ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.71.1
प्रयाते सञ्जये साधौ कौरवान्प्रति वै तदा ।
किं चक्रुः पाण्डवास्तत्र मम पूर्वपितामहाः ॥ ५.७१.१ ॥
ಸಾಧು ಸಂಜಯನು ಕೌರವರ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟುಹೋದಾಗ ಆಗ ಪಾಂಡವರು ಅಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಿದರು, ನನ್ನ ಪೂರ್ವ ಪಿತಾಮಹರೇ?
5.71.2
एतत्सर्वं द्विजश्रेष्ठ विस्तरं मम सत्तम ।
कथयस्व प्रयत्नेन श्रोतुमिच्छामि पण्डित ॥ ५.७१.२ ॥
ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸತ್ತಮನೇ, ಪಂಡಿತನೇ, ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳು; ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
5.71.3
सञ्जये प्रतियाते तु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
अर्जुनं भीमसेनं च माद्रीपुत्रौ च भारत ॥ ५.७१.३ ॥
ಸಂಜಯನು ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಅರ್ಜುನ, ಭೀಮಸೇನ, ಮಾದ್ರಿಯ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು, ಓ ಭಾರತ!
5.71.4
विराटं द्रुपदं चैव केकयानां महारथान् ।
अब्रुवीदुपसङ्गम्य शङ्खचक्रगदाधरम् ।
अभियाचामहे गत्वा प्रयातुं कुरुसंसदम् ॥ ५.७१.४ ॥
ವಿರಾಟ, ದ್ರುಪದ ಮತ್ತು ಕೇಕಯರ ಮಹಾರಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದಾಧಾರಿಯ ಬಳಿ ಬಂದು ಹೇಳಿದನು: 'ಕುರು ಸಭೆಗೆ ಹೋಗಲು ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ.'
5.71.5
यथा भीष्मेण द्रोणेन बाह्लीकेन च धीमता ।
अन्यैश्च कुरुभिः सार्धं न युध्येमहि संयुगे ॥ ५.७१.५ ॥
ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬಾಹ್ಲೀಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಕುರುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡದಂತೆ.
5.71.6
एष नः प्रथमः कल्प एतन्निश्रेय उत्तमम् ।
एवमुक्ताः सुमनसस्तेऽभिजग्मुर्जनार्दनम् ॥ ५.७१.६ ॥
ಇದು ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಉಪಾಯ, ಇದು ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರು ಪ್ರಸನ್ನಮನದಿಂದ ಜನಾರ್ದನನ ಬಳಿ ಹೋದರು.
5.71.7
पाण्डवैः सह राजानो मरुत्वन्त इवामराः ।
तदा च दुःसहाः सर्वे सदस्यास्ते नरर्षभाः ॥ ५.७१.७ ॥
ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗಿದ್ದ ರಾಜರು ಮರುತ್ತುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಇದ್ದರು. ಆಗ ಆ ಸಭಾಸದರೆಲ್ಲರೂ ಎದುರಿಸಲಾಗದ ನರಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು.
5.71.8
जनार्दनं समासाद्य कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अब्रवीत्परवीरध्नं दाशार्हं पाण्डुनन्दनः ॥ ५.७१.८ ॥
ಕುಂತಿಯ ಮಗ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಜನಾರ್ದನನ ಬಳಿ ಬಂದು, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ದಾಶಾರ್ಹನಿಗೆ ಪಾಂಡುವಿನ ಆ ಮಗ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
5.71.9
अयं स कालः संप्राप्तो मित्राणां मित्रवत्सल ।
न च त्वदन्यं पश्यामि यो न आपत्सु तारयेत् ॥ ५.७१.९ ॥
ಮಿತ್ರವತ್ಸಲನೇ! ಆ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ. ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಬಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೊಬ್ಬರನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
5.71.10
त्वां हि माधवमाश्रित्य निर्भया मोघदर्पितम् ।
धार्तराष्ट्रं सहामात्यं स्वयं समनुयुङ्क्ष्महे ॥ ५.७१.१० ॥
ಮಾಧವನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ನಿರ್ಭಯರಾಗಿ, ವ್ಯರ್ಥ ಗರ್ವದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರನನ್ನು ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾವೇ ಎದುರಿಸುತ್ತೇವೆ.
5.71.11
यथा हि सर्वास्वापत्सु पासि वृष्णीनरिन्दम् ।
तथा ते पाण्डवा रक्ष्याः पाह्यस्मान्महतो भयात् ॥ ५.७१.११ ॥
ವೃಷ್ಣಿಕುಲದ ನರೇಂದ್ರನೇ! ನೀನು ಎಲ್ಲ ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಪಾಂಡವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಈ ಮಹಾಭಯದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡು.
5.71.12
अयमस्मि महाबाहो ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ।
करिष्यामि हि तत्सर्वं यत्त्वं वक्ष्यसि भारत ॥ ५.७१.१२ ॥
ಇಗೋ ನಾನಿದ್ದೇನೆ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ! ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳು. ಭಾರತನೇ! ನೀನು ಹೇಳುವುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
5.71.13
श्रुतं ते धृतराष्ट्रस्य सपुत्रस्य चिकीर्षितम् ।
एतद्धि सकलं कृष्ण सञ्जयो मां यदब्रवीत् ॥ ५.७१.१३ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿರುವೆ. ಸಂಜಯನು ನನಗೆ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.
5.71.14
मृदुपूर्वं साममिश्रं सममुग्रं च माधव ।
न कतृं न्यायमास्थाय गर्हिताश्च ततो वयम् ॥ ५.७१.१४ ॥
ಮಾಧವ, ಮೃದುವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸುವ, ಸಾಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸಮವಾದ ಮತ್ತು ಕಠಿಣವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ನಾವು ಅನುಸರಿಸಿದೆವು; ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಕಾರಣ ನಾವು ನಿಂದಿತರಾದೆವು.
5.71.15
तन्मतं धृतराष्ट्रस्य सोऽस्यात्मा विवृतान्तरः ।
यथोक्तं दूत आचष्टे वध्यः स्यादन्यथा ब्रुवन् ॥ ५.७१.१५ ॥
ಇದೇ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ; ಅವನ ಅಂತರಂಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಯಲಾಗಿದೆ. ದೂತನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರೆ ಅವನು ವಧೆಗೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.
5.71.16
अप्रदानेन राज्यस्य शान्तिमस्मासु मार्गति ।
लुब्धः पापेन मनसा चरन्नसममात्मनः ॥ ५.७१.१६ ॥
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡದೆ ಅವನು ನಮ್ಮಿಂದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ಲೋಭದಿಂದ ಮತ್ತು ಪಾಪಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ತನಗಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
5.71.17
यत्तद्द्वादशवर्षाणि वनेषु ह्युषिता वयम् ।
छद्मना शरदं चैकां धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ ५.७१.१७ ॥
ನಾವು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದೆವು; ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮೋಸದಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷವನ್ನೂ ಕಳೆದೆವು.
5.71.18
स्थाता नः समये तस्मिन्धृतराष्ट्र इति प्रभो ।
नाहास्म समयं कृष्ण तद्धि नो ब्राह्मणा विदुः ॥ ५.७१.१८ ॥
ಪ್ರಭು, "ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ನಮಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವನು" ಎಂದು ನಾವು ಯಾವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನೂ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಕೃಷ್ಣ, ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.
5.71.19
गृद्धो राजा धृतराष्ट्रः स्वधर्मं नानुपश्यति ।
वश्यत्वात्पुत्रगृद्धित्वान्मन्दस्यान्वेति शासनं ॥ ५.७१.१९ ॥
ಲೋಭಿಯಾದ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಶವರ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಪುತ್ರರ ಮೇಲಿನ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವನು ಮೂರ್ಖನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.
5.71.20
सुयोधनमते तिष्ठन्राजाऽस्मासु जनार्दन ।
मिथ्याचरति लुब्धः संश्चरन्हि प्रियमात्मनः ॥ ५.७१.२० ॥
ಜನಾರ್ದನ, ಸುಯೋಧನನ ಮತದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲೋಭಿಯಾಗಿ ಅವನು ತನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನೇ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
5.71.21
इतो दुःखतरं किं नु यदहं मातरं ततः ।
संविधातुं न शक्नोमि मित्राणां वा जनार्दन ॥ ५.७१.२१ ॥
ಜನಾರ್ದನ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖಕರವಾದದ್ದು ಏನಿದೆ? ತಾಯಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲ.
5.71.22
काशिभिश्चेदिपाञ्चालैर्मत्स्यैश्च मधुसूदन ।
भवता चैव नाथेन पञ्च ग्रामा वृता मया ॥ ५.७१.२२ ॥
ಮಧುಸೂದನ, ಕಾಶಿಗಳು, ಚೇದಿಗಳು, ಪಾಂಚಾಲರು, ಮತ್ಸ್ಯರು ಮತ್ತು ನಿನ್ನನ್ನು ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊಂದಿ ನಾನು ಐದು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಕೋರಿದ್ದೇನೆ.
5.71.23
अविस्थलं वृकस्थलं माकन्दी वारणावतम् ।
अवसानं च गोविन्द कंचिदेवात्र पञ्चम् ॥ ५.७१.२३ ॥
ಅವಿಸ್ಥಲ, ವೃಕಸ್ಥಲ, ಮಾಕಂದೀ, ವಾರಣಾವತ, ಗೋವಿಂದ, ಅವಸಾನ; ಇಲ್ಲಿ ಐದನೆಯದು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು.
5.71.24
पञ्च नस्तात दीयन्तां ग्रामा वा नगराणि वा ।
वसेम सहिता येषु मा च नो भरता नशन् ॥ ५.७१.२४ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ನಮಗೆ ಐದು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ನಗರಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಿ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸೋಣ, ಭರತರು ನಾಶವಾಗದಿರಲಿ.
5.71.25
न च तानपि दुष्टात्मा धार्तराष्ट्रोऽनुमन्यते ।
स्वाम्यमात्मनि मत्वाऽसावतो दुःखतरं नु किं ॥ ५.७१.२५ ॥
ದುಷ್ಟಾತ್ಮನಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನು ಅವರಿಗೆ ಅದನ್ನೂ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನಲ್ಲೇ ಒಡೆತನವನ್ನು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡ ಅವನಿಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖಕರವಾದದ್ದು ಏನಿದೆ?
5.71.26
कुले जातस्य वृद्धस्य परवित्तेषु गृद्ध्यतः ।
लोभः प्रज्ञानमाहन्ति प्रज्ञा हन्ति हता ह्रियं ॥ ५.७१.२६ ॥
ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವೃದ್ಧನು ಪರರ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಸೆಪಟ್ಟರೆ, ಲೋಭವು ಅವನ ವಿವೇಕವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಹಾಳಾದ ವಿವೇಕವು ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ.
