ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.73.1
यथायथैव शान्तिः स्यात्कुरूणां मधुसूदन ।
तथातथैव भाषेथा मा स्म युद्धेन भीषयेः ॥ ५.७३.१ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀਂ; ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਈਂ ਨਾ।
5.73.2
अमर्षी जातसंरम्भः श्रेयोद्वेषी महामनाः ।
नोग्रं दुर्योधनो वाच्यः साम्नैवेनं समाचरेः ॥ ५.७३.२ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਭਲਾਈ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਹਾਮਨਾ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੀਂ, ਕੇਵਲ ਸਾਮ ਨਾਲ ਵਰਤੀਂ।
5.73.3
प्रकृत्या पापसत्वश्च तुल्यचेतास्तु दस्युभिः ।
ऐश्वर्यमदमत्तश्च कृतवैरश्च पाण्डवैः ॥ ५.७३.३ ॥
ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਪਾਪੀ, ਡਾਕੂਆਂ ਵਰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਐਸ਼ਵਰਜ ਦੇ ਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
5.73.4
अदीर्घदर्शी निष्ठूरी क्षेप्ता क्रूरपराक्रमः ।
दीर्घमन्युरनेयश्च पापात्मा निकृतिप्रियः ॥ ५.७३.४ ॥
ਉਹ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਕਠੋਰ, ਨਿੰਦਕ, ਕਰੂਰ ਪਰਾਕਰਮੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗੁੱਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਮੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
5.73.5
म्रियेतापि न भज्येत नैव जह्यात्स्वकं मतम् ।
तादृशेन शमः कृष्ण मन्ये परमदुष्करः ॥ ५.७३.५ ॥
ਉਹ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਝੁਕੇਗਾ, ਆਪਣਾ ਮਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।
5.73.6
सुहृदामप्यवाचीनस्त्यक्तधर्मा प्रियानृतः ।
प्रतिहन्त्ये सुहृदां वाचश्चैव मनांसि च ॥ ५.७३.६ ॥
ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਵਿਰੁੱਧ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ, ਮਿੱਠੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਠੁਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
5.73.7
स मन्युवशमापन्नः स्वभावं दुष्टमास्थितः ।
स्वभावात्पापमभ्येति तृणैश्छन्न इवोरगः ॥ ५.७३.७ ॥
ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਪਿਆ, ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪਾਪ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਘਾਹ ਨਾਲ ਢਕੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ।
5.73.8
दुर्योधनो हि यत्सेनः सर्वथा विदितस्तव ।
यच्छीलो यत्स्वभावश्च यद्बलो यत्पराक्रमः ॥ ५.७३.८ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਸੈਨਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਣ, ਸੁਭਾਅ, ਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ — ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ।
5.73.9
पुरा प्रसन्नाः कुरवः सहपुत्रास्तथा वयम् ।
इन्द्रज्येष्ठा इवाभूम मोदमानाः सबान्धवाः ॥ ५.७३.९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਰੂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ — ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬੰਧੂਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।
5.73.10
दुर्योधनस्य क्रोधेन भरता मधुसूदन ।
धक्ष्यन्ते शिशिरापाये वनानीव हुताशनैः ॥ ५.७३.१० ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਤ ਸੜ ਜਾਣਗੇ — ਸਿਸ਼ਿਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜੰਗਲ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਵਾਂਗ।
5.73.11
अष्टादशेमे राजानः प्रख्यात मधुसूदन ।
ये समुच्चिच्छिदुर्ज्ञातीन्सुहृदश्च सबान्धवान् ॥ ५.७३.११ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜੇ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਤੀਆਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
5.73.12
असुराणां समृद्धानां ज्वलतामिव तेजसा ।
पर्यायकाले धर्मस्य प्राप्ते कलिरजायत ॥ ५.७३.१२ ॥
ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਲਦੇ — ਧਰਮ ਦਾ ਪਰਿਆਏ-ਕਾਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਲਿ ਜੰਮਿਆ।
5.73.13
हैहयानामुदावर्तो नीपानां जनमेजयः ।
बहुलस्तालजङ्घानां कृमीणामुद्धतो वसुः ॥ ५.७३.१३ ॥
ਹੈਹਯਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਵਰਤ, ਨੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇਜਯ, ਤਾਲਜੰਘਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਲ, ਕ੍ਰਿਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਧਤ ਅਤੇ ਵਸੂ।
5.73.14
अजबिन्दुः सुवीराणां सुराष्ट्राणां रुषर्द्धिकः ।
अर्कजश्च बलीहानां चीनानां धौतमूलकः ॥ ५.७३.१४ ॥
ਸੁਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਬਿੰਦੂ, ਸੁਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਸ਼ਰਧਿਕ, ਬਲੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਕਜ ਅਤੇ ਚੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧੌਤਮੂਲਕ।
5.73.15
हयग्रीवो विदेहानां वरयुश्च महौजसाम् ।
बाहुः सुन्दरवंशानां दीप्ताक्षाणां पुरूरवाः ॥ ५.७३.१५ ॥
ਵਿਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਯਗ੍ਰੀਵ, ਮਹੌਜਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਯੂ, ਸੁੰਦਰਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹੂ ਅਤੇ ਦੀਪਤਾਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰੂਰਵਾ।
5.73.16
सहजश्चेदिमत्स्यानां प्रवीराणां वृषध्वजः ।
धारणश्चन्द्रवत्सानां मुकुटानां विगाहनः ॥ ५.७३.१६ ॥
ਚੇਦੀ ਅਤੇ ਮਤਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਜ, ਪ੍ਰਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ, ਚੰਦ੍ਰਵਤਸਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਣ ਅਤੇ ਮੁਕੁਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾਹਨ।
5.73.17
शमश्च नन्दिवेगानामित्येते कुलपांसनाः ।
युगान्ते कृष्ण संभूताः कुलेषु पुरुषाधमाः ॥ ५.७३.१७ ॥
ਨੰਦਿਵੇਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਲੰਕਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਅਧਮ ਪੁਰਸ਼ ਹਨ।
5.73.18
अप्ययं नः कुरूणां स्याद्युगान्ते कालसंभृतः ।
दुर्योधनः कुलाङ्गारो जघन्यः पापपूरुषः ॥ ५.७३.१८ ॥
ਸਾਡੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਕੁਲਾਂਗਾਰ, ਅਧਮ, ਪਾਪੀ ਪੁਰਖ ਦੁਰਯੋਧਨ ਹੋਵੇਗਾ?
5.73.19
तस्मान्मृदु शनैर्ब्रूया धर्मार्थसहितं हितम् ।
कामानुबद्धं बहुलं नोग्रमुग्रपराक्रमम् ॥ ५.७३.१९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਕੋਮਲ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਕਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੋਣ, ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ, ਉਗਰ ਪਰਾਕਰਮੀ ਨੂੰ।
5.73.20
अपि दुर्योधनं कृष्ण सर्वे वयमधश्चराः ।
नीचैर्भूत्वाऽनुयास्यामो मा स्म नो भरता नशन् ॥ ५.७३.२० ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਨੀਵੇਂ ਬਣ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਾਂਗੇ; ਸਾਡੇ ਭਰਤ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ।
5.73.21
अप्युदासीनवृत्तिः स्याद्यथा नः कुरुभिः सह ।
वासुदेव तथा कार्यं न कुरूननयः स्पृशेत् ॥ ५.७३.२१ ॥
ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਕੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਵਰਤਾਓ ਉਦਾਸੀਨ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ; ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਨਰਥ ਨਾ ਛੂਹੇ, ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5.73.22
वाच्यः पितामहो वृद्धो ये च कृष्ण समासदः ।
भ्रातॄणामस्तु सौभ्रात्रं धार्तराष्ट्रः प्रशाम्यताम् ॥ ५.७३.२२ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਿਤਾਮਹ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਹਾਰਦ ਹੋਵੇ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ।
5.73.23
अहमेतद्ब्रवीम्येवं राजा चैव प्रशंसति ।
अर्जुनो नैव युद्धार्थी भूयसी हि दयाऽर्जुने ॥ ५.७३.२३ ॥
ਮੈਂ ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਰਜੁਨ ਯੁੱਧ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਅਰਜੁਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਇਆ ਹੈ।