మహాభారతం · అధ్యాయం 5.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.63.1
सदृशानां मनुष्येषु सर्वेषां तुल्यजन्मनाम् ।
कथमेकान्ततस्तेषां पार्थानां मन्यसे जयम् ॥ ५.६३.१ ॥
మనుషులలో సమానులూ ఒకే జన్మ కలవారూ అయిన అందరిలో, పార్థులకు నిశ్చయంగా విజయం అని నీవు ఎలా భావిస్తున్నావు?
5.63.2
वयं च तेऽपि तुल्या वै वीर्येण च पराक्रमैः ।
समेन वयसा चैव प्रातिभेन श्रुतेन च ॥ ५.६३.२ ॥
మేమూ వారూ పరాక్రమంలోనూ వీర్యంలోనూ, సమాన వయస్సులోనూ, ప్రతిభలోనూ, శాస్త్రజ్ఞానంలోనూ సమానులమే.
5.63.3
अस्त्रेण योधयुग्या च शीघ्रत्वे कौशले तथा ।
सर्वे स्म समजातीयाः सर्वे मानुषयोनयः ॥ ५.६३.३ ॥
అస్త్రవిద్యలోనూ, యుద్ధయోగ్యతలోనూ, వేగంలోనూ, నైపుణ్యంలోనూ అందరూ సమజాతీయులే; అందరూ మానవ జన్మలే.
5.63.4
पितामह विजानीषे पार्थेषु विजयं कथम् ।
नाहं भवति न द्रोणे न कृपे न च बाह्लिके ॥ ५.६३.४ ॥
పితామహా! పార్థుల విజయాన్ని నీవు ఎలా తెలుసుకుంటున్నావు? నాలో, ద్రోణునిలో, కృపునిలో, బాహ్లీకునిలో (విజయం కనబడదు కదా)?
5.63.5
अन्येषु च नरेन्द्रेषु पराक्रम्य समारभे ।
अहं वैकर्तनः कर्णो भ्राता दुःशासनश्च मे ॥ ५.६३.५ ॥
ఇతర రాజుల మధ్యలోనూ పరాక్రమంతో ప్రారంభిస్తాను. నేను, వికర్తనుని కుమారుడు కర్ణుడు, నా సోదరుడు దుఃశాసనుడు (ప్రారంభిస్తాము).
5.63.6
पाण्डवान्समरे पञ्च हनिष्यामः शितैः शरैः ।
ततो राजन्महायज्ञैर्विविधैर्भूरिदक्षिणैः ॥ ५.६३.६ ॥
యుద్ధంలో ఐదుగురు పాండవులను వాడి బాణాలతో చంపుతాము; తర్వాత, రాజా, అనేక మహాయజ్ఞాలను విస్తారమైన దక్షిణలతో చేస్తాము.
5.63.7
ब्राह्मणांस्तर्पयिष्यामि गोभिरश्वैर्धनेन च ।
यदा परिकरिष्यन्ति ऐणेयानिव तन्तुना ।
अतरित्रानिव जले बाहुभिर्मामका रणे ॥ ५.६३.७ ॥
యుద్ధంలో నా వీరులు పాండవులను త్రాటితో జింకలను చుట్టుముట్టినట్లు, నీటిలో ఈదలేనివారిని చేతులతో పట్టుకున్నట్లు చుట్టుముట్టినప్పుడు, నేను బ్రాహ్మణులను ఆవులు, గుర్రాలు, ధనాలతో తృప్తిపరుస్తాను.
5.63.8
पश्यन्तस्ते परांस्तत्र रथनागसमाकुलान् ।
तदा दर्पं विमोक्ष्यन्ति पाण्डवाः स च केशवः ॥ ५.६३.८ ॥
అక్కడ రథాలు, ఏనుగులతో నిండిన శత్రువులను చూసినప్పుడు, అప్పుడు పాండవులు, ఆ కేశవుడు తమ గర్వాన్ని విడిచిపెడతారు.
5.63.9
सुखान्यवाप्य सहिताः कृत्वा कर्म सुदुस्तरम् ।
विस्रब्धास्तु भविष्यामः प्राप्ते काले गतज्वराः ॥ ५.६३.९ ॥
అతి కఠినమైన కార్యాన్ని నెరవేర్చి, సుఖాలను పొంది, కలిసి ఉండి, సమయం వచ్చినప్పుడు మనం నిశ్చింతగా, బాధలేకుండా ఉంటాం.
