മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.71.1
प्रयाते सञ्जये साधौ कौरवान्प्रति वै तदा ।
किं चक्रुः पाण्डवास्तत्र मम पूर्वपितामहाः ॥ ५.७१.१ ॥
സാധുവായ സഞ്ജയൻ കൗരവരുടെ നേർക്ക് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ അന്ന് പാണ്ഡവർ അവിടെ എന്ത് ചെയ്തു, എന്റെ പൂർവ പിതാമഹന്മാരേ?
5.71.2
एतत्सर्वं द्विजश्रेष्ठ विस्तरं मम सत्तम ।
कथयस्व प्रयत्नेन श्रोतुमिच्छामि पण्डित ॥ ५.७१.२ ॥
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, സത്തമാ, പണ്ഡിതാ, ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിസ്തരിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ പറഞ്ഞുതരൂ; കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
5.71.3
सञ्जये प्रतियाते तु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
अर्जुनं भीमसेनं च माद्रीपुत्रौ च भारत ॥ ५.७१.३ ॥
സഞ്ജയൻ മടങ്ങിപ്പോയശേഷം, ധർമ്മരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരനും അർജുനനും ഭീമസേനനും മാദ്രിയുടെ ഇരു പുത്രന്മാരും, ഓ ഭാരതാ!
5.71.4
विराटं द्रुपदं चैव केकयानां महारथान् ।
अब्रुवीदुपसङ्गम्य शङ्खचक्रगदाधरम् ।
अभियाचामहे गत्वा प्रयातुं कुरुसंसदम् ॥ ५.७१.४ ॥
വിരാടനോടും ദ്രുപദനോടും കേകയരിലെ മഹാരഥന്മാരോടും ചേർന്ന്, ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരിയെ സമീപിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'കുരുസഭയിലേക്ക് പോകാൻ ഞങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു.'
5.71.5
यथा भीष्मेण द्रोणेन बाह्लीकेन च धीमता ।
अन्यैश्च कुरुभिः सार्धं न युध्येमहि संयुगे ॥ ५.७१.५ ॥
ഭീഷ്മർ, ദ്രോണർ, ബുദ്ധിമാനായ ബാഹ്ലീകൻ, മറ്റു കുരുക്കളോടൊപ്പം നാം യുദ്ധത്തിൽ പോരാടാതിരിക്കേണ്ടതിന്.
5.71.6
एष नः प्रथमः कल्प एतन्निश्रेय उत्तमम् ।
एवमुक्ताः सुमनसस्तेऽभिजग्मुर्जनार्दनम् ॥ ५.७१.६ ॥
ഇതാണ് നമ്മുടെ ആദ്യ മാർഗം, ഇതാണ് പരമമായ നന്മ. ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ പ്രസന്നമനസ്കരായ അവർ ജനാർദ്ദനന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
5.71.7
पाण्डवैः सह राजानो मरुत्वन्त इवामराः ।
तदा च दुःसहाः सर्वे सदस्यास्ते नरर्षभाः ॥ ५.७१.७ ॥
പാണ്ഡവരോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ മരുത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ദേവന്മാരെപ്പോലെയായിരുന്നു. അന്ന് ആ സഭയിലെ എല്ലാവരും എതിർക്കാനാകാത്ത നരശ്രേഷ്ഠന്മാരായിരുന്നു.
5.71.8
जनार्दनं समासाद्य कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अब्रवीत्परवीरध्नं दाशार्हं पाण्डुनन्दनः ॥ ५.७१.८ ॥
കുന്തീപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ജനാർദനനെ സമീപിച്ച് ശത്രുവീരന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്ന ദാശാർഹനോട് പറഞ്ഞു, പാണ്ഡുവിന്റെ ആ പുത്രൻ.
5.71.9
अयं स कालः संप्राप्तो मित्राणां मित्रवत्सल ।
न च त्वदन्यं पश्यामि यो न आपत्सु तारयेत् ॥ ५.७१.९ ॥
മിത്രവത്സലനേ! ആ സമയം വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു. ആപത്തുകളിൽനിന്ന് ഞങ്ങളെ കരകയറ്റാൻ കഴിയുന്ന നിന്നെയല്ലാതെ മറ്റൊരാളെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
5.71.10
त्वां हि माधवमाश्रित्य निर्भया मोघदर्पितम् ।
धार्तराष्ट्रं सहामात्यं स्वयं समनुयुङ्क्ष्महे ॥ ५.७१.१० ॥
മാധവനായ നിന്നെ ആശ്രയിച്ച്, നിർഭയരായി, വ്യർഥഗർവ്വമുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനെയും അവന്റെ മന്ത്രിമാരെയും ഞങ്ങൾ തന്നെ നേരിടും.
5.71.11
यथा हि सर्वास्वापत्सु पासि वृष्णीनरिन्दम् ।
तथा ते पाण्डवा रक्ष्याः पाह्यस्मान्महतो भयात् ॥ ५.७१.११ ॥
വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ നരേന്ദ്രാ! എല്ലാ ആപത്തുകളിലും നീ രക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, നിന്റെ പാണ്ഡവരെ രക്ഷിക്കണം; ഈ മഹാഭയത്തിൽനിന്ന് ഞങ്ങളെ കാക്കണം.
5.71.12
अयमस्मि महाबाहो ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ।
करिष्यामि हि तत्सर्वं यत्त्वं वक्ष्यसि भारत ॥ ५.७१.१२ ॥
ഇതാ ഞാനുണ്ട്, മഹാബാഹോ! നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് പറയൂ. ഭാരതാ! നീ പറയുന്നതെല്ലാം ഞാൻ തീർച്ചയായും ചെയ്യും.
5.71.13
श्रुतं ते धृतराष्ट्रस्य सपुत्रस्य चिकीर्षितम् ।
एतद्धि सकलं कृष्ण सञ्जयो मां यदब्रवीत् ॥ ५.७१.१३ ॥
കൃഷ്ണാ, പുത്രന്മാരോടൊപ്പമുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ഉദ്ദേശ്യം നീ കേട്ടിരിക്കുന്നു. സഞ്ജയൻ എന്നോട് അതെല്ലാം പറഞ്ഞു.
5.71.14
मृदुपूर्वं साममिश्रं सममुग्रं च माधव ।
न कतृं न्यायमास्थाय गर्हिताश्च ततो वयम् ॥ ५.७१.१४ ॥
മാധവാ, മൃദുവായി തുടങ്ങുന്നതും സാമവുമായി കലർന്നതും സമവും കഠിനവുമായ മാർഗ്ഗങ്ങളും ഞങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു; എങ്കിലും ന്യായമാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചതിനാൽ ഞങ്ങൾ നിന്ദിതരായി.
