มหาภารตะ · อัธยายะ 5.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.72.1
सञ्जयस्य श्रुतं वाक्यं भवतश्च श्रुतं मया ।
सर्वं जानाम्यभिप्रायं तेषां च भवतश्च यः ॥ ५.७२.१ ॥
ข้าพเจ้าได้ฟังถ้อยคำของสัญชัย และได้ฟังถ้อยคำของพระองค์ด้วย ข้าพเจ้ารู้เจตนาทั้งหมดของพวกเขาและของพระองค์
5.72.2
तव धर्माश्रिता बुद्धिस्तेषां वैराश्रया मतिः ।
यदयुद्धेन लभ्येत तत्ते बहुमतं भवेत् ॥ ५.७२.२ ॥
ปัญญาของพระองค์ตั้งอยู่บนธรรม แต่ความคิดของพวกเขาตั้งอยู่บนความเป็นศัตรู สิ่งใดที่จะได้มาโดยไม่ต้องรบ ควรเป็นสิ่งที่พระองค์พอพระทัยที่สุด
5.72.3
न चैवं नैष्ठिकं कर्म क्षत्रियस्य विशांपते ।
आहुराश्रमिणः सर्वे न भैक्षं क्षत्रियश्चरेत् ॥ ५.७२.३ ॥
ข้าแต่จอมประชา หน้าที่ประจำของกษัตริย์ไม่ใช่เช่นนี้ ผู้อยู่ในอาศรมทั้งปวงกล่าวว่า กษัตริย์ไม่ควรออกขอทาน
5.72.4
जयो वधो वा सङ्ग्रामे धात्राऽऽदिष्टः सनातनः ।
स्वधर्मः क्षत्रियस्यैष कार्पण्यं न प्रशत्यते ॥ ५.७२.४ ॥
ชัยชนะหรือความตายในการสงคราม เป็นกฎนิรันดร์ที่พระผู้สร้างกำหนดไว้ นี่คือหน้าที่ของกษัตริย์ผู้ดำรงตน การแสดงความอ่อนแอด้วยความสงสารนั้นไม่เป็นที่สรรเสริญ
5.72.5
न हि कार्पण्यमास्थाय शक्या वृत्तिर्युधिष्ठिर ।
विक्रमस्व महाबाहो जहि शत्रून्परन्तप ॥ ५.७२.५ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ผู้ใดยึดความอ่อนแอด้วยความสงสารไว้ ย่อมไม่อาจดำรงชีพได้เลย ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง จงแสดงความกล้าหาญ และสังหารศัตรูเถิด ข้าแต่ผู้เผาศัตรู
5.72.6
अतिगृद्धाः कृतस्नेहा दीर्घकालं सहोषिताः ।
कृतमित्राः कृतबला धार्तराष्ट्राः परन्तप ॥ ५.७२.६ ॥
บุตรของธฤตราษฎร์โลภมาก ทั้งยังแสดงความรักใคร่และอยู่ร่วมกันมานาน ข้าแต่ผู้เผาศัตรู พวกเขาได้สร้างมิตรและรวบรวมกำลังไว้แล้ว
5.72.7
न पर्यायोऽस्ति यत्साम्यं त्वयि कुर्युर्विशांपते ।
बलवत्तां हि मन्यन्ते भीष्मद्रोणकृपादिभिः ॥ ५.७२.७ ॥
ข้าแต่จอมประชา พวกเขาไม่มีทางจะเทียบเท่าพระองค์ได้ เพราะภีษมะ โทรณะ กฤปะ และผู้อื่น ย่อมเห็นว่าพวกเขามีกำลังมาก
5.72.8
यावच्च मार्दवेनैतान्राजन्नुपचरिष्यसि ।
तावदेते हरिष्यन्ति तव राज्यमरिन्दम ॥ ५.७२.८ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ ตราบใดที่พระองค์ปฏิบัติต่อคนเหล่านี้ด้วยความอ่อนโยน ตราบนั้นพวกเขาจะแย่งชิงราชอาณาจักรของพระองค์ไป ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู
5.72.9
नानुक्रोशान्न कार्पण्यान्न च धर्मार्थकारणात् ।
अलं कर्तुं धार्तराष्ट्रस्तव काममरिन्दम ॥ ५.७२.९ ॥
ไม่ใช่เพราะความเมตตา ไม่ใช่เพราะความอ่อนแอ และไม่ใช่เพื่อเหตุแห่งธรรมหรือทรัพย์ บุตรของธฤตราษฎร์ไม่อาจทำให้ความปรารถนาของพระองค์สำเร็จได้ ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู
5.72.10
एतदेव निमित्तं ते धार्तराष्ट्रो यथा त्वयि ।
नान्वतप्यत कोपेन तव कृत्वाऽपि दुष्करम् ॥ ५.७२.१० ॥
นี่เองคือเหตุ แม้ว่าบุตรของธฤตราษฎร์จะได้กระทำการอันหนักหนาต่อพระองค์ เขาก็มิได้สำนึกเสียใจด้วยความโกรธ
5.72.11
पितामहस्य द्रोणस्य विदुरस्य च धीमतः ।
ब्राह्मणानां च साधूनां राज्ञश्च नगरस्य च ॥ ५.७२.११ ॥
ทั้งต่อปู่ภีษมะ ต่อโทรณะ และต่อวิทุระผู้มีปัญญา ต่อพราหมณ์ทั้งหลาย ต่อผู้ดีทั้งหลาย ต่อพระราชา และต่อเมืองนั้น
5.72.12
पश्यतां कुरुमुख्यानां सर्वेषामेव तत्त्वतः ।
दानशीलं मृदुं दान्तं धर्मशीलमनुव्रतम् ॥ ५.७२.१२ ॥
ต่อหน้าเหล่ากุรุผู้ประเสริฐทั้งปวงซึ่งเห็นอยู่ ในความเป็นจริง ต่อผู้มีจิตใจเอื้อเฟื้อ อ่อนโยน สำรวมตน ยึดมั่นในธรรม และว่าง่าย
5.72.13
यत्त्वामुपधिना राजन्द्यूते वञ्चितवांस्तदा ।
न चापत्रपते तेन नृशंसः स्वेन कर्मणा ॥ ५.७२.१३ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อครั้งนั้นเขาได้หลอกลวงพระองค์ด้วยอุบายในการเล่นสกา แต่เขาก็ไม่รู้สึกละอายต่อการกระทำอันโหดร้ายของตนเลย
5.72.14
तथाशीलसमाचरे राजन्मा प्रणयं कृथाः ।
वध्यास्ते सर्वलोकस्य किं पुनस्तव भारत ॥ ५.७२.१४ ॥
ข้าแต่พระราชา อย่าแสดงความรักใคร่ต่อผู้ที่มีความประพฤติเช่นนั้นเลย คนเช่นนั้นสมควรถูกประหารจากโลกทั้งปวง ยิ่งกว่านั้นสำหรับพระองค์ ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรต จะเป็นเช่นไรเล่า
5.72.15
वाग्भिस्त्वप्रतिरूपाभिरतुदत्त्वां सहानुजम् ।
श्लाघमानः प्रहृष्टः सन्भ्रातृभिः सह भाषते ॥ ५.७२.१५ ॥
ด้วยถ้อยคำอันไม่สมควร เขาได้ทำให้พระองค์และน้องชายเจ็บปวด เขาปีติยินดีและอวดอ้าง พูดจาร่วมกับพี่น้องของตน
5.72.16
एतावत्पाण्डवानां हि नास्ति किंचिदिह स्वकम् ।
नामधेयं च गोत्रं च तदप्येषां न शिष्यते ॥ ५.७२.१६ ॥
ปาณฑพไม่มีสิ่งใดที่เป็นของตนในที่นี้แม้เพียงเท่านี้ แม้แต่นามและตระกูลของพวกเขาก็ไม่เหลืออยู่
5.72.17
कालेन महता चैषां भविष्यति पराभवः ।
प्रकृतिं ते भजिष्यन्ति नष्टप्रकृतयो मयि ॥ ५.७२.१७ ॥
อีกนานพวกเขาจะพ่ายแพ้ เมื่อสูญเสียสภาวะเดิมแล้ว พวกเขาจะรับเอาสภาวะของตนในตัวข้า
5.72.18
दुःशासनेन पापेन तदा द्यूते प्रवर्तिते ।
अनाथवत्तदा देवी द्रौपदी सुदुरात्मना ॥ ५.७२.१८ ॥
เมื่อทุศาสนะผู้บาปเริ่มการเล่นสกาในครั้งนั้น ผู้ชั่วร้ายยิ่งนั้นได้ปฏิบัติต่อพระนางเทราปที ดุจไม่มีผู้ปกป้อง
5.72.19
आकृष्य केशे रुदती सभायां राजसंसदि ।
भीष्मद्रोणप्रमुखतो गौरिति व्याहृता मुहुः ॥ ५.७२.१९ ॥
ถูกดึงด้วยผม ร้องไห้อยู่กลางท้องพระโรงในที่ประชุมของกษัตริย์ ต่อหน้าภีษมะและโทรณะเป็นประธาน นางถูกเรียกว่า โคเมีย ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
5.72.20
भवता वारिताः सर्वे भ्रातरो भीमविक्रमाः ।
धर्मपाशनिबद्धाश्च न किंचित्प्रतिपेदिरे ॥ ५.७२.२० ॥
พระองค์ได้ห้ามพี่น้องทั้งปวงผู้มีความกล้าหาญดุจภีมะ และพวกเขาถูกผูกมัดด้วยบ่วงแห่งธรรม จึงมิได้ตอบโต้สิ่งใดเลย
5.72.21
एताश्चान्याश्च परुषा वाचः स समुदीरयन् ।
श्लाघते ज्ञातिमध्ये स्म त्वयि प्रव्रजिते वनम् ॥ ५.७२.२१ ॥
ท่านกล่าวถ้อยคำหยาบคายเหล่านี้และอื่น ๆ อีก แล้วคุยโอ้อวดท่ามกลางญาติพี่น้อง หลังจากที่ท่านออกไปสู่ป่าแล้ว
5.72.22
ये तत्रासन्समानीतास्ते दृष्ट्वा त्वामनागसम् ।
अश्रुकण्ठा रुदन्तश्च सभायामासते सदा ॥ ५.७२.२२ ॥
บรรดาผู้ที่ถูกนำมาอยู่ที่นั่น เมื่อเห็นท่านผู้ปราศจากความผิด ต่างก็มีลำคอสะอื้นด้วยน้ำตา ร้องไห้อยู่ในที่ประชุมเสมอมา
5.72.23
न चैनमभ्यनन्दंस्ते राजानो ब्राह्मणैः सह ।
सर्वे दुर्योधनं तत्र निन्दन्ति स्म सभासदः ॥ ५.७२.२३ ॥
กษัตริย์เหล่านั้นพร้อมด้วยพราหมณ์ก็มิได้ยินดีต่อเขาเลย สมาชิกทั้งปวงในที่ประชุมนั้นต่างตำหนิทุรโยธน์
5.72.24
कुलीनस्य च या निन्दा वधो वाऽमित्रकर्शन ।
महागुणो वधो राजन्नु तु निन्दा कुजीविका ॥ ५.७२.२४ ॥
สำหรับผู้มีกำเนิดสูงส่ง การถูกตำหนิหรือความตาย โอ้ผู้ปราบศัตรู พระองค์ผู้เป็นกษัตริย์ ความตายนั้นนับเป็นคุณธรรมอันยิ่งใหญ่ แต่การถูกตำหนิเป็นการดำรงชีพอันต่ำช้า
5.72.25
तदैव निहतो राजन्यदैव निरपत्रपः ।
निन्दितश्च महाराज पृथिव्यां सर्वराजभिः ॥ ५.७२.२५ ॥
โอ้กษัตริย์ ผู้ไร้ยางอายย่อมถูกฆ่าในขณะที่เขากลายเป็นคนไร้ยางอายนั่นเอง โอ้มหาราช เขาถูกตำหนิโดยบรรดากษัตริย์ทั้งปวงบนแผ่นดิน
5.72.26
ईषत्करो वधस्तस्य यस्य चारित्रमीदृशम् ।
प्रस्कुन्देन प्रतिस्तब्धश्छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ५.७२.२६ ॥
สำหรับผู้ที่มีความประพฤติเช่นนี้ การฆ่าแทบไม่มีผล เขาจะแข็งกระด้างด้วยความดื้อรั้น เหมือนต้นไม้ที่รากถูกตัดขาด
5.72.27
वध्यः सर्प इवानार्यः सर्वलोकस्य दुर्मतिः ।
जह्येन त्वममित्रघ्न मा राजन्विचिकित्सिथाः ॥ ५.७२.२७ ॥
เขาเป็นคนต่ำช้าและมีใจชั่ว สมควรถูกฆ่าดุจงูพิษแก่โลกทั้งปวง โอ้ผู้ทำลายศัตรู จงสังหารเขาเสียเถิด โอ้พระราชา อย่าลังเลเลย
5.72.28
सर्वथा त्वत्क्षमं चैतद्रोचते च ममानघ ।
यत्त्वं पितरि भीष्मे च प्रणिपातं समाचरेः ॥ ५.७२.२८ ॥
โอ้ผู้ไร้บาป สิ่งนี้เหมาะสมแก่พระองค์ในทุกประการ และข้าพเจ้าก็พอใจด้วยเช่นกัน คือพระองค์ควรแสดงความเคารพต่อพระบิดาและต่อภีษมะ
5.72.29
अहं तु सर्वलोकस्य गत्वा छेत्स्यामि संशयम् ।
येषामस्ति द्विधाभावो राजन्दुर्योधनं प्रति ॥ ५.७२.२९ ॥
ส่วนข้าพเจ้าจะไปต่อหน้าโลกทั้งปวงและตัดความสงสัยออกไป โอ้พระราชา สำหรับผู้ที่จิตใจยังแบ่งแยกอยู่เกี่ยวกับทุรโยธน์
5.72.30
मध्ये राज्ञामहं तत्र प्रातिपौरुषिकान्गुणान् ।
तव सङ्कीर्तयिष्यामि ये च तस्य व्यतिक्रमाः ॥ ५.७२.३० ॥
ที่นั่น ท่ามกลางบรรดากษัตริย์ ข้าพเจ้าจะประกาศคุณความดีแห่งความเป็นวีรบุรุษส่วนตัวของท่าน และการละเมิดของทุรโยธน์
5.72.31
ब्रुवतस्तत्र मे वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् ।
निशम्य पार्थिवाः सर्वे नानाजनपदेश्वराः ॥ ५.७२.३१ ॥
เมื่อข้าพเจ้ากล่าวถ้อยคำที่นั่น ซึ่งเป็นประโยชน์ประกอบด้วยธรรมและทรัพย์ บรรดากษัตริย์ทั้งปวง ผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นต่าง ๆ ต่างก็รับฟัง
5.72.32
त्वयि संप्रतिपत्स्यन्ते धर्मात्मा सत्यवागिति ।
तस्मिंश्चाधिगमिष्यन्ति यथा लोभादवर्तत ॥ ५.७२.३२ ॥
เขาจะยอมรับท่านว่าเป็นผู้มีจิตใจชอบธรรมและกล่าวคำสัตย์ และเขาจะรู้ว่าทุรโยธน์ประพฤติไปเพราะความโลภอย่างไร
5.72.33
गर्हयिष्यामि चैवैनं पौरजानपदेष्वपि ।
वृद्धबालानुपादाय चातुर्वर्ण्ये समागते ॥ ५.७२.३३ ॥
ข้าพเจ้าจะตำหนิเขาต่อหน้าชาวเมืองและชาวชนบทด้วย โดยรวบรวมทั้งผู้เฒ่าและเด็ก เมื่อวรรณะทั้งสี่มาประชุมกัน
5.72.34
शमं वै याचमानस्त्वं नाधर्मं तत्र लप्स्यसे ।
कुरून्विगर्हयिष्यन्ति धृतराष्ट्रं च पार्थिवाः ॥ ५.७२.३४ ॥
ท่านแสวงหาสันติ จะไม่ได้รับความอธรรมใดในที่นั้น บรรดากษัตริย์จะตำหนิชาวกุรุและพระธฤตราษฎร์
5.72.35
तस्मिंल्लोकपरित्यक्ते किं कार्यमवशिष्यते ।
हते दुर्योधने राजन्यदन्यत्क्रियतामिति ॥ ५.७२.३५ ॥
เมื่อเขาถูกโลกทอดทิ้งและทุรโยธน์ถูกฆ่าแล้ว โอ้พระราชา กิจอันใดจะยังเหลืออยู่อีกเล่า ขอให้ทำสิ่งอื่นเถิด
5.72.36
यात्वा चाहं कुरून्सर्वान्युष्मदर्थमहापयन् ।
यतिष्ये प्रशमं कर्तुं लक्षयिष्ये च चेष्टितम् ॥ ५.७२.३६ ॥
ข้าพเจ้าจะไปหาชาวกุรุทั้งหมด โดยไม่ปล่อยให้พวกเขาพินาศเพราะท่าน ข้าพเจ้าจะพยายามนำสันติมาให้ และจะสังเกตความประพฤติของพวกเขา
5.72.37
कौरवाणां प्रवृत्तिं च गत्वा युद्धाधिकारिकाम् ।
निशम्य विनिवर्तिष्ये जयाय तव भारत ॥ ५.७२.३७ ॥
โอ้ภารตะ ข้าพเจ้าจะไปและฟังเรื่องราวของชาวเการพและกิจที่เกี่ยวกับการสงคราม แล้วจะกลับมาเพื่อชัยชนะของท่าน
5.72.38
सर्वथा युद्धमेवाहमाशंसापि परैः सह ।
निमित्तानि हि सर्वाणि तथा प्रादुर्भवन्ति मे ॥ ५.७२.३८ ॥
ข้าพเจ้าเห็นแต่สงครามในทุกประการ แม้แต่ความหวังในสันติกับฝ่ายศัตรูก็ไม่มี เพราะลางทั้งปวงปรากฏแก่ข้าพเจ้าเช่นนี้
5.72.39
मृगाः शकुन्ताश्च वदन्ति घोरं ।
हस्त्यश्वमुख्येषु निशामुखेषु ।
घोराणि रूपाणि तथैव चाग्नि-
र्वर्णान्बहून्पुष्यति घोररूपान् ॥ ५.७२.३९ ॥
กวางและนกพูดถึงสิ่งน่ากลัว ณ ที่สำคัญของช้างและม้าในยามค่ำ รูปร่างอันน่ากลัวปรากฏ และเปลวไฟก็แสดงสีสันมากมายที่มีรูปร่างน่ากลัวเช่นกัน
5.72.40
मनुष्यलोकक्षयकृत्सुघोरो ।
नो चेदनुप्राप्त इहान्तकः स्यात्।
शस्त्राणि यन्त्रं कवचान्रथांश्च ।
नागान्हयांश्च प्रतिपादयित्वा ॥ ५.७२.४० ॥
นี่คือสิ่งที่น่าสะพรึงกลัวยิ่งซึ่งทำลายโลกของมนุษย์ มิฉะนั้นความตายคงได้มาถึงที่นี่แล้ว เมื่อจัดเตรียมอาวุธ เครื่องยนต์ เกราะ รถรบ ช้าง และม้าไว้พร้อมแล้ว…
5.72.41
योधाश्च सर्वे कृतनिश्चयास्ते ।
भवन्तु हस्त्यश्वरथेषु यत्ताः।
साङ्ग्रामिकं ते यदुपार्जनीयं ।
सर्वं समग्रं कुरु तन्नरेन्द्र ॥ ५.७२.४१ ॥
ขอให้นักรบทั้งปวงที่ตั้งใจมั่นแล้วเตรียมพร้อมอยู่บนช้าง ม้า และรถศึก และสิ่งใดที่ควรรวบรวมไว้สำหรับการสงคราม ท่านจงรวบรวมไว้ให้ครบทั้งหมด ข้าแต่จอมคน
5.72.42
दुर्योधनो न ह्यलमद्य दातुं ।
जीवंस्तवैतन्नृपते कथंचित्।
यत्ते पुरस्तादभवत्समृद्धं ।
द्यूते हृतं पाण्डवमुख्य राज्यम् ॥ ५.७२.४२ ॥
ข้าแต่พระราชา ทุรโยธน์ไม่อาจคืนให้ในวันนี้ไม่ว่าเขาจะยังมีชีวิตอยู่ด้วยวิธีใดก็ตาม ราชอาณาจักรอันรุ่งเรืองที่เคยเป็นของท่าน ถูกเอาไปด้วยการพนันจากผู้เลิศแห่งปาณฑพ