مهابهاراتا · أدهيايا 5.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.71.1
प्रयाते सञ्जये साधौ कौरवान्प्रति वै तदा ।
किं चक्रुः पाण्डवास्तत्र मम पूर्वपितामहाः ॥ ५.७१.१ ॥
وبعد أن انطلق الحكيم سانجايا نحو الكورافا، ماذا فعل البانداڤا هناك حينذاك، يا أجدادي؟
5.71.2
एतत्सर्वं द्विजश्रेष्ठ विस्तरं मम सत्तम ।
कथयस्व प्रयत्नेन श्रोतुमिच्छामि पण्डित ॥ ५.७१.२ ॥
كل ذلك، يا أفضل المولودين مرتين، يا أفضل الأخيار، يا عالم، أخبرني به بالتفصيل وبعناية؛ إني أريد أن أسمعه.
5.71.3
सञ्जये प्रतियाते तु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
अर्जुनं भीमसेनं च माद्रीपुत्रौ च भारत ॥ ५.७१.३ ॥
ولما عاد سانجايا، الملك الصالح يودهيشثيرا مع أرجونا وبهيماسينا وابنيْ مادري، يا بهارتا.
5.71.4
विराटं द्रुपदं चैव केकयानां महारथान् ।
अब्रुवीदुपसङ्गम्य शङ्खचक्रगदाधरम् ।
अभियाचामहे गत्वा प्रयातुं कुरुसंसदम् ॥ ५.७१.४ ॥
قال لفيراتا ودروبادا وعظماء الفرسان من الكيكايا، ثم اقترب من حامل الصدفة والقرص والعصا وقال: «نسأل أن نذهب إلى مجلس الكورو.»
5.71.5
यथा भीष्मेण द्रोणेन बाह्लीकेन च धीमता ।
अन्यैश्च कुरुभिः सार्धं न युध्येमहि संयुगे ॥ ५.७१.५ ॥
حتى لا نضطر إلى القتال في المعركة مع بهيشما ودرونا والحكيم باهليكا وسائر الكورو.
5.71.6
एष नः प्रथमः कल्प एतन्निश्रेय उत्तमम् ।
एवमुक्ताः सुमनसस्तेऽभिजग्मुर्जनार्दनम् ॥ ५.७१.६ ॥
هذه خطتنا الأولى، وهذا هو الخير الأسمى. فلما قيل لهم ذلك مضوا بقلوب مبتهجة إلى جاناردانا.
5.71.7
पाण्डवैः सह राजानो मरुत्वन्त इवामराः ।
तदा च दुःसहाः सर्वे सदस्यास्ते नरर्षभाः ॥ ५.७१.७ ॥
كان الملوك مع البانداويين كالخالدين مع المارُوتات. وكان جميع أعضاء المجلس حينئذ لا يُقهرون، كأنهم ثيران بين الرجال.
5.71.8
जनार्दनं समासाद्य कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अब्रवीत्परवीरध्नं दाशार्हं पाण्डुनन्दनः ॥ ५.७१.८ ॥
اقترب يوديشثيرا، ابن كونتي، ابن بانDU، من جانارْدَنا، وقال لداشارهَا، مُهلِك الأبطال الأعداء.
5.71.9
अयं स कालः संप्राप्तो मित्राणां मित्रवत्सल ।
न च त्वदन्यं पश्यामि यो न आपत्सु तारयेत् ॥ ५.७१.९ ॥
أيها المحب لأصدقائه، لقد جاء ذلك الوقت. لا أرى غيرك يستطيع أن ينقذنا من النوائب.
5.71.10
त्वां हि माधवमाश्रित्य निर्भया मोघदर्पितम् ।
धार्तराष्ट्रं सहामात्यं स्वयं समनुयुङ्क्ष्महे ॥ ५.७१.१० ॥
مُلتجئين إليك يا مادهافا، سنواجه بأنفسنا، دون خوف، ابن دهريتاراشترا ذا الغرور الباطل مع وزرائه.
5.71.11
यथा हि सर्वास्वापत्सु पासि वृष्णीनरिन्दम् ।
तथा ते पाण्डवा रक्ष्याः पाह्यस्मान्महतो भयात् ॥ ५.७१.११ ॥
كما تحمينا يا سيد الرجال من آل فريشني في كل النوائب، فاحمِ بانداواتك، وخلّصنا من هذا الخوف العظيم.
5.71.12
अयमस्मि महाबाहो ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ।
करिष्यामि हि तत्सर्वं यत्त्वं वक्ष्यसि भारत ॥ ५.७१.१२ ॥
ها أنا ذا يا ذا الذراعين القويتين. قُلْ ما تريد قوله؛ وسأفعل بالتأكيد كل ما تقوله، يا سليل بهاراتا.
5.71.13
श्रुतं ते धृतराष्ट्रस्य सपुत्रस्य चिकीर्षितम् ।
एतद्धि सकलं कृष्ण सञ्जयो मां यदब्रवीत् ॥ ५.७१.१३ ॥
يا كريشنا، لقد سمعتَ كل ما يبيّته دهريتراشترا مع أبنائه، فقد أخبرني سانجايا بكل ذلك.
