ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.73.1
यथायथैव शान्तिः स्यात्कुरूणां मधुसूदन ।
तथातथैव भाषेथा मा स्म युद्धेन भीषयेः ॥ ५.७३.१ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ପ୍ରକାରେ ଶାନ୍ତି ହେବ, ସେହି ପ୍ରକାରେ କହିବ; ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବ ନାହିଁ।
5.73.2
अमर्षी जातसंरम्भः श्रेयोद्वेषी महामनाः ।
नोग्रं दुर्योधनो वाच्यः साम्नैवेनं समाचरेः ॥ ५.७३.२ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଅସହିଷ୍ଣୁ, କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, କଲ୍ୟାଣର ଦ୍ୱେଷୀ ଓ ମହାମନା; ତାଙ୍କ ସହ କଠୋର କଥା କହିବ ନାହିଁ, ସାମନୀତିରେ ହିଁ ବ୍ୟବହାର କରିବ।
5.73.3
प्रकृत्या पापसत्वश्च तुल्यचेतास्तु दस्युभिः ।
ऐश्वर्यमदमत्तश्च कृतवैरश्च पाण्डवैः ॥ ५.७३.३ ॥
ସ୍ୱଭାବରୁ ପାପୀ, ଡକାୟତମାନଙ୍କ ସମାନ ଚିନ୍ତାଧାରା ଥିବା, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ-ମଦରେ ମତ୍ତ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁତା କରିଥିବା।
5.73.4
अदीर्घदर्शी निष्ठूरी क्षेप्ता क्रूरपराक्रमः ।
दीर्घमन्युरनेयश्च पापात्मा निकृतिप्रियः ॥ ५.७३.४ ॥
ସେ ଦୂରଦର୍ଶୀ ନୁହେଁ, ନିଷ୍ଠୁର, ନିନ୍ଦୁକ, କ୍ରୂର ପରାକ୍ରମୀ, ଦୀର୍ଘକାଳ କ୍ରୋଧ ରଖୁଥିବା, ଅନାୟତ୍ତ, ପାପାତ୍ମା ଓ ପ୍ରତାରଣାପ୍ରିୟ।
5.73.5
म्रियेतापि न भज्येत नैव जह्यात्स्वकं मतम् ।
तादृशेन शमः कृष्ण मन्ये परमदुष्करः ॥ ५.७३.५ ॥
ସେ ମରିଗଲେ ମଧ୍ୟ ନମିବ ନାହିଁ, ନିଜ ମତ କେବେ ଛାଡ଼ିବ ନାହିଁ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏପରି ଲୋକ ସହିତ ଶାନ୍ତି ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ।
5.73.6
सुहृदामप्यवाचीनस्त्यक्तधर्मा प्रियानृतः ।
प्रतिहन्त्ये सुहृदां वाचश्चैव मनांसि च ॥ ५.७३.६ ॥
ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ଚାଲୁଥିବା, ଧର୍ମ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିବା, ମଧୁର ମିଥ୍ୟାକୁ ପ୍ରିୟ ମାନୁଥିବା; ସେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ବାଣୀ ଓ ମନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିହତ କରେ।
5.73.7
स मन्युवशमापन्नः स्वभावं दुष्टमास्थितः ।
स्वभावात्पापमभ्येति तृणैश्छन्न इवोरगः ॥ ५.७३.७ ॥
କ୍ରୋଧର ବଶରେ ପଡ଼ି, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରୁ ହିଁ ପାପ ଆଡ଼େ ଯାଏ; ତୃଣରେ ଢାଙ୍କିଥିବା ସାପ ପରି।
5.73.8
दुर्योधनो हि यत्सेनः सर्वथा विदितस्तव ।
यच्छीलो यत्स्वभावश्च यद्बलो यत्पराक्रमः ॥ ५.७३.८ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନା କିପରି, ତାଙ୍କ ଆଚରଣ, ସ୍ୱଭାବ, ବଳ ଓ ପରାକ୍ରମ କିପରି — ଏ ସବୁ ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଣା।
5.73.9
पुरा प्रसन्नाः कुरवः सहपुत्रास्तथा वयम् ।
इन्द्रज्येष्ठा इवाभूम मोदमानाः सबान्धवाः ॥ ५.७३.९ ॥
ପୂର୍ବେ କୁରୁମାନେ, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲୁ — ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରରେ ରଖି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲୁ।
5.73.10
दुर्योधनस्य क्रोधेन भरता मधुसूदन ।
धक्ष्यन्ते शिशिरापाये वनानीव हुताशनैः ॥ ५.७३.१० ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଭରତମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେବେ — ଶିଶିର ଋତୁ ଶେଷ ହେଲେ ବନସବୁ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିବା ପରି।
5.73.11
अष्टादशेमे राजानः प्रख्यात मधुसूदन ।
ये समुच्चिच्छिदुर्ज्ञातीन्सुहृदश्च सबान्धवान् ॥ ५.७३.११ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଏହି ଅଠର ଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା — ଯେଉଁମାନେ ନିଜର ଜ୍ଞାତି, ବନ୍ଧୁ ଓ ସ୍ୱଜନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କଲେ।
5.73.12
असुराणां समृद्धानां ज्वलतामिव तेजसा ।
पर्यायकाले धर्मस्य प्राप्ते कलिरजायत ॥ ५.७३.१२ ॥
ସମୃଦ୍ଧ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପରି, ତେଜରେ ଜ୍ଵଳନ୍ତ — ଧର୍ମର ପର୍ଯ୍ୟାୟକାଳ ଆସିଲେ କଳି ଜନ୍ମିଲା।
5.73.13
हैहयानामुदावर्तो नीपानां जनमेजयः ।
बहुलस्तालजङ्घानां कृमीणामुद्धतो वसुः ॥ ५.७३.१३ ॥
ହୈହୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଦାବର୍ତ୍ତ, ନୀପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନମେଜୟ, ତାଲଜଙ୍ଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବହୁଳ, କୃମିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଦ୍ଧତ ଏବଂ ବସୁ।
5.73.14
अजबिन्दुः सुवीराणां सुराष्ट्राणां रुषर्द्धिकः ।
अर्कजश्च बलीहानां चीनानां धौतमूलकः ॥ ५.७३.१४ ॥
ସୁବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଜବିନ୍ଦୁ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁଷର୍ଦ୍ଧିକ, ବଲୀହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍କଜ ଏବଂ ଚୀନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧୌତମୂଳକ।
5.73.15
हयग्रीवो विदेहानां वरयुश्च महौजसाम् ।
बाहुः सुन्दरवंशानां दीप्ताक्षाणां पुरूरवाः ॥ ५.७३.१५ ॥
ବିଦେହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୟଗ୍ରୀବ, ମହୌଜସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବରୟୁ, ସୁନ୍ଦରବଂଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାହୁ ଏବଂ ଦୀପ୍ତାକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୂରବା।
5.73.16
सहजश्चेदिमत्स्यानां प्रवीराणां वृषध्वजः ।
धारणश्चन्द्रवत्सानां मुकुटानां विगाहनः ॥ ५.७३.१६ ॥
ଚେଦି ଓ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସହଜ, ପ୍ରବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ, ଚନ୍ଦ୍ରବତ୍ସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧାରଣ ଏବଂ ମୁକୁଟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଗାହନ।
5.73.17
शमश्च नन्दिवेगानामित्येते कुलपांसनाः ।
युगान्ते कृष्ण संभूताः कुलेषु पुरुषाधमाः ॥ ५.७३.१७ ॥
ନନ୍ଦିବେଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶମ। ଏମାନେ କୁଳକଳଙ୍କ; ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯୁଗାନ୍ତରେ କୁଳମାନଙ୍କରେ ଜନ୍ମିତ ଅଧମ ପୁରୁଷ।
5.73.18
अप्ययं नः कुरूणां स्याद्युगान्ते कालसंभृतः ।
दुर्योधनः कुलाङ्गारो जघन्यः पापपूरुषः ॥ ५.७३.१८ ॥
ଆମ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯୁଗାନ୍ତରେ କାଳଦ୍ୱାରା ଜାତ ଏହି କୁଳାଙ୍ଗାର, ଅଧମ, ପାପୀ ପୁରୁଷ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ହେବ କି?
5.73.19
तस्मान्मृदु शनैर्ब्रूया धर्मार्थसहितं हितम् ।
कामानुबद्धं बहुलं नोग्रमुग्रपराक्रमम् ॥ ५.७३.१९ ॥
ତେଣୁ ଧୀରେ ଧୀରେ, କୋମଳ ଭାଷାରେ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ ହିତକର କଥା କହିବା ଉଚିତ; ସେଗୁଡ଼ିକ କାମନାଯୁକ୍ତ ଓ ପ୍ରଚୁର ହେଉ, କଠୋର ନୁହେଁ, ଉଗ୍ରପରାକ୍ରମୀଙ୍କୁ।
5.73.20
अपि दुर्योधनं कृष्ण सर्वे वयमधश्चराः ।
नीचैर्भूत्वाऽनुयास्यामो मा स्म नो भरता नशन् ॥ ५.७३.२० ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ନମ୍ର ହୋଇ, ନିମ୍ନ ହୋଇ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ପଛେ ଚାଲିବା; ଆମ ଭରତବଂଶ ଯେପରି ନଷ୍ଟ ନ ହୁଏ।
5.73.21
अप्युदासीनवृत्तिः स्याद्यथा नः कुरुभिः सह ।
वासुदेव तथा कार्यं न कुरूननयः स्पृशेत् ॥ ५.७३.२१ ॥
ହେ ବାସୁଦେବ, କୁରୁମାନଙ୍କ ସହ ଆମ ଆଚରଣ ଉଦାସୀନ ପରି ହେଉ; କୁରୁମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଅନର୍ଥ ଯେପରି ଛୁଇଁ ନ ପାରେ, ସେପରି କରିବା ଉଚିତ।
5.73.22
वाच्यः पितामहो वृद्धो ये च कृष्ण समासदः ।
भ्रातॄणामस्तु सौभ्रात्रं धार्तराष्ट्रः प्रशाम्यताम् ॥ ५.७३.२२ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ପିତାମହ ଓ ସେଠାରେ ସମବେତ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ; ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୌଭ୍ରାତ୍ର ହେଉ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଶାନ୍ତ ହେଉ।
5.73.23
अहमेतद्ब्रवीम्येवं राजा चैव प्रशंसति ।
अर्जुनो नैव युद्धार्थी भूयसी हि दयाऽर्जुने ॥ ५.७३.२३ ॥
ମୁଁ ଏହିପରି କହୁଛି, ଏବଂ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛୁକ ନୁହଁନ୍ତି; ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରେ ଅଧିକ ଦୟା ଅଛି।