15
क्रव्याद्भ्य इव भूतानामदान्तेभ्यः सदा भयम् ।
येषां च प्रतिषेधार्थं क्षत्रं सृष्टं स्वयंभुवा ॥ ५.६३.१५ ॥
ମାଂସାହାରୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରୁ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ସର୍ବଦା ଭୟ, ସେପରି ଅଦାନ୍ତମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ। ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବର୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
5.63.16
आश्रमेषु चतुर्ष्वाहुर्दममेवोत्तमं व्रतम् ।
तस्य लिङ्गं प्रवक्ष्यामि येषां समुदयो दमः ॥ ५.६३.१६ ॥
ଚାରି ଆଶ୍ରମରେ ଦମକୁ ହିଁ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଯାହାଙ୍କଠାରେ ଦମ ଉଦିତ ହୁଏ, ସେମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ମୁଁ କହିବି।
5.63.17
क्षमा धृतिरहिंसा च समता सत्यमार्जवम् ।
इन्द्रियाभिजयो धैर्यं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥ ५.६३.१७ ॥
କ୍ଷମା, ଧୃତି, ଅହିଂସା, ସମତା, ସତ୍ୟ, ସରଳତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ମୃଦୁତା, ଲଜ୍ଜା ଓ ଚପଳତାର ଅଭାବ।
5.63.18
अकार्पण्यमसंरम्भः सन्तोषं श्रद्दधानता ।
एतानि यस्य राजेन्द्र स दान्तः पुरुषः स्मृतः ॥ ५.६३.१८ ॥
ଅକୃପଣତା, କ୍ରୋଧହୀନତା, ସନ୍ତୋଷ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା — ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯାହାଠାରେ ଏସବୁ ଅଛି, ସେ ପୁରୁଷ ଦାନ୍ତ (ସଂଯମୀ) ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
5.63.19
कामो लोभश्च दर्पश्च मन्युर्निद्रा विकत्थनम् ।
मान ईर्ष्यां च शोकश्च नैतद्दान्तो निषेवते।
अजिह्ममशठं शुद्धमेतद्दान्तस्य लक्षणम् ॥ ५.६३.१९ ॥
କାମ, ଲୋଭ, ଦର୍ପ, କ୍ରୋଧ, ନିଦ୍ରା, ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା, ମାନ, ଈର୍ଷା ଓ ଶୋକ — ଦାନ୍ତ ପୁରୁଷ ଏଗୁଡ଼ିକର ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସରଳତା, କପଟହୀନତା, ଶୁଦ୍ଧତା — ଏହା ଦାନ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ।
5.63.20
अलोलुपस्तथाऽल्पेप्सुः कामानामविचिन्तिता ।
समुद्रकल्पः परुषः स दान्तः परिकीर्तितः ॥ ५.६३.२० ॥
ଲୋଭହୀନ, ଅଳ୍ପ ମାତ୍ର ଇଚ୍ଛୁକ, କାମନାର ଚିନ୍ତା ନ କରୁଥିବା, ସମୁଦ୍ର ପରି ଅଚଳ — ସେ ଦାନ୍ତ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।
5.63.21
सुवृत्तः शीलसंपन्नः प्रसन्नात्माऽत्मविद्बुधः ।
प्राप्येह लोके संमानं सुगतिं प्रेत्य गच्छति ॥ ५.६३.२१ ॥
ସଦାଚାରୀ, ଶୀଳସମ୍ପନ୍ନ, ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ, ଆତ୍ମଜ୍ଞ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ — ସେ ଏ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଇ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସଦ୍ଗତି ଲାଭ କରେ।
5.63.22
अभयं यस्य भूतेभ्यः सर्वेषामभयं यतः ।
स वै परिणतप्रज्ञः प्रख्यातो मनुजोत्तमः ॥ ५.६३.२२ ॥
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ମିଳେ ଏବଂ ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭୟ ମିଳେ — ସେ ହିଁ ପରିପକ୍ୱ ପ୍ରଜ୍ଞ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନୁଷ୍ୟୋତ୍ତମ।
5.63.23
सर्वभूतहितो मैत्रस्तस्मान्नोद्विजते जनः ।
समुद्र इव गम्भीरः प्रज्ञातृप्तः प्रशाम्यति ॥ ५.६३.२३ ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିତକାରୀ ଓ ମିତ୍ର ହେବାରୁ ଲୋକେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସମୁଦ୍ର ପରି ଗମ୍ଭୀର, ପ୍ରଜ୍ଞାରେ ତୃପ୍ତ ସେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
5.63.24
कर्मणाऽचरितं पूर्वं सद्भिराचरितं च यत् ।
तदेवास्थाय मोदन्ते दान्ताः शमपरायणाः ॥ ५.६३.२४ ॥
ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ଓ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଆଚରିତ ଯାହା, ସେଥିରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଶମପରାୟଣ ଦାନ୍ତମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାନ୍ତି।
5.63.25
नैष्कर्म्यं वा समास्थाय ज्ञानतृप्तो जितेन्द्रियः ।
कालाकाङ्क्षी चरँल्लोके ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ ५.६३.२५ ॥
ନୈଷ୍କର୍ମ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ, ସମୟର ଅପେକ୍ଷା କରି ଜଗତରେ ବିଚରଣ କଲେ ସେ ବ୍ରହ୍ମଭାବ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
5.63.26
शकुनीनामिवाकाशे पदं नैवोपलभ्यते ।
एवं प्रज्ञानतृप्तस्य मुनेर्वर्त्म न दृश्यते ॥ ५.६३.२६ ॥
ଆକାଶରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଦଚିହ୍ନ ମିଳେ ନାହିଁ, ସେହିପରି ପ୍ରଜ୍ଞାରେ ତୃପ୍ତ ମୁନିଙ୍କ ପଥ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
5.63.27
उत्सृज्यैव गृहान्यस्तु मोक्षमेवाभिमन्यते ।
लोकास्तेजोमयास्तस्य कल्पन्ते शाश्वता दिवि ॥ ५.६३.२७ ॥
ଗୃହ ତ୍ୟାଗ କରି ଯେ ମୋକ୍ଷକୁ ହିଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମାନେ, ତା'ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତେଜୋମୟ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ।