మహాభారతం · అధ్యాయం 5.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.72.1
सञ्जयस्य श्रुतं वाक्यं भवतश्च श्रुतं मया ।
सर्वं जानाम्यभिप्रायं तेषां च भवतश्च यः ॥ ५.७२.१ ॥
సంజయుని మాటను, మీ మాటను కూడా నేను విన్నాను. వారిది, మీది అయిన ఆ అభిప్రాయమంతా నేను తెలుసుకున్నాను.
5.72.2
तव धर्माश्रिता बुद्धिस्तेषां वैराश्रया मतिः ।
यदयुद्धेन लभ्येत तत्ते बहुमतं भवेत् ॥ ५.७२.२ ॥
మీ బుద్ధి ధర్మాన్ని ఆశ్రయించింది; వారి మనసు వైరాన్ని ఆశ్రయించింది. యుద్ధం లేకుండా లభించేదే మీకు ఎక్కువగా ఆమోదయోగ్యం కావాలి.
5.72.3
न चैवं नैष्ठिकं कर्म क्षत्रियस्य विशांपते ।
आहुराश्रमिणः सर्वे न भैक्षं क्षत्रियश्चरेत् ॥ ५.७२.३ ॥
ఓ రాజా, క్షత్రియునికి నిర్ణీతమైన ధర్మం ఇది కాదు. అన్ని ఆశ్రమాలవారు చెబుతారు: క్షత్రియుడు భిక్షాటన చేయకూడదు.
5.72.4
जयो वधो वा सङ्ग्रामे धात्राऽऽदिष्टः सनातनः ।
स्वधर्मः क्षत्रियस्यैष कार्पण्यं न प्रशत्यते ॥ ५.७२.४ ॥
యుద్ధంలో జయం లేదా మరణం — ఇది బ్రహ్మచే ఆదేశించబడిన సనాతన ధర్మం. ఇదే క్షత్రియుని స్వధర్మం; దైన్యం ప్రశంసించబడదు.
5.72.5
न हि कार्पण्यमास्थाय शक्या वृत्तिर्युधिष्ठिर ।
विक्रमस्व महाबाहो जहि शत्रून्परन्तप ॥ ५.७२.५ ॥
యుధిష్ఠిరా, దైన్యాన్ని ఆశ్రయించి జీవనం సాగించలేవు. మహాబాహూ, పరాక్రమం చూపు; శత్రువులను సంహరించు, పరంతపా.
5.72.6
अतिगृद्धाः कृतस्नेहा दीर्घकालं सहोषिताः ।
कृतमित्राः कृतबला धार्तराष्ट्राः परन्तप ॥ ५.७२.६ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు అత్యంత లోభులు; దీర్ఘకాలం కలిసి ఉండి స్నేహం చూపినవారు; మిత్రులను సంపాదించి బలాన్ని కూడగట్టుకున్నవారు, పరంతపా.
5.72.7
न पर्यायोऽस्ति यत्साम्यं त्वयि कुर्युर्विशांपते ।
बलवत्तां हि मन्यन्ते भीष्मद्रोणकृपादिभिः ॥ ५.७२.७ ॥
ప్రజాపతీ, నీతో సమానంగా నిలవడానికి వారికి మార్గమే లేదు; భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు మొదలైనవారు వారిని బలవంతులుగా భావిస్తున్నారు.
5.72.8
यावच्च मार्दवेनैतान्राजन्नुपचरिष्यसि ।
तावदेते हरिष्यन्ति तव राज्यमरिन्दम ॥ ५.७२.८ ॥
రాజా, నీవు వీరితో మృదువుగా వ్యవహరించినంత కాలం, వీరు నీ రాజ్యాన్ని అపహరిస్తారు, శత్రుదమనా.
5.72.9
नानुक्रोशान्न कार्पण्यान्न च धर्मार्थकारणात् ।
अलं कर्तुं धार्तराष्ट्रस्तव काममरिन्दम ॥ ५.७२.९ ॥
జాలి వల్లనైనా, దీనత్వం వల్లనైనా, ధర్మార్థ కారణాల వల్లనైనా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు నీ కోరికను నెరవేర్చలేడు, శత్రుదమనా.
5.72.10
एतदेव निमित्तं ते धार्तराष्ट्रो यथा त्वयि ।
नान्वतप्यत कोपेन तव कृत्वाऽपि दुष्करम् ॥ ५.७२.१० ॥
ఇదే నీ కారణం; నీపై కఠిన కార్యం చేసినప్పటికీ, కోపం వల్ల ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు పశ్చాత్తాపపడలేదు.
5.72.11
पितामहस्य द्रोणस्य विदुरस्य च धीमतः ।
ब्राह्मणानां च साधूनां राज्ञश्च नगरस्य च ॥ ५.७२.११ ॥
పితామహుడు భీష్ముని, ద్రోణుని, బుద్ధిమంతుడైన విదురుని, బ్రాహ్మణుల, సాధువుల, రాజు మరియు నగరం (యొక్క విషయంలో కూడా అతడు అలాగే చేసాడు).
5.72.12
पश्यतां कुरुमुख्यानां सर्वेषामेव तत्त्वतः ।
दानशीलं मृदुं दान्तं धर्मशीलमनुव्रतम् ॥ ५.७२.१२ ॥
కురు ప్రముఖులు అందరూ చూస్తుండగా, నిజానికి, దానశీలుడు, మృదువు, దాంతుడు, ధర్మశీలుడు, అనుసరించేవాడు (అయిన అతనికి వ్యతిరేకంగా కూడా అతడు అలాగే చేసాడు).
5.72.13
यत्त्वामुपधिना राजन्द्यूते वञ्चितवांस्तदा ।
न चापत्रपते तेन नृशंसः स्वेन कर्मणा ॥ ५.७२.१३ ॥
ఓ రాజా, ఆనాడు జూదంలో కపటంతో నిన్ను మోసగించిన ఆ క్రూరుడు తన ఆ కర్మకు సిగ్గుపడడు.
5.72.14
तथाशीलसमाचरे राजन्मा प्रणयं कृथाः ।
वध्यास्ते सर्वलोकस्य किं पुनस्तव भारत ॥ ५.७२.१४ ॥
ఓ రాజా, అటువంటి ప్రవర్తన కలవారిపై ప్రేమ చూపకు. వారు సర్వలోకానికి వధ్యులు; ఓ భారతా, నీకు మరింత ఎంత!
5.72.15
वाग्भिस्त्वप्रतिरूपाभिरतुदत्त्वां सहानुजम् ।
श्लाघमानः प्रहृष्टः सन्भ्रातृभिः सह भाषते ॥ ५.७२.१५ ॥
అనుచితమైన మాటలతో అతడు నిన్ను, నీ తమ్ముడిని బాధించాడు; సంతోషంతో గర్విస్తూ తన సోదరులతో కలిసి అతడు మాట్లాడుతాడు.
5.72.16
एतावत्पाण्डवानां हि नास्ति किंचिदिह स्वकम् ।
नामधेयं च गोत्रं च तदप्येषां न शिष्यते ॥ ५.७२.१६ ॥
పాండవులకు ఇక్కడ ఇంతైనా సొంతమైనది లేదు; వారి నామమూ గోత్రమూ కూడా వారికి మిగలడం లేదు.
5.72.17
कालेन महता चैषां भविष्यति पराभवः ।
प्रकृतिं ते भजिष्यन्ति नष्टप्रकृतयो मयि ॥ ५.७२.१७ ॥
చాలాకాలానికి వారికి పరాజయం కలుగుతుంది; తమ స్వభావాన్ని కోల్పోయినవారు నాలో తమ స్వభావాన్ని పొందుతారు.
