મહાભારત · અધ્યાય 5.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.64.1
शकुनीनामिहार्थाय पाशं भूमावयोजयत् ।
कश्चिच्छाकुनिकस्तात पूर्वेषामिति शुश्रुम् ॥ ५.६४.१ ॥
અહીં પક્ષીઓને પકડવા તેણે જમીન પર જાળ બિછાવી. હે તાત, પૂર્વજો પાસેથી અમે સાંભળ્યું છે કે એક શિકારી હતો.
5.64.2
तस्मिंस्तौ शकुनौ बद्धौ युगपत्सहचारिणौ ।
तावुपादाय तं पाशं जग्मतुः खचरावुभौ ॥ ५.६४.२ ॥
તે જાળમાં તે બે પક્ષીઓ એક સાથે ફસાયાં; તેઓ સાથે વિહરનારાં હતાં. તે બંનેએ તે જાળ ઉપાડીને આકાશમાં ઉડ્ડયન કર્યું.
5.64.3
तौ विहायसमाक्रान्तौ दृष्ट्वा शाकुनिकस्तदा ।
अन्वधावदनिर्विण्णो येन येन स्म गच्छतः ॥ ५.६४.३ ॥
આકાશમાં ઊંચે ગયેલાં તે બંનેને જોઈને શિકારી ત્યારે થાક્યા વિના, તેઓ જ્યાં જ્યાં જતાં ત્યાં ત્યાં તેમની પાછળ દોડ્યો.
5.64.4
तथा तमनुधावन्तमृगयुं शकुनार्थिनम् ।
आश्रमस्थो मुनिः कश्चिद्ददर्शाथ कृताह्निकः ॥ ५.६४.४ ॥
આ રીતે પક્ષીઓની શોધમાં તેમની પાછળ દોડતા તે શિકારીને, નિત્યકર્મ પતાવીને આશ્રમમાં રહેતા એક મુનિએ જોયો.
5.64.5
तावन्तरिक्षगौ शीघ्रमनुयान्तं महीचरम् ।
श्लोकेनानेन कौरव्य पप्च्छ स मुनिस्तदा ॥ ५.६४.५ ॥
હે કૌરવ્ય, આકાશમાં વિહરતાં તે બંનેનો ઝડપથી પીછો કરતા ભૂમિ પર ચાલતા શિકારીને, ત્યારે તે મુનિએ આ શ્લોકથી પૂછ્યું.
5.64.6
विचित्रमिदमाश्चर्यं मृगहन्प्रतिभाति मे ।
प्लवमानौ हि खचरौ पदातिरनुधावसि ॥ ५.६४.६ ॥
હે મૃગહંતા, આકાશમાં ઊડતાં તે બંનેની પાછળ તું પગપાળો દોડે છે, એ મને વિચિત્ર અને આશ્ચર્યકારક લાગે છે.
5.64.7
पाशमेकमुभावेतौ सहितौ हरतो मम ।
यत्र वै विवदिष्येते तत्र मे वशमेष्यतः ॥ ५.६४.७ ॥
આ બંનેને હું એક જ ફાંસામાં સાથે પકડીશ. જ્યાં તેઓ ઝઘડશે ત્યાં જ તેઓ મારા વશમાં આવશે.
5.64.8
तौ विवादमनुप्राप्तौ शकुनौ मृत्युसन्धितौ ।
विगृह्य च स्रुदुर्बुद्धी पृथिव्यां संनिपेततुः ॥ ५.६४.८ ॥
તે બે પક્ષીઓ વિવાદમાં પડ્યાં, મૃત્યુના બંધનમાં બંધાયાં અને દુર્બુદ્ધિથી લડતાં ધરતી પર પડ્યાં.
5.64.9
तौ युध्यमानौ संरब्धौ मृत्युपाशवशानुगौ ।
उपसृत्य प्रमत्तौ तौ जग्राह मृगहा तदा ॥ ५.६४.९ ॥
ક્રોધે લડતાં, મૃત્યુપાશના વશમાં રહેલાં તે બંનેને, તેઓ બેધ્યાન હતાં ત્યારે, મૃગઘાતકે પાસે જઈને પકડી લીધાં.