5.71.27
ह्रीर्हता बाधते धर्मं धर्मो हन्ति हतः श्रियम् ।
श्रीर्हता पुरुषं हन्ति पुरुषस्याधं वधः ॥ ५.७१.२७ ॥
ಹಾಳಾದ ನಾಚಿಕೆಯು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಳಾದ ಧರ್ಮವು ಶ್ರೀಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಹಾಳಾದ ಶ್ರೀಯು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಮನುಷ್ಯನ ನಾಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಅರ್ಧ ನಾಶ.
5.71.28
अधनाद्धि निवर्तन्ते ज्ञातयः सुहृदो द्विजाः ।
अपुष्पादफलाद्वृक्षाद्यथा कृष्ण पतत्रिणः ॥ ५.७१.२८ ॥
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಧನವಿಲ್ಲದವನಿಂದ ಬಂಧುಗಳೂ ಮಿತ್ರರೂ ದೂರಸರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ಹೂವು ಹಣ್ಣಿಲ್ಲದ ಮರದಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾರಿಹೋಗುವಂತೆ.
5.71.29
एतच्च मरणं तात उन्मत्तपतितादिव ।
ज्ञातयो विनिवर्तन्ते प्रेतसत्वादिवासवः ॥ ५.७१.२९ ॥
ಅಯ್ಯಾ, ಇದು ಮರಣದಂತೆಯೇ; ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಬಿದ್ದವನಿಂದ ಬಂಧುಗಳು ದೂರಸರಿಯುವಂತೆ, ಪ್ರೇತದಂತಿರುವವನಿಂದ ಪ್ರಾಣಗಳು ದೂರಸರಿಯುವಂತೆ.
5.71.30
नातः पापीयसीं कांचिदवस्थां शम्बरोऽब्रवीत् ।
यत्र नैवाऽद्य न प्रातर्भोजनं प्रतिदृश्यते ॥ ५.७१.३० ॥
ಇದಕ್ಕಿಂತ ಪಾಪಕರವಾದ ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಶಂಬರನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಇಂದೂ ಇಲ್ಲ, ನಾಳೆ ಬೆಳಗ್ಗೆಯೂ ಊಟ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.71.31
धनमाहुः परं धर्मं धने सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
जीवन्ति धनिनो लोके मृता ये त्वधना नराः ॥ ५.७१.३१ ॥
ಧನವೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಧನದಲ್ಲಿಯೇ ಸರ್ವವೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ; ಧನವಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯರು ಸತ್ತವರಂತೆ.
5.71.32
ये धनादपकर्षन्ति नरं स्वबलमास्थिताः ।
ते धर्ममर्थं कामं च प्रमथ्नन्ति नरं च तम् ॥ ५.७१.३२ ॥
ತಮ್ಮ ಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಧನದಿಂದ ವಂಚಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವವರು, ಆ ಮನುಷ್ಯನ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಮೂರನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
5.71.33
एतामवस्थां प्राप्यैके मरणं वव्रिरे जनाः ।
ग्रामायैके वनायैके नाशायैके प्रवव्रजुः ॥ ५.७१.३३ ॥
ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿ ಕೆಲವರು ಮರಣವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ, ಕೆಲವರು ಕಾಡಿಗೆ, ಕೆಲವರು ನಾಶಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
5.71.34
उन्मादमेके पुष्यन्ति यान्त्यन्ये द्विषतां वशम् ।
दास्यमेके च गच्छन्ति परेषामर्थहेतुना ॥ ५.७१.३४ ॥
ಕೆಲವರು ಉನ್ಮಾದವನ್ನು ಅಪ್ಪುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ವೈರಿಗಳ ವಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಇತರರ ಧನಕ್ಕಾಗಿ ದಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ.
5.71.35
आपदेवास्य मरणात्पुरुषस्य गरीयसी ।
श्रियो विनाशस्तद्ध्यस्य निमित्तं धर्मकामयोः ॥ ५.७१.३५ ॥
ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮರಣಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಆಪತ್ತು ಇದೇ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಸಂಪತ್ತಿನ ನಾಶವೇ ಅವನ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾಮದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
5.71.36
यदस्य धर्म्यं मरणं शाश्वतं लोकवर्त्मवत् ।
समन्तात्सर्वभूतानां न तदत्येति कश्चन ॥ ५.७१.३६ ॥
ಇವನಿಗೆ ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಲೋಕದ ದಾರಿಯಂತಿರುವ ಆ ಮರಣವನ್ನು ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ದಾಟಲಾರರು.
5.71.37
न तथा बाध्यते कृष्ण प्रकृत्या निर्धनो जनः ।
यथा भद्रां श्रियं प्राप्य तया हीनः सुखैधितः ॥ ५.७१.३७ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಸ್ವಭಾವತಃ ಬಡವನು ಅಷ್ಟು ಪೀಡಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಶುಭಕರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವನಂತೆ ಅಲ್ಲ.
5.71.38
स तदाऽऽत्मापराधेन संप्राप्तो व्यसनं महत् ।
सेन्द्रान्गर्हयते देवान्नात्मानं च कथंचन ॥ ५.७१.३८ ॥
ಅವನು ಆಗ ತನ್ನದೇ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಮಹಾ ಸಂಕಟವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾನೆ; ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನನ್ನು ದೂಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
5.71.39
न चास्य सर्वशास्राणि प्रभवन्ति निबर्हणे ।
सोऽभिक्रुध्याति भृत्यानां सुहृदश्चाभ्यसूयति ॥ ५.७१.३९ ॥
ಅವನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಸಮರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಸೇವಕರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಿತ್ರರ ಮೇಲೆ ಅಸೂಯೆಪಡುತ್ತಾನೆ.