5.72.18
दुःशासनेन पापेन तदा द्यूते प्रवर्तिते ।
अनाथवत्तदा देवी द्रौपदी सुदुरात्मना ॥ ५.७२.१८ ॥
అప్పుడు పాపి దుశ్శాసనుడు జూదం ప్రారంభింపజేసినప్పుడు, ఆ అతి దుష్టాత్ముడు దేవి ద్రౌపదిని అనాథలా (అవమానించాడు).
5.72.19
आकृष्य केशे रुदती सभायां राजसंसदि ।
भीष्मद्रोणप्रमुखतो गौरिति व्याहृता मुहुः ॥ ५.७२.१९ ॥
సభలో, రాజుల సంసత్తులో, ఏడుస్తూ జుట్టు పట్టి ఈడ్చబడి, భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందు 'గో' అని పదేపదే పిలువబడింది.
5.72.20
भवता वारिताः सर्वे भ्रातरो भीमविक्रमाः ।
धर्मपाशनिबद्धाश्च न किंचित्प्रतिपेदिरे ॥ ५.७२.२० ॥
నీవు భీమపరాక్రమ సహోదరులందరినీ నిలిపావు; వారు ధర్మపాశంతో బంధింపబడి ఏమీ ప్రతిఘటించలేదు.
5.72.21
एताश्चान्याश्च परुषा वाचः स समुदीरयन् ।
श्लाघते ज्ञातिमध्ये स्म त्वयि प्रव्रजिते वनम् ॥ ५.७२.२१ ॥
ఇవి, మరికొన్ని కఠిన వాక్యాలు పలుకుతూ, నీవు అడవికి వెళ్లిపోయాక బంధువుల మధ్య అతడు గొప్పలు చెప్పుకున్నాడు.
5.72.22
ये तत्रासन्समानीतास्ते दृष्ट्वा त्वामनागसम् ।
अश्रुकण्ठा रुदन्तश्च सभायामासते सदा ॥ ५.७२.२२ ॥
అక్కడ తీసుకురాబడినవారు, నిర్దోషివైన నిన్ను చూసి, కన్నీటితో గొంతు మూసుకుపోయి ఏడుస్తూ సభలో ఎల్లప్పుడూ కూర్చుండేవారు.
5.72.23
न चैनमभ्यनन्दंस्ते राजानो ब्राह्मणैः सह ।
सर्वे दुर्योधनं तत्र निन्दन्ति स्म सभासदः ॥ ५.७२.२३ ॥
ఆ రాజులు, బ్రాహ్మణులతో కలిసి అతన్ని మెచ్చుకోలేదు; సభలోని వారందరూ అక్కడ దుర్యోధనుని నిందించారు.
5.72.24
कुलीनस्य च या निन्दा वधो वाऽमित्रकर्शन ।
महागुणो वधो राजन्नु तु निन्दा कुजीविका ॥ ५.७२.२४ ॥
కులీనునికి నిందా లేదా మరణమా — శత్రువులను అణచువాడా! రాజా, మరణం గొప్ప గుణం; కాని నింద నీచమైన జీవనం.
5.72.25
तदैव निहतो राजन्यदैव निरपत्रपः ।
निन्दितश्च महाराज पृथिव्यां सर्वराजभिः ॥ ५.७२.२५ ॥
ఓ రాజా, సిగ్గులేనివాడు ఆ క్షణమే నశించినవాడవుతాడు; ఓ మహారాజా, భూమిపై ఉన్న రాజులందరిచే అతడు నిందింపబడతాడు.
5.72.26
ईषत्करो वधस्तस्य यस्य चारित्रमीदृशम् ।
प्रस्कुन्देन प्रतिस्तब्धश्छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ५.७२.२६ ॥
ఇలాంటి ప్రవర్తన కలవాడికి వధ కొద్దిగానే ఫలితమిస్తుంది; అతడు మొండితనంతో బిగుసుకుని, వేరు తెగిన చెట్టులా అవుతాడు.
5.72.27
वध्यः सर्प इवानार्यः सर्वलोकस्य दुर्मतिः ।
जह्येन त्वममित्रघ्न मा राजन्विचिकित्सिथाः ॥ ५.७२.२७ ॥
అతడు అనార్యుడు, దుర్బుద్ధి; లోకానికి పాములా వధించదగినవాడు. ఓ శత్రుఘ్నా, అతడిని చంపు; ఓ రాజా, సందేహించకు.
5.72.28
सर्वथा त्वत्क्षमं चैतद्रोचते च ममानघ ।
यत्त्वं पितरि भीष्मे च प्रणिपातं समाचरेः ॥ ५.७२.२८ ॥
ఓ నిష్కల్మషా, ఇది అన్ని విధాలుగా నీకు తగినది; నాకు కూడా ఇది ఇష్టమే—నీవు తండ్రికి, భీష్మునికి ప్రణామం చేయాలి.
5.72.29
अहं तु सर्वलोकस्य गत्वा छेत्स्यामि संशयम् ।
येषामस्ति द्विधाभावो राजन्दुर्योधनं प्रति ॥ ५.७२.२९ ॥
కానీ నేను లోకమంతా వద్దకు వెళ్లి సందేహాన్ని తొలగిస్తాను—ఓ రాజా, దుర్యోధనుని గురించి మనసు రెండుగా చీలినవారి సందేహాన్ని.
5.72.30
मध्ये राज्ञामहं तत्र प्रातिपौरुषिकान्गुणान् ।
तव सङ्कीर्तयिष्यामि ये च तस्य व्यतिक्रमाः ॥ ५.७२.३० ॥
అక్కడ రాజుల మధ్య నేను నీ వ్యక్తిగత పౌరుష గుణాలను, అతని అతిక్రమణలను ప్రకటిస్తాను.
5.72.31
ब्रुवतस्तत्र मे वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् ।
निशम्य पार्थिवाः सर्वे नानाजनपदेश्वराः ॥ ५.७२.३१ ॥
అక్కడ నేను ధర్మార్థయుక్తమైన, హితకరమైన మాటలు పలుకుతుండగా, వివిధ జనపదాల అధిపతులైన రాజులందరూ విని.
5.72.32
त्वयि संप्रतिपत्स्यन्ते धर्मात्मा सत्यवागिति ।
तस्मिंश्चाधिगमिष्यन्ति यथा लोभादवर्तत ॥ ५.७२.३२ ॥
వారు నిన్ను ధర్మాత్ముడు, సత్యవాది అని అంగీకరిస్తారు; అతడు లోభంతో ఎలా ప్రవర్తించాడో కూడా తెలుసుకుంటారు.
5.72.33
गर्हयिष्यामि चैवैनं पौरजानपदेष्वपि ।
वृद्धबालानुपादाय चातुर्वर्ण्ये समागते ॥ ५.७२.३३ ॥
పట్టణవాసులు, గ్రామవాసుల మధ్య కూడా, వృద్ధులు బాలురను కలుపుకొని, నాలుగు వర్ణాలు సమకూడినప్పుడు, నేను దీన్ని నిందిస్తాను.
5.72.34
शमं वै याचमानस्त्वं नाधर्मं तत्र लप्स्यसे ।
कुरून्विगर्हयिष्यन्ति धृतराष्ट्रं च पार्थिवाः ॥ ५.७२.३४ ॥
శాంతిని కోరుతున్న నీకు అక్కడ అధర్మం లభించదు; రాజులు కురువంశీయులను, ధృతరాష్ట్రుని నిందిస్తారు.
5.72.35
तस्मिंल्लोकपरित्यक्ते किं कार्यमवशिष्यते ।
हते दुर्योधने राजन्यदन्यत्क्रियतामिति ॥ ५.७२.३५ ॥
అతడు లోకం చేత విడువబడినప్పుడు, దుర్యోధనుడు చంపబడినప్పుడు, ఓ రాజా, ఇంకేం కార్యం మిగులుతుంది? ఇంకేదైనా చేయాలంటే చేయాలి.
5.72.36
यात्वा चाहं कुरून्सर्वान्युष्मदर्थमहापयन् ।
यतिष्ये प्रशमं कर्तुं लक्षयिष्ये च चेष्टितम् ॥ ५.७२.३६ ॥
నేను కురువులందరి వద్దకు వెళ్లి, మీ కోసం వారిని నశించనీయకుండా, శాంతి నెలకొల్పడానికి ప్రయత్నిస్తాను; వారి ప్రవర్తనను గమనిస్తాను.
5.72.37
कौरवाणां प्रवृत्तिं च गत्वा युद्धाधिकारिकाम् ।
निशम्य विनिवर्तिष्ये जयाय तव भारत ॥ ५.७२.३७ ॥
కౌరవుల పరిస్థితిని, యుద్ధ విషయాలను వెళ్లి తెలుసుకొని, ఓ భారతా, నీ విజయం కోసం నేను తిరిగి వస్తాను.
5.72.38
सर्वथा युद्धमेवाहमाशंसापि परैः सह ।
निमित्तानि हि सर्वाणि तथा प्रादुर्भवन्ति मे ॥ ५.७२.३८ ॥
అన్ని విధాలుగా నాకు యుద్ధమే కనిపిస్తోంది; శత్రువులతో సంధి ఆశ కూడా లేదు; నాకు ఈ విధంగానే అన్ని శకునాలు కనిపిస్తున్నాయి.
5.72.39
मृगाः शकुन्ताश्च वदन्ति घोरं ।
हस्त्यश्वमुख्येषु निशामुखेषु ।
घोराणि रूपाणि तथैव चाग्नि-
र्वर्णान्बहून्पुष्यति घोररूपान् ॥ ५.७२.३९ ॥
జింకలు, పక్షులు భయంకరమైన మాటలు పలుకుతున్నాయి; ఏనుగులు, గుర్రాల ముఖ్య స్థానాల్లో, సాయంకాలంలో; భయానక రూపాలు కనిపిస్తున్నాయి; అలాగే అగ్ని కూడా భయంకర రూపాల్లో అనేక రంగులు చూపుతోంది.
5.72.40
मनुष्यलोकक्षयकृत्सुघोरो ।
नो चेदनुप्राप्त इहान्तकः स्यात्।
शस्त्राणि यन्त्रं कवचान्रथांश्च ।
नागान्हयांश्च प्रतिपादयित्वा ॥ ५.७२.४० ॥
ఇది మానవ లోకాన్ని నాశనం చేసే అత్యంత భయంకర మృత్యువు; లేకుంటే యముడు ఇక్కడికి వచ్చి ఉండేవాడు. ఆయుధాలు, యంత్రాలు, కవచాలు, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు సిద్ధం చేయించి…
5.72.41
योधाश्च सर्वे कृतनिश्चयास्ते ।
भवन्तु हस्त्यश्वरथेषु यत्ताः।
साङ्ग्रामिकं ते यदुपार्जनीयं ।
सर्वं समग्रं कुरु तन्नरेन्द्र ॥ ५.७२.४१ ॥
యోధులందరూ దృఢ నిశ్చయంతో ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలపై సిద్ధంగా ఉండనివ్వు; నీవు సమకూర్చుకోవలసిన యుద్ధ సామగ్రి అంతా పూర్తిగా సమకూర్చు, ఓ నరేంద్రా.
5.72.42
दुर्योधनो न ह्यलमद्य दातुं ।
जीवंस्तवैतन्नृपते कथंचित्।
यत्ते पुरस्तादभवत्समृद्धं ।
द्यूते हृतं पाण्डवमुख्य राज्यम् ॥ ५.७२.४२ ॥
ఓ రాజా, దుర్యోధనుడు ఈ రోజు ఎలాగైనా, బ్రతికి ఉన్నా కూడా దాన్ని తిరిగి ఇవ్వలేడు. మీది అయి మునుపు సమృద్ధంగా ఉన్న ఆ రాజ్యాన్ని, జూదంలో పాండవ ముఖ్యుడి నుండి అపహరించారు.