5.64.10
एवं ये ज्ञातयोऽर्थेषु मिथो गच्छन्ति विग्रहम् ।
ते मृत्युवशमायान्ति शकुनाविव विग्रहात् ॥ ५.६४.१० ॥
એ જ રીતે જે સગાંઓ ધન માટે પરસ્પર વિવાદમાં પડે છે, તેઓ એ વિવાદથી આ બે પક્ષીઓની જેમ મૃત્યુના વશમાં આવી જાય છે.
5.64.11
संभोजनं संकथनं संप्रश्नोऽथ समागमः ।
एतानि ज्ञातिकार्याणि न विरोधः कदाचन ॥ ५.६४.११ ॥
સાથે ભોજન કરવું, સાથે વાતચીત કરવી, પરસ્પર ખબર પૂછવી અને મળવું — એ જ સગાંઓનાં કર્તવ્યો છે; વિરોધ ક્યારેય નહીં.
5.64.12
ये स्म काले सुमनसः सर्वे वृद्धानुपासते ।
सिंहगुप्तमिवारण्यमप्रधृष्या भवन्ति ते ॥ ५.६४.१२ ॥
જે લોકો સમયસર પ્રસન્ન મનથી સર્વ વડીલોની સેવા કરે છે, તેઓ સિંહથી રક્ષિત વન જેવા અજેય બની જાય છે.
5.64.13
येऽर्थं सन्ततमासाद्य दीना इव समासते ।
श्रियं ते संप्रयच्छन्ति द्विषद्भ्यो भरतर्षभ ॥ ५.६४.१३ ॥
જેઓ ધન મેળવવા માટે સતત દીનોની જેમ બેસી રહે છે, તેઓ પોતાની સમૃદ્ધિ શત્રુઓને સોંપી દે છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
5.64.14
धूमायन्ते व्यपेतानि ज्वलन्ति सहितानि च ।
धृतराष्ट्रोल्मुकानीव ज्ञातयो भरतर्षभ ॥ ५.६४.१४ ॥
જે સગાંઓ દૂર થયા છે તેઓ ધુમાડે છે, અને જેઓ સાથે છે તેઓ બળે છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ધૃતરાષ્ટ્રના મશાલો સમાન.
5.64.15
इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि यथा दृष्टं गिरौ मया ।
श्रुत्वा तदपि कौरव्य यथा श्रेयस्तथा कुरु ॥ ५.६४.१५ ॥
પર્વત પર મેં જે જોયું તે બીજી વાત હું કહીશ. હે કૌરવ્ય, તે પણ સાંભળીને જે શ્રેયસ્કર હોય તે કર.
5.64.16
वयं किरातैः सहिता गच्छामो गिरिमुत्तरम् ।
ब्राह्मणैर्देवकल्पैश्च विद्याजम्भकवार्तिकैः ॥ ५.६४.१६ ॥
અમે કિરાતો સાથે ઉત્તરના પર્વત તરફ જઈ રહ્યા છીએ, દેવતુલ્ય બ્રાહ્મણો અને વિદ્યાના જાદુગરો સાથે.
5.64.17
कुञ्चभूतं गिरिं सर्वमभितो गन्धमादनम् ।
दीप्यमानौषधिगणं सिद्धगन्धर्वसेवितम् ॥ ५.६४.१७ ॥
ગંધમાદન પર્વત ચોમેર કૂંચ પક્ષીના ખૂંધ જેવો ઊંચો હતો; ત્યાં ચમકતી ઔષધિઓનો સમૂહ હતો અને સિદ્ધ-ગંધર્વો તેની સેવા કરતા.
5.64.18
तत्रापश्याम वै सर्वे मधु पीतकमाक्षिकम् ।
मरुप्रपाते विषमे निविष्टं कुम्भसंमितम् ॥ ५.६४.१८ ॥
ત્યાં અમે બધાએ પીળા મીણવાળું મધ જોયું; તે પવનના ખીણમાં, વિષમ સ્થળે, ઘડા જેટલું મૂકેલું હતું.
