મહાભારત · અધ્યાય 5.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.74.1
एतछ्रुत्वा महाबाहुः केशवः प्रहसन्निव ।
अभूतपूर्वं भीमस्य मार्दवोपहितं वचः ॥ ५.७४.१ ॥
આ સાંભળીને મહાબાહુ કેશવ જાણે હસતા હોય તેમ ભીમના નમ્રતાથી ભરેલા, અભૂતપૂર્વ વચનો સાંભળી રહ્યા.
5.74.2
गिरेरिव लघुत्वं तच्छीतत्वमिव पावके ।
मत्वा रामानुजः शौरिः शार्ङ्गधन्वा वृकोदरम् ॥ ५.७४.२ ॥
પર્વતમાં હળવાશ અને અગ્નિમાં શીતળતા જેવું માનીને, રામના નાના ભાઈ શાર્ઙ્ગધન્વા શૌરિએ વૃકોદર તરફ જોયું.
5.74.3
सन्तेजसंस्तदा वाग्भिर्भातरिश्वेव पावकम् ।
उवाच भीममासीनं कृपयाऽभिपरिप्लुतम् ॥ ५.७४.३ ॥
ત્યારે તેજસ્વી, પવન અગ્નિ સાથે બોલે તેમ, કરુણાથી ભરેલા બેઠેલા ભીમને વાણીથી બોલ્યા.
5.74.4
त्वमन्यदा भीमसेन युद्धमेव प्रशंससि ।
वधामिनन्दिनः क्रूरान्धार्तराष्ट्रन्मिमर्दिषुः ॥ ५.७४.४ ॥
હે ભીમસેન! અન્ય સમયે તું યુદ્ધની જ પ્રશંસા કરે છે; ક્રૂર ધૃતરાષ્ટ્ર પુત્રોને કચડી નાખવાની ઇચ્છાથી, તેમના વધમાં આનંદ માનતો.
5.74.5
न च स्वपिषि जागर्षि न्युब्जः शेषे परन्तप ।
घोरामशान्तां रुशतीं सदा वाचं प्रभाषसे ॥ ५.७४.५ ॥
તું ઊંઘતો નથી, જાગતો પણ નથી; ઊંધો પડીને રહે છે, હે શત્રુતાપક! હંમેશાં ભયંકર, અશાંત, કઠોર વાણી બોલે છે.
5.74.6
निःश्वसन्नग्निवत्तेन सन्तप्तः स्वेन मन्युना ।
अप्रशान्तमना भीम सधूम इव पावकः ॥ ५.७४.६ ॥
અગ્નિની જેમ નિસાસા નાખતા, પોતાના જ ક્રોધથી તપ્ત, અશાંત મનવાળા હે ભીમ! તું ધુમાડાવાળા અગ્નિ જેવો છે.
5.74.7
एकान्ते निःश्वसञ्शेपे भारार्त इव दुर्बलः ।
अपि त्वां केचिदुन्मत्तं मन्यन्तेऽतद्विदो जनाः ॥ ५.७४.७ ॥
એકાંતમાં નિસાસા નાખતાં, ભારથી પીડિત દુર્બળની જેમ તું પડ્યો રહે છે. સત્ય ન જાણનારા કેટલાક લોકો તને ગાંડો માનતા હશે.
5.74.8
आरुज्य वृक्षान्निर्मूलान्गजः परिरुजन्निव ।
निघ्नन्पद्भिः क्षितिं भीम निष्टनन्परिधावसि ॥ ५.७४.८ ॥
હે ભીમ, વૃક્ષોને મૂળમાંથી ઉખેડી તોડતા હાથીની જેમ, પગથી ધરતી કચડતાં, કણસતાં તું દોડે છે.
5.74.9
नास्मिञ्जने न रमसे रहः क्षिपसि पाण्डव ।
नान्यं निशि दिवा चापि कदाचिदभिनन्दसि ॥ ५.७४.९ ॥
હે પાંડવ, તું આ લોકોમાં રમતો નથી; એકાંતમાં પોતાને ફેંકી દે છે. રાત કે દિવસ, ક્યારેય બીજામાં તું આનંદ લેતો નથી.
5.74.10
अकस्मात्स्मयमानश्च रहस्यास्से रुदन्निव ।
जान्वोर्मूर्धानमाधाय चिरमास्ते प्रमीलितः ॥ ५.७४.१० ॥
અચાનક હસતાં, જાણે રડતો હોય તેમ એકાંતમાં તું બેસે છે. ઘૂંટણ પર માથું મૂકી, આંખો બંધ કરીને લાંબો સમય રહે છે.
5.74.11
भ्रुकिटिं च पुनः कुर्वन्नोष्ठौ च विदशन्निव ।
अभीक्ष्णं दृश्यसे भीम सर्वं तन्मन्युकारितम् ॥ ५.७४.११ ॥
હે ભીમ, ભ્રમર ફરી ફરી ચઢાવી, હોઠ કરડતો તું વારંવાર દેખાય છે. એ બધું ક્રોધથી જ ઉત્પન્ન થયેલું છે.