5.71.15
तन्मतं धृतराष्ट्रस्य सोऽस्यात्मा विवृतान्तरः ।
यथोक्तं दूत आचष्टे वध्यः स्यादन्यथा ब्रुवन् ॥ ५.७१.१५ ॥
ഇതാണ് ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ അഭിപ്രായം; അവന്റെ അന്തരംഗം വ്യക്തമായി വെളിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ദൂതൻ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ് അവൻ പറയുന്നത്; മറ്റൊന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ അവൻ വധ്യനാകുമായിരുന്നു.
5.71.16
अप्रदानेन राज्यस्य शान्तिमस्मासु मार्गति ।
लुब्धः पापेन मनसा चरन्नसममात्मनः ॥ ५.७१.१६ ॥
രാജ്യം നൽകാതെ അവൻ ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ലോഭവും പാപചിത്തവുമായി അവൻ തനിക്കുവേണ്ടി അന്യായമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
5.71.17
यत्तद्द्वादशवर्षाणि वनेषु ह्युषिता वयम् ।
छद्मना शरदं चैकां धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ ५.७१.१७ ॥
ഞങ്ങൾ പന്ത്രണ്ടു വർഷം കാടുകളിൽ വസിച്ചു; ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ കല്പനയാൽ വഞ്ചനയോടെ ഒരു വർഷവും കഴിച്ചു.
5.71.18
स्थाता नः समये तस्मिन्धृतराष्ट्र इति प्रभो ।
नाहास्म समयं कृष्ण तद्धि नो ब्राह्मणा विदुः ॥ ५.७१.१८ ॥
പ്രഭോ, "ആ സമയത്ത് ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഞങ്ങൾക്ക് സാക്ഷിയായി നിൽക്കും" എന്ന കരാർ ഞങ്ങൾ ചെയ്തിരുന്നില്ല; കൃഷ്ണാ, ഇത് ബ്രാഹ്മണർക്ക് അറിയാം.
5.71.19
गृद्धो राजा धृतराष्ट्रः स्वधर्मं नानुपश्यति ।
वश्यत्वात्पुत्रगृद्धित्वान्मन्दस्यान्वेति शासनं ॥ ५.७१.१९ ॥
ലോഭിയായ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ തന്റെ ധർമ്മം കാണുന്നില്ല. വശത്തിലാകുന്നതിനാലും പുത്രന്മാരോടുള്ള ആസക്തിയാലും അവൻ മൂഢന്റെ കല്പന പിന്തുടരുന്നു.
5.71.20
सुयोधनमते तिष्ठन्राजाऽस्मासु जनार्दन ।
मिथ्याचरति लुब्धः संश्चरन्हि प्रियमात्मनः ॥ ५.७१.२० ॥
ജനാർദ്ദനാ, സുയോധനന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രാജാവ് നമ്മോട് വ്യാജമായി പെരുമാറുന്നു. ലോഭിയായി അവൻ തനിക്ക് പ്രിയമായതിനെ മാത്രം തേടി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
5.71.21
इतो दुःखतरं किं नु यदहं मातरं ततः ।
संविधातुं न शक्नोमि मित्राणां वा जनार्दन ॥ ५.७१.२१ ॥
ജനാർദ്ദനാ, ഇതിലും ദുഃഖകരമായതെന്താണ്? അമ്മയെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും പരിപാലിക്കാൻ എനിക്കു കഴിയുന്നില്ലല്ലോ.
5.71.22
काशिभिश्चेदिपाञ्चालैर्मत्स्यैश्च मधुसूदन ।
भवता चैव नाथेन पञ्च ग्रामा वृता मया ॥ ५.७१.२२ ॥
മധുസൂദനാ, കാശികൾ, ചേദികൾ, പാഞ്ചാലർ, മത്സ്യർ എന്നിവരോടൊപ്പവും നിന്നെ നാഥനായി കണ്ടും ഞാൻ അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
5.71.23
अविस्थलं वृकस्थलं माकन्दी वारणावतम् ।
अवसानं च गोविन्द कंचिदेवात्र पञ्चम् ॥ ५.७१.२३ ॥
അവിസ്ഥലം, വൃകസ്ഥലം, മാകന്ദി, വാരണാവതം, ഗോവിന്ദാ, അവസാനം; ഇവിടെ അഞ്ചാമതായി മറ്റെന്തെങ്കിലും ഒന്ന്.
5.71.24
पञ्च नस्तात दीयन्तां ग्रामा वा नगराणि वा ।
वसेम सहिता येषु मा च नो भरता नशन् ॥ ५.७१.२४ ॥
പ്രിയനേ, ഞങ്ങൾക്ക് അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങളോ നഗരങ്ങളോ നൽകട്ടെ; അവയിൽ ഞങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു വസിക്കട്ടെ, ഭരതന്മാർ നശിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
5.71.25
न च तानपि दुष्टात्मा धार्तराष्ट्रोऽनुमन्यते ।
स्वाम्यमात्मनि मत्वाऽसावतो दुःखतरं नु किं ॥ ५.७१.२५ ॥
ദുഷ്ടമനസ്കനായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ അവർക്ക് അതിനും സമ്മതം നൽകുന്നില്ല. സ്വാമിത്വം തന്നിൽത്തന്നെ കരുതുന്ന അവന് ഇതിനേക്കാൾ ദുഃഖകരമായി എന്താണുള്ളത്?
5.71.26
कुले जातस्य वृद्धस्य परवित्तेषु गृद्ध्यतः ।
लोभः प्रज्ञानमाहन्ति प्रज्ञा हन्ति हता ह्रियं ॥ ५.७१.२६ ॥
ഉത്തമകുലത്തിൽ ജനിച്ച വൃദ്ധൻ പരധനത്തിൽ മോഹിക്കുമ്പോൾ ലോഭം അവന്റെ വിവേകത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു; നശിച്ച വിവേകം ലജ്ജയെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
5.71.27
ह्रीर्हता बाधते धर्मं धर्मो हन्ति हतः श्रियम् ।
श्रीर्हता पुरुषं हन्ति पुरुषस्याधं वधः ॥ ५.७१.२७ ॥
നശിച്ച ലജ്ജ ധർമ്മത്തെ തടയുന്നു; നശിച്ച ധർമ്മം ശ്രീയെ നശിപ്പിക്കുന്നു; നശിച്ച ശ്രീ മനുഷ്യനെ നശിപ്പിക്കുന്നു; മനുഷ്യന്റെ നാശത്തിൽ ഇത് പകുതിയാണ്.