5.71.40
तत्तदा मन्युरेवैति स भूयः संप्रमुह्यति ।
स मोहवशमापन्नः क्रूरं कर्म निषेवते ॥ ५.७१.४० ॥
ಆಗ ಆ ಕೋಪವೇ ಮತ್ತೆ ಅವನ ಬಳಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಅವನು ಮತ್ತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಮೋಹದ ವಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಕ್ರೂರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
5.71.41
पापकर्मतया चैव सङ्करं तेन पुष्यति ।
सङ्करो नरकायैव सा काष्ठा पापकर्मणाम् ॥ ५.७१.४१ ॥
ಪಾಪಕರ್ಮದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಲೇ ಅವನು ಅದರಿಂದಲೇ ಸಂಕರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸಂಕರವು ನರಕಕ್ಕೇ; ಅದೇ ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳ ಪರಮಾವಧಿ.
5.71.42
न चेत्प्रबुध्यते कृष्ण नरकायैव गच्छति ।
तस्य प्रबोधः प्रज्ञैव प्रज्ञाचक्षुस्तरिष्यति ॥ ५.७१.४२ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಅವನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ನರಕಕ್ಕೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಎಚ್ಚರವು ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ; ಪ್ರಜ್ಞಾ-ಚಕ್ಷುವುಳ್ಳವನು ದಾಟುವನು.
5.71.43
प्रज्ञालाभे हि पुरुषः शास्त्राण्येवान्ववेक्षते ।
शास्त्रनिष्ठः पुनर्धर्मं तस्य ह्रीरङ्गमुत्तमम् ॥ ५.७१.४३ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆ ಲಭಿಸಿದಾಗ ಮನುಷ್ಯನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೇ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಾಸ್ತ್ರನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಧರ್ಮವನ್ನು (ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ); ಅದರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂಗವು ಲಜ್ಜೆ.
5.71.44
ह्रीमान्हि पापं प्रद्वेष्टि तस्य श्रीरभिवर्धते ।
श्रीमान्स यावद्भवति तावद्भवति पूरुषः ॥ ५.७१.४४ ॥
ಲಜ್ಜೆಯುಳ್ಳವನು ಪಾಪವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಶ್ರೀ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಅವನು ಪುರುಷನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
5.71.45
धर्मनित्यः प्रशान्तात्मा कार्ययोगवहः सदा ।
नाधर्मे कुरुते बुद्धिं न च पापे प्रवर्तते ॥ ५.७१.४५ ॥
ಸದಾ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯನಾಗಿ, ಶಾಂತಾತ್ಮನಾಗಿ, ಕರ್ತವ್ಯಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸುವವನು ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಇಡುವುದಿಲ್ಲ; ಪಾಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
5.71.46
अह्रीको वा विमूढो वा नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
नास्याधिकारो धर्मेऽस्ति यथा शूद्रस्तथैव सः ॥ ५.७१.४६ ॥
ಲಜ್ಜೆಯಿಲ್ಲದವನು ಅಥವಾ ಮೋಹಗೊಂಡವನು ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಅಲ್ಲ, ಪುರುಷನೂ ಅಲ್ಲ; ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ, ಶೂದ್ರನಂತೆಯೇ ಅವನೂ ಇದ್ದಾನೆ.
5.71.47
ह्रीमानवति देवांश्च पितॄनात्मानमेव च ।
तेनामृतत्वं व्रजति सा काष्ठा पुण्यकर्मणाम् ॥ ५.७१.४७ ॥
ಲಜ್ಜೆಯುಳ್ಳವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಪಿತೃಗಳನ್ನು, ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರಿಂದ ಅವನು ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ.
5.71.48
तदिदं मयि ते दृष्टं प्रत्यक्षं मधुसूदन ।
यथा राज्यात्परिभ्रष्टो वसामि वसतीरिमाः ॥ ५.७१.४८ ॥
ಓ ಮಧುಸೂದನ! ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀವು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದೀರಿ; ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ನಾನು ಈ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
5.71.49
ते वयं न श्रियं हातुमलं न्यायेन केनचित् ।
अत्र नो यतमानानां वधश्चेदपि साधु तत् ॥ ५.७१.४९ ॥
ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದಲೂ ಆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಿಡಲು ನಾವು ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುವ ನಮಗೆ ಸಾವು ಬಂದರೂ ಅದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ.
5.71.50
तत्र नः प्रथमः कल्पो यद्वयं ते च माधव ।
प्रशान्ताः समभूताश्च श्रियं तामश्रुवीमहि ॥ ५.७१.५० ॥
ಅದರಲ್ಲಿ ನಮಗಿರುವ ಮೊದಲ ಮಾರ್ಗ ಇದು: ನಾವೂ ನೀನೂ, ಓ ಮಾಧವ, ಶಾಂತರಾಗಿ ಒಂದಾಗಿ ಆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.
5.71.51
तत्रैषा परमा काष्ठा रौद्रकर्मक्षयोदया ।
यद्वयं कौरवान्हत्वा तानि राष्ट्राण्यवाप्नुमः ॥ ५.७१.५१ ॥
ಅದರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪರಮ ಮಿತಿ: ಭಯಂಕರ ಕರ್ಮಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಉದಯಿಸುವುದು — ನಾವು ಕೌರವರನ್ನು ಕೊಂದು ಆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.
5.71.52
ये पुनः स्युरसंबद्धा अनार्याः कृष्ण शत्रवः ।
तेषामप्यवधः कार्यः किंपुनर्ये स्युरीदृशाः ॥ ५.७१.५२ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಅನಾರ್ಯ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಬೇಕು; ಇಂಥವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು?
5.71.53
ज्ञातयश्चैव भूयिष्ठाः सहाया गुरवश्च नः ।
तेषां वधोऽतिपापीयान्किं नु युद्धेऽस्ति शोभनम् ॥ ५.७१.५३ ॥
ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳು, ಸಹಾಯಕರು, ಗುರುಗಳು ಬಹುಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪ. ಹಾಗಾದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶುಭವೇನಿದೆ?
5.71.54
पापः क्षत्रियधर्मोऽयं वयं च क्षत्रबन्धवः ।
स नः स्वधर्मोऽधर्मो वा वृत्तिरन्या विगर्हिता ॥ ५.७१.५४ ॥
ಈ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮ ಪಾಪಮಯ; ನಾವು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಬಂಧುಗಳು. ಅದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮವೋ ಅಧರ್ಮವೋ — ಬೇರೆ ವೃತ್ತಿ ನಿಂದಿತವಾಗಿದೆ.
5.71.55
शूद्रः करोति शुश्रूषां वैश्मा वै पण्यजीविकाः ।
वयं वधेन जीवामः कपालं ब्राह्मणैर्वृतम् ॥ ५.७१.५५ ॥
ಶೂದ್ರನು ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ವೈಶ್ಯರು ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಾವು ವಧೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತೇವೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರೆ ಇದೆ.
5.71.56
क्षत्रियः क्षत्रियं हन्ति मत्स्यो मत्स्येन जीवति ।
श्वा श्वानं हन्ति दाशार्ह पश्य धर्मो यथागतः ॥ ५.७१.५६ ॥
ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಮೀನು ಮೀನಿನಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ, ನಾಯಿ ನಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ. ದಾಶಾರ್ಹನೇ, ನೋಡು, ಧರ್ಮವು ಬಂದಂತೆಯೇ ಇದೆ.
5.71.57
युद्धे कृष्ण कलिर्नित्यं प्राणाः सीदन्ति संयुगे ।
बलं तु नीतिमाधाय युध्ये जयपराजयौ ॥ ५.७१.५७ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಲಿ ಇರುತ್ತದೆ; ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಬಲ ಮತ್ತು ನೀತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ನಾವು ಹೋರಾಡೋಣ—ಜಯ ಅಥವಾ ಪರಾಜಯ.
5.71.58
नात्मच्छन्देन भूतानां जीवितं मरणं तथा ।
नाप्यकाले सुखं प्राप्यं दुःखं वाऽपि यदूत्तम ॥ ५.७१.५८ ॥
ಜೀವಿಗಳ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮರಣ ಅವರ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದಲ್ಲ; ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಖ ಅಥವಾ ದುಃಖ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಯದೂತ್ತಮ.
5.71.59
एको ह्यपि बहून्हन्ति घ्नन्त्येकं बहवोऽप्युत ।
शूरं कापुरुषो हन्ति अयशस्वी यशस्विनम् ॥ ५.७१.५९ ॥
ಒಬ್ಬನೇ ಅನೇಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಅನೇಕರೂ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಹೇಡಿ ಶೂರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಅಪಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
5.71.60
जयो नैवोभयोर्दृष्टो नोभयोश्च पराजयः ।
तथैवापचयो दृष्टो व्यपयाने क्षयव्ययौ ॥ ५.७१.६० ॥
ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಜಯ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪರಾಜಯವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ನಷ್ಟವೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯವೂ ವ್ಯಯವೂ ಉಂಟು.
5.71.61
सर्वथा वृजिनं युद्धं को ध्नन्न प्रतिहन्यते ।
हतस्य च हृषीकेश समौ जयपराजयौ ॥ ५.७१.६१ ॥
ಯುದ್ಧವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪಾಪಮಯ; ಯಾರು ಕೊಂದು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ? ಹೃಷೀಕೇಶ, ಸತ್ತವನಿಗೆ ಜಯ ಮತ್ತು ಪರಾಜಯ ಸಮಾನ.
5.71.62
पराजयश्च मरणान्मन्ये नैव विशिष्यते ।
यस्य स्याद्विजयः कृष्ण तस्यप्यपचयो ध्रुवम् ॥ ५.७१.६२ ॥
ಸಾವಿಗಿಂತ ಪರಾಜಯ ಹೆಚ್ಚಿನದಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಯಾರಿಗೆ ವಿಜಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅವನಿಗೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
5.71.63
अन्ततो दयितं ध्नन्ति केचिदप्यपरे जनाः ।
तस्याङ्गबलहीनस्य पुत्रान्भ्रातॄनपश्यतः ॥ ५.७१.६३ ॥
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಇತರರೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಅಂಗಬಲ ಹೀನನಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಹೋದರರನ್ನು ನೋಡದವನಿಗೆ.
