મહાભારત · અધ્યાય 5.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.73.1
यथायथैव शान्तिः स्यात्कुरूणां मधुसूदन ।
तथातथैव भाषेथा मा स्म युद्धेन भीषयेः ॥ ५.७३.१ ॥
હે મધુસૂદન, કુરુઓમાં જે રીતે શાંતિ થાય, તે જ રીતે બોલજે; યુદ્ધથી તેમને ડરાવીશ નહીં.
5.73.2
अमर्षी जातसंरम्भः श्रेयोद्वेषी महामनाः ।
नोग्रं दुर्योधनो वाच्यः साम्नैवेनं समाचरेः ॥ ५.७३.२ ॥
દુર્યોધન અસહિષ્ણુ, ક્રોધથી ભરેલો, કલ્યાણનો દ્વેષી અને મહામનસ્ક છે; તેની સાથે કઠોર વચન ન બોલતા, માત્ર સામનીતિથી વર્તજો.
5.73.3
प्रकृत्या पापसत्वश्च तुल्यचेतास्तु दस्युभिः ।
ऐश्वर्यमदमत्तश्च कृतवैरश्च पाण्डवैः ॥ ५.७३.३ ॥
સ્વભાવથી પાપી, લૂંટારાઓ જેવા વિચારવાળો, ઐશ્વર્યના મદથી મત્ત અને પાંડવો સાથે વૈર રાખનારો છે.
5.73.4
अदीर्घदर्शी निष्ठूरी क्षेप्ता क्रूरपराक्रमः ।
दीर्घमन्युरनेयश्च पापात्मा निकृतिप्रियः ॥ ५.७३.४ ॥
તે અદૂરદર્શી, નિષ્ઠુર, નિંદક, ક્રૂર પરાક્રમવાળો, લાંબા સમય સુધી ક્રોધ રાખનારો, ન વશ થઈ શકે એવો, પાપાત્મા અને કપટપ્રિય છે.
5.73.5
म्रियेतापि न भज्येत नैव जह्यात्स्वकं मतम् ।
तादृशेन शमः कृष्ण मन्ये परमदुष्करः ॥ ५.७३.५ ॥
તે મરી જાય તોય વળશે નહીં, પોતાનો મત ક્યારેય છોડશે નહીં. હે કૃષ્ણ, એવા માણસ સાથે શાંતિ અત્યંત કઠિન છે એમ હું માનું છું.
5.73.6
सुहृदामप्यवाचीनस्त्यक्तधर्मा प्रियानृतः ।
प्रतिहन्त्ये सुहृदां वाचश्चैव मनांसि च ॥ ५.७३.६ ॥
મિત્રોની પણ વિરુદ્ધ ચાલનારો, ધર્મ છોડી દીધેલો, મીઠા જૂઠાણાને પ્રિય માનનારો છે; તે મિત્રોની વાણી અને મનને પણ ઠુકરાવે છે.
5.73.7
स मन्युवशमापन्नः स्वभावं दुष्टमास्थितः ।
स्वभावात्पापमभ्येति तृणैश्छन्न इवोरगः ॥ ५.७३.७ ॥
ક્રોધને વશ થઈને, દુષ્ટ સ્વભાવમાં સ્થિત થયેલો, સ્વભાવથી જ પાપ તરફ જાય છે; ઘાસથી ઢંકાયેલા સર્પની જેમ.
5.73.8
दुर्योधनो हि यत्सेनः सर्वथा विदितस्तव ।
यच्छीलो यत्स्वभावश्च यद्बलो यत्पराक्रमः ॥ ५.७३.८ ॥
દુર્યોધનની સેના કેવી છે, તેનું આચરણ, સ્વભાવ, બળ અને પરાક્રમ કેવાં છે — આ બધું તમને સંપૂર્ણપણે જ્ઞાત છે.
5.73.9
पुरा प्रसन्नाः कुरवः सहपुत्रास्तथा वयम् ।
इन्द्रज्येष्ठा इवाभूम मोदमानाः सबान्धवाः ॥ ५.७३.९ ॥
પહેલાં કુરુઓ, પુત્રો સહિત, અને અમે પણ પ્રસન્ન હતા — જાણે ઇન્દ્રને આગળ રાખીને, સ્વજનો સાથે આનંદ માણતા.
5.73.10
दुर्योधनस्य क्रोधेन भरता मधुसूदन ।
धक्ष्यन्ते शिशिरापाये वनानीव हुताशनैः ॥ ५.७३.१० ॥
હે મધુસૂદન, દુર્યોધનના ક્રોધથી ભરતવંશીઓ બળી જશે — શિશિર ઋતુ પૂરી થતાં વનો અગ્નિથી સળગે તેમ.
5.73.11
अष्टादशेमे राजानः प्रख्यात मधुसूदन ।
ये समुच्चिच्छिदुर्ज्ञातीन्सुहृदश्च सबान्धवान् ॥ ५.७३.११ ॥
હે મધુસૂદન, આ અઢાર પ્રસિદ્ધ રાજાઓ — જેમણે પોતાના જ્ઞાતિજનો, મિત્રો અને સ્વજનોનો સંપૂર્ણ વિનાશ કર્યો.
5.73.12
असुराणां समृद्धानां ज्वलतामिव तेजसा ।
पर्यायकाले धर्मस्य प्राप्ते कलिरजायत ॥ ५.७३.१२ ॥
સમૃદ્ધ અસુરોની જેમ, તેજથી બળતા — ધર્મનો પર્યાયકાળ આવતાં કલિ ઉત્પન્ન થયો.
5.73.13
हैहयानामुदावर्तो नीपानां जनमेजयः ।
बहुलस्तालजङ्घानां कृमीणामुद्धतो वसुः ॥ ५.७३.१३ ॥
હૈહયોમાં ઉદાવર્ત, નીપોમાં જનમેજય, તાલજંઘોમાં બહુલ, કૃમિઓમાં ઉદ્ધત અને વસુ.
5.73.14
अजबिन्दुः सुवीराणां सुराष्ट्राणां रुषर्द्धिकः ।
अर्कजश्च बलीहानां चीनानां धौतमूलकः ॥ ५.७३.१४ ॥
સુવીરોમાં અજબિંદુ, સુરાષ્ટ્રોમાં રુષર્દ્ધિક, બલીહોમાં અર્કજ અને ચીનોમાં ધૌતમૂલક.
5.73.15
हयग्रीवो विदेहानां वरयुश्च महौजसाम् ।
बाहुः सुन्दरवंशानां दीप्ताक्षाणां पुरूरवाः ॥ ५.७३.१५ ॥
વિદેહોમાં હયગ્રીવ, મહૌજસોમાં વરયુ, સુંદરવંશોમાં બાહુ અને દીપ્તાક્ષોમાં પુરૂરવા.
5.73.16
सहजश्चेदिमत्स्यानां प्रवीराणां वृषध्वजः ।
धारणश्चन्द्रवत्सानां मुकुटानां विगाहनः ॥ ५.७३.१६ ॥
ચેદિ-મત્સ્યોમાં સહજ, પ્રવીરોમાં વૃષધ્વજ, ચંદ્રવત્સોમાં ધારણ અને મુકુટોમાં વિગાહન.
5.73.17
शमश्च नन्दिवेगानामित्येते कुलपांसनाः ।
युगान्ते कृष्ण संभूताः कुलेषु पुरुषाधमाः ॥ ५.७३.१७ ॥
નંદિવેગોમાં શમ. આ બધા કુળને કલંકિત કરનારા છે; હે કૃષ્ણ, યુગાંતે કુળોમાં જન્મેલા અધમ પુરુષો છે.
5.73.18
अप्ययं नः कुरूणां स्याद्युगान्ते कालसंभृतः ।
दुर्योधनः कुलाङ्गारो जघन्यः पापपूरुषः ॥ ५.७३.१८ ॥
આપણા કુરુઓમાં પણ યુગાંતે કાળથી ઉત્પન્ન થયેલો આ કુળાંગાર, અધમ, પાપી પુરુષ દુર્યોધન હશે શું?
5.73.19
तस्मान्मृदु शनैर्ब्रूया धर्मार्थसहितं हितम् ।
कामानुबद्धं बहुलं नोग्रमुग्रपराक्रमम् ॥ ५.७३.१९ ॥
તેથી ધીમેથી, કોમળ વાણીમાં, ધર્મ અને અર્થથી યુક્ત હિતકારી વચનો કહેવાં જોઈએ; તે ઇચ્છાથી ભરેલાં અને પુષ્કળ હોય, કઠોર કે ઉગ્ર નહીં, ઉગ્રપરાક્રમીને.
5.73.20
अपि दुर्योधनं कृष्ण सर्वे वयमधश्चराः ।
नीचैर्भूत्वाऽनुयास्यामो मा स्म नो भरता नशन् ॥ ५.७३.२० ॥
હે કૃષ્ણ, આપણે બધા નમ્ર થઈને, નીચા રહીને દુર્યોધનની પાછળ ચાલીશું; આપણા ભરતવંશીઓ નષ્ટ ન થાય.
5.73.21
अप्युदासीनवृत्तिः स्याद्यथा नः कुरुभिः सह ।
वासुदेव तथा कार्यं न कुरूननयः स्पृशेत् ॥ ५.७३.२१ ॥
હે વાસુદેવ, કુરુઓ સાથે આપણું વર્તન ઉદાસીન જેવું હોય; કુરુઓને કોઈ અનર્થ ન સ્પર્શે તેમ કરવું જોઈએ.
5.73.22
वाच्यः पितामहो वृद्धो ये च कृष्ण समासदः ।
भ्रातॄणामस्तु सौभ्रात्रं धार्तराष्ट्रः प्रशाम्यताम् ॥ ५.७३.२२ ॥
હે કૃષ્ણ, પિતામહને અને ત્યાં એકઠા થયેલા વૃદ્ધોને કહેવું જોઈએ; ભાઈઓમાં સૌહાર્દ હો; ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર શાંત થાય.
5.73.23
अहमेतद्ब्रवीम्येवं राजा चैव प्रशंसति ।
अर्जुनो नैव युद्धार्थी भूयसी हि दयाऽर्जुने ॥ ५.७३.२३ ॥
હું આ જ પ્રમાણે કહું છું, અને રાજા પણ તેની પ્રશંસા કરે છે. અર્જુન યુદ્ધની ઇચ્છા કરનાર નથી; અર્જુનમાં ઘણી દયા છે.