มหาภารตะ · อัธยายะ 5.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.64.1
शकुनीनामिहार्थाय पाशं भूमावयोजयत् ।
कश्चिच्छाकुनिकस्तात पूर्वेषामिति शुश्रुम् ॥ ५.६४.१ ॥
ที่นี่ เพื่อดักนก เขาวางบ่วงไว้บนพื้นดิน ลูกรัก เราได้ยินจากผู้เก่าก่อนว่ามีพรานนกคนหนึ่ง
5.64.2
तस्मिंस्तौ शकुनौ बद्धौ युगपत्सहचारिणौ ।
तावुपादाय तं पाशं जग्मतुः खचरावुभौ ॥ ५.६४.२ ॥
ในบ่วงนั้น นกสองตัวนั้นถูกจับพร้อมกัน เป็นคู่สหายที่บินไปด้วยกันเสมอ ทั้งสองจึงคาบบ่วงนั้นขึ้นบินไปพร้อมกัน เป็นนกที่ท่องไปในอากาศทั้งคู่
5.64.3
तौ विहायसमाक्रान्तौ दृष्ट्वा शाकुनिकस्तदा ।
अन्वधावदनिर्विण्णो येन येन स्म गच्छतः ॥ ५.६४.३ ॥
เมื่อเห็นทั้งสองบินขึ้นสู่ท้องฟ้า พรานนกผู้ไม่ท้อถอยก็วิ่งตามไปทุกที่ที่มันไป
5.64.4
तथा तमनुधावन्तमृगयुं शकुनार्थिनम् ।
आश्रमस्थो मुनिः कश्चिद्ददर्शाथ कृताह्निकः ॥ ५.६४.४ ॥
ดังนั้น มีฤๅษีผู้หนึ่งอยู่ในอาศรม ได้ทำกิจประจำวันเสร็จแล้ว ได้เห็นพรานผู้วิ่งตามนกไปเพื่อล่ามัน
5.64.5
तावन्तरिक्षगौ शीघ्रमनुयान्तं महीचरम् ।
श्लोकेनानेन कौरव्य पप्च्छ स मुनिस्तदा ॥ ५.६४.५ ॥
ดูกรผู้สืบเชื้อสายของกุรุ ฤๅษีนั้นจึงถามพรานผู้เดินบนแผ่นดินซึ่งวิ่งไล่นกสองตัวที่ท่องไปในอากาศอย่างรวดเร็ว ด้วยโศลกนี้
5.64.6
विचित्रमिदमाश्चर्यं मृगहन्प्रतिभाति मे ।
प्लवमानौ हि खचरौ पदातिरनुधावसि ॥ ५.६४.६ ॥
ดูกรผู้สังหารกวาง เรื่องนี้ดูน่าอัศจรรย์และแปลกประหลาดในสายตาข้า ที่ท่านวิ่งตามทั้งสองซึ่งกระโจนไปในท้องฟ้า โดยเดินเท้า
5.64.7
पाशमेकमुभावेतौ सहितौ हरतो मम ।
यत्र वै विवदिष्येते तत्र मे वशमेष्यतः ॥ ५.६४.७ ॥
ข้าจะจับสองตัวนี้ไว้ด้วยบ่วงเพียงเส้นเดียว ขณะที่มันคาบบ่วงไปด้วยกัน เมื่อใดมันทะเลาะกัน เมื่อนั้นมันจะตกอยู่ในอำนาจของข้า
5.64.8
तौ विवादमनुप्राप्तौ शकुनौ मृत्युसन्धितौ ।
विगृह्य च स्रुदुर्बुद्धी पृथिव्यां संनिपेततुः ॥ ५.६४.८ ॥
นกทั้งสองนั้น จิตใจโง่เขลา เมื่อเข้าสู่การทะเลาะ และผูกพันอยู่กับความตาย ต่างก็ต่อสู้กันอย่างดุเดือดจนร่วงลงสู่พื้นดิน
5.64.9
तौ युध्यमानौ संरब्धौ मृत्युपाशवशानुगौ ।
उपसृत्य प्रमत्तौ तौ जग्राह मृगहा तदा ॥ ५.६४.९ ॥
ทั้งสองต่อสู้กันด้วยความโกรธ ตกอยู่ใต้อำนาจของบ่วงแห่งความตาย เมื่อทั้งสองประมาท พรานผู้สังหารกวางจึงเข้าไปใกล้และจับมันไว้ได้
5.64.10
एवं ये ज्ञातयोऽर्थेषु मिथो गच्छन्ति विग्रहम् ।
ते मृत्युवशमायान्ति शकुनाविव विग्रहात् ॥ ५.६४.१० ॥
ญาติพี่น้องที่ทะเลาะกันเพราะทรัพย์สมบัติ ก็ย่อมตกอยู่ในอำนาจของความตายเช่นนี้ เหมือนนกทั้งสองที่ตกอยู่ในอำนาจความตายเพราะการทะเลาะกัน
5.64.11
संभोजनं संकथनं संप्रश्नोऽथ समागमः ।
एतानि ज्ञातिकार्याणि न विरोधः कदाचन ॥ ५.६४.११ ॥
การกินร่วมกัน การสนทนาร่วมกัน การถามไถ่กัน และการพบปะกัน นี่คือหน้าที่ของญาติพี่น้อง ส่วนการเป็นปรปักษ์กันนั้น ไม่ควรมีเลยสักครั้ง
5.64.12
ये स्म काले सुमनसः सर्वे वृद्धानुपासते ।
सिंहगुप्तमिवारण्यमप्रधृष्या भवन्ति ते ॥ ५.६४.१२ ॥
ผู้ใดในเวลาอันควร ด้วยจิตใจเบิกบาน ปรนนิบัติผู้อาวุโสทั้งปวง ผู้นั้นย่อมเป็นผู้ที่ใครๆ ไม่อาจข่มเหงได้ เหมือนป่าที่มีราชสีห์คุ้มครอง
5.64.13
येऽर्थं सन्ततमासाद्य दीना इव समासते ।
श्रियं ते संप्रयच्छन्ति द्विषद्भ्यो भरतर्षभ ॥ ५.६४.१३ ॥
ผู้ใดได้ทรัพย์มาแล้วกลับนั่งอยู่ตลอดเวลาเหมือนคนยากจน ดูกรผู้เป็นวัวจ่าฝูงแห่งภรตะ ผู้นั้นย่อมมอบสิริมงคลของตนให้แก่ศัตรู
5.64.14
धूमायन्ते व्यपेतानि ज्वलन्ति सहितानि च ।
धृतराष्ट्रोल्मुकानीव ज्ञातयो भरतर्षभ ॥ ५.६४.१४ ॥
ญาติพี่น้องที่ถูกขับไล่ย่อมคุอยู่เหมือนควัน ส่วนผู้ที่ยังอยู่ร่วมกันย่อมลุกโชนเหมือนคบเพลิง ดูกรผู้เป็นวัวจ่าฝูงแห่งภรตะ เหมือนคบเพลิงของท้าวธฤตราษฎร์
5.64.15
इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि यथा दृष्टं गिरौ मया ।
श्रुत्वा तदपि कौरव्य यथा श्रेयस्तथा कुरु ॥ ५.६४.१५ ॥
ข้าจะเล่าสิ่งอื่นอีกเรื่องหนึ่งให้ฟัง ตามที่ข้าได้เห็นบนภูเขา ดูกรผู้สืบเชื้อสายของกุรุ เมื่อได้ฟังแม้เรื่องนั้นแล้ว จงกระทำสิ่งที่เป็นความเจริญ
5.64.16
वयं किरातैः सहिता गच्छामो गिरिमुत्तरम् ।
ब्राह्मणैर्देवकल्पैश्च विद्याजम्भकवार्तिकैः ॥ ५.६४.१६ ॥
พวกเราไปด้วยกันกับชาวกิราตะ มุ่งสู่ภูเขาทางเหนือ พร้อมกับพราหมณ์ผู้เสมือนเทพ และผู้รู้วิทยาคมและนักมายากล
5.64.17
कुञ्चभूतं गिरिं सर्वमभितो गन्धमादनम् ।
दीप्यमानौषधिगणं सिद्धगन्धर्वसेवितम् ॥ ५.६४.१७ ॥
ภูเขาคันธมาทนะ ทั่วบริเวณโค้งขึ้นเหมือนโคกนกกระเรียน เต็มไปด้วยสมุนไพรที่เปล่งประกาย และมีสิทธะกับคนธรรพ์มาเยือนเสมอ
5.64.18
तत्रापश्याम वै सर्वे मधु पीतकमाक्षिकम् ।
मरुप्रपाते विषमे निविष्टं कुम्भसंमितम् ॥ ५.६४.१८ ॥
ที่นั่น พวกเราทุกคนได้เห็นน้ำผึ้งที่มีขี้ผึ้งสีเหลือง วางอยู่ที่ตรงที่ขรุขระ ริมหน้าผาที่ลมพัดแรง มีขนาดเท่าหม้อ