5.71.14
मृदुपूर्वं साममिश्रं सममुग्रं च माधव ।
न कतृं न्यायमास्थाय गर्हिताश्च ततो वयम् ॥ ५.७१.१४ ॥
يا مادهافا، جرّبنا المصالحة التي تبدأ بلين ممزوجةً بالسلام، متوازنةً وأيضًا شديدة؛ لكننا لمّا سلكنا طريق العدل، وُجّه إلينا اللوم.
5.71.15
तन्मतं धृतराष्ट्रस्य सोऽस्यात्मा विवृतान्तरः ।
यथोक्तं दूत आचष्टे वध्यः स्यादन्यथा ब्रुवन् ॥ ५.७१.१५ ॥
هذا هو رأي دهريتراشترا؛ وقد انكشف باطن نفسه. إنه يقول كما نقل الرسول؛ وإلا لكان يستحق القتل لو قال غير ذلك.
5.71.16
अप्रदानेन राज्यस्य शान्तिमस्मासु मार्गति ।
लुब्धः पापेन मनसा चरन्नसममात्मनः ॥ ५.७१.१६ ॥
إنه، بعدم تسليم المملكة، يطلب السلام منّا؛ وهو طامع بعقل آثم، يتصرف بظلم لأجل نفسه.
5.71.17
यत्तद्द्वादशवर्षाणि वनेषु ह्युषिता वयम् ।
छद्मना शरदं चैकां धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ ५.७१.१७ ॥
عشنا اثني عشر عامًا في الغابات، وبالخداع، بأمر دهريتراشترا، عامًا آخر.
5.71.18
स्थाता नः समये तस्मिन्धृतराष्ट्र इति प्रभो ।
नाहास्म समयं कृष्ण तद्धि नो ब्राह्मणा विदुः ॥ ५.७१.१८ ॥
يا سيدي، لم نعقد أي اتفاق بأن «دهريتراشترا سيكون شاهدًا لنا في ذلك الوقت»؛ يا كريشنا، يعلم البراهمة ذلك.
5.71.19
गृद्धो राजा धृतराष्ट्रः स्वधर्मं नानुपश्यति ।
वश्यत्वात्पुत्रगृद्धित्वान्मन्दस्यान्वेति शासनं ॥ ५.७१.१९ ॥
الملك دهريتاراشترا الطامع لا ينظر إلى واجبه؛ فلكونه خاضعًا وشغوفًا بأبنائه، يتبع أمر الأحمق.
5.71.20
सुयोधनमते तिष्ठन्राजाऽस्मासु जनार्दन ।
मिथ्याचरति लुब्धः संश्चरन्हि प्रियमात्मनः ॥ ५.७१.२० ॥
يا جاناردانا، إن الملك، المنقاد لمشورة سوياودانا، يتصرف معنا بالكذب؛ وهو طامع يطوف باحثًا عما يرضيه وحده.
5.71.21
इतो दुःखतरं किं नु यदहं मातरं ततः ।
संविधातुं न शक्नोमि मित्राणां वा जनार्दन ॥ ५.७१.२१ ॥
يا جاناردانا، ما أشد إيلامًا من هذا، أن أعجز عن تدبير أمر أمي والأصدقاء؟
5.71.22
काशिभिश्चेदिपाञ्चालैर्मत्स्यैश्च मधुसूदन ।
भवता चैव नाथेन पञ्च ग्रामा वृता मया ॥ ५.७१.२२ ॥
يا مادهوسودانا، مع الكاشيين والشيدي والبانتشالا والماتسيا، وإذ جعلتك حاميًا لنا، طلبتُ خمس قرى.
5.71.23
अविस्थलं वृकस्थलं माकन्दी वारणावतम् ।
अवसानं च गोविन्द कंचिदेवात्र पञ्चम् ॥ ५.७१.२३ ॥
أفيشثالا، فريكاستالا، ماكاندي، فارانافاتا، وأفاسانا، يا جوفيندا؛ وههنا خامسة ما.
5.71.24
पञ्च नस्तात दीयन्तां ग्रामा वा नगराणि वा ।
वसेम सहिता येषु मा च नो भरता नशन् ॥ ५.७१.२४ ॥
يا عزيزي، لتُعطَ لنا خمس قرى أو مدن نعيش فيها معًا، كي لا يهلك البهاراتيون.
5.71.25
न च तानपि दुष्टात्मा धार्तराष्ट्रोऽनुमन्यते ।
स्वाम्यमात्मनि मत्वाऽसावतो दुःखतरं नु किं ॥ ५.७१.२५ ॥
ولا يوافق ابن دهريتراشترا ذو النفس الشريرة على ذلك حتى، فهو يحسب السيادة لنفسه، فما الذي يكون أشد إيلاماً من هذا؟
5.71.26
कुले जातस्य वृद्धस्य परवित्तेषु गृद्ध्यतः ।
लोभः प्रज्ञानमाहन्ति प्रज्ञा हन्ति हता ह्रियं ॥ ५.७१.२६ ॥
إن الطمع يُهلك حكمة الشيخ المولود في أسرة نبيلة إذا اشتهى أموال غيره، والحكمة إذا هلكت أهلكت الحياء.
