ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.69.1
भूयो मे पुण्डरीकाक्षं सञ्जयाचक्ष्व पृच्छतः ।
नामकर्मार्थवित्तात प्राप्नुयां पुरुषोत्तमम् ॥ ५.६९.१ ॥
ਸੰਜਯ, ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਪਾਵਾਂ।
5.69.2
श्रुतं मे वासुदेवस्य नामनिर्वचनं शुभम् ।
यावत्तत्राभिजानेऽहमप्रमेयो हि केशवः ॥ ५.६९.२ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਵਿਆਖਿਆ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਯਾਦ ਹੈ। ਕੇਸ਼ਵ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਹੈ।
5.69.3
वसनात्सर्वभूतानां वसुत्वाद्देवयोनितः ।
वासुदेवस्ततो वेद्यो बृहत्त्वाद्विष्णुरुच्यते ॥ ५.६९.३ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਕਰਕੇ, ਵਸੂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵ-ਜਨਮ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.69.4
मौनाद्ध्यानाच्च योगाच्च विद्दि भारत माधवम् ।
सर्वतत्त्वलयाच्चैव मधुहा मधुसूदनः ॥ ५.६९.४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਚੁੱਪ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਮਾਧਵ ਜਾਣ। ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਲਯ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਧੁਹਾ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਹੈ।
5.69.5
कृषिर्भूवाचकः शब्दो गश्च निर्वृतिवाचकः ।
विष्णुस्तद्भावयोगाच्च कृष्णो भवति सात्वतः ॥ ५.६९.५ ॥
'ਕ੍ਰਿਸ਼' ਧਾਤੂ ਹੋਂਦ ਅਤੇ 'ਗ' ਸ਼ਬਦ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਉਸ ਭਾਵ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸਾਤਵਤ ਹੈ।
5.69.6
पुण्डरीकं परं धाम नित्यमक्षयमव्ययम् ।
तद्भावात्पुण्डरीकाक्षो दस्युत्रासाज्जानार्दनः ॥ ५.६९.६ ॥
ਪੁੰਡਰੀਕ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੈ; ਨਿੱਤ, ਅਕਸ਼ੈ, ਅਵਿਆਏ। ਉਸ ਭਾਵ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼ ਹੈ; ਦਸਿਊਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਾਸ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਜਨਾਰਦਨ।
5.69.7
यतः सत्वं न च्यवते यच्च यत्वान्न हीयते ।
सात्वतः सात्वतस्तस्मादार्षभाद्वृषभेक्षणः ॥ ५.६९.७ ॥
ਜਿਸਦਾ ਸੱਤਵ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਾਤਵਤ ਹੈ; ਬਲਦ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭੇਕਸ਼ਣ ਹੈ।
5.69.8
न जायते जनित्राऽयमजस्तस्मादनीकजित् ।
देवानां स्वप्रकाशत्वाद्दमाद्दामोदरो विभुः ॥ ५.६९.८ ॥
ਇਹ ਜੰਮਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਜ, ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਣ ਅਤੇ ਦਮਨ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਿਭੂ ਦਾਮੋਦਰ ਹੈ।
5.69.9
हर्षात्सुखात्सुखैश्वर्याद्धृषीकेशत्वमश्रुते ।
बाहुभ्यां रोदसी बिभ्रन्महाबाहुरिति स्मृतः ॥ ५.६९.९ ॥
ਖੁਸ਼ੀ, ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਸੁਖਮਈ ਐਸ਼ਵਰਜ ਨਾਲ ਉਹ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਤਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.69.10
अघो न क्षीयते जातु यस्मात्तस्मादधोक्षजः ।
नराणामयनाच्चापि ततो नारायणः स्मृतः ॥ ५.६९.१० ॥
ਅਧਃ (ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਣਾ) ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ (ਅਯਨ) ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.69.11
पूरणात्सदनाच्चापि ततोऽसौपुरुषोत्तमः ।
असतश्च सतश्चैव सर्वस्य प्रभवाप्ययात्।
सर्वस्य च सदा ज्ञानात्सर्वमेतं प्रचक्षते ॥ ५.६९.११ ॥
ਪੂਰਨ (ਭਰਨਾ) ਅਤੇ ਸਦਨ (ਨਿਵਾਸ) ਕਾਰਨ ਵੀ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਹੈ। ਅਸਤ ਅਤੇ ਸਤ ਦੋਹਾਂ ਦਾ, ਸਭ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਲੀਨਤਾ ਦਾ ਉਹ ਆਧਾਰ ਹੈ; ਸਭ ਨੂੰ ਸਦਾ ਜਾਣਨ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ 'ਸਰਵ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
5.69.12
सत्ये प्रतिष्ठितः कृष्णः सत्यमत्र प्रतिष्ठितम् ।
सत्यात्सत्यं तु गोविन्दस्तस्मात्सत्योपि नामतः ॥ ५.६९.१२ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸੱਚ ਵੀ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਸੱਚ ਕਾਰਨ ਗੋਵਿੰਦ ਸੱਚ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹ ਸੱਚ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.69.13
विष्णुर्विक्रमणाद्देवो जयनाञ्जिष्णुरुच्यते ।
शाश्वतत्वादनन्तश्च गोविन्दो वेदनाद्भवाम् ॥ ५.६९.१३ ॥
ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹਨ; ਜਿੱਤ ਕਰਕੇ ਜਿਸ਼ਨੂੰ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਸਦੀਵੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਨੰਤ; ਦੱਸਣ ਕਰਕੇ ਗੋਵਿੰਦ…
5.69.14
अतत्त्वं कुरुते तत्त्वं तेन मोहयते प्रजाः ॥ ५.६९.१४ ॥
ਅਸਤਿ ਨੂੰ ਸਤਿ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਨਾਲ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
5.69.15
एवंविधो धर्मनित्यो भगवान्मधुसूदनः ।
आगन्ता हि महाबाहुरानृशंस्यार्थमच्युतः ॥ ५.६९.१५ ॥
ਅਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਭਗਵਾਨ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਅਹਿੰਸਾ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਣਗੇ।