ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.64.1
शकुनीनामिहार्थाय पाशं भूमावयोजयत् ।
कश्चिच्छाकुनिकस्तात पूर्वेषामिति शुश्रुम् ॥ ५.६४.१ ॥
ਇੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ। ਹੇ ਤਾਤ, ਅਸੀਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੀ।
5.64.2
तस्मिंस्तौ शकुनौ बद्धौ युगपत्सहचारिणौ ।
तावुपादाय तं पाशं जग्मतुः खचरावुभौ ॥ ५.६४.२ ॥
ਉਸ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੰਛੀ ਇਕੱਠੇ ਫਸ ਗਏ; ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਏ।
5.64.3
तौ विहायसमाक्रान्तौ दृष्ट्वा शाकुनिकस्तदा ।
अन्वधावदनिर्विण्णो येन येन स्म गच्छतः ॥ ५.६४.३ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਉਦੋਂ ਬਿਨਾਂ ਥੱਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
5.64.4
तथा तमनुधावन्तमृगयुं शकुनार्थिनम् ।
आश्रमस्थो मुनिः कश्चिद्ददर्शाथ कृताह्निकः ॥ ५.६४.४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਉਸ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ, ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਕਿਸੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
5.64.5
तावन्तरिक्षगौ शीघ्रमनुयान्तं महीचरम् ।
श्लोकेनानेन कौरव्य पप्च्छ स मुनिस्तदा ॥ ५.६४.५ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ, ਤਦ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
5.64.6
विचित्रमिदमाश्चर्यं मृगहन्प्रतिभाति मे ।
प्लवमानौ हि खचरौ पदातिरनुधावसि ॥ ५.६४.६ ॥
ਹੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੂੰ ਪੈਦਲ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਅਜੀਬ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
5.64.7
पाशमेकमुभावेतौ सहितौ हरतो मम ।
यत्र वै विवदिष्येते तत्र मे वशमेष्यतः ॥ ५.६४.७ ॥
ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਕੋ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਿਆਂ ਫੜਾਂਗਾ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਝਗੜਣਗੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣਗੇ।
5.64.8
तौ विवादमनुप्राप्तौ शकुनौ मृत्युसन्धितौ ।
विगृह्य च स्रुदुर्बुद्धी पृथिव्यां संनिपेततुः ॥ ५.६४.८ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੰਛੀ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ, ਮੌਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਗਏ, ਅਤੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
5.64.9
तौ युध्यमानौ संरब्धौ मृत्युपाशवशानुगौ ।
उपसृत्य प्रमत्तौ तौ जग्राह मृगहा तदा ॥ ५.६४.९ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲੜਦੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਫੰਦੇ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਸਾਵਧਾਨ ਸਨ, ਮ੍ਰਿਗਹਾ ਨੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ।
5.64.10
एवं ये ज्ञातयोऽर्थेषु मिथो गच्छन्ति विग्रहम् ।
ते मृत्युवशमायान्ति शकुनाविव विग्रहात् ॥ ५.६४.१० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਧਨ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਝਗੜੇ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
5.64.11
संभोजनं संकथनं संप्रश्नोऽथ समागमः ।
एतानि ज्ञातिकार्याणि न विरोधः कदाचन ॥ ५.६४.११ ॥
ਇਕੱਠੇ ਖਾਣਾ, ਇਕੱਠੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਅਤੇ ਮਿਲਣਾ — ਇਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਹਨ; ਵਿਰੋਧ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
5.64.12
ये स्म काले सुमनसः सर्वे वृद्धानुपासते ।
सिंहगुप्तमिवारण्यमप्रधृष्या भवन्ति ते ॥ ५.६४.१२ ॥
ਜੋ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਅਜਿੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
5.64.13
येऽर्थं सन्ततमासाद्य दीना इव समासते ।
श्रियं ते संप्रयच्छन्ति द्विषद्भ्यो भरतर्षभ ॥ ५.६४.१३ ॥
ਜੋ ਲੋਕ ਧਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸਦਾ ਦੀਨਾਂ ਵਾਂਗ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੰਪਤੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
5.64.14
धूमायन्ते व्यपेतानि ज्वलन्ति सहितानि च ।
धृतराष्ट्रोल्मुकानीव ज्ञातयो भरतर्षभ ॥ ५.६४.१४ ॥
ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਿਛੜ ਗਏ ਹਨ ਉਹ ਧੂੰਏਂ ਵਾਂਗ ਸੁਲਗਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹਨ ਉਹ ਬਲਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਵਾਂਗ।
5.64.15
इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि यथा दृष्टं गिरौ मया ।
श्रुत्वा तदपि कौरव्य यथा श्रेयस्तथा कुरु ॥ ५.६४.१५ ॥
ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਜੋ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਕਰ।
5.64.16
वयं किरातैः सहिता गच्छामो गिरिमुत्तरम् ।
ब्राह्मणैर्देवकल्पैश्च विद्याजम्भकवार्तिकैः ॥ ५.६४.१६ ॥
ਅਸੀਂ ਕਿਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨਾਲ।
5.64.17
कुञ्चभूतं गिरिं सर्वमभितो गन्धमादनम् ।
दीप्यमानौषधिगणं सिद्धगन्धर्वसेवितम् ॥ ५.६४.१७ ॥
ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕੁੰਚ ਪੰਛੀ ਦੇ ਕੁੱਬ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਧ-ਗੰਧਰਵ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
5.64.18
तत्रापश्याम वै सर्वे मधु पीतकमाक्षिकम् ।
मरुप्रपाते विषमे निविष्टं कुम्भसंमितम् ॥ ५.६४.१८ ॥
ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਪੀਲੇ ਮੋਮ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਦ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਲੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਮ ਥਾਂ ਤੇ, ਘੜੇ ਜਿੰਨਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
5.64.19
आशीविषै रक्ष्यमाणं कुबेरदयितं भृशम् ।
यत्प्राप्य पुरुषो मर्त्योऽप्यमरत्वं नियच्छति ॥ ५.६४.१९ ॥
ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਖੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜੋ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮਰਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.64.20
अचक्षुर्लभते चक्षुर्वृद्धो भवति वै युवा ।
इति ते कथयन्तिस्म ब्राह्मणा जम्भसाधकाः ॥ ५.६४.२० ॥
ਅੰਨ੍ਹਾ ਨਜ਼ਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਬੁੱਢਾ ਜਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਭ-ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਸਨ।
5.64.21
ततः किरातास्तद्दृष्ट्वा प्रार्थयन्तो महीपते ।
विनेशुर्विषमे तस्मिन्ससर्पे गिरिगह्वरे ॥ ५.६४.२१ ॥
ਫਿਰ ਕਿਰਾਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਖ਼ਤਰਨਾਕ, ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
5.64.22
तथैव तव पुत्रोऽयं पृथिवीमेक इच्छति ।
मधु पश्यति संमोहात्प्रपातं नानुपश्यति ॥ ५.६४.२२ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸ਼ਹਿਦ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀ ਖੱਡ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
5.64.23
दुर्योधनो योद्धुमनाः समरे सव्यसाचिना ।
न च पश्यामि तेजोस्य विक्रमं वा तथाविधम् ॥ ५.६४.२३ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਵਯਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਤੇਜ ਜਾਂ ਪਰਾਕਰਮ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
5.64.24
एकेन रथमास्थाय पृथिवी येन निर्जिता ।
भीष्मद्रोणप्रभृतयः सन्त्रस्ताः साधुयायिनः ॥ ५.६४.२४ ॥
ਇਕੱਲੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤੀ; ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਆਦਿ ਧਰਮਯੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
5.64.25
विराटनगरे भग्नाः किं तत्र तव दृश्यताम् ।
प्रतीक्षमाणो यो वीरः क्षमते वीक्षितं तव ॥ ५.६४.२५ ॥
ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਹੋਏ — ਉੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਵੀਰ ਉਡੀਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ।
5.64.26
द्रुपदो मत्स्यराजश्च सङ्कुद्धश्च धनञ्जयः ।
न शेषयेयुः समरे वायुयुक्ता इवाग्नयः ॥ ५.६४.२६ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਮਤਸਯ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਧਨੰਜਯ — ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਭੜਕੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ।
5.64.27
अङ्के कुरुष्व राजानं धृतराष्ट्र युधिष्ठिरम् ।
युध्यतोर्हि द्वयोर्युद्धे नैकान्तेन भवेञ्जयः ॥ ५.६४.२७ ॥
ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ; ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।