5.71.64
निर्वेदो जीविते कृष्ण सर्वतश्चोपजायते ।
ये ह्येव धीरा ह्रीमन्त आर्याः करुणवेदिनः ॥ ५.७१.६४ ॥
ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಧೀರರು, ನಾಚಿಕೆಯುಳ್ಳವರು, ಆರ್ಯರು, ಕರುಣೆಯನ್ನು ಅರಿತವರು.
5.71.65
त एव युद्धे हन्यन्ते यवीयान्मुच्यते जनः ।
हत्वाऽप्यनुशयो नित्यं परानपि जनार्दन ॥ ५.७१.६५ ॥
ಅವರೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಕೆಳಮಟ್ಟದವನು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಓ ಜನಾರ್ದನ, ಇತರರನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಸದಾ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
5.71.66
अनुबद्धश्च पापोऽत्र शेषश्चाप्यवशिष्यते ।
शेषो हि बलमासाद्य न शेषमनुशेषयेत् ॥ ५.७१.६६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪವು ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಉಳಿದವನೂ ಉಳಿದೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಉಳಿದವನು ಬಲ ಪಡೆದು, ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಉಳಿಸಬಾರದು.
5.71.67
सर्वोच्छेदे च यतते वैरस्यान्तविधित्सया ।
जयो वैरं प्रसृजति दुःखमास्ते पराजितः ॥ ५.७१.६७ ॥
ಎಲ್ಲರ ನಾಶದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ವೈರವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಯತ್ನಿಸುವವನ ಜಯವು ವೈರವನ್ನೇ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಸೋತವನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
5.71.68
सुखं प्रशान्तः स्वपिति हित्वा जयपराजयौ ।
जातवैरश्च पुरुषो दुःखं स्वपिति नित्यदा ॥ ५.७१.६८ ॥
ಶಾಂತನಾದವನು ಜಯಾಪಜಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸುಖವಾಗಿ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ; ವೈರ ಹುಟ್ಟಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾ ದುಃಖದಲ್ಲೇ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ.
5.71.69
अनिर्वृत्तेन मनसा ससर्प इव वेश्मनि ।
उत्सादयति यः सर्वं यशसा स विमुच्यते ॥ ५.७१.६९ ॥
ಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾವಿನಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯುವವನು ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.71.70
अकीर्तिं सर्वभूतेषु शाश्वतीं स नियच्छति ।
न हि वैराणि शाम्यन्ति दीर्घकालधृतान्यपि ॥ ५.७१.७० ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಶಾಶ್ವತ ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ದೀರ್ಘಕಾಲ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ವೈರಗಳೂ ಶಾಂತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.71.71
आख्यातारश्च विद्यन्ते पुमांश्चेद्विद्यते कुले ।
न चापि वैरं वैरेण केशव व्युपशाम्यति ॥ ५.७१.७१ ॥
ಓ ಕೇಶವ! ಕುಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನಿದ್ದರೆ ಹೇಳುವವರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ವೈರದಿಂದ ವೈರ ಎಂದಿಗೂ ಶಾಂತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.71.72
हविषाऽग्निर्यथा कृष्ण भूय एवाभिवर्धते ।
अतोऽन्यथा नास्ति शान्तिर्नित्यमन्तरमन्ततः ॥ ५.७१.७२ ॥
ಓ ಕೃಷ್ಣ! ತುಪ್ಪದಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಉರಿಯುವಂತೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲ — ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅಂತರವೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
5.71.73
अन्तरं लिप्समानानामयं दोषो निरन्तरः ।
पौरुषे यो हि बलवानाधिर्हृदयबाधनः।
तस्य त्यागेन वा शान्तिर्मरणेनापि वा भवेत् ॥ ५.७१.७३ ॥
ಅಂತರವನ್ನು ಬಯಸುವವರಲ್ಲಿ ಈ ದೋಷವು ನಿರಂತರವಾದದ್ದು. ಪೌರುಷದಲ್ಲಿ ಹೃದಯವನ್ನು ಬಾಧಿಸುವ ಬಲವಾದ ಮನೋವ್ಯಥೆ ಇದೆ; ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಮರಣದಿಂದಲೂ ಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
5.71.74
अथवा मूलघातेन द्विषतां मधुसूदन ।
फलनिर्वृत्तिरिद्धा स्यात्तन्नृशंसतरं भवेत् ॥ ५.७१.७४ ॥
ಅಥವಾ ಮಧುಸೂದನ, ಶತ್ರುಗಳ ಮೂಲವನ್ನೇ ಹೊಡೆಯುವುದರಿಂದ ಫಲಸಿದ್ಧಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕ್ರೂರವಾಗಿರುವುದು.
5.71.75
या तु त्यागेन शान्तिः स्यात्तदृते वध एव सः ।
संशयाच्च समुच्छेदाद्द्विषतामात्मनस्तथा ॥ ५.७१.७५ ॥
ಆದರೆ ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಾಂತಿ ವಧೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆಗದು; ಅದು ಸಂಶಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ತನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
5.71.76
न च त्यक्तुं तदिच्छामो न चेच्छामः कुलक्षयम् ।
अत्र या प्रणिपातेन शान्तिः सैव गरीयसी ॥ ५.७१.७६ ॥
ನಾವು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕುಲನಾಶವನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಿಪಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಾಂತಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
5.71.77
सर्वथा यतमानानामयुद्धमभिकाङ्क्षताम् ।
सान्त्वे प्रतिहते युद्धं प्रसिद्धं नापराक्रमः ॥ ५.७१.७७ ॥
ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರಿಗೆ, ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದಿರಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ, ಸಾಂತ್ವನ ವಿಫಲವಾದಾಗ ಯುದ್ಧ ಬರುವುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅದು ಪರಾಕ್ರಮದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ.
