マハーバーラタ · 章 5.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.71.1
प्रयाते सञ्जये साधौ कौरवान्प्रति वै तदा ।
किं चक्रुः पाण्डवास्तत्र मम पूर्वपितामहाः ॥ ५.७१.१ ॥
善良なサンジャヤがカウラヴァへ向けて出発したあと、そのときパーンダヴァたちはそこで何をしたのか、わが先祖たちよ。
5.71.2
एतत्सर्वं द्विजश्रेष्ठ विस्तरं मम सत्तम ।
कथयस्व प्रयत्नेन श्रोतुमिच्छामि पण्डित ॥ ५.७१.२ ॥
再生族の最上者よ、善人の最上者よ、学者よ、これらすべてを詳しく丁寧に語ってください。私は聞きたいのです。
5.71.3
सञ्जये प्रतियाते तु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
अर्जुनं भीमसेनं च माद्रीपुत्रौ च भारत ॥ ५.७१.३ ॥
サンジャヤが帰ったのち、法王ユディシュティラは、アルジュナ、ビーマセナ、マードリーの二人の息子とともに、おおバーラタよ。
5.71.4
विराटं द्रुपदं चैव केकयानां महारथान् ।
अब्रुवीदुपसङ्गम्य शङ्खचक्रगदाधरम् ।
अभियाचामहे गत्वा प्रयातुं कुरुसंसदम् ॥ ५.७१.४ ॥
彼はヴィラータ、ドルパダ、カイケーヤの大戦士たちに語り、ほら貝と円盤と棍棒を持つ者のもとへ近づいて言った。「私たちはクル族の集会へ行くことを願います。」
5.71.5
यथा भीष्मेण द्रोणेन बाह्लीकेन च धीमता ।
अन्यैश्च कुरुभिः सार्धं न युध्येमहि संयुगे ॥ ५.७१.५ ॥
ビーシュマ、ドローナ、賢明なバーヒlika、そして他のクル族と戦場で争うことのないように。
5.71.6
एष नः प्रथमः कल्प एतन्निश्रेय उत्तमम् ।
एवमुक्ताः सुमनसस्तेऽभिजग्मुर्जनार्दनम् ॥ ५.७१.६ ॥
これが我々の第一の策、これが至上の幸福である。こう言われて、喜んだ心で彼らはジャナールダナのもとへ向かった。
5.71.7
पाण्डवैः सह राजानो मरुत्वन्त इवामराः ।
तदा च दुःसहाः सर्वे सदस्यास्ते नरर्षभाः ॥ ५.७१.७ ॥
パーンダヴァたちと共にいた王たちは、マルットに囲まれた神々のようであった。その時、集会の者たちは皆、打ち負かし難い人中の牡牛であった。
5.71.8
जनार्दनं समासाद्य कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अब्रवीत्परवीरध्नं दाशार्हं पाण्डुनन्दनः ॥ ५.७१.८ ॥
ジャナールダナに近づき、クンティーの息子、パーンドゥの息子ユディシュティラは、敵の勇士を滅ぼすダーシャールハに語った。
5.71.9
अयं स कालः संप्राप्तो मित्राणां मित्रवत्सल ।
न च त्वदन्यं पश्यामि यो न आपत्सु तारयेत् ॥ ५.७१.९ ॥
友を慈しむ方よ、その時が来ました。あなた以外に、災難から私たちを救い出せる者を私は見ません。
5.71.10
त्वां हि माधवमाश्रित्य निर्भया मोघदर्पितम् ।
धार्तराष्ट्रं सहामात्यं स्वयं समनुयुङ्क्ष्महे ॥ ५.७१.१० ॥
マーダヴァよ、あなたに身を寄せて、恐れることなく、空しい傲慢を持つドリタラーシュトラの息子とその大臣たちに、私たち自ら立ち向かおう。
5.71.11
यथा हि सर्वास्वापत्सु पासि वृष्णीनरिन्दम् ।
तथा ते पाण्डवा रक्ष्याः पाह्यस्मान्महतो भयात् ॥ ५.७१.११ ॥
ヴリシュニの王よ、あなたがあらゆる災難から守ってくださるように、あなたのパーンドゥの子らを守り、この大いなる恐怖から私たちを救ってください。
5.71.12
अयमस्मि महाबाहो ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ।
करिष्यामि हि तत्सर्वं यत्त्वं वक्ष्यसि भारत ॥ ५.७१.१२ ॥
ここにおります、大腕の方よ。言いたいことをおっしゃってください。バーラタの末裔よ、あなたが言われることはすべて必ず果たしましょう。
5.71.13
श्रुतं ते धृतराष्ट्रस्य सपुत्रस्य चिकीर्षितम् ।
एतद्धि सकलं कृष्ण सञ्जयो मां यदब्रवीत् ॥ ५.७१.१३ ॥
クリシュナよ、息子たちを含むドリタラーシュトラの企みはすべてあなたも聞いた。サンジャヤが私にそのすべてを語った。
5.71.14
मृदुपूर्वं साममिश्रं सममुग्रं च माधव ।
न कतृं न्यायमास्थाय गर्हिताश्च ततो वयम् ॥ ५.७१.१४ ॥
マーダヴァよ、我々は柔和に始まり、融和を交え、均衡がとれ、時に厳しい手段も試みた。しかし正義の道を取ったがゆえに、我々は非難された。
5.71.15
तन्मतं धृतराष्ट्रस्य सोऽस्यात्मा विवृतान्तरः ।
यथोक्तं दूत आचष्टे वध्यः स्यादन्यथा ब्रुवन् ॥ ५.७१.१५ ॥
これがドリタラーシュトラの考えである。その内心は明らかになった。使者が伝えたとおりに彼は語っている。さもなくば、異なることを語れば、彼は死に値しただろう。
5.71.16
अप्रदानेन राज्यस्य शान्तिमस्मासु मार्गति ।
लुब्धः पापेन मनसा चरन्नसममात्मनः ॥ ५.७१.१६ ॥
王国を返さずに、彼は我々に平和を求めている。貪欲で罪深い心をもって、彼は自分だけのために不正に振る舞っている。
5.71.17
यत्तद्द्वादशवर्षाणि वनेषु ह्युषिता वयम् ।
छद्मना शरदं चैकां धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ ५.७१.१७ ॥
我々は十二年間森に住み、ドリタラーシュトラの命により欺きによってさらに一年を過ごした。
5.71.18
स्थाता नः समये तस्मिन्धृतराष्ट्र इति प्रभो ।
नाहास्म समयं कृष्ण तद्धि नो ब्राह्मणा विदुः ॥ ५.७१.१८ ॥
主よ、「その時にはドリタラーシュトラが我々の証人となる」という約束を我々はしていない。クリシュナよ、これはバラモンたちが知っている。
5.71.19
गृद्धो राजा धृतराष्ट्रः स्वधर्मं नानुपश्यति ।
वश्यत्वात्पुत्रगृद्धित्वान्मन्दस्यान्वेति शासनं ॥ ५.७१.१९ ॥
貪欲な王ドリタラーシュトラは自らの義務を見ない。他者に従属し、息子たちへの執着のゆえに、愚か者の命令に従う。
5.71.20
सुयोधनमते तिष्ठन्राजाऽस्मासु जनार्दन ।
मिथ्याचरति लुब्धः संश्चरन्हि प्रियमात्मनः ॥ ५.७१.२० ॥
ジャナールダナよ、スヨーダナの思惑に従う王は、我々に対して偽りの振る舞いをする。貪欲な彼は、ただ自分の喜ぶものを求めて動き回る。
5.71.21
इतो दुःखतरं किं नु यदहं मातरं ततः ।
संविधातुं न शक्नोमि मित्राणां वा जनार्दन ॥ ५.७१.२१ ॥
ジャナールダナよ、これより辛いことがあろうか。母とも友とも、私は面倒を見ることができないのだ。
5.71.22
काशिभिश्चेदिपाञ्चालैर्मत्स्यैश्च मधुसूदन ।
भवता चैव नाथेन पञ्च ग्रामा वृता मया ॥ ५.७१.२२ ॥
マドゥスーダナよ、カーシ、チェーディ、パーンチャーラ、マツヤの人々と、そしてあなたを守護者として、私は五つの村を求めたのです。
5.71.23
अविस्थलं वृकस्थलं माकन्दी वारणावतम् ।
अवसानं च गोविन्द कंचिदेवात्र पञ्चम् ॥ ५.७१.२३ ॥
アヴィシュタラ、ヴリカスタラ、マーカンディー、ヴァーラナーヴァタ、そしてアヴァサーナよ、ゴーヴィンダよ。ここでは五番目として何か一つを。
5.71.24
पञ्च नस्तात दीयन्तां ग्रामा वा नगराणि वा ।
वसेम सहिता येषु मा च नो भरता नशन् ॥ ५.७१.२४ ॥
親愛なる友よ、我々に五つの村か町を与えてほしい。そこで共に暮らせるように。そしてバラタ族が滅びることのないように。
5.71.25
न च तानपि दुष्टात्मा धार्तराष्ट्रोऽनुमन्यते ।
स्वाम्यमात्मनि मत्वाऽसावतो दुःखतरं नु किं ॥ ५.७१.२५ ॥
邪悪な心のドリタラーシュトラの子は、それすらも認めようとしない。自ら王権を握っていると思い込む彼にとって、これより辛いことがあろうか。
5.71.26
कुले जातस्य वृद्धस्य परवित्तेषु गृद्ध्यतः ।
लोभः प्रज्ञानमाहन्ति प्रज्ञा हन्ति हता ह्रियं ॥ ५.७१.२६ ॥
高貴な家に生まれた老人が他人の富を貪るなら、貪欲はその知恵を打ち砕き、打ち砕かれた知恵は羞恥心を打ち砕く。
5.71.27
ह्रीर्हता बाधते धर्मं धर्मो हन्ति हतः श्रियम् ।
श्रीर्हता पुरुषं हन्ति पुरुषस्याधं वधः ॥ ५.७१.२७ ॥
羞恥が打ち砕かれれば法を損ない、打ち砕かれた法は幸運を打ち砕く。幸運が打ち砕かれれば人を滅ぼす。人の破滅とはその半ばがこれである。
5.71.28
अधनाद्धि निवर्तन्ते ज्ञातयः सुहृदो द्विजाः ।
अपुष्पादफलाद्वृक्षाद्यथा कृष्ण पतत्रिणः ॥ ५.७१.२८ ॥
二度生まれし者たちよ、貧しい者から親族も友人も離れていく。クリシュナよ、花も実もない木から鳥が飛び去るように。
5.71.29
एतच्च मरणं तात उन्मत्तपतितादिव ।
ज्ञातयो विनिवर्तन्ते प्रेतसत्वादिवासवः ॥ ५.७१.२९ ॥
愛しい者よ、これは死のようなものだ。狂って倒れた者から親族が離れていくように、生ける屍のような者から命の息が離れていくように。
5.71.30
नातः पापीयसीं कांचिदवस्थां शम्बरोऽब्रवीत् ।
यत्र नैवाऽद्य न प्रातर्भोजनं प्रतिदृश्यते ॥ ५.७१.३० ॥
これより邪悪な境遇をシャンバラは語らなかった。そこでは今日も明朝も食べ物が見えないのだ。
5.71.31
धनमाहुः परं धर्मं धने सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
जीवन्ति धनिनो लोके मृता ये त्वधना नराः ॥ ५.७१.३१ ॥
富こそ最高の法であると人は言う。すべては富に立脚している。世で富者は生き、富なき人は死者のようだ。
5.71.32
ये धनादपकर्षन्ति नरं स्वबलमास्थिताः ।
ते धर्ममर्थं कामं च प्रमथ्नन्ति नरं च तम् ॥ ५.७१.३२ ॥
自らの力に頼って人を富から引き下ろす者は、その人の法・利・欲を滅ぼす。
5.71.33
एतामवस्थां प्राप्यैके मरणं वव्रिरे जनाः ।
ग्रामायैके वनायैके नाशायैके प्रवव्रजुः ॥ ५.७१.३३ ॥
この境遇に至って、ある者は死を選び、ある者は村へ、ある者は森へ、ある者は破滅へと去って行く。
5.71.34
उन्मादमेके पुष्यन्ति यान्त्यन्ये द्विषतां वशम् ।
दास्यमेके च गच्छन्ति परेषामर्थहेतुना ॥ ५.७१.३४ ॥
狂気に身を委ねる者があり、敵の支配に落ちる者があり、他人の富のために隷属へ向かう者がある。
5.71.35
आपदेवास्य मरणात्पुरुषस्य गरीयसी ।
श्रियो विनाशस्तद्ध्यस्य निमित्तं धर्मकामयोः ॥ ५.७१.३५ ॥
人にとってこの災いは死よりも大きい。富の滅びこそが、その人の法と欲の滅びの原因だからである。
5.71.36
यदस्य धर्म्यं मरणं शाश्वतं लोकवर्त्मवत् ।
समन्तात्सर्वभूतानां न तदत्येति कश्चन ॥ ५.७१.३६ ॥
この者にとって法にかない、永遠で、世の道のようなその死は、あらゆる存在のうちの誰もそれを越えることはできない。
5.71.37
न तथा बाध्यते कृष्ण प्रकृत्या निर्धनो जनः ।
यथा भद्रां श्रियं प्राप्य तया हीनः सुखैधितः ॥ ५.७१.३७ ॥
クリシュナよ、生まれつき貧しい人は、吉祥な富を得てそれを失い、安楽のうちに育った者ほどには苦しまない。
5.71.38
स तदाऽऽत्मापराधेन संप्राप्तो व्यसनं महत् ।
सेन्द्रान्गर्हयते देवान्नात्मानं च कथंचन ॥ ५.७१.३८ ॥
彼はそのとき自分の過ちによって大きな災厄に陥り、インドラを含む神々を非難するが、決して自分自身を責めることはない。
5.71.39
न चास्य सर्वशास्राणि प्रभवन्ति निबर्हणे ।
सोऽभिक्रुध्याति भृत्यानां सुहृदश्चाभ्यसूयति ॥ ५.७१.३९ ॥
彼を抑えるために、あらゆる聖典も役に立たない。彼は召使いに怒り、友人を妬む。
5.71.40
तत्तदा मन्युरेवैति स भूयः संप्रमुह्यति ।
स मोहवशमापन्नः क्रूरं कर्म निषेवते ॥ ५.७१.४० ॥
そのとき、その怒りが再び彼のもとに戻り、彼は再び完全に惑わされる。迷いの支配下に陥り、彼は残酷な行為に走る。
5.71.41
पापकर्मतया चैव सङ्करं तेन पुष्यति ।
सङ्करो नरकायैव सा काष्ठा पापकर्मणाम् ॥ ५.७१.४१ ॥
悪業の状態により、彼はそれによって混乱を養う。混乱はまさに地獄へ導くものであり、それこそ悪業を行う者の究極の限界である。
5.71.42
न चेत्प्रबुध्यते कृष्ण नरकायैव गच्छति ।
तस्य प्रबोधः प्रज्ञैव प्रज्ञाचक्षुस्तरिष्यति ॥ ५.७१.४२ ॥
クリシュナよ、もし彼が目覚めなければ、まさに地獄へ行く。彼の目覚めこそ智慧そのものであり、智慧を眼とする者は渡り越えるであろう。
5.71.43
प्रज्ञालाभे हि पुरुषः शास्त्राण्येवान्ववेक्षते ।
शास्त्रनिष्ठः पुनर्धर्मं तस्य ह्रीरङ्गमुत्तमम् ॥ ५.७१.४३ ॥
智慧を得た人は、まさに聖典を究めるものである。聖典に堅固であれば、再びダルマを（悟る）。その最高の要素は慎みである。
5.71.44
ह्रीमान्हि पापं प्रद्वेष्टि तस्य श्रीरभिवर्धते ।
श्रीमान्स यावद्भवति तावद्भवति पूरुषः ॥ ५.७१.४४ ॥
慎みのある人は罪を憎み、その栄えは増していく。栄えある者であるかぎり、その人は人間である。
5.71.45
धर्मनित्यः प्रशान्तात्मा कार्ययोगवहः सदा ।
नाधर्मे कुरुते बुद्धिं न च पापे प्रवर्तते ॥ ५.७१.४५ ॥
常にダルマに堅固で、心静かに義務のくびきを担う者は、不正に心を向けず、罪に身を任せることもない。
5.71.46
अह्रीको वा विमूढो वा नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
नास्याधिकारो धर्मेऽस्ति यथा शूद्रस्तथैव सः ॥ ५.७१.४६ ॥
恥知らずで迷いにある者は、女でも男でもない。彼にはダルマへの権利がなく、シュードラと同様である。
5.71.47
ह्रीमानवति देवांश्च पितॄनात्मानमेव च ।
तेनामृतत्वं व्रजति सा काष्ठा पुण्यकर्मणाम् ॥ ५.७१.४७ ॥
慎みのある人は神々、祖霊、そして自己を守る。それによって不死に至る。これこそ功徳ある行いの頂点である。
5.71.48
तदिदं मयि ते दृष्टं प्रत्यक्षं मधुसूदन ।
यथा राज्यात्परिभ्रष्टो वसामि वसतीरिमाः ॥ ५.७१.४८ ॥
マドゥスーダナよ、あなたは私の中にこれを明らかに見たのだ。王国から転落し、私はこれらの住まいに住んでいる。
5.71.49
ते वयं न श्रियं हातुमलं न्यायेन केनचित् ।
अत्र नो यतमानानां वधश्चेदपि साधु तत् ॥ ५.७१.४९ ॥
私たちは正当な手段であの王位の栄光を手放すことはできない。ここで努力する私たちが殺されるとしても、それは良いことだ。
5.71.50
तत्र नः प्रथमः कल्पो यद्वयं ते च माधव ।
प्रशान्ताः समभूताश्च श्रियं तामश्रुवीमहि ॥ ५.७१.५० ॥
その件について、私たちの第一の道はこうだ。マーダヴァよ、私たちとあなたが平静になり一つに集まり、あの王者の栄光を得ることだ。
5.71.51
तत्रैषा परमा काष्ठा रौद्रकर्मक्षयोदया ।
यद्वयं कौरवान्हत्वा तानि राष्ट्राण्यवाप्नुमः ॥ ५.७१.५१ ॥
その件での究極の境地は、猛き行いの滅びから生じるものだ。すなわち、クル族を殺して、あの国々を得ることである。
5.71.52
ये पुनः स्युरसंबद्धा अनार्याः कृष्ण शत्रवः ।
तेषामप्यवधः कार्यः किंपुनर्ये स्युरीदृशाः ॥ ५.७१.५२ ॥
クリシュナよ、無縁の卑しい敵でさえ殺すべきだ。まして、このような者たちは言うまでもない。
5.71.53
ज्ञातयश्चैव भूयिष्ठाः सहाया गुरवश्च नः ।
तेषां वधोऽतिपापीयान्किं नु युद्धेऽस्ति शोभनम् ॥ ५.७१.५३ ॥
私たちの親族、味方、目上の人々は大勢いる。彼らを殺すことは極めて罪深い。では戦いのどこに善があるのか。
5.71.54
पापः क्षत्रियधर्मोऽयं वयं च क्षत्रबन्धवः ।
स नः स्वधर्मोऽधर्मो वा वृत्तिरन्या विगर्हिता ॥ ५.७१.५४ ॥
この王族の義務は罪深く、私たちは王族の親族だ。それが自分の義務か不義か——他の生計は非難されるべきものだ。
5.71.55
शूद्रः करोति शुश्रूषां वैश्मा वै पण्यजीविकाः ।
वयं वधेन जीवामः कपालं ब्राह्मणैर्वृतम् ॥ ५.७१.५५ ॥
シュードラは奉仕し、ヴァイシャは商売で生き、我らは殺生で生きる。ブラーフマナには托鉢の鉢がある。
5.71.56
क्षत्रियः क्षत्रियं हन्ति मत्स्यो मत्स्येन जीवति ।
श्वा श्वानं हन्ति दाशार्ह पश्य धर्मो यथागतः ॥ ५.७१.५६ ॥
クシャトリヤはクシャトリヤを殺し、魚は魚によって生き、犬は犬を殺す。ダーシャールハよ、見よ、ダルマは伝えられたままなのだ。
5.71.57
युद्धे कृष्ण कलिर्नित्यं प्राणाः सीदन्ति संयुगे ।
बलं तु नीतिमाधाय युध्ये जयपराजयौ ॥ ५.७१.५७ ॥
クリシュナよ、戦いには常に争乱があり、命は戦場で滅びる。それでも力と策略を用いて戦おう、勝利でも敗北でも。
5.71.58
नात्मच्छन्देन भूतानां जीवितं मरणं तथा ।
नाप्यकाले सुखं प्राप्यं दुःखं वाऽपि यदूत्तम ॥ ५.७१.५८ ॥
生き物の生と死は自らの意志によるものではない。また、時ならずして幸福も苦痛も得られるものではない、ヤドゥの最良の者よ。
5.71.59
एको ह्यपि बहून्हन्ति घ्नन्त्येकं बहवोऽप्युत ।
शूरं कापुरुषो हन्ति अयशस्वी यशस्विनम् ॥ ५.७१.५९ ॥
一人が多くを殺し、多くが一人を殺すこともある。臆病者が勇士を殺し、名のない者が名高き者を殺す。
5.71.60
जयो नैवोभयोर्दृष्टो नोभयोश्च पराजयः ।
तथैवापचयो दृष्टो व्यपयाने क्षयव्ययौ ॥ ५.७१.६० ॥
両陣営のどちらにも勝利は見えず、どちらにも敗北は見えない。同様に損失は見え、退却には滅亡と浪費がある。
5.71.61
सर्वथा वृजिनं युद्धं को ध्नन्न प्रतिहन्यते ।
हतस्य च हृषीकेश समौ जयपराजयौ ॥ ५.७१.६१ ॥
戦いはあらゆる意味で罪深い。殺して、その報いに殺されない者がいようか。フリシーケーシャよ、殺された者にとって勝利と敗北は等しい。
5.71.62
पराजयश्च मरणान्मन्ये नैव विशिष्यते ।
यस्य स्याद्विजयः कृष्ण तस्यप्यपचयो ध्रुवम् ॥ ५.७१.६२ ॥
私は敗北が死より優れているとは思わない。クリシュナよ、勝利を得る者にもまた必ず損失がある。
5.71.63
अन्ततो दयितं ध्नन्ति केचिदप्यपरे जनाः ।
तस्याङ्गबलहीनस्य पुत्रान्भ्रातॄनपश्यतः ॥ ५.७१.६३ ॥
結局には、愛する者さえ殺す人がおり、他の者もそうする。手足の力を失い、息子や兄弟を見ることもできない者に。
5.71.64
निर्वेदो जीविते कृष्ण सर्वतश्चोपजायते ।
ये ह्येव धीरा ह्रीमन्त आर्याः करुणवेदिनः ॥ ५.७१.६४ ॥
クリシュナよ、人生への厭いはあらゆる方から生じる。堅固で恥を知り、高貴で、慈悲を理解する人々には。
5.71.65
त एव युद्धे हन्यन्ते यवीयान्मुच्यते जनः ।
हत्वाऽप्यनुशयो नित्यं परानपि जनार्दन ॥ ५.७१.६५ ॥
戦で倒れるのはまさにその人々であり、卑しい者は免れる。ジャナールダナよ、他者を殺した後も、後悔は常に残る。
5.71.66
अनुबद्धश्च पापोऽत्र शेषश्चाप्यवशिष्यते ।
शेषो हि बलमासाद्य न शेषमनुशेषयेत् ॥ ५.७१.६६ ॥
ここでは罪が付きまとい、残った者もまた残る。残存者は力を得ても、残りの者を残してはならない。
5.71.67
सर्वोच्छेदे च यतते वैरस्यान्तविधित्सया ।
जयो वैरं प्रसृजति दुःखमास्ते पराजितः ॥ ५.७१.६७ ॥
すべてを滅ぼすことに専心し、敵意を終わらせようと努める者の勝利は、ただ敵意を生むのみである。敗者は苦しみの中に留まる。
5.71.68
सुखं प्रशान्तः स्वपिति हित्वा जयपराजयौ ।
जातवैरश्च पुरुषो दुःखं स्वपिति नित्यदा ॥ ५.७१.६८ ॥
心の安らいだ者は勝ち負けを捨てて安らかに眠る。しかし敵意の生じた人は、いつも苦しみの中で眠る。
5.71.69
अनिर्वृत्तेन मनसा ससर्प इव वेश्मनि ।
उत्सादयति यः सर्वं यशसा स विमुच्यते ॥ ५.७१.६९ ॥
静まらぬ心で、家の中の蛇のように、すべてを根こそぎにする者は、名声によって解き放たれる。
5.71.70
अकीर्तिं सर्वभूतेषु शाश्वतीं स नियच्छति ।
न हि वैराणि शाम्यन्ति दीर्घकालधृतान्यपि ॥ ५.७१.७० ॥
彼はあらゆる生き物の間で永遠の不名誉を負う。長く抱かれた敵意もまた鎮まることがないからである。
5.71.71
आख्यातारश्च विद्यन्ते पुमांश्चेद्विद्यते कुले ।
न चापि वैरं वैरेण केशव व्युपशाम्यति ॥ ५.७१.७१ ॥
ケーシャヴァよ、家系に男子がいれば、それを語る者も現れる。しかし敵意は敵意によって決して鎮まらない。
5.71.72
हविषाऽग्निर्यथा कृष्ण भूय एवाभिवर्धते ।
अतोऽन्यथा नास्ति शान्तिर्नित्यमन्तरमन्ततः ॥ ५.७१.७२ ॥
クリシュナよ、澄ましバターによって火がますます燃え上がるように、敵意も増していく。ゆえに他に平和はない。結局いつも隔たりが残るのだ。
5.71.73
अन्तरं लिप्समानानामयं दोषो निरन्तरः ।
पौरुषे यो हि बलवानाधिर्हृदयबाधनः।
तस्य त्यागेन वा शान्तिर्मरणेनापि वा भवेत् ॥ ५.७१.७३ ॥
隔たりを求める者にとって、この過ちは絶え間ない。男らしい努力には、心を苦しめる強い精神的苦悩がある。それを捨てることによって、あるいは死によってさえ、平安は訪れうる。
5.71.74
अथवा मूलघातेन द्विषतां मधुसूदन ।
फलनिर्वृत्तिरिद्धा स्यात्तन्नृशंसतरं भवेत् ॥ ५.७१.७४ ॥
あるいは、マドゥスーダナよ、敵の根そのものを打つことによって、結実が直ちに得られるかもしれない。しかしそれはより残酷であろう。
5.71.75
या तु त्यागेन शान्तिः स्यात्तदृते वध एव सः ।
संशयाच्च समुच्छेदाद्द्विषतामात्मनस्तथा ॥ ५.७१.७५ ॥
しかし、放棄によって得られる平安は、殺戮以外のものではない。それは疑いから、また敵と自分自身の完全な根絶から生じる。
5.71.76
न च त्यक्तुं तदिच्छामो न चेच्छामः कुलक्षयम् ।
अत्र या प्रणिपातेन शान्तिः सैव गरीयसी ॥ ५.७१.७६ ॥
私たちはそれを捨てることを望まず、家系の滅亡も望まない。ここでは、謙虚な礼拝によって得られる平安こそがより重要である。
5.71.77
सर्वथा यतमानानामयुद्धमभिकाङ्क्षताम् ।
सान्त्वे प्रतिहते युद्धं प्रसिद्धं नापराक्रमः ॥ ५.७१.७७ ॥
あらゆる手段で努め、戦争を望まない人々にとって、和解が挫折すると戦争になるのはよく知られている。それは勇気の欠如ではない。
5.71.78
प्रतिघातेन सान्त्वस्य दारुणं संप्रवर्तते ।
तच्छुनामिव संपाते पण्डितैरुपलक्षितम् ॥ ५.७१.७८ ॥
和解が阻まれると恐ろしい結果が生じる。ちょうど犬が争うときのように。これは賢者たちが見てきたことである。
5.71.79
लाङ्गूलचालनं क्ष्वेडा प्रतिवाचो विवर्तनम् ।
दन्तदर्शनमारावस्ततो युद्धं प्रवर्तते ॥ ५.७१.७९ ॥
尾を振り、唸り、応えて吠え、身を翻し、牙をむき、咆哮する——そこで戦いが始まる。
5.71.80
तत्र यो बलवान्कृष्ण जित्वा सोत्ति तदामिषम् ।
एवमेव मनुष्येषु विशेषो नास्ति कश्चन ॥ ५.७१.८० ॥
そこでは強い者が、クリシュナよ、勝ってその獲物を喰らう。人間の間でもまた同様で、何の区別もない。
5.71.81
सर्वथा त्वेतदुचितं दुर्बलेषु बलीयसाम् ।
अनादरो विरोधश्च प्रणिपाती हि दुर्बलः ॥ ५.७१.८१ ॥
強者が弱者に対して無視と敵対を示すのは、どう見ても当然である。そして弱者にとっては、ただ恭しく礼拝するのが相応しい。
5.71.82
पिता राजा च वृद्धश्च सर्वथा मानमर्हति ।
तस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च धृतराष्ट्रो जनार्दन ॥ ५.७१.८२ ॥
父、王、そして老人は、あらゆる意味で敬意を受けるに値する。ゆえに、ジャナールダナよ、ドリタラーシュトラは敬われ崇められるべきである。
5.71.83
पुत्रस्नेहश्च बलवान्धृतराष्ट्रस्य माधव ।
स पुत्रवशमापन्नः प्रणिपातं प्रहास्यति ॥ ५.७१.८३ ॥
マーダヴァよ、ドリタラーシュトラの息子たちへの愛は強い。息子たちの支配下に陥り、彼は礼拝を捨てるであろう。
5.71.84
तत्र किं मन्यसे कृष्ण प्राप्तकालमनन्तरम् ।
कथमर्थाच्च धर्माच्च न हीयेमहि माधव ॥ ५.७१.८४ ॥
この件について、クリシュナよ、君はどう考えるか。時が来た時に次に取るべき道は何か。マーダヴァよ、我らはどうすれば富からも法からも堕ちずにいられるのか。
5.71.85
ईदृशेऽत्यर्थकृच्छ्रेऽस्मिन्कमन्यं मधुसूदन ।
उपसंप्रष्टुमर्हामि त्वामृते पुरुषोत्तम ॥ ५.७१.८५ ॥
マドゥスーダナよ、このような極度の苦境において、あなたのほかに誰に相談すべきでしょうか、人の中の最上者よ。
5.71.86
प्रियश्च प्रियकामश्च गतिज्ञः सर्वकर्मणाम् ।
को हि कृष्णास्ति नस्त्वादृक्सर्वनिश्चयवित्सुहृत् ॥ ५.७१.८६ ॥
クリシュナよ、あなたのように親しく、我々の幸いを願い、すべての行為の道を知り、あらゆる決断を理解する友は、ほかに誰がいるでしょうか。
5.71.87
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजं जनार्दनः ।
उभयोरेव वामर्थे यास्यामि कुरुसंसदम् ॥ ५.७१.८७ ॥
そう言われて、ジャナールダナは法王に答えた。「双方の利益のために、私はクル族の集会へ行こう。」
5.71.88
शमं तत्र लभेयं चेद्युष्मदर्थमहापयन् ।
पुण्यं मे सुमहद्राजंश्चरितं स्यान्महाफलम् ॥ ५.७१.८८ ॥
もしそこで、あなた方のために和平を得て、あなた方の利益を失わずにいられるなら、王よ、それは私にとって非常に大きな功徳の行いとなり、大きな果をもたらすでしょう。
5.71.89
मोचयेयं मृत्युपाशात्संरब्धान्कुरुसृञ्जयान् ।
पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च सर्वां च पृथिवीमिमाम् ॥ ५.७१.८९ ॥
死の縄から、怒れるクル族とスリンジャヤ族、パーンダヴァ族、ドリタラーシュトラの子らを、そしてこの大地全体をも解き放つでしょう。
5.71.90
न ममैतन्मतं कृष्ण यत्त्वं यायाः कुरून्प्रति ।
सुयोधनः सूक्तमपि न करिष्यति ते वचः ॥ ५.७१.९० ॥
クリシュナよ、あなたがクル族のもとへ行くことは、私の考えではありません。スヨーダナは、あなたの良き言葉さえ聞き入れないでしょう。
5.71.91
समेतं पार्थिवं क्षत्रं दुर्योधनवशानुगम् ।
तेषां मध्यावतरणं तव कृष्ण न रोचये ॥ ५.७१.९१ ॥
クリシュナよ、ドゥルヨーダナの意のままに従う、集まった王族の戦士たちの真ん中へお前が入って行くことを、私は好ましく思わない。
5.71.92
न हि नः प्रीणयेद्द्रव्यं न देवत्वं कुतः सुखम् ।
न च सर्वामरैश्वर्यं तव द्रोहेण माधव ॥ ५.७१.९२ ॥
マーダヴァよ、お前を裏切って得る富も、私たちを喜ばせはしない。神々の身分でさえ、ましてや幸福は言うまでもなく、すべての不死者の支配権でさえも。
5.71.93
जानाम्येतां महाराज धार्तराष्ट्रस्य पापताम् ।
अवाच्यास्तु भविष्यामः सर्वलोके महीक्षितां ॥ ५.७१.९३ ॥
偉大な王よ、ドリタラーシュトラの息子のこの悪意を私は知っている。しかし世界中の地上の王たちの間で、私たちは非難されることのない者となるだろう。
5.71.94
न चापि मम पर्याप्ताः सहिताः सर्वपार्थिवाः ।
क्रुद्धस्य संयुगे स्थातुं सिंहस्येवेतरे मृगाः । ॥ ५.७१.९४ ॥
戦いで怒った私に対して、集まったすべての王たちでさえ相手にはならない。獅子の前の他の鹿のように。
5.71.95
अथ चेत्ते प्रवर्तेरन्मयि किंचिदसांप्रतम् ।
निर्दहेयं कुरून्सर्वानिति मे धीयते मतिः ॥ ५.७१.९५ ॥
もし彼らが私に対して何か不当な振る舞いをするなら、私はクル族をすべて焼き尽くすだろう。これが私の心に定まった決意だ。
5.71.96
न जातु गमनं पार्थ भवेत्तत्र निरर्थकम् ।
अर्थप्राप्तिः कदाचित्स्यादन्ततो वाप्यवाच्यता ॥ ५.७१.९६ ॥
パールタよ、そこへ行くことは決して無駄にはならない。時には目的が達せられることもあり、最後には非難を免れることさえあるだろう。
5.71.97
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो जनार्दनम् ।
भातॄणां समवेतानां सकाशे पुरुषोत्तमम् ॥ ५.७१.९७ ॥
このように言われ、法王ユディシュティラは集まった兄弟たちの前で、人中の最高者ジャナールダナに答えた。
5.71.98
यत्तुभ्यं रोचते कृष्ण स्वस्ति प्राप्नुहि कौरवान् ।
कृतार्थं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामि पुनरागतम् ॥ ५.७१.९८ ॥
クリシュナよ、君が望むようにせよ。カウラヴァ族のもとへ行き、無事を得よ。目的を果たして無事に戻ってきた君に、私は再び会うだろう。
5.71.99
विष्वक्सेन कुरून्गत्वा भरताञ्शमयन्प्रभो ।
यथा सर्वे सुमनसः सह स्याम सुचेतसः ॥ ५.७१.९९ ॥
ヴィシュヴァクセーナよ、主よ、クルとバラタの人々のもとへ行き、彼らを鎮めてくれ。われらが皆、喜ばしく善き心をもって共に暮らせるように。
5.71.100
भ्राता चासि सखा चासि बीभत्सोर्मम च प्रियः ।
सौहृदेनाविशङ्ख्योऽसि स्वस्ति प्राप्नुहि भूतये ॥ ५.७१.१०० ॥
君は兄であり友でもあり、アルジュナにとっても私にとっても大切な人だ。君の情愛は疑いようがない。繁栄と幸福のために、無事を得よ。
5.71.101
अस्मान्वेत्थ परान्वेत्थ वेत्थार्थान्वेत्थ भाषितुम् ।
यद्यदस्मद्धितं कृष्ण तत्तद्वाच्यः सुयोधनः ॥ ५.७१.१०१ ॥
君は我々を知り、他者を知り、目的を知り、語り方も知っている。クリシュナよ、我々にとって益となることは何であれ、スヨーダナに告げるがよい。
5.71.102
यद्यद्धर्मेण संयुक्तमुपपद्येद्धितं वचः ।
तत्तत्केशव भाषेथाः सान्त्वं वा यदि वेतरत् ॥ ५.७१.१०२ ॥
法に適い、我々の利益に合う言葉は何であれ、ケーシャヴァよ、それを語るがよい。和解の言葉であれ、そうでないものであれ。