มหาภารตะ · อัธยายะ 5.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.69.1
भूयो मे पुण्डरीकाक्षं सञ्जयाचक्ष्व पृच्छतः ।
नामकर्मार्थवित्तात प्राप्नुयां पुरुषोत्तमम् ॥ ५.६९.१ ॥
สัญชัย ขอท่านเล่าเรื่องพระผู้มีดวงตาดั่งดอกบัวให้ข้าพเจ้าฟังอีกครั้ง ตามที่ข้าพเจ้าถาม เพื่อที่ข้าพเจ้าจะได้รู้จักพระนามและกรรมของพระองค์ และเข้าถึงบุรุษสูงสุด
5.69.2
श्रुतं मे वासुदेवस्य नामनिर्वचनं शुभम् ।
यावत्तत्राभिजानेऽहमप्रमेयो हि केशवः ॥ ५.६९.२ ॥
ข้าพเจ้าได้ฟังคำอธิบายอันเป็นมงคลเกี่ยวกับพระนามของวาสุเทพแล้ว เท่าที่ข้าพเจ้าจำได้ที่นั่น พระเกศวะเป็นผู้หาที่สุดมิได้แท้จริง
5.69.3
वसनात्सर्वभूतानां वसुत्वाद्देवयोनितः ।
वासुदेवस्ततो वेद्यो बृहत्त्वाद्विष्णुरुच्यते ॥ ५.६९.३ ॥
เพราะทรงสถิตอยู่ในสรรพสัตว์ทั้งปวง เพราะทรงเป็นที่อาศัย (วสุ) และเพราะมีกำเนิดจากเทวะ จึงควรรู้พระองค์ว่าเป็นวาสุเทพ และเพราะความยิ่งใหญ่ จึงเรียกพระองค์ว่าวิษณุ
5.69.4
मौनाद्ध्यानाच्च योगाच्च विद्दि भारत माधवम् ।
सर्वतत्त्वलयाच्चैव मधुहा मधुसूदनः ॥ ५.६९.४ ॥
โอ้ภารตะ จงรู้จักพระองค์ว่าเป็นมาธวะ ด้วยความสงบนิ่ง การเพ่งสมาธิ และโยคะ และเพราะการดับลงของหลักการทั้งปวง พระองค์จึงเป็นผู้สังหารมธุ คือมธุสูทนะ
5.69.5
कृषिर्भूवाचकः शब्दो गश्च निर्वृतिवाचकः ।
विष्णुस्तद्भावयोगाच्च कृष्णो भवति सात्वतः ॥ ५.६९.५ ॥
รากศัพท์กฤษ์แสดงถึงความดำรงอยู่ และพยางค์คะแสดงถึงความสุขอันสูงสุด เพราะการรวมเป็นหนึ่งกับภาวะนั้น วิษณุจึงเป็นกฤษณะ ผู้เป็นสาตวตะ
5.69.6
पुण्डरीकं परं धाम नित्यमक्षयमव्ययम् ।
तद्भावात्पुण्डरीकाक्षो दस्युत्रासाज्जानार्दनः ॥ ५.६९.६ ॥
ปุณฑรีกะคือที่พำนักอันสูงสุด เป็นนิรันดร์ ไม่เสื่อมสลาย และไม่ผุพัง เพราะการเป็นเช่นนั้น พระองค์จึงเป็นปุณฑรีกากษะ และเพราะทรงขจัดความหวาดกลัวของโจร พระองค์จึงเป็นชนารทนะ
5.69.7
यतः सत्वं न च्यवते यच्च यत्वान्न हीयते ।
सात्वतः सात्वतस्तस्मादार्षभाद्वृषभेक्षणः ॥ ५.६९.७ ॥
เพราะสัตตวะของพระองค์ไม่เสื่อมคลาย และพลังของพระองค์ไม่ลดถอย พระองค์จึงเป็นสาตวตะ และด้วยพระเนตรดุจโคอุสภะ จึงเป็นวฤษภเกษณะ
5.69.8
न जायते जनित्राऽयमजस्तस्मादनीकजित् ।
देवानां स्वप्रकाशत्वाद्दमाद्दामोदरो विभुः ॥ ५.६९.८ ॥
พระองค์ไม่ได้ประสูติ และไม่มีมารดาให้กำเนิด เพราะเหตุนั้นจึงเป็นอชะ ผู้ไม่เกิด และเป็นผู้ชนะกองทัพ เพราะทรงรุ่งโรจน์ด้วยพระองค์เองท่ามกลางเทพทั้งหลาย และเพราะทรงควบคุมด้วยการข่มใจ พระผู้เป็นใหญ่ที่แผ่ไปทั่วจึงเป็นทามโมทระ
5.69.9
हर्षात्सुखात्सुखैश्वर्याद्धृषीकेशत्वमश्रुते ।
बाहुभ्यां रोदसी बिभ्रन्महाबाहुरिति स्मृतः ॥ ५.६९.९ ॥
ด้วยความปีติ ด้วยความสุข และด้วยอิสริยยศแห่งความสุข พระองค์จึงบรรลุฐานะของฤษีเกศะ ทรงค้ำจุนฟ้าและแผ่นดินด้วยพระพาหาทั้งสอง จึงเป็นที่รู้จักว่าเป็นผู้มีแขนใหญ่ มหาพาหุ
5.69.10
अघो न क्षीयते जातु यस्मात्तस्मादधोक्षजः ।
नराणामयनाच्चापि ततो नारायणः स्मृतः ॥ ५.६९.१० ॥
เพราะการตกต่ำ (อธะ) ไม่เคยลดน้อยลงเลย พระองค์จึงเป็นอโธกษชะ และเพราะทรงเป็นที่พึ่ง (อยนะ) ของมนุษย์ทั้งหลาย พระองค์จึงได้รับการระลึกถึงว่าเป็นนารายณะ
5.69.11
पूरणात्सदनाच्चापि ततोऽसौपुरुषोत्तमः ।
असतश्च सतश्चैव सर्वस्य प्रभवाप्ययात्।
सर्वस्य च सदा ज्ञानात्सर्वमेतं प्रचक्षते ॥ ५.६९.११ ॥
เพราะทรงเติมเต็ม (ปูรณะ) และทรงสถิตอยู่ (สทนะ) พระองค์จึงเป็นปุรุโษตตมะ พระองค์เป็นต้นกำเนิดและความดับไปของทุกสิ่ง ของสิ่งที่ไม่มีและสิ่งที่มี และเพราะทรงรู้ทุกสิ่งอยู่เสมอ ผู้คนจึงเรียกพระองค์ว่า สรวะ ผู้ทั้งปวง
5.69.12
सत्ये प्रतिष्ठितः कृष्णः सत्यमत्र प्रतिष्ठितम् ।
सत्यात्सत्यं तु गोविन्दस्तस्मात्सत्योपि नामतः ॥ ५.६९.१२ ॥
พระกฤษณะตั้งมั่นอยู่ในความจริง และที่นี่ความจริงก็ตั้งมั่นอยู่ในพระองค์ จากความจริง โควินทะจึงเป็นความจริง เพราะฉะนั้นพระองค์จึงได้ชื่อว่าสัตยะ ผู้เป็นความจริง
5.69.13
विष्णुर्विक्रमणाद्देवो जयनाञ्जिष्णुरुच्यते ।
शाश्वतत्वादनन्तश्च गोविन्दो वेदनाद्भवाम् ॥ ५.६९.१३ ॥
เพราะทรงก้าวไป พระองค์คือเทพวิษณุ เพราะทรงชนะ จึงเรียกว่าชิษณุ เพราะทรงเป็นนิรันดร์ จึงเป็นอนันตะ เพราะทรงให้ได้รู้ จึงเป็นโควินทะ
5.69.14
अतत्त्वं कुरुते तत्त्वं तेन मोहयते प्रजाः ॥ ५.६९.१४ ॥
พระองค์ทำให้สิ่งที่ไม่จริงปรากฏเป็นความจริง และด้วยเหตุนี้พระองค์ทำให้สรรพสัตว์หลงใหล
5.69.15
एवंविधो धर्मनित्यो भगवान्मधुसूदनः ।
आगन्ता हि महाबाहुरानृशंस्यार्थमच्युतः ॥ ५.६९.१५ ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้มีรูปลักษณ์เช่นนี้ ผู้ยึดมั่นในธรรมอยู่เสมอ คือพระมธุสูทนะผู้ทรงพระภาค ผู้มีพระพาหาใหญ่ คือพระอัจยุตะ แน่นอนว่าจะเสด็จมาเพื่อความไม่โหดร้าย