5.74.12
यथा तपुरस्तात्सविता दृश्यते शुक्रमुच्चरन् ।
यथा च पश्चान्निर्मुक्तो ध्रुवं पर्येति रश्मिवान् ॥ ५.७४.१२ ॥
તાપથી ભરેલો સૂર્ય તેજ સાથે ઊગતો દેખાય છે, અને પછી મુક્ત થઈ કિરણો સાથે નિશ્ચિતપણે ફરે છે, તેમ (તું છે).
5.74.13
तथा सत्यं ब्रवीम्येतन्नास्ति तस्य व्यतिक्रमः ।
हन्ताहं गदयाभ्येत्य दुर्योधनममर्पणम् ॥ ५.७४.१३ ॥
હું સત્ય કહું છું, તેનું આનું ઉલ્લંઘન નથી. ગદા લઈને પાસે જઈ હું અસહિષ્ણુ દુર્યોધનનો વધ કરીશ.
5.74.14
इति स्म मध्ये भ्रातृणां सत्येनालभसे वदाम् ।
तस्य ते प्रशमे बुद्धिर्ध्रियतेऽद्य परन्तप ॥ ५.७४.१४ ॥
ભાઈઓની વચ્ચે આ રીતે સત્યના નામે તું બોલે છે. હે શત્રુતાપન, આજે તારી બુદ્ધિ શાંતિમાં સ્થિર થાય છે.
5.74.15
अहो युद्धाभिकाङ्क्षाणां युद्धकाल उपस्थिते ।
चेतांसि विप्रतीपानि यत्त्वां भीभीम विन्दति ॥ ५.७४.१५ ॥
અરે, યુદ્ધની ઇચ્છા રાખનારાઓને યુદ્ધકાળ આવે ત્યારે મન વિપરીત થાય છે. હે ભયંકર, તે તને ઘેરી રહ્યું છે.
5.74.16
अहो पार्थ निमित्तानि विपरीतानि पश्यसि ।
स्वप्नान्ते जागरान्ते च तस्मात्प्रशममिच्छसि ॥ ५.७४.१६ ॥
અરે પાર્થ, ઊંઘના અંતે અને જાગરણના અંતે તું વિપરીત શુકન જુએ છે. તેથી તું શાંતિ ઇચ્છે છે.
5.74.17
अहो नाशंससे किंचित्पुंस्त्वं क्लीब इवात्मनि ।
कश्मलेनाभिपन्नोऽसि तेन ते विकृतं मनः ॥ ५.७४.१७ ॥
અરે, તું પોતાની અંદર કંઈ આશા રાખતો નથી, પૌરુષહીન નપુંસક જેવો થઈ ગયો છે. મૂર્છાથી ઘેરાયેલો છે, તેથી તારું મન વિકૃત થયું છે.
5.74.18
उद्वेपते ते हृदयं मनस्ते प्रतिसीदति ।
ऊरुस्तम्भगृहीतोऽसि तस्मात्प्रशममिच्छसि ॥ ५.७४.१८ ॥
તારું હૃદય ધ્રૂજે છે, મન ડૂબી જાય છે. જાંઘોની જડતાથી ઘેરાયેલો છે, તેથી તું શાંતિ ઇચ્છે છે.
5.74.19
अनित्यं किल मर्त्यस्य पार्थ चित्तं चलाचलम् ।
वातवेगप्रचलिता अष्ठीला शाल्मलेरिव ॥ ५.७४.१९ ॥
હે પાર્થ, મર્ત્ય મનુષ્યનું ચિત્ત ખરેખર અનિત્ય અને ચંચળ છે, પવનના વેગથી હલતાં શાલ્મલી વૃક્ષનાં ફળો જેવું.
5.74.20
तवैषा विकृता बुद्धिर्गवां वागिव मानुषी ।
मनांसि पाण्डुपुत्राणां मञ्जयत्यप्लवानिव ॥ ५.७४.२० ॥
તારી આ વિકૃત બુદ્ધિ ગાયોની વાણી જેવી માનવી લાગે છે; હોડી વિના ડૂબતાની જેમ તે પાંડુપુત્રોનાં મન ડુબાડે છે.
5.74.21
इदं मे महादाश्चर्यं पर्वतस्येव सर्पणम् ।
यदीदृशं प्रभाषेथा भीमसेनासमं वचः ॥ ५.७४.२१ ॥
આ મારા માટે મોટું આશ્ચર્ય છે; પર્વત હલે તેમ તું ભીમસેન સમાન આવાં વચનો બોલે છે.
5.74.22
स दृष्ट्वा स्वानि कर्माणि कुले जन्म च भारत ।
उत्तिष्ठस्व विषादं मा कृथा वीर स्थिरो भव ॥ ५.७४.२२ ॥
હે ભારત, તારાં કર્મો અને કુળમાં તારો જન્મ સ્મરણ કર; ઊઠ, વિષાદ ન કર; હે વીર, સ્થિર થા.
5.74.23
न चैतदनुरूपं ते यत्ते ग्लानिररिन्दम ।
यदोजसा न लभते क्षत्रियो न तदश्रुते ॥ ५.७४.२३ ॥
હે શત્રુદમન, તને આ ગ્લાનિ યોગ્ય નથી; જે ક્ષત્રિય પોતાના ઓજથી મેળવતો નથી તે તેને મળતું નથી.