5.63.10
अथाब्रवीन्महाराजो धृतराष्ट्रः सुदुर्मनाः ।
विदुरं विदुषां श्रेष्ठं सर्वपार्थिवसंनिधौ ॥ ५.६३.१० ॥
అప్పుడు అన్ని రాజుల సమక్షంలో, అత్యంత కలతచెందిన మనస్సుగల మహారాజు ధృతరాష్ట్రుడు, విద్వాంసులలో శ్రేష్ఠుడైన విదురునితో ఇలా అన్నాడు.
5.63.11
मोहितो मृत्युपाशेन कालस्य वशमागतः ।
तात कर्णेन सहितः पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ५.६३.११ ॥
మృత్యుపాశంతో మోహితుడై, కాలానికి వశమయ్యాడు. తాతా, కర్ణునితో కలిసి ఉన్న నా కుమారుడు దుర్యోధనుడు.
5.63.12
इह निःश्रेयसं प्राहुर्वृद्धा निश्चितदर्शिनः ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण दमो धर्मः सनातनः ॥ ५.६३.१२ ॥
ఇక్కడ స్థిరదృష్టిగల పెద్దలు పరమ శ్రేయస్సును చెబుతారు. బ్రాహ్మణునికి ముఖ్యంగా ఆత్మనిగ్రహమే సనాతన ధర్మం.
5.63.13
तस्य दानं क्षमा सिद्धिर्यथावदुपपद्यते ।
दमो दानं तपो ज्ञानमधीतं चानुवर्तते ॥ ५.६३.१३ ॥
అతనికి దానం, క్షమ, సిద్ధి యథావిధిగా లభిస్తాయి. దమం, దానం, తపస్సు, జ్ఞానం, అధ్యయనం కూడా అతనిని అనుసరిస్తాయి.
5.63.14
दमस्तेजो वर्धयति पवित्रं दम उत्तमम् ।
विपाप्मा वृद्धतेजास्तु पुरुषो विन्दते महत् ॥ ५.६३.१४ ॥
దమం తేజస్సును పెంచుతుంది; దమమే ఉత్తమమైనది, పవిత్రమైనది. పాపరహితుడు, పెరుగుతున్న తేజస్సు కలవాడు గొప్పదాన్ని పొందుతాడు.
5.63.15
क्रव्याद्भ्य इव भूतानामदान्तेभ्यः सदा भयम् ।
येषां च प्रतिषेधार्थं क्षत्रं सृष्टं स्वयंभुवा ॥ ५.६३.१५ ॥
మాంసాహారి జంతువుల వల్ల ప్రాణులకు ఎప్పుడూ భయం ఉన్నట్లే, అదాంతులవల్ల కూడా భయం ఉంటుంది. వారిని అరికట్టడానికే స్వయంభువు క్షత్రియ వర్గాన్ని సృష్టించాడు.
5.63.16
आश्रमेषु चतुर्ष्वाहुर्दममेवोत्तमं व्रतम् ।
तस्य लिङ्गं प्रवक्ष्यामि येषां समुदयो दमः ॥ ५.६३.१६ ॥
నాలుగు ఆశ్రమాలలోనూ దమమే ఉత్తమ వ్రతమని చెబుతారు. దమం ఎవరిలో ఉదయిస్తుందో వారి లక్షణాలను చెబుతాను.
5.63.17
क्षमा धृतिरहिंसा च समता सत्यमार्जवम् ।
इन्द्रियाभिजयो धैर्यं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥ ५.६३.१७ ॥
క్షమ, ధృతి, అహింస, సమత, సత్యం, ఋజుత్వం, ఇంద్రియ జయం, ధైర్యం, మృదుత్వం, సిగ్గు, చంచలత్వం లేకపోవడం.
5.63.18
अकार्पण्यमसंरम्भः सन्तोषं श्रद्दधानता ।
एतानि यस्य राजेन्द्र स दान्तः पुरुषः स्मृतः ॥ ५.६३.१८ ॥
ఔదార్యం, కోపం లేకపోవడం, సంతోషం, శ్రద్ధ — ఓ రాజేంద్రా, ఇవన్నీ ఎవరిలో ఉన్నాయో అతడు దాంతుడని స్మరించబడతాడు.
5.63.19
कामो लोभश्च दर्पश्च मन्युर्निद्रा विकत्थनम् ।
मान ईर्ष्यां च शोकश्च नैतद्दान्तो निषेवते।
अजिह्ममशठं शुद्धमेतद्दान्तस्य लक्षणम् ॥ ५.६३.१९ ॥
కామం, లోభం, గర్వం, కోపం, నిద్ర, ఆత్మప్రశంస, మానం, ఈర్ష్య, శోకం — ఇవి దాంతుడు సేవించడు. ఋజుత్వం, కపటములేమి, శుద్ధత — ఇవే దాంతుని లక్షణం.
5.63.20
अलोलुपस्तथाऽल्पेप्सुः कामानामविचिन्तिता ।
समुद्रकल्पः परुषः स दान्तः परिकीर्तितः ॥ ५.६३.२० ॥
లోభం లేనివాడు, కొద్దిగా మాత్రమే కోరేవాడు, కామాలను ఆలోచించనివాడు, సముద్రంలా స్థిరుడైనవాడు — అతడు దాంతుడని కీర్తించబడ్డాడు.
5.63.21
सुवृत्तः शीलसंपन्नः प्रसन्नात्माऽत्मविद्बुधः ।
प्राप्येह लोके संमानं सुगतिं प्रेत्य गच्छति ॥ ५.६३.२१ ॥
సదాచారి, శీలసంపన్నుడు, ప్రసన్నమనస్కుడు, ఆత్మజ్ఞాని, బుద్ధిమంతుడు — అతడు ఈ లోకంలో గౌరవం పొంది, మరణానంతరం సద్గతిని పొందుతాడు.
5.63.22
अभयं यस्य भूतेभ्यः सर्वेषामभयं यतः ।
स वै परिणतप्रज्ञः प्रख्यातो मनुजोत्तमः ॥ ५.६३.२२ ॥
ఎవని వల్ల ప్రాణులకు అభయం కలుగుతుందో, ఎవని నుండి అందరికీ అభయం లభిస్తుందో — అతడే పరిణత ప్రజ్ఞుడు, ప్రసిద్ధుడైన మనుష్యోత్తముడు.
5.63.23
सर्वभूतहितो मैत्रस्तस्मान्नोद्विजते जनः ।
समुद्र इव गम्भीरः प्रज्ञातृप्तः प्रशाम्यति ॥ ५.६३.२३ ॥
అన్ని ప్రాణులకు హితుడు, మైత్రి కలవాడు — అందుచేత ప్రజలు అతని వల్ల భయపడరు. సముద్రంలా గంభీరుడు, ప్రజ్ఞతో తృప్తుడు, అతడు శాంతిస్తాడు.
5.63.24
कर्मणाऽचरितं पूर्वं सद्भिराचरितं च यत् ।
तदेवास्थाय मोदन्ते दान्ताः शमपरायणाः ॥ ५.६३.२४ ॥
పూర్వులు చేసిన కర్మలను, సజ్జనులు ఆచరించినవాటిని ఆశ్రయించి, శమపరాయణులైన దాంతులు ఆనందిస్తారు.
5.63.25
नैष्कर्म्यं वा समास्थाय ज्ञानतृप्तो जितेन्द्रियः ।
कालाकाङ्क्षी चरँल्लोके ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ ५.६३.२५ ॥
నిష్కర్మత్వాన్ని ఆశ్రయించి, జ్ఞానంతో తృప్తుడై, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, కాలాన్ని ఎదురుచూస్తూ లోకంలో సంచరిస్తే బ్రహ్మభావానికి అర్హుడవుతాడు.
5.63.26
शकुनीनामिवाकाशे पदं नैवोपलभ्यते ।
एवं प्रज्ञानतृप्तस्य मुनेर्वर्त्म न दृश्यते ॥ ५.६३.२६ ॥
ఆకాశంలో పక్షుల అడుగుజాడ కనిపించనట్లే, ప్రజ్ఞతో తృప్తుడైన ముని మార్గం కూడా కనిపించదు.
5.63.27
उत्सृज्यैव गृहान्यस्तु मोक्षमेवाभिमन्यते ।
लोकास्तेजोमयास्तस्य कल्पन्ते शाश्वता दिवि ॥ ५.६३.२७ ॥
గృహాలను విడిచి మోక్షాన్నే లక్ష్యంగా భావించేవానికి, స్వర్గంలో తేజోమయమైన, శాశ్వతమైన లోకాలు ఏర్పడతాయి.