5.71.28
अधनाद्धि निवर्तन्ते ज्ञातयः सुहृदो द्विजाः ।
अपुष्पादफलाद्वृक्षाद्यथा कृष्ण पतत्रिणः ॥ ५.७१.२८ ॥
ദ്വിജരേ, ധനമില്ലാത്തവനിൽ നിന്ന് ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും അകന്നുപോകുന്നു; കൃഷ്ണാ, പൂവും കായുമില്ലാത്ത മരത്തിൽ നിന്ന് പക്ഷികൾ പറന്നകലുന്നതുപോലെ.
5.71.29
एतच्च मरणं तात उन्मत्तपतितादिव ।
ज्ञातयो विनिवर्तन्ते प्रेतसत्वादिवासवः ॥ ५.७१.२९ ॥
മകനേ, ഇത് മരണം പോലെയാണ്; ഭ്രാന്തുപിടിച്ചു വീണവനിൽ നിന്ന് ബന്ധുക്കൾ അകലുന്നതുപോലെ, പ്രേതസമാനനായവനിൽ നിന്ന് പ്രാണൻ അകലുന്നതുപോലെ.
5.71.30
नातः पापीयसीं कांचिदवस्थां शम्बरोऽब्रवीत् ।
यत्र नैवाऽद्य न प्रातर्भोजनं प्रतिदृश्यते ॥ ५.७१.३० ॥
ഇതിലും പാപകരമായ ഒരവസ്ഥ ശംബരൻ പറഞ്ഞിട്ടില്ല; ഇന്നുമില്ല, നാളെ രാവിലെയും ഭക്ഷണം കാണാനില്ലാത്ത ഇടം.
5.71.31
धनमाहुः परं धर्मं धने सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
जीवन्ति धनिनो लोके मृता ये त्वधना नराः ॥ ५.७१.३१ ॥
സമ്പത്താണ് പരമധർമ്മമെന്ന് പറയുന്നു; സമ്പത്തിലാണ് എല്ലാം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലോകത്ത് ധനികർ ജീവിക്കുന്നു; ധനമില്ലാത്ത മനുഷ്യർ മരിച്ചവരെപ്പോലെയാണ്.
5.71.32
ये धनादपकर्षन्ति नरं स्वबलमास्थिताः ।
ते धर्ममर्थं कामं च प्रमथ्नन्ति नरं च तम् ॥ ५.७१.३२ ॥
സ്വന്തം ബലത്തെ ആശ്രയിച്ച് മനുഷ്യനെ ധനത്തിൽ നിന്ന് താഴ്ത്തുന്നവർ ആ മനുഷ്യന്റെ ധർമ്മത്തെയും അർത്ഥത്തെയും കാമത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.
5.71.33
एतामवस्थां प्राप्यैके मरणं वव्रिरे जनाः ।
ग्रामायैके वनायैके नाशायैके प्रवव्रजुः ॥ ५.७१.३३ ॥
ഈ അവസ്ഥയിലെത്തി ചിലർ മരണത്തെ വരിക്കുന്നു; ചിലർ ഗ്രാമത്തിലേക്കും ചിലർ കാട്ടിലേക്കും ചിലർ നാശത്തിലേക്കും പുറപ്പെടുന്നു.
5.71.34
उन्मादमेके पुष्यन्ति यान्त्यन्ये द्विषतां वशम् ।
दास्यमेके च गच्छन्ति परेषामर्थहेतुना ॥ ५.७१.३४ ॥
ചിലർ ഉന്മാദത്തെ സ്വീകരിക്കുന്നു; മറ്റു ചിലർ ശത്രുക്കളുടെ വശത്തിലാകുന്നു; ചിലർ മറ്റുള്ളവരുടെ ധനത്തിനായി അടിമത്തത്തിൽ വീഴുന്നു.
5.71.35
आपदेवास्य मरणात्पुरुषस्य गरीयसी ।
श्रियो विनाशस्तद्ध्यस्य निमित्तं धर्मकामयोः ॥ ५.७१.३५ ॥
മനുഷ്യന് മരണത്തെക്കാൾ വലിയ ആപത്ത് ഇതാണ്; കാരണം അവന്റെ സമ്പത്തിന്റെ നാശമാണ് അവന്റെ ധർമ്മത്തിനും കാമത്തിനും നാശകാരണമാകുന്നത്.
5.71.36
यदस्य धर्म्यं मरणं शाश्वतं लोकवर्त्मवत् ।
समन्तात्सर्वभूतानां न तदत्येति कश्चन ॥ ५.७१.३६ ॥
ഇവന് ധർമ്മാനുസൃതവും ശാശ്വതവും ലോകമാർഗ്ഗം പോലെയുമുള്ള ആ മരണത്തെ സർവ്വജീവികളിലും ആരും മറികടക്കുന്നില്ല.
5.71.37
न तथा बाध्यते कृष्ण प्रकृत्या निर्धनो जनः ।
यथा भद्रां श्रियं प्राप्य तया हीनः सुखैधितः ॥ ५.७१.३७ ॥
കൃഷ്ണാ, സ്വഭാവത്താൽ ദരിദ്രനായ മനുഷ്യൻ അത്രയധികം ദുഃഖിക്കുന്നില്ല; ശുഭമായ സമ്പത്ത് നേടി അതിൽ നിന്ന് വഞ്ചിതനായി സുഖങ്ങളിൽ വളർന്നവനെപ്പോലെയല്ല.
5.71.38
स तदाऽऽत्मापराधेन संप्राप्तो व्यसनं महत् ।
सेन्द्रान्गर्हयते देवान्नात्मानं च कथंचन ॥ ५.७१.३८ ॥
അവൻ അപ്പോൾ സ്വന്തം തെറ്റുകൊണ്ട് വലിയ ആപത്തിലെത്തി, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരെ നിന്ദിക്കുന്നു; ഒരു വിധത്തിലും തന്നെത്തന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല.
5.71.39
न चास्य सर्वशास्राणि प्रभवन्ति निबर्हणे ।
सोऽभिक्रुध्याति भृत्यानां सुहृदश्चाभ्यसूयति ॥ ५.७१.३९ ॥
അവനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ അവന് സർവശാസ്ത്രങ്ങളും ഉപകരിക്കുന്നില്ല; അവൻ ഭൃത്യന്മാരോട് കോപിക്കുന്നു, സുഹൃത്തുക്കളോട് അസൂയപ്പെടുന്നു.