5.64.19
आशीविषै रक्ष्यमाणं कुबेरदयितं भृशम् ।
यत्प्राप्य पुरुषो मर्त्योऽप्यमरत्वं नियच्छति ॥ ५.६४.१९ ॥
สิ่งนั้นถูกงูพิษเฝ้ารักษาไว้อย่างแน่นหนา เป็นที่รักของท้าวกุเวร ผู้ใดได้ไปถึงสิ่งนั้น แม้เป็นมนุษย์ผู้ต้องตาย ก็ย่อมได้บรรลุความเป็นอมตะ
5.64.20
अचक्षुर्लभते चक्षुर्वृद्धो भवति वै युवा ।
इति ते कथयन्तिस्म ब्राह्मणा जम्भसाधकाः ॥ ५.६४.२० ॥
ผู้ไม่มีตาย่อมได้ดวงตา ผู้แก่ย่อมกลับเป็นหนุ่ม ดังนี้แล พราหมณ์ผู้ปฏิบัติวิทยาแห่งชัมภะได้เคยกล่าวแก่พวกเรา
5.64.21
ततः किरातास्तद्दृष्ट्वा प्रार्थयन्तो महीपते ।
विनेशुर्विषमे तस्मिन्ससर्पे गिरिगह्वरे ॥ ५.६४.२१ ॥
ครั้นกิรารตะเหล่านั้นเห็นเช่นนั้นแล้ว ต่างปรารถนาสิ่งนั้น ข้าแต่จอมปฐพี ก็พินาศลงในซอกเขาอันทุรกันดารนั้นซึ่งเต็มไปด้วยงู
5.64.22
तथैव तव पुत्रोऽयं पृथिवीमेक इच्छति ।
मधु पश्यति संमोहात्प्रपातं नानुपश्यति ॥ ५.६४.२२ ॥
ฉันใดก็ฉันนั้น บุตรของท่านผู้นี้ปรารถนาแผ่นดินแต่ผู้เดียว เพราะความหลงจึงเห็นน้ำผึ้ง แต่กลับไม่เห็นเหวที่ตกลงไป
5.64.23
दुर्योधनो योद्धुमनाः समरे सव्यसाचिना ।
न च पश्यामि तेजोस्य विक्रमं वा तथाविधम् ॥ ५.६४.२३ ॥
ทุรโยธน์ มุ่งหมายจะรบกับสวยสาจิน ในสงคราม แต่เราไม่เห็นความรุ่งโรจน์หรือความกล้าหาญของเขาเลยที่จะเป็นเช่นนั้น
5.64.24
एकेन रथमास्थाय पृथिवी येन निर्जिता ।
भीष्मद्रोणप्रभृतयः सन्त्रस्ताः साधुयायिनः ॥ ५.६४.२४ ॥
ผู้ที่พิชิตแผ่นดินได้เพียงลำพัง ขึ้นประทับบนรถศึกแต่องค์เดียว ส่วนภีษมะ โทรณะ และผู้อื่นที่ต่อสู้ด้วยความชอบธรรม กลับหวาดหวั่น
5.64.25
विराटनगरे भग्नाः किं तत्र तव दृश्यताम् ।
प्रतीक्षमाणो यो वीरः क्षमते वीक्षितं तव ॥ ५.६४.२५ ॥
พ่ายแพ้ในนครวิราฏ ท่านจะเห็นอะไรของท่านได้ที่นั่น วีรบุรุษผู้รอคอยอยู่นั้นย่อมทนรับสายตาของท่านได้
5.64.26
द्रुपदो मत्स्यराजश्च सङ्कुद्धश्च धनञ्जयः ।
न शेषयेयुः समरे वायुयुक्ता इवाग्नयः ॥ ५.६४.२६ ॥
ทรุปทะ กษัตริย์แห่งมัตสยะ และธนัญชัยผู้โกรธเกรี้ยว ในสงครามจะไม่เหลือสิ่งใดไว้ ดุจไฟที่ลมพัดให้ลุกโชน
5.64.27
अङ्के कुरुष्व राजानं धृतराष्ट्र युधिष्ठिरम् ।
युध्यतोर्हि द्वयोर्युद्धे नैकान्तेन भवेञ्जयः ॥ ५.६४.२७ ॥
ข้าแต่ธฤตราษฎร์ จงให้พระเจ้ายุธิษฐิระประทับบนตักของท่านเถิด เพราะในการรบระหว่างผู้ต่อสู้กันสองฝ่าย ชัยชนะย่อมไม่แน่นอนเด็ดขาดเลย