5.64.19
आशीविषै रक्ष्यमाणं कुबेरदयितं भृशम् ।
यत्प्राप्य पुरुषो मर्त्योऽप्यमरत्वं नियच्छति ॥ ५.६४.१९ ॥
કુબેરને અત્યંત પ્રિય, ઝેરી સર્પોથી સારી રીતે રક્ષિત જે છે; તે મેળવીને મરણશીલ માણસ પણ અમરત્વ પામે છે.
5.64.20
अचक्षुर्लभते चक्षुर्वृद्धो भवति वै युवा ।
इति ते कथयन्तिस्म ब्राह्मणा जम्भसाधकाः ॥ ५.६४.२० ॥
આંધળો દૃષ્ટિ પામે છે, વૃદ્ધ યુવાન બને છે—એમ જમ્ભસાધના કરનારા બ્રાહ્મણો તેમને કહેતા હતા.
5.64.21
ततः किरातास्तद्दृष्ट्वा प्रार्थयन्तो महीपते ।
विनेशुर्विषमे तस्मिन्ससर्पे गिरिगह्वरे ॥ ५.६४.२१ ॥
પછી કિરાતોએ તે જોઈને, હે રાજન્, લોભથી તેને ઇચ્છીને, તે ભયંકર, સર્પોથી ભરેલી પર્વતગુફામાં નાશ પામ્યા.
5.64.22
तथैव तव पुत्रोऽयं पृथिवीमेक इच्छति ।
मधु पश्यति संमोहात्प्रपातं नानुपश्यति ॥ ५.६४.२२ ॥
તેવી રીતે તમારો આ પુત્ર એકલો જ પૃથ્વી ઇચ્છે છે; મોહથી તે મધ જુએ છે, પણ પડી જવાનું ખાડું જોતો નથી.
5.64.23
दुर्योधनो योद्धुमनाः समरे सव्यसाचिना ।
न च पश्यामि तेजोस्य विक्रमं वा तथाविधम् ॥ ५.६४.२३ ॥
દુર્યોધન યુદ્ધમાં સવ્યસાચી (અર્જુન) સાથે લડવા ઉત્સુક છે; પરંતુ તેનામાં તેવું તેજ કે તેવો પરાક્રમ મને દેખાતો નથી.
5.64.24
एकेन रथमास्थाय पृथिवी येन निर्जिता ।
भीष्मद्रोणप्रभृतयः सन्त्रस्ताः साधुयायिनः ॥ ५.६४.२४ ॥
એકલા રથ પર ચડીને જેણે પૃથ્વી જીતી; ભીષ્મ, દ્રોણ વગેરે ધર્મયુદ્ધ કરનારા પણ તેનાથી ભયભીત છે.
5.64.25
विराटनगरे भग्नाः किं तत्र तव दृश्यताम् ।
प्रतीक्षमाणो यो वीरः क्षमते वीक्षितं तव ॥ ५.६४.२५ ॥
વિરાટ નગરમાં પરાજિત થયા — ત્યાં તને શું દેખાય છે? જે વીર રાહ જુએ છે, તે તારી દૃષ્ટિ સહન કરે છે.
5.64.26
द्रुपदो मत्स्यराजश्च सङ्कुद्धश्च धनञ्जयः ।
न शेषयेयुः समरे वायुयुक्ता इवाग्नयः ॥ ५.६४.२६ ॥
દ્રુપદ અને મત્સ્યરાજ, અને ક્રોધિત ધનંજય — યુદ્ધમાં તેઓ કંઈ બાકી નહીં રાખે, પવનથી પ્રેરિત અગ્નિઓની જેમ.
5.64.27
अङ्के कुरुष्व राजानं धृतराष्ट्र युधिष्ठिरम् ।
युध्यतोर्हि द्वयोर्युद्धे नैकान्तेन भवेञ्जयः ॥ ५.६४.२७ ॥
હે ધૃતરાષ્ટ્ર, રાજા યુધિષ્ઠિરને તારા ખોળામાં રાખ; યુદ્ધ કરનારા બંનેને યુદ્ધમાં નિશ્ચિત જય મળતો નથી.