5.71.78
प्रतिघातेन सान्त्वस्य दारुणं संप्रवर्तते ।
तच्छुनामिव संपाते पण्डितैरुपलक्षितम् ॥ ५.७१.७८ ॥
ಸಾಂತ್ವನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಘಾತದಿಂದ ಭಯಂಕರ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ನಾಯಿಗಳು ಹೊಡೆದಾಡುವಾಗ ನಡೆಯುವಂತೆ; ಇದನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
5.71.79
लाङ्गूलचालनं क्ष्वेडा प्रतिवाचो विवर्तनम् ।
दन्तदर्शनमारावस्ततो युद्धं प्रवर्तते ॥ ५.७१.७९ ॥
ಬಾಲ ಆಡಿಸುವುದು, ಗುರ್ರೆನ್ನುವುದು, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೂಗುವುದು, ತಿರುಗುವುದು, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುವುದು, ಆರ್ಭಟ — ಆಗ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
5.71.80
तत्र यो बलवान्कृष्ण जित्वा सोत्ति तदामिषम् ।
एवमेव मनुष्येषु विशेषो नास्ति कश्चन ॥ ५.७१.८० ॥
ಅಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿ ಗೆದ್ದು ಆ ಬೇಟೆಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಕೃಷ್ಣ. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲೂ ಹೀಗೆಯೇ ಯಾವ ವಿಶೇಷ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇಲ್ಲ.
5.71.81
सर्वथा त्वेतदुचितं दुर्बलेषु बलीयसाम् ।
अनादरो विरोधश्च प्रणिपाती हि दुर्बलः ॥ ५.७१.८१ ॥
ಬಲಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ದುರ್ಬಲರ ಮೇಲೆ ಇದು ಸರ್ವಥಾ ಯೋಗ್ಯ — ಅನಾದರ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ. ದುರ್ಬಲನಿಗೆ ವಿನೀತ ನಮಸ್ಕಾರವೇ ಯೋಗ್ಯ.
5.71.82
पिता राजा च वृद्धश्च सर्वथा मानमर्हति ।
तस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च धृतराष्ट्रो जनार्दन ॥ ५.७१.८२ ॥
ತಂದೆ, ರಾಜ, ವೃದ್ಧ — ಇವರು ಸರ್ವಥಾ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಜನಾರ್ದನ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮಾನ್ಯನೂ ಪೂಜ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
5.71.83
पुत्रस्नेहश्च बलवान्धृतराष्ट्रस्य माधव ।
स पुत्रवशमापन्नः प्रणिपातं प्रहास्यति ॥ ५.७१.८३ ॥
ಮಾಧವ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರಪ್ರೇಮ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಪುತ್ರರ ವಶದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವನು.
5.71.84
तत्र किं मन्यसे कृष्ण प्राप्तकालमनन्तरम् ।
कथमर्थाच्च धर्माच्च न हीयेमहि माधव ॥ ५.७१.८४ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಕೃಷ್ಣ? ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕು? ಮಾಧವ, ಅರ್ಥದಿಂದಲೂ ಧರ್ಮದಿಂದಲೂ ನಾವು ಹೇಗೆ ಭ್ರಷ್ಟರಾಗದೆ ಇರಬಹುದು?
5.71.85
ईदृशेऽत्यर्थकृच्छ्रेऽस्मिन्कमन्यं मधुसूदन ।
उपसंप्रष्टुमर्हामि त्वामृते पुरुषोत्तम ॥ ५.७१.८५ ॥
ಓ ಮಧುಸೂದನ, ಇಂಥ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನಾರನ್ನು ಸಮಾಲೋಚಿಸಲಿ, ಓ ಪುರುಷೋತ್ತಮ?
5.71.86
प्रियश्च प्रियकामश्च गतिज्ञः सर्वकर्मणाम् ।
को हि कृष्णास्ति नस्त्वादृक्सर्वनिश्चयवित्सुहृत् ॥ ५.७१.८६ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ನಿನ್ನಂತೆ ಪ್ರಿಯನೂ, ನಮ್ಮ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನೂ, ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಗತಿಯನ್ನು ಬಲ್ಲವನೂ, ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಅರಿತ ಸುಹೃದನೂ ನಮಗೆ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ?
5.71.87
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजं जनार्दनः ।
उभयोरेव वामर्थे यास्यामि कुरुसंसदम् ॥ ५.७१.८७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಾರ್ದನನು ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನು ಕುರುಗಳ ಸಭೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ."
5.71.88
शमं तत्र लभेयं चेद्युष्मदर्थमहापयन् ।
पुण्यं मे सुमहद्राजंश्चरितं स्यान्महाफलम् ॥ ५.७१.८८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಿಮಗಾಗಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಹಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದರೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅದು ನನಗೆ ಮಹಾ ಪುಣ್ಯದ, ಮಹಾಫಲದ ಕಾರ್ಯವಾಗುವುದು.
5.71.89
मोचयेयं मृत्युपाशात्संरब्धान्कुरुसृञ्जयान् ।
पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च सर्वां च पृथिवीमिमाम् ॥ ५.७१.८९ ॥
ಮೃತ್ಯುಪಾಶದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವ ಕುರುಗಳನ್ನು, ಸೃಂಜಯರನ್ನು, ಪಾಂಡವರನ್ನು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಾನು ಬಿಡಿಸುವೆನು.