5.71.27
ह्रीर्हता बाधते धर्मं धर्मो हन्ति हतः श्रियम् ।
श्रीर्हता पुरुषं हन्ति पुरुषस्याधं वधः ॥ ५.७१.२७ ॥
الحياء إذا هلك أضرّ بالدارما، والدارما إذا هلكت أهلكت الحظ، والحظ إذا هلك أهلك الإنسان، فهلاك الإنسان نصفه هذا.
5.71.28
अधनाद्धि निवर्तन्ते ज्ञातयः सुहृदो द्विजाः ।
अपुष्पादफलाद्वृक्षाद्यथा कृष्ण पतत्रिणः ॥ ५.७१.२८ ॥
فإنما يبتعد الأقارب والأصدقاء عن الفقير أيها المولودون مرتين، كما تنفر الطيور، يا كريشنا، من شجرة لا زهر لها ولا ثمر.
5.71.29
एतच्च मरणं तात उन्मत्तपतितादिव ।
ज्ञातयो विनिवर्तन्ते प्रेतसत्वादिवासवः ॥ ५.७१.२९ ॥
وهذا يا عزيزي كالموت؛ فالأقارب ينصرفون عمّن سقط في الجنون، كما تفارق أنفاس الحياة من كان كجثة حيّة.
5.71.30
नातः पापीयसीं कांचिदवस्थां शम्बरोऽब्रवीत् ।
यत्र नैवाऽद्य न प्रातर्भोजनं प्रतिदृश्यते ॥ ५.७१.३० ॥
لم يصف شمبارا حالًا أشد سوءًا من هذه، حيث لا يُرى الطعام لا اليوم ولا في صباح الغد.
5.71.31
धनमाहुः परं धर्मं धने सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
जीवन्ति धनिनो लोके मृता ये त्वधना नराः ॥ ५.७१.३१ ॥
يقولون إن الثروة هي الدهرمة العليا، وفي الثروة يقوم كل شيء. في العالم يعيش الأغنياء، أما الذين لا مال لهم فهم كالموتى.
5.71.32
ये धनादपकर्षन्ति नरं स्वबलमास्थिताः ।
ते धर्ममर्थं कामं च प्रमथ्नन्ति नरं च तम् ॥ ५.७१.३२ ॥
الذين يتكئون على قوتهم فيجردون الإنسان من ثروته، يدمّرون دهرمته وأرثه وكامته جميعاً.
5.71.33
एतामवस्थां प्राप्यैके मरणं वव्रिरे जनाः ।
ग्रामायैके वनायैके नाशायैके प्रवव्रजुः ॥ ५.७१.३३ ॥
بلوغ هذه الحال، يختار بعضهم الموت؛ ويمضي بعضهم إلى القرية، وبعضهم إلى الغابة، وبعضهم إلى الهلاك.
5.71.34
उन्मादमेके पुष्यन्ति यान्त्यन्ये द्विषतां वशम् ।
दास्यमेके च गच्छन्ति परेषामर्थहेतुना ॥ ५.७१.३४ ॥
يتبنى بعضهم الجنون، ويقع آخرون في قبضة الأعداء، ويصير بعضهم عبداً من أجل ثروة الآخرين.
5.71.35
आपदेवास्य मरणात्पुरुषस्य गरीयसी ।
श्रियो विनाशस्तद्ध्यस्य निमित्तं धर्मकामयोः ॥ ५.७१.३५ ॥
بالنسبة للإنسان، هذه النازلة أعظم من الموت، إذ إن خراب ثروته هو عين سبب خراب دهرمته وشهوته.
5.71.36
यदस्य धर्म्यं मरणं शाश्वतं लोकवर्त्मवत् ।
समन्तात्सर्वभूतानां न तदत्येति कश्चन ॥ ५.७१.३६ ॥
ذلك الموت الذي هو له موافق للدهرمة وأبدي ومثل طريق العالم، لا يتجاوزه أحد من جميع الكائنات من أي جهة.
5.71.37
न तथा बाध्यते कृष्ण प्रकृत्या निर्धनो जनः ।
यथा भद्रां श्रियं प्राप्य तया हीनः सुखैधितः ॥ ५.७१.३७ ॥
يا كريشنا، الفقير بطبعه لا يتألم كما يتألم من نال ثروة مباركة ثم حُرم منها، وقد نشأ في الملذات.
5.71.38
स तदाऽऽत्मापराधेन संप्राप्तो व्यसनं महत् ।
सेन्द्रान्गर्हयते देवान्नात्मानं च कथंचन ॥ ५.७१.३८ ॥
فيقع حينئذٍ بسبب خطئه في نكبة عظيمة، فيلوم الآلهة مع إندرا، ولا يلوم نفسه بأي حال.
5.71.39
न चास्य सर्वशास्राणि प्रभवन्ति निबर्हणे ।
सोऽभिक्रुध्याति भृत्यानां सुहृदश्चाभ्यसूयति ॥ ५.७१.३९ ॥
ولا تنفعه جميع الشاستر في كبح جماحه؛ فيغضب على خدمه ويحسد أصدقاءه.
5.71.40
तत्तदा मन्युरेवैति स भूयः संप्रमुह्यति ।
स मोहवशमापन्नः क्रूरं कर्म निषेवते ॥ ५.७१.४० ॥
فعندئذ يعود ذلك الغضب إليه، فيُضلَّل تماماً من جديد؛ وقد وقع في قبضة الوهم فيمارس أعمالاً قاسية.
5.71.41
पापकर्मतया चैव सङ्करं तेन पुष्यति ।
सङ्करो नरकायैव सा काष्ठा पापकर्मणाम् ॥ ५.७१.४१ ॥
وبسبب حالة أعماله الشريرة يغذّي الاضطراب بذلك؛ والاضطراب إنما هو للجحيم، وذلك هو الحد الأقصى لمرتكبي الشرور.
5.71.42
न चेत्प्रबुध्यते कृष्ण नरकायैव गच्छति ।
तस्य प्रबोधः प्रज्ञैव प्रज्ञाचक्षुस्तरिष्यति ॥ ५.७१.४२ ॥
يا كريشنا، إن لم يستيقظ فإنه يذهب إلى الجحيم حقاً؛ واستيقاظه هو الحكمة بعينها، ومن كانت الحكمة عينه يعبر.
5.71.43
प्रज्ञालाभे हि पुरुषः शास्त्राण्येवान्ववेक्षते ।
शास्त्रनिष्ठः पुनर्धर्मं तस्य ह्रीरङ्गमुत्तमम् ॥ ५.७१.४३ ॥
إذا نال الإنسان الحكمة، فإنه يتدبّر الشاستراس حقًا؛ وإذ يثبت على الشاستراس، يدرك الدارما من جديد، وأسمى أركانها الحياء.
5.71.44
ह्रीमान्हि पापं प्रद्वेष्टि तस्य श्रीरभिवर्धते ।
श्रीमान्स यावद्भवति तावद्भवति पूरुषः ॥ ५.७१.४४ ॥
الإنسان الحيي يبغض الذنب، وتزداد ثروته؛ وما دام ذا ثراء، فهو إنسان.
5.71.45
धर्मनित्यः प्रशान्तात्मा कार्ययोगवहः सदा ।
नाधर्मे कुरुते बुद्धिं न च पापे प्रवर्तते ॥ ५.७१.४५ ॥
من كان دائمًا ثابتًا في الدارما، هادئ النفس، يحمل نير الواجب، لا يوجّه عقله إلى الإثم ولا ينخرط في الذنب.
5.71.46
अह्रीको वा विमूढो वा नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
नास्याधिकारो धर्मेऽस्ति यथा शूद्रस्तथैव सः ॥ ५.७१.४६ ॥
من كان عديم الحياء أو مضلَّلًا، فليس بامرأة ولا برجل؛ ليس له حق في الدارما، كالشودرا تمامًا، وهو كذلك.
5.71.47
ह्रीमानवति देवांश्च पितॄनात्मानमेव च ।
तेनामृतत्वं व्रजति सा काष्ठा पुण्यकर्मणाम् ॥ ५.७१.४७ ॥
الإنسان الحيي يصون الآلهة والأسلاف ونفسه؛ وبذلك ينال الخلود، وهو قمة الأعمال الصالحة.
5.71.48
तदिदं मयि ते दृष्टं प्रत्यक्षं मधुसूदन ।
यथा राज्यात्परिभ्रष्टो वसामि वसतीरिमाः ॥ ५.७१.४८ ॥
يا مادهوسودانا، لقد رأيتَ هذا فيَّ عيانًا: مخلوعًا من المملكة، أسكن هذه المساكن.
5.71.49
ते वयं न श्रियं हातुमलं न्यायेन केनचित् ।
अत्र नो यतमानानां वधश्चेदपि साधु तत् ॥ ५.७१.४९ ॥
لسنا قادرين على التخلي عن تلك الثروة الملكية بأي وسيلة مشروعة. وحتى لو قُتلنا ونحن نسعى هنا فذلك حسن.
5.71.50
तत्र नः प्रथमः कल्पो यद्वयं ते च माधव ।
प्रशान्ताः समभूताश्च श्रियं तामश्रुवीमहि ॥ ५.७१.५० ॥
وفي ذلك أول سبيل لنا: أن نجتمع نحن وأنت، يا مادهافا، بعد أن نهدأ، فنحصل على تلك الثروة الملكية.
5.71.51
तत्रैषा परमा काष्ठा रौद्रकर्मक्षयोदया ।
यद्वयं कौरवान्हत्वा तानि राष्ट्राण्यवाप्नुमः ॥ ५.७१.५१ ॥
وفي ذلك هذه هي الغاية القصوى، التي تنبثق من فناء الأعمال الضارية: أن نقتل الكوريين ونحصل على تلك الممالك.
5.71.52
ये पुनः स्युरसंबद्धा अनार्याः कृष्ण शत्रवः ।
तेषामप्यवधः कार्यः किंपुनर्ये स्युरीदृशाः ॥ ५.७१.५२ ॥
يا كريشنا، ينبغي أن يُقتل حتى الأعداء الأجانب الأدنياء الذين لا صلة لنا بهم؛ فكيف بمن كانوا على هذه الحال!
5.71.53
ज्ञातयश्चैव भूयिष्ठाः सहाया गुरवश्च नः ।
तेषां वधोऽतिपापीयान्किं नु युद्धेऽस्ति शोभनम् ॥ ५.७१.५३ ॥
إن أقاربنا وحلفاءنا ومعلّمينا هم الأكثرون؛ وقتلهم أشد إثماً. فما الحسن في الحرب إذن؟
5.71.54
पापः क्षत्रियधर्मोऽयं वयं च क्षत्रबन्धवः ।
स नः स्वधर्मोऽधर्मो वा वृत्तिरन्या विगर्हिता ॥ ५.७१.५४ ॥
إن واجب المحارب هذا آثم، ونحن أقارب طبقة المحاربين. سواء أكان واجبنا الخاص أم ظلماً، فإن أي سبيل عيش آخر مذموم.
5.71.55
शूद्रः करोति शुश्रूषां वैश्मा वै पण्यजीविकाः ।
वयं वधेन जीवामः कपालं ब्राह्मणैर्वृतम् ॥ ५.७१.५५ ॥
الشودرا يخدم، والفايشيا يعيشون بالتجارة، ونحن نعيش بالقتل؛ أما البراهمة فلهم وعاء الصدقة.
5.71.56
क्षत्रियः क्षत्रियं हन्ति मत्स्यो मत्स्येन जीवति ।
श्वा श्वानं हन्ति दाशार्ह पश्य धर्मो यथागतः ॥ ५.७१.५६ ॥
المحارب يقتل المحارب، والسمكة تعيش على السمكة، والكلب يقتل الكلب. يا داشارها، انظر كيف جاء الدارما كما هو.
5.71.57
युद्धे कृष्ण कलिर्नित्यं प्राणाः सीदन्ति संयुगे ।
बलं तु नीतिमाधाय युध्ये जयपराजयौ ॥ ५.७१.५७ ॥
يا كريشنا، في الحرب دائماً فتنة، وتهلك الأرواح في الاشتباك. ومع ذلك فلنقاتل، متخذين القوة والسياسة، نصراً كان أو هزيمة.
5.71.58
नात्मच्छन्देन भूतानां जीवितं मरणं तथा ।
नाप्यकाले सुखं प्राप्यं दुःखं वाऽपि यदूत्तम ॥ ५.७१.५८ ॥
إن حياة الكائنات وموتها ليسا بإرادتهم؛ ولا يُنال السرور أو الألم في غير أوانه، يا خير اليادوين.
5.71.59
एको ह्यपि बहून्हन्ति घ्नन्त्येकं बहवोऽप्युत ।
शूरं कापुरुषो हन्ति अयशस्वी यशस्विनम् ॥ ५.७१.५९ ॥
قد يقتل الواحد كثيرين، وقد يقتل الكثيرون واحداً. يقتل الجبان الشجاع، ويقتل الخامل الذائع الصيت.
5.71.60
जयो नैवोभयोर्दृष्टो नोभयोश्च पराजयः ।
तथैवापचयो दृष्टो व्यपयाने क्षयव्ययौ ॥ ५.७१.६० ॥
لا يُرى النصر لأيٍّ من الفريقين، ولا تُرى الهزيمة لكليهما؛ وكذلك يُرى النقص، وفي الانسحاب فناء وإنفاق.
5.71.61
सर्वथा वृजिनं युद्धं को ध्नन्न प्रतिहन्यते ।
हतस्य च हृषीकेश समौ जयपराजयौ ॥ ५.७१.६१ ॥
الحرب إثم بكل وجه؛ فمن ذا الذي يقتل ولا يُقتل بدوره؟ يا هريشيكيشا، فالنصر والهزيمة عند القتيل سواء.
5.71.62
पराजयश्च मरणान्मन्ये नैव विशिष्यते ।
यस्य स्याद्विजयः कृष्ण तस्यप्यपचयो ध्रुवम् ॥ ५.७१.६२ ॥
أرى أن الهزيمة ليست بأفضل من الموت؛ يا كريشنا، فمن يُنصر يصيبه النقصان حتماً.
5.71.63
अन्ततो दयितं ध्नन्ति केचिदप्यपरे जनाः ।
तस्याङ्गबलहीनस्य पुत्रान्भ्रातॄनपश्यतः ॥ ५.७१.६३ ॥
وفي النهاية يقتل بعض الناس حتى أحبّتهم، وآخرون كذلك؛ عن من أُفقد قوة أطرافه، فلا يرى أبناءه ولا إخوته.
5.71.64
निर्वेदो जीविते कृष्ण सर्वतश्चोपजायते ।
ये ह्येव धीरा ह्रीमन्त आर्याः करुणवेदिनः ॥ ५.७१.६४ ॥
يا كريشنا، إن الزهد في الحياة يأتي من كل جانب، لأهل الثبات والحياء والنُبل الذين يعرفون الرحمة.
5.71.65
त एव युद्धे हन्यन्ते यवीयान्मुच्यते जनः ।
हत्वाऽप्यनुशयो नित्यं परानपि जनार्दन ॥ ५.७१.६५ ॥
فهم بعينهم يُقتلون في القتال، ويَنجو الرجل الدنيء. يا جنارداناً، حتى بعد قتل الآخرين يبقى الندم دائماً.
5.71.66
अनुबद्धश्च पापोऽत्र शेषश्चाप्यवशिष्यते ।
शेषो हि बलमासाद्य न शेषमनुशेषयेत् ॥ ५.७१.६६ ॥
هنا يلتصق الإثم، ويبقى الباقي كذلك؛ فإن الناجي إذا نال القوة لا ينبغي أن يُبقي البقية باقية.
5.71.67
सर्वोच्छेदे च यतते वैरस्यान्तविधित्सया ।
जयो वैरं प्रसृजति दुःखमास्ते पराजितः ॥ ५.७१.६७ ॥
من يسعى إلى إفناء الجميع، راغباً في إنهاء العداوة، فإن انتصاره لا يولّد إلا العداوة، والمنهزم يبقى في الحزن.
5.71.68
सुखं प्रशान्तः स्वपिति हित्वा जयपराजयौ ।
जातवैरश्च पुरुषो दुःखं स्वपिति नित्यदा ॥ ५.७१.६८ ॥
المطمئن ينام في سعادة تاركاً النصر والهزيمة، أما الإنسان الذي نشأت فيه العداوة فينام دائماً في الحزن.
5.71.69
अनिर्वृत्तेन मनसा ससर्प इव वेश्मनि ।
उत्सादयति यः सर्वं यशसा स विमुच्यते ॥ ५.७१.६९ ॥
من بقلب غير مطمئن، كالثعبان في البيت، يقتلع كل شيء، يتحرر بالشهرة.
5.71.70
अकीर्तिं सर्वभूतेषु शाश्वतीं स नियच्छति ।
न हि वैराणि शाम्यन्ति दीर्घकालधृतान्यपि ॥ ५.७१.७० ॥
يكسب العار الأبدي بين جميع الكائنات؛ فالعداوات التي تُحمل زمناً طويلاً لا تهدأ.
5.71.71
आख्यातारश्च विद्यन्ते पुमांश्चेद्विद्यते कुले ।
न चापि वैरं वैरेण केशव व्युपशाम्यति ॥ ५.७१.७१ ॥
يا كيشافا، إن وُجد في الأسرة رجل، وُجد من يحدّث به؛ ولكن العداوة لا تهدأ أبداً بالعداوة.
5.71.72
हविषाऽग्निर्यथा कृष्ण भूय एवाभिवर्धते ।
अतोऽन्यथा नास्ति शान्तिर्नित्यमन्तरमन्ततः ॥ ५.७१.७२ ॥
يا كريشنا، كما تزداد النار اشتعالاً بالسمن المصفّى، تنمو العداوة؛ فلا سلام سواه، إذ يبقى في النهاية دائماً فاصل.
5.71.73
अन्तरं लिप्समानानामयं दोषो निरन्तरः ।
पौरुषे यो हि बलवानाधिर्हृदयबाधनः।
तस्य त्यागेन वा शान्तिर्मरणेनापि वा भवेत् ॥ ५.७१.७३ ॥
بالنسبة لمن يطلبون الفجوة، فهذا العيب متصل لا ينقطع. وفي الجهد الرجولي معاناة ذهنية قوية تؤلم القلب؛ بالتخلي عنها، أو حتى بالموت، قد يأتي السلام.
5.71.74
अथवा मूलघातेन द्विषतां मधुसूदन ।
फलनिर्वृत्तिरिद्धा स्यात्तन्नृशंसतरं भवेत् ॥ ५.७१.७४ ॥
أو، يا مادهوسودانا، بضرب جذر الأعداء نفسه قد تتحقق الثمرة في الحال؛ لكن ذلك سيكون أشد قسوة.
5.71.75
या तु त्यागेन शान्तिः स्यात्तदृते वध एव सः ।
संशयाच्च समुच्छेदाद्द्विषतामात्मनस्तथा ॥ ५.७१.७५ ॥
لكن السلام الذي يأتي بالتخلي ليس سوى القتل؛ إنه ينشأ من الشك ومن الاستئصال الكامل للأعداء ولنفسه أيضًا.
5.71.76
न च त्यक्तुं तदिच्छामो न चेच्छामः कुलक्षयम् ।
अत्र या प्रणिपातेन शान्तिः सैव गरीयसी ॥ ५.७१.७६ ॥
لا نريد التخلي عن ذلك، ولا نريد هلاك العشيرة. وهنا، السلام الذي يأتي بالخضوع المتواضع هو الأثقل قيمة.
5.71.77
सर्वथा यतमानानामयुद्धमभिकाङ्क्षताम् ।
सान्त्वे प्रतिहते युद्धं प्रसिद्धं नापराक्रमः ॥ ५.७१.७७ ॥
لمن يجتهدون بكل وجه ويرغبون في عدم الحرب، فإذا أُحبط الصلح كان الحرب أمرًا معروفًا؛ وليس ذلك نقصًا في البسالة.
5.71.78
प्रतिघातेन सान्त्वस्य दारुणं संप्रवर्तते ।
तच्छुनामिव संपाते पण्डितैरुपलक्षितम् ॥ ५.७१.७८ ॥
من صدّ الصلح ينشأ عاقبة مروعة، كما يحدث عند تصادم الكلاب؛ وقد لاحظ ذلك الحكماء.
5.71.79
लाङ्गूलचालनं क्ष्वेडा प्रतिवाचो विवर्तनम् ।
दन्तदर्शनमारावस्ततो युद्धं प्रवर्तते ॥ ५.७१.७९ ॥
هزّ الذيل والزمجرة والنباح المتبادل والالتفات وكشف الأنياب والعواء، ثم تبدأ الحرب.
5.71.80
तत्र यो बलवान्कृष्ण जित्वा सोत्ति तदामिषम् ।
एवमेव मनुष्येषु विशेषो नास्ति कश्चन ॥ ५.७१.८० ॥
هناك القوي، يا كريشنا، إذا انتصر التهم تلك الفريسة. وهكذا بين البشر لا يوجد أي تمايز.
5.71.81
सर्वथा त्वेतदुचितं दुर्बलेषु बलीयसाम् ।
अनादरो विरोधश्च प्रणिपाती हि दुर्बलः ॥ ५.७१.८१ ॥
من كل وجه يليق هذا بالأقوياء تجاه الضعفاء: الازدراء والعداء. أما الضعيف فالسجود المتواضع هو ما يليق به حقًا.
5.71.82
पिता राजा च वृद्धश्च सर्वथा मानमर्हति ।
तस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च धृतराष्ट्रो जनार्दन ॥ ५.७१.८२ ॥
الأب والملك والشيخ يستحقون التكريم من كل وجه. ولذلك، يا جناردانا، دهريتاراشترا جدير بالتكريم والتوقير.
5.71.83
पुत्रस्नेहश्च बलवान्धृतराष्ट्रस्य माधव ।
स पुत्रवशमापन्नः प्रणिपातं प्रहास्यति ॥ ५.७१.८३ ॥
ويا مادهافا، إن حب دهريتاراشترا لأبنائه شديد. وإذ يقع تحت سيطرة أبنائه، سيتخلى عن انحنائه.
5.71.84
तत्र किं मन्यसे कृष्ण प्राप्तकालमनन्तरम् ।
कथमर्थाच्च धर्माच्च न हीयेमहि माधव ॥ ५.७१.८४ ॥
ما رأيك في هذا الأمر يا كريشنا، ما الخطوة الصائبة التالية في وقتها المناسب؟ ويا مادهافا، كيف لا نسقط لا من الثروة ولا من الدارما؟
5.71.85
ईदृशेऽत्यर्थकृच्छ्रेऽस्मिन्कमन्यं मधुसूदन ।
उपसंप्रष्टुमर्हामि त्वामृते पुरुषोत्तम ॥ ५.७१.८५ ॥
يا مادهوسودانا، في مثل هذه الشدة البالغة، من غيرك أستشيره، يا أفضل الرجال؟
5.71.86
प्रियश्च प्रियकामश्च गतिज्ञः सर्वकर्मणाम् ।
को हि कृष्णास्ति नस्त्वादृक्सर्वनिश्चयवित्सुहृत् ॥ ५.७१.८६ ॥
يا كريشنا، من لنا مثلك، محبوب يتمنى لنا الخير، عالم بمسار كل الأفعال، وصديق يدرك كل قرار؟
5.71.87
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजं जनार्दनः ।
उभयोरेव वामर्थे यास्यामि कुरुसंसदम् ॥ ५.७१.८७ ॥
فلما قيل له ذلك أجاب جاناردانا ملك الدارما: "من أجل خير الفريقين سأمضي إلى مجلس الكورو."
5.71.88
शमं तत्र लभेयं चेद्युष्मदर्थमहापयन् ।
पुण्यं मे सुमहद्राजंश्चरितं स्यान्महाफलम् ॥ ५.७१.८८ ॥
إن استطعت هناك أن أنال السلم لأجلكم دون أن أفوّت مصلحتكم، أيها الملك، فسيكون ذلك عملاً عظيم الثواب لي، ذا ثمرة كبيرة.
5.71.89
मोचयेयं मृत्युपाशात्संरब्धान्कुरुसृञ्जयान् ।
पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च सर्वां च पृथिवीमिमाम् ॥ ५.७१.८९ ॥
أحرّر من حبل الموت الكوروويين والسرنجيين الغاضبين، والباندافيين، وأبناء دهريتاراشترا، وهذه الأرض كلها أيضاً.
5.71.90
न ममैतन्मतं कृष्ण यत्त्वं यायाः कुरून्प्रति ।
सुयोधनः सूक्तमपि न करिष्यति ते वचः ॥ ५.७१.९० ॥
يا كريشنا، لست أرى أن تذهب إلى الكورو؛ فسويودهانا لن يعمل حتى بكلماتك الحسنة.
5.71.91
समेतं पार्थिवं क्षत्रं दुर्योधनवशानुगम् ।
तेषां मध्यावतरणं तव कृष्ण न रोचये ॥ ५.७१.९१ ॥
يا كريشنا، لا أرتضي أن تدخل وسط ذلك الجمع المجتمع من الملوك الذين ينقادون لمشيئة دوريودهانا.
5.71.92
न हि नः प्रीणयेद्द्रव्यं न देवत्वं कुतः सुखम् ।
न च सर्वामरैश्वर्यं तव द्रोहेण माधव ॥ ५.७१.९२ ॥
يا مادهافا، لا يسرّنا مالٌ يُكتسب بالخيانة لك، ولا الألوهية فضلاً عن السعادة، ولا سيادة جميع الخالدين.
5.71.93
जानाम्येतां महाराज धार्तराष्ट्रस्य पापताम् ।
अवाच्यास्तु भविष्यामः सर्वलोके महीक्षितां ॥ ५.७१.९३ ॥
يا أيها الملك العظيم، أعلم هذا الشرّ من ابن دهريتراشترا؛ ومع ذلك سنكون فوق اللوم بين ملوك الأرض في العالم كله.
5.71.94
न चापि मम पर्याप्ताः सहिताः सर्वपार्थिवाः ।
क्रुद्धस्य संयुगे स्थातुं सिंहस्येवेतरे मृगाः । ॥ ५.७१.९४ ॥
ولا يكفيني جميع الملوك مجتمعين إذا غضبت في القتال، كما لا تكفي الغزلان الأخرى أمام الأسد.
5.71.95
अथ चेत्ते प्रवर्तेरन्मयि किंचिदसांप्रतम् ।
निर्दहेयं कुरून्सर्वानिति मे धीयते मतिः ॥ ५.७१.९५ ॥
إن تصرّفوا معي بأي تصرف غير لائق، فسأحرق جميع الكورو — هذا هو العزم الثابت في نفسي.
5.71.96
न जातु गमनं पार्थ भवेत्तत्र निरर्थकम् ।
अर्थप्राप्तिः कदाचित्स्यादन्ततो वाप्यवाच्यता ॥ ५.७१.९६ ॥
يا بارتا، لن يكون الذهاب إلى هناك عبثاً أبداً؛ فقد يتحقق المقصد أحياناً، وفي النهاية قد يُتجنَّب اللوم حتى.
5.71.97
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो जनार्दनम् ।
भातॄणां समवेतानां सकाशे पुरुषोत्तमम् ॥ ५.७१.९७ ॥
فلما خوطب بذلك، أجاب الملك دharma (يودهيشثيرا) جاناردانا، أفضل الرجال، في حضور إخوته المجتمعين.
5.71.98
यत्तुभ्यं रोचते कृष्ण स्वस्ति प्राप्नुहि कौरवान् ।
कृतार्थं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामि पुनरागतम् ॥ ५.७१.९८ ॥
يا كريشنا، افعل ما يرضيك. اذهب إلى الكورو وأحرز السلامة. وحين تنجز مهمتك وتعود سالماً، سأراك ثانيةً.
5.71.99
विष्वक्सेन कुरून्गत्वा भरताञ्शमयन्प्रभो ।
यथा सर्वे सुमनसः सह स्याम सुचेतसः ॥ ५.७१.९९ ॥
يا فيشفاكسينا، يا رب، اذهب إلى الكورو والبهاراتا وسكّنهم، لنعيش جميعاً معاً بقلوب مسرورة وحسنة النية.
5.71.100
भ्राता चासि सखा चासि बीभत्सोर्मम च प्रियः ।
सौहृदेनाविशङ्ख्योऽसि स्वस्ति प्राप्नुहि भूतये ॥ ५.७१.१०० ॥
أنت أخ وصديق، وعزيز على أرجونا وعليّ. ولا يُشكّ في مودتك؛ فاحرز السلامة للخير والازدهار.
5.71.101
अस्मान्वेत्थ परान्वेत्थ वेत्थार्थान्वेत्थ भाषितुम् ।
यद्यदस्मद्धितं कृष्ण तत्तद्वाच्यः सुयोधनः ॥ ५.७१.१०१ ॥
أنت تعرفنا، وتعرف الآخرين، وتعرف الغايات، وتعرف كيف تتكلم. يا كريشنا، فكل ما فيه منفعتنا فقله لسويودهانا.
5.71.102
यद्यद्धर्मेण संयुक्तमुपपद्येद्धितं वचः ।
तत्तत्केशव भाषेथाः सान्त्वं वा यदि वेतरत् ॥ ५.७१.१०२ ॥
فكل ما كان موافقاً للدارما وملائماً لنفعنا من الكلام، فقله يا كيشافا، سواء كان كلام تهدئة أو غيره.