5.71.40
तत्तदा मन्युरेवैति स भूयः संप्रमुह्यति ।
स मोहवशमापन्नः क्रूरं कर्म निषेवते ॥ ५.७१.४० ॥
അപ്പോൾ ആ കോപം തന്നെ വീണ്ടും അവന്റെ അടുത്തെത്തുന്നു; അവൻ വീണ്ടും പൂർണ്ണമായി ഭ്രമിക്കുന്നു; മോഹവശനായി ക്രൂരകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.
5.71.41
पापकर्मतया चैव सङ्करं तेन पुष्यति ।
सङ्करो नरकायैव सा काष्ठा पापकर्मणाम् ॥ ५.७१.४१ ॥
പാപകർമ്മത്തിന്റെ സ്വഭാവത്താൽ അവൻ അതുകൊണ്ടുതന്നെ സങ്കരത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു; സങ്കരം നരകത്തിനായുള്ളത്; അതാണ് പാപകർമ്മികളുടെ പരമാവധി.
5.71.42
न चेत्प्रबुध्यते कृष्ण नरकायैव गच्छति ।
तस्य प्रबोधः प्रज्ञैव प्रज्ञाचक्षुस्तरिष्यति ॥ ५.७१.४२ ॥
കൃഷ്ണാ, അവൻ ഉണരുന്നില്ലെങ്കിൽ നരകത്തിലേക്കുതന്നെ പോകുന്നു; അവന്റെ ഉണർവ് പ്രജ്ഞതന്നെ; പ്രജ്ഞാചക്ഷുസ്സുള്ളവൻ കടന്നുപോകും.
5.71.43
प्रज्ञालाभे हि पुरुषः शास्त्राण्येवान्ववेक्षते ।
शास्त्रनिष्ठः पुनर्धर्मं तस्य ह्रीरङ्गमुत्तमम् ॥ ५.७१.४३ ॥
പ്രജ്ഞ ലഭിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ ശാസ്ത്രങ്ങളെത്തന്നെ പരിശോധിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രനിഷ്ഠനായി അവൻ വീണ്ടും ധർമ്മത്തെ (അറിയുന്നു); അതിന്റെ ഉത്തമാംഗം ലജ്ജയാണ്.
5.71.44
ह्रीमान्हि पापं प्रद्वेष्टि तस्य श्रीरभिवर्धते ।
श्रीमान्स यावद्भवति तावद्भवति पूरुषः ॥ ५.७१.४४ ॥
ലജ്ജയുള്ളവൻ പാപത്തെ വെറുക്കുന്നു; അവന്റെ ശ്രീ വർദ്ധിക്കുന്നു. അവൻ ശ്രീമാനായിരിക്കുന്നിടത്തോളം അവൻ പുരുഷനായിരിക്കുന്നു.
5.71.45
धर्मनित्यः प्रशान्तात्मा कार्ययोगवहः सदा ।
नाधर्मे कुरुते बुद्धिं न च पापे प्रवर्तते ॥ ५.७१.४५ ॥
എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ നിത്യനായി, ശാന്താത്മാവായി, കർമ്മയോഗം വഹിക്കുന്നവൻ അധർമ്മത്തിൽ ബുദ്ധിയെ വെക്കുന്നില്ല; പാപത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല.
5.71.46
अह्रीको वा विमूढो वा नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
नास्याधिकारो धर्मेऽस्ति यथा शूद्रस्तथैव सः ॥ ५.७१.४६ ॥
ലജ്ജയില്ലാത്തവനോ മോഹിതനോ സ്ത്രീയുമല്ല, പുരുഷനുമല്ല; ധർമ്മത്തിൽ അവന് അധികാരമില്ല, ശൂദ്രനെപ്പോലെ അവനും.
5.71.47
ह्रीमानवति देवांश्च पितॄनात्मानमेव च ।
तेनामृतत्वं व्रजति सा काष्ठा पुण्यकर्मणाम् ॥ ५.७१.४७ ॥
ലജ്ജയുള്ളവൻ ദേവന്മാരെയും പിതൃക്കളെയും സ്വന്തം ആത്മാവിനെയും കാക്കുന്നു. അതിനാൽ അവൻ അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു; അതാണ് പുണ്യകർമ്മങ്ങളുടെ പരമോന്നത ഘട്ടം.
5.71.48
तदिदं मयि ते दृष्टं प्रत्यक्षं मधुसूदन ।
यथा राज्यात्परिभ्रष्टो वसामि वसतीरिमाः ॥ ५.७१.४८ ॥
ഹേ മധുസൂദനാ! ഇതെല്ലാം എന്നിൽ നിങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമായി കണ്ടു; രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് വീഴ്ത്തപ്പെട്ടവനായി ഞാൻ ഈ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു.
5.71.49
ते वयं न श्रियं हातुमलं न्यायेन केनचित् ।
अत्र नो यतमानानां वधश्चेदपि साधु तत् ॥ ५.७१.४९ ॥
ന്യായമായ ഏതു മാർഗത്തിലൂടെയും ആ ഐശ്വര്യം ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്കു കഴിയില്ല. ഇവിടെ പൊരുതുന്ന ഞങ്ങൾക്കു മരണം സംഭവിച്ചാലും അതു നന്നുതന്നെ.
5.71.50
तत्र नः प्रथमः कल्पो यद्वयं ते च माधव ।
प्रशान्ताः समभूताश्च श्रियं तामश्रुवीमहि ॥ ५.७१.५० ॥
അതിൽ ഞങ്ങൾക്കുള്ള ആദ്യ മാർഗം ഇതാണ്: ഞങ്ങളും നീയും, ഹേ മാധവാ, ശാന്തരായി ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് ആ ഐശ്വര്യം നേടുക.
5.71.51
तत्रैषा परमा काष्ठा रौद्रकर्मक्षयोदया ।
यद्वयं कौरवान्हत्वा तानि राष्ट्राण्यवाप्नुमः ॥ ५.७१.५१ ॥
അതിൽ ഇതാണ് പരമമായ പരിധി: ഭയങ്കര കർമങ്ങളുടെ നാശത്തിൽനിന്ന് ഉദിക്കുന്നത് — ഞങ്ങൾ കൗരവരെ വധിച്ച് ആ രാജ്യങ്ങൾ നേടുക.
5.71.52
ये पुनः स्युरसंबद्धा अनार्याः कृष्ण शत्रवः ।
तेषामप्यवधः कार्यः किंपुनर्ये स्युरीदृशाः ॥ ५.७१.५२ ॥
കൃഷ്ണാ, ബന്ധമില്ലാത്ത അനാര്യരായ ശത്രുക്കളെയും വധിക്കണം; ഇത്തരക്കാരെപ്പറ്റി എന്തു പറയാൻ?
5.71.53
ज्ञातयश्चैव भूयिष्ठाः सहाया गुरवश्च नः ।
तेषां वधोऽतिपापीयान्किं नु युद्धेऽस्ति शोभनम् ॥ ५.७१.५३ ॥
ഞങ്ങളുടെ ബന്ധുക്കളും സഹായികളും ഗുരുക്കന്മാരും ഏറെയുണ്ട്; അവരെ വധിക്കുന്നത് അതിപാപമാണ്. പിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ എന്ത് ശുഭമുണ്ട്?
5.71.54
पापः क्षत्रियधर्मोऽयं वयं च क्षत्रबन्धवः ।
स नः स्वधर्मोऽधर्मो वा वृत्तिरन्या विगर्हिता ॥ ५.७१.५४ ॥
ഈ ക്ഷത്രിയധർമം പാപമാണ്; ഞങ്ങൾ ക്ഷത്രിയബന്ധുക്കളാണ്. അത് ഞങ്ങളുടെ സ്വധർമമോ അധർമമോ — മറ്റൊരു ജീവിതമാർഗം നിന്ദ്യമാണ്.
5.71.55
शूद्रः करोति शुश्रूषां वैश्मा वै पण्यजीविकाः ।
वयं वधेन जीवामः कपालं ब्राह्मणैर्वृतम् ॥ ५.७१.५५ ॥
ശൂദ്രൻ സേവ ചെയ്യുന്നു, വൈശ്യർ വ്യാപാരത്താൽ ജീവിക്കുന്നു, ഞങ്ങൾ വധത്താൽ ജീവിക്കുന്നു; ബ്രാഹ്മണർക്ക് ഭിക്ഷാപാത്രമുണ്ട്.
5.71.56
क्षत्रियः क्षत्रियं हन्ति मत्स्यो मत्स्येन जीवति ।
श्वा श्वानं हन्ति दाशार्ह पश्य धर्मो यथागतः ॥ ५.७१.५६ ॥
ക്ഷത്രിയൻ ക്ഷത്രിയനെ കൊല്ലുന്നു, മീൻ മീനിനാൽ ജീവിക്കുന്നു, നായ നായയെ കൊല്ലുന്നു. ദാശാർഹാ, കാണുക, ധർമ്മം വന്നതുപോലെ തന്നെ.
5.71.57
युद्धे कृष्ण कलिर्नित्यं प्राणाः सीदन्ति संयुगे ।
बलं तु नीतिमाधाय युध्ये जयपराजयौ ॥ ५.७१.५७ ॥
കൃഷ്ണാ, യുദ്ധത്തിൽ എപ്പോഴും കലി ഉണ്ട്; പോർക്കളത്തിൽ പ്രാണങ്ങൾ നശിക്കുന്നു. എന്നാലും ബലവും നീതിയും സ്വീകരിച്ച് നാം യുദ്ധം ചെയ്യാം—ജയമോ പരാജയമോ ആകട്ടെ.
5.71.58
नात्मच्छन्देन भूतानां जीवितं मरणं तथा ।
नाप्यकाले सुखं प्राप्यं दुःखं वाऽपि यदूत्तम ॥ ५.७१.५८ ॥
ജീവികളുടെ ജീവിതവും മരണവും അവരുടെ സ്വേച്ഛയാൽ അല്ല; അകാലത്തിൽ സുഖമോ ദുഃഖമോ ലഭിക്കുന്നില്ല, യദുശ്രേഷ്ഠാ.
5.71.59
एको ह्यपि बहून्हन्ति घ्नन्त्येकं बहवोऽप्युत ।
शूरं कापुरुषो हन्ति अयशस्वी यशस्विनम् ॥ ५.७१.५९ ॥
ഒരാൾ തന്നെ പലരെയും കൊല്ലുന്നു; പലരും ഒരാളെ കൊല്ലുന്നു. ഭീരു ശൂരനെ കൊല്ലുന്നു; അപകീർത്തിയുള്ളവൻ കീർത്തിയുള്ളവനെ കൊല്ലുന്നു.
5.71.60
जयो नैवोभयोर्दृष्टो नोभयोश्च पराजयः ।
तथैवापचयो दृष्टो व्यपयाने क्षयव्ययौ ॥ ५.७१.६० ॥
ഇരുപക്ഷത്തിനും ജയമില്ല, ഇരുപക്ഷത്തിനും പരാജയവുമില്ല കാണുന്നു; അതുപോലെ നഷ്ടവും കാണുന്നു, പിന്തിരിയുന്നതിൽ ക്ഷയവും ചെലവും ഉണ്ട്.
5.71.61
सर्वथा वृजिनं युद्धं को ध्नन्न प्रतिहन्यते ।
हतस्य च हृषीकेश समौ जयपराजयौ ॥ ५.७१.६१ ॥
യുദ്ധം എല്ലാവിധത്തിലും പാപകരമാണ്; കൊന്നിട്ട് പകരം കൊല്ലപ്പെടാതെ ആരാണുള്ളത്? ഹൃഷീകേശാ, മരിച്ചവന് ജയവും പരാജയവും സമമാണ്.
5.71.62
पराजयश्च मरणान्मन्ये नैव विशिष्यते ।
यस्य स्याद्विजयः कृष्ण तस्यप्यपचयो ध्रुवम् ॥ ५.७१.६२ ॥
മരണത്തേക്കാൾ പരാജയം മികച്ചതല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. കൃഷ്ണാ, ആർക്ക് വിജയമുണ്ടാകുന്നുവോ അവർക്കും തീർച്ചയായും നഷ്ടമുണ്ടാകും.
5.71.63
अन्ततो दयितं ध्नन्ति केचिदप्यपरे जनाः ।
तस्याङ्गबलहीनस्य पुत्रान्भ्रातॄनपश्यतः ॥ ५.७१.६३ ॥
ഒടുവിൽ ചിലർ തങ്ങളുടെ പ്രിയരെയും കൊല്ലുന്നു; മറ്റുള്ളവരും. അംഗബലം നശിച്ച്, പുത്രന്മാരെയും സഹോദരന്മാരെയും കാണാത്തവനും.
5.71.64
निर्वेदो जीविते कृष्ण सर्वतश्चोपजायते ।
ये ह्येव धीरा ह्रीमन्त आर्याः करुणवेदिनः ॥ ५.७१.६४ ॥
കൃഷ്ണാ, ജീവിതത്തോട് എല്ലാ വശത്തുനിന്നും വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകുന്നു. ധീരരും ലജ്ജാശീലരും ആര്യരും കരുണ അറിയുന്നവരുമായവർക്ക്.
5.71.65
त एव युद्धे हन्यन्ते यवीयान्मुच्यते जनः ।
हत्वाऽप्यनुशयो नित्यं परानपि जनार्दन ॥ ५.७१.६५ ॥
അവരാണ് യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടുന്നത്; അധമൻ രക്ഷപ്പെടുന്നു. ജനാർദ്ദനാ, മറ്റുള്ളവരെ കൊന്നാലും എപ്പോഴും പശ്ചാത്താപം നിലനിൽക്കുന്നു.
5.71.66
अनुबद्धश्च पापोऽत्र शेषश्चाप्यवशिष्यते ।
शेषो हि बलमासाद्य न शेषमनुशेषयेत् ॥ ५.७१.६६ ॥
ഇവിടെ പാപം ഒട്ടിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; ശേഷിച്ചവനും ശേഷിക്കുന്നു. ശേഷിച്ചവൻ ബലം നേടി, ശേഷിച്ചതിനെ ശേഷിപ്പിക്കരുത്.
5.71.67
सर्वोच्छेदे च यतते वैरस्यान्तविधित्सया ।
जयो वैरं प्रसृजति दुःखमास्ते पराजितः ॥ ५.७१.६७ ॥
എല്ലാവരെയും നശിപ്പിക്കുന്നതിലും, വൈരത്തിന് അന്തം വരുത്താനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ പരിശ്രമിക്കുന്നവന്റെ ജയം വൈരത്തെത്തന്നെ ജനിപ്പിക്കുന്നു; തോറ്റവൻ ദുഃഖത്തിൽ കഴിയുന്നു.
5.71.68
सुखं प्रशान्तः स्वपिति हित्वा जयपराजयौ ।
जातवैरश्च पुरुषो दुःखं स्वपिति नित्यदा ॥ ५.७१.६८ ॥
ശാന്തനായവൻ ജയപരാജയങ്ങളെ വിട്ട് സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നു; വൈരം ജനിച്ച മനുഷ്യൻ എന്നും ദുഃഖത്തോടെയാണ് ഉറങ്ങുന്നത്.
5.71.69
अनिर्वृत्तेन मनसा ससर्प इव वेश्मनि ।
उत्सादयति यः सर्वं यशसा स विमुच्यते ॥ ५.७१.६९ ॥
അശാന്തമായ മനസ്സോടെ, വീട്ടിലെ പാമ്പിനെപ്പോലെ, എല്ലാം പിഴുതെറിയുന്നവൻ യശസ്സിനാൽ മോചിതനാകുന്നു.
5.71.70
अकीर्तिं सर्वभूतेषु शाश्वतीं स नियच्छति ।
न हि वैराणि शाम्यन्ति दीर्घकालधृतान्यपि ॥ ५.७१.७० ॥
അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഇടയിൽ ശാശ്വതമായ അപകീർത്തി നേടുന്നു; ദീർഘകാലം പിടിച്ചുനിർത്തിയ വൈരങ്ങളും ശമിക്കുന്നില്ല.
5.71.71
आख्यातारश्च विद्यन्ते पुमांश्चेद्विद्यते कुले ।
न चापि वैरं वैरेण केशव व्युपशाम्यति ॥ ५.७१.७१ ॥
ഹേ കേശവാ! കുലത്തിൽ ഒരു പുരുഷനുണ്ടെങ്കിൽ ഉപദേശിക്കുന്നവരും ഉണ്ടാകും; എന്നാൽ വൈരം വൈരത്താൽ ഒരിക്കലും ശമിക്കുന്നില്ല.
5.71.72
हविषाऽग्निर्यथा कृष्ण भूय एवाभिवर्धते ।
अतोऽन्यथा नास्ति शान्तिर्नित्यमन्तरमन्ततः ॥ ५.७१.७२ ॥
ഹേ കൃഷ്ണാ! നെയ്യൊഴിച്ചാൽ അഗ്നി കൂടുതൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ; അതിനാൽ മറ്റൊരു വിധത്തിൽ ശാന്തിയില്ല — അവസാനം എപ്പോഴും അകലമാണ് നിൽക്കുന്നത്.
5.71.73
अन्तरं लिप्समानानामयं दोषो निरन्तरः ।
पौरुषे यो हि बलवानाधिर्हृदयबाधनः।
तस्य त्यागेन वा शान्तिर्मरणेनापि वा भवेत् ॥ ५.७१.७३ ॥
വിടവ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവരിൽ ഈ ദോഷം നിരന്തരമാണ്. പൗരുഷത്തിൽ ഹൃദയത്തെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന ശക്തമായ മനോവേദനയുണ്ട്; അതിനെ ത്യജിക്കുന്നതിലൂടെയോ മരണത്തിലൂടെയോ ശാന്തി ലഭിച്ചേക്കാം.
5.71.74
अथवा मूलघातेन द्विषतां मधुसूदन ।
फलनिर्वृत्तिरिद्धा स्यात्तन्नृशंसतरं भवेत् ॥ ५.७१.७४ ॥
അല്ലെങ്കിൽ മധുസൂദനാ, ശത്രുക്കളുടെ മൂലത്തിൽ തന്നെ പ്രഹരിക്കുന്നതിലൂടെ ഫലപ്രാപ്തി കാണാം; അത് കൂടുതൽ ക്രൂരമായിരിക്കും.
5.71.75
या तु त्यागेन शान्तिः स्यात्तदृते वध एव सः ।
संशयाच्च समुच्छेदाद्द्विषतामात्मनस्तथा ॥ ५.७१.७५ ॥
എന്നാൽ ത്യാഗത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന ശാന്തി വധമില്ലാതെ ഉണ്ടാകില്ല; അത് സംശയത്താലും ശത്രുക്കളെയും സ്വയത്തെയും പൂർണമായി നശിപ്പിക്കുന്നതിനാലും ഉണ്ടാകുന്നു.
5.71.76
न च त्यक्तुं तदिच्छामो न चेच्छामः कुलक्षयम् ।
अत्र या प्रणिपातेन शान्तिः सैव गरीयसी ॥ ५.७१.७६ ॥
അതിനെ ത്യജിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; കുലക്ഷയവും ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഇവിടെ പ്രണിപാതത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന ശാന്തിയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം.
5.71.77
सर्वथा यतमानानामयुद्धमभिकाङ्क्षताम् ।
सान्त्वे प्रतिहते युद्धं प्रसिद्धं नापराक्रमः ॥ ५.७१.७७ ॥
എല്ലാ വിധത്തിലും ശ്രമിക്കുന്നവർക്കും യുദ്ധമില്ലാതെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും, സാന്ത്വനം തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ യുദ്ധം ഉണ്ടാകുന്നത് പ്രസിദ്ധമാണ്; അത് പരാക്രമക്കുറവല്ല.
5.71.78
प्रतिघातेन सान्त्वस्य दारुणं संप्रवर्तते ।
तच्छुनामिव संपाते पण्डितैरुपलक्षितम् ॥ ५.७१.७८ ॥
സാന്ത്വനത്തിന്റെ പ്രതിഘാതത്താൽ ഭയങ്കരമായ ഫലം ഉണ്ടാകുന്നു; നായ്ക്കൾ ഏറ്റുമുട്ടുമ്പോൾ എന്നപോലെ; ഇത് പണ്ഡിതന്മാർ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
5.71.79
लाङ्गूलचालनं क्ष्वेडा प्रतिवाचो विवर्तनम् ।
दन्तदर्शनमारावस्ततो युद्धं प्रवर्तते ॥ ५.७१.७९ ॥
വാൽ ആട്ടുക, മുരളുക, പ്രതികരിച്ച് അലറുക, തിരിഞ്ഞുനിൽക്കുക, പല്ല് കാട്ടുക, ഗർജ്ജിക്കുക — അതിനുശേഷം യുദ്ധം ആരംഭിക്കുന്നു.
5.71.80
तत्र यो बलवान्कृष्ण जित्वा सोत्ति तदामिषम् ।
एवमेव मनुष्येषु विशेषो नास्ति कश्चन ॥ ५.७१.८० ॥
അവിടെ ബലവാൻ ജയിച്ച് ആ ഇരയെ ഭക്ഷിക്കുന്നു, കൃഷ്ണാ. മനുഷ്യരിലും ഇങ്ങനെതന്നെ യാതൊരു വ്യത്യാസവുമില്ല.
5.71.81
सर्वथा त्वेतदुचितं दुर्बलेषु बलीयसाम् ।
अनादरो विरोधश्च प्रणिपाती हि दुर्बलः ॥ ५.७१.८१ ॥
ബലവാന്മാർക്ക് ദുർബലരോട് ഇങ്ങനെ പെരുമാറുന്നത് പൂർണ്ണമായും ഉചിതമാണ് — അവഗണനയും വിരോധവും. ദുർബലന് വിനീതമായ പ്രണാമമാണ് ഉചിതം.
5.71.82
पिता राजा च वृद्धश्च सर्वथा मानमर्हति ।
तस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च धृतराष्ट्रो जनार्दन ॥ ५.७१.८२ ॥
പിതാവും രാജാവും വൃദ്ധനും എല്ലാ വിധത്തിലും ബഹുമാനത്തിന് അർഹരാണ്. അതിനാൽ, ജനാർദ്ദനാ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ മാന്യനും പൂജ്യനുമാണ്.
5.71.83
पुत्रस्नेहश्च बलवान्धृतराष्ट्रस्य माधव ।
स पुत्रवशमापन्नः प्रणिपातं प्रहास्यति ॥ ५.७१.८३ ॥
മാധവാ, ധൃതരാഷ്ട്രന് പുത്രസ്നേഹം ശക്തമാണ്. പുത്രന്മാരുടെ വശത്തായി അദ്ദേഹം പ്രണാമം ഉപേക്ഷിക്കും.
5.71.84
तत्र किं मन्यसे कृष्ण प्राप्तकालमनन्तरम् ।
कथमर्थाच्च धर्माच्च न हीयेमहि माधव ॥ ५.७१.८४ ॥
ഇക്കാര്യത്തിൽ നീ എന്തു കരുതുന്നു, കൃഷ്ണാ? സമയമെത്തുമ്പോൾ അടുത്തതെന്ത്? മാധവാ, അർത്ഥത്തിൽനിന്നും ധർമ്മത്തിൽനിന്നും നാം വീഴാതിരിക്കുന്നതെങ്ങനെ?
5.71.85
ईदृशेऽत्यर्थकृच्छ्रेऽस्मिन्कमन्यं मधुसूदन ।
उपसंप्रष्टुमर्हामि त्वामृते पुरुषोत्तम ॥ ५.७१.८५ ॥
മധുസൂദനാ, ഇത്ര കഠിനമായ ഈ അവസ്ഥയിൽ നിന്നെയല്ലാതെ മറ്റാരെ ഞാൻ ആലോചനയ്ക്കായി സമീപിക്കേണ്ടൂ, പുരുഷോത്തമാ?
5.71.86
प्रियश्च प्रियकामश्च गतिज्ञः सर्वकर्मणाम् ।
को हि कृष्णास्ति नस्त्वादृक्सर्वनिश्चयवित्सुहृत् ॥ ५.७१.८६ ॥
കൃഷ്ണാ, നിന്നെപ്പോലെ പ്രിയനും, ഞങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും, എല്ലാ കർമ്മങ്ങളുടെയും ഗതി അറിയുന്നവനും, എല്ലാ തീരുമാനങ്ങളും അറിയുന്ന സുഹൃത്തുമായ മറ്റാരുണ്ട് ഞങ്ങൾക്ക്?
5.71.87
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजं जनार्दनः ।
उभयोरेव वामर्थे यास्यामि कुरुसंसदम् ॥ ५.७१.८७ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ജനാർദ്ദനൻ ധർമ്മരാജനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: "ഇരുപക്ഷത്തിന്റെയും നന്മയ്ക്കായി ഞാൻ കുരുസഭയിലേക്ക് പോകും."
5.71.88
शमं तत्र लभेयं चेद्युष्मदर्थमहापयन् ।
पुण्यं मे सुमहद्राजंश्चरितं स्यान्महाफलम् ॥ ५.७१.८८ ॥
അവിടെ നിങ്ങൾക്കുവേണ്ടി സമാധാനം നേടാൻ കഴിഞ്ഞാൽ, നിങ്ങളുടെ നേട്ടം നഷ്ടപ്പെടുത്താതെ, രാജാവേ, അത് എനിക്ക് വലിയ പുണ്യവും മഹത്തായ ഫലം നൽകുന്നതുമായ പ്രവൃത്തിയാകും.
5.71.89
मोचयेयं मृत्युपाशात्संरब्धान्कुरुसृञ्जयान् ।
पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च सर्वां च पृथिवीमिमाम् ॥ ५.७१.८९ ॥
മരണപാശത്തിൽ നിന്ന് ക്രുദ്ധരായ കുരുക്കളെയും സൃഞ്ജയരെയും പാണ്ഡവരെയും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെയും ഈ ഭൂമി മുഴുവനെയും ഞാൻ മോചിപ്പിക്കും.
5.71.90
न ममैतन्मतं कृष्ण यत्त्वं यायाः कुरून्प्रति ।
सुयोधनः सूक्तमपि न करिष्यति ते वचः ॥ ५.७१.९० ॥
കൃഷ്ണാ, നീ കുരുക്കളുടെ അടുത്തേക്ക് പോകുന്നത് എന്റെ അഭിപ്രായമല്ല. സുയോധനൻ നിന്റെ നല്ല വാക്കും അനുസരിക്കില്ല.
5.71.91
समेतं पार्थिवं क्षत्रं दुर्योधनवशानुगम् ।
तेषां मध्यावतरणं तव कृष्ण न रोचये ॥ ५.७१.९१ ॥
കൃഷ്ണാ, ദുര്യോധനന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വഴങ്ങുന്ന രാജാക്കന്മാർ ഒന്നിച്ചുകൂടിയ ആ ക്ഷത്രിയസംഘത്തിന്റെ നടുവിലേക്ക് നീ പോകുന്നത് എനിക്കിഷ്ടമല്ല.
5.71.92
न हि नः प्रीणयेद्द्रव्यं न देवत्वं कुतः सुखम् ।
न च सर्वामरैश्वर्यं तव द्रोहेण माधव ॥ ५.७१.९२ ॥
മാധവാ, നിന്നോട് ദ്രോഹം ചെയ്തു നേടുന്ന സമ്പത്ത് ഞങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല; ദേവത്വവും ഇല്ല, സുഖം എവിടെ; എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ഐശ്വര്യവും ഇല്ല.
5.71.93
जानाम्येतां महाराज धार्तराष्ट्रस्य पापताम् ।
अवाच्यास्तु भविष्यामः सर्वलोके महीक्षितां ॥ ५.७१.९३ ॥
മഹാരാജാവേ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ ഈ പാപം ഞാനറിയുന്നു; എങ്കിലും ലോകത്തിൽ ഭൂപാലന്മാർക്കിടയിൽ ഞങ്ങൾ നിന്ദിക്കപ്പെടാത്തവരായിരിക്കും.
5.71.94
न चापि मम पर्याप्ताः सहिताः सर्वपार्थिवाः ।
क्रुद्धस्य संयुगे स्थातुं सिंहस्येवेतरे मृगाः । ॥ ५.७१.९४ ॥
കോപിച്ച എനിക്കു യുദ്ധത്തിൽ എതിർത്തുനിൽക്കാൻ ഒന്നിച്ചുകൂടിയ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും മതിയാവില്ല; സിംഹത്തിനുമുന്നിൽ മറ്റു മാനുകളെപ്പോലെ.
5.71.95
अथ चेत्ते प्रवर्तेरन्मयि किंचिदसांप्रतम् ।
निर्दहेयं कुरून्सर्वानिति मे धीयते मतिः ॥ ५.७१.९५ ॥
അവർ എന്നോട് എന്തെങ്കിലും അനുചിതമായി പെരുമാറിയാൽ എല്ലാ കുരുക്കളെയും ഞാൻ ദഹിപ്പിക്കും എന്നാണ് എന്റെ മനസ്സിലെ തീരുമാനം.
5.71.96
न जातु गमनं पार्थ भवेत्तत्र निरर्थकम् ।
अर्थप्राप्तिः कदाचित्स्यादन्ततो वाप्यवाच्यता ॥ ५.७१.९६ ॥
പാർത്ഥാ, അവിടേക്കുള്ള യാത്ര ഒരിക്കലും വ്യർഥമാവില്ല; ചിലപ്പോൾ ലക്ഷ്യം സാധിക്കാം, അവസാനം നിന്ദയൊഴിവാകാം.
5.71.97
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो जनार्दनम् ।
भातॄणां समवेतानां सकाशे पुरुषोत्तमम् ॥ ५.७१.९७ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ധർമ്മരാജൻ ഒരുമിച്ചുകൂടിയ സഹോദരന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ പുരുഷോത്തമനായ ജനാർദ്ദനനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
5.71.98
यत्तुभ्यं रोचते कृष्ण स्वस्ति प्राप्नुहि कौरवान् ।
कृतार्थं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामि पुनरागतम् ॥ ५.७१.९८ ॥
കൃഷ്ണാ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യുക. കൗരവരുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്ന് ക്ഷേമം നേടുക. കാര്യം സാധിച്ച്, ക്ഷേമത്തോടെ മടങ്ങിവരുന്ന നിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും കാണും.
5.71.99
विष्वक्सेन कुरून्गत्वा भरताञ्शमयन्प्रभो ।
यथा सर्वे सुमनसः सह स्याम सुचेतसः ॥ ५.७१.९९ ॥
വിഷ്വക്സേനാ, പ്രഭോ, നീ കുരുക്കളുടെയും ഭരതന്മാരുടെയും അടുത്ത് ചെന്ന് അവരെ ശാന്തരാക്കുക; നാമെല്ലാവരും സന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടെയും നല്ല ചിന്തയോടെയും ഒരുമിച്ച് ഇരിക്കേണ്ടതിന്.
5.71.100
भ्राता चासि सखा चासि बीभत्सोर्मम च प्रियः ।
सौहृदेनाविशङ्ख्योऽसि स्वस्ति प्राप्नुहि भूतये ॥ ५.७१.१०० ॥
നീ സഹോദരനും സുഹൃത്തും ആണ്; അർജ്ജുനന്നും എനിക്കും പ്രിയനും ആണ്. നിന്റെ സൗഹൃദത്തിൽ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല; നന്മയ്ക്കും അഭിവൃദ്ധിക്കുമായി ക്ഷേമം നേടുക.
5.71.101
अस्मान्वेत्थ परान्वेत्थ वेत्थार्थान्वेत्थ भाषितुम् ।
यद्यदस्मद्धितं कृष्ण तत्तद्वाच्यः सुयोधनः ॥ ५.७१.१०१ ॥
നീ ഞങ്ങളെയും മറ്റുള്ളവരെയും കാര്യങ്ങളെയും സംസാരിക്കേണ്ടതിനെയും അറിയുന്നു. കൃഷ്ണാ, ഞങ്ങൾക്ക് ഹിതമായതെന്തും സുയോധനനോട് പറയണം.
5.71.102
यद्यद्धर्मेण संयुक्तमुपपद्येद्धितं वचः ।
तत्तत्केशव भाषेथाः सान्त्वं वा यदि वेतरत् ॥ ५.७१.१०२ ॥
ധർമ്മത്തോട് യോജിച്ചതും ഹിതകരവുമായ വാക്കുകൾ ഏതെല്ലാമോ അവ തന്നെ പറയണം, കേശവാ; അത് ആശ്വാസവാക്കോ അല്ലാത്തതോ ആയാലും.