5.71.90
न ममैतन्मतं कृष्ण यत्त्वं यायाः कुरून्प्रति ।
सुयोधनः सूक्तमपि न करिष्यति ते वचः ॥ ५.७१.९० ॥
ಕೃಷ್ಣ, ನೀನು ಕುರುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ. ಸುಯೋಧನನು ನಿನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನ್ನೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
5.71.91
समेतं पार्थिवं क्षत्रं दुर्योधनवशानुगम् ।
तेषां मध्यावतरणं तव कृष्ण न रोचये ॥ ५.७१.९१ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ದುರ್ಯೋಧನನ ವಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಜರು ಸೇರಿರುವ ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸಮೂಹದ ನಡುವೆ ನೀನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
5.71.92
न हि नः प्रीणयेद्द्रव्यं न देवत्वं कुतः सुखम् ।
न च सर्वामरैश्वर्यं तव द्रोहेण माधव ॥ ५.७१.९२ ॥
ಮಾಧವ, ನಿನಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿ ಪಡೆಯುವ ಸಂಪತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸದು; ದೇವತ್ವವೂ ಇಲ್ಲ, ಸುಖ ಎಲ್ಲಿಂದ; ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ.
5.71.93
जानाम्येतां महाराज धार्तराष्ट्रस्य पापताम् ।
अवाच्यास्तु भविष्यामः सर्वलोके महीक्षितां ॥ ५.७१.९३ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನ ಈ ಪಾಪವನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ; ಆದರೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭೂಪಾಲಕರ ನಡುವೆ ನಾವು ನಿಂದೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.71.94
न चापि मम पर्याप्ताः सहिताः सर्वपार्थिवाः ।
क्रुद्धस्य संयुगे स्थातुं सिंहस्येवेतरे मृगाः । ॥ ५.७१.९४ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ನನ್ನ ಎದುರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದ ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ನನಗೆ ಸಾಕಾಗರು; ಸಿಂಹದ ಮುಂದೆ ಇತರ ಜಿಂಕೆಗಳಂತೆ.
5.71.95
अथ चेत्ते प्रवर्तेरन्मयि किंचिदसांप्रतम् ।
निर्दहेयं कुरून्सर्वानिति मे धीयते मतिः ॥ ५.७१.९५ ॥
ಅವರು ನನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅನುಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದರೆ, ಎಲ್ಲ ಕುರುಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಬಿಡುವೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಶ್ಚಯ.
5.71.96
न जातु गमनं पार्थ भवेत्तत्र निरर्थकम् ।
अर्थप्राप्तिः कदाचित्स्यादन्ततो वाप्यवाच्यता ॥ ५.७१.९६ ॥
ಪಾರ್ಥ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉದ್ದೇಶ ಸಿದ್ಧಿಸಬಹುದು, ಕೊನೆಗೆ ನಿಂದೆಯೂ ತಪ್ಪಬಹುದು.
5.71.97
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो जनार्दनम् ।
भातॄणां समवेतानां सकाशे पुरुषोत्तमम् ॥ ५.७१.९७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಧರ್ಮರಾಜನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಸಹೋದರರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
5.71.98
यत्तुभ्यं रोचते कृष्ण स्वस्ति प्राप्नुहि कौरवान् ।
कृतार्थं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामि पुनरागतम् ॥ ५.७१.९८ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ನಿನಗೆ ಯಾವುದು ಇಷ್ಟವೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡು. ಕೌರವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆ. ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಸಿ, ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
5.71.99
विष्वक्सेन कुरून्गत्वा भरताञ्शमयन्प्रभो ।
यथा सर्वे सुमनसः सह स्याम सुचेतसः ॥ ५.७१.९९ ॥
ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನ, ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಕುರುಗಳ ಮತ್ತು ಭರತರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸು; ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಶುಭ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವಂತಾಗಲಿ.
5.71.100
भ्राता चासि सखा चासि बीभत्सोर्मम च प्रियः ।
सौहृदेनाविशङ्ख्योऽसि स्वस्ति प्राप्नुहि भूतये ॥ ५.७१.१०० ॥
ನೀನು ಸಹೋದರನೂ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ; ಅರ್ಜುನನಿಗೂ ನನಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹ ಪಡಲು ಆಗದು; ಶುಭ ಮತ್ತು ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆ.
5.71.101
अस्मान्वेत्थ परान्वेत्थ वेत्थार्थान्वेत्थ भाषितुम् ।
यद्यदस्मद्धितं कृष्ण तत्तद्वाच्यः सुयोधनः ॥ ५.७१.१०१ ॥
ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಲ್ಲೆ, ಇತರರನ್ನು ಬಲ್ಲೆ, ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲೆ, ಮಾತನಾಡುವ ರೀತಿಯನ್ನೂ ಬಲ್ಲೆ. ಕೃಷ್ಣ, ನಮಗೆ ಹಿತವಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ಸುಯೋಧನನಿಗೆ ಹೇಳು.
5.71.102
यद्यद्धर्मेण संयुक्तमुपपद्येद्धितं वचः ।
तत्तत्केशव भाषेथाः सान्त्वं वा यदि वेतरत् ॥ ५.७१.१०२ ॥
ಧರ್ಮಯುಕ್ತವಾದ ಮತ್ತು ಹಿತಕರವಾದ ಮಾತು ಏನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಕೇಶವ, ಅದನ್ನೇ ಹೇಳು; ಅದು ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯಾಗಲಿ.