ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.74.1
एतछ्रुत्वा महाबाहुः केशवः प्रहसन्निव ।
अभूतपूर्वं भीमस्य मार्दवोपहितं वचः ॥ ५.७४.१ ॥
ଏହା ଶୁଣି ମହାବାହୁ କେଶବ ହସୁଥିବା ପରି ଭୀମଙ୍କର କୋମଳତାପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଭୂତପୂର୍ବ ବଚନ ଶୁଣିଲେ।
5.74.2
गिरेरिव लघुत्वं तच्छीतत्वमिव पावके ।
मत्वा रामानुजः शौरिः शार्ङ्गधन्वा वृकोदरम् ॥ ५.७४.२ ॥
ପର୍ବତରେ ଲଘୁତା ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଶୀତଳତା ପରି ତାହା ବିବେଚନା କରି, ରାମଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱା ଶୌରି ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ।
5.74.3
सन्तेजसंस्तदा वाग्भिर्भातरिश्वेव पावकम् ।
उवाच भीममासीनं कृपयाऽभिपरिप्लुतम् ॥ ५.७४.३ ॥
ସେତେବେଳେ ତେଜସ୍ୱୀ, ପବନ ଅଗ୍ନି ସହ କହିବା ପରି, କରୁଣାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବସିଥିବା ଭୀମଙ୍କୁ ବଚନରେ କହିଲେ।
5.74.4
त्वमन्यदा भीमसेन युद्धमेव प्रशंससि ।
वधामिनन्दिनः क्रूरान्धार्तराष्ट्रन्मिमर्दिषुः ॥ ५.७४.४ ॥
ହେ ଭୀମସେନ! ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ହିଁ ପ୍ରଶଂସା କର; କ୍ରୂର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେମାନଙ୍କ ବଧରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ।
5.74.5
न च स्वपिषि जागर्षि न्युब्जः शेषे परन्तप ।
घोरामशान्तां रुशतीं सदा वाचं प्रभाषसे ॥ ५.७४.५ ॥
ତୁମେ ଶୋଉ ନାହଁ, ଜାଗ୍ରତ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ; ଓଲଟା ହୋଇ ପଡ଼ିରହ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପକ! ସର୍ବଦା ଭୟଙ୍କର, ଅଶାନ୍ତ, କଠୋର ବାଣୀ କୁହ।
5.74.6
निःश्वसन्नग्निवत्तेन सन्तप्तः स्वेन मन्युना ।
अप्रशान्तमना भीम सधूम इव पावकः ॥ ५.७४.६ ॥
ଅଗ୍ନି ପରି ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ନିଜ କ୍ରୋଧରେ ସନ୍ତପ୍ତ, ଅଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ହେ ଭୀମ! ତୁମେ ଧୂଆଁଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି।
5.74.7
एकान्ते निःश्वसञ्शेपे भारार्त इव दुर्बलः ।
अपि त्वां केचिदुन्मत्तं मन्यन्तेऽतद्विदो जनाः ॥ ५.७४.७ ॥
ଏକାନ୍ତରେ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଭାରରେ ପୀଡ଼ିତ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକ ପରି ତୁମେ ଶୋଇଥାଅ। ସତ୍ୟ ନ ଜାଣୁଥିବା କେତେକ ଲୋକ ତୁମକୁ ପାଗଳ ଭାବିପାରନ୍ତି।
5.74.8
आरुज्य वृक्षान्निर्मूलान्गजः परिरुजन्निव ।
निघ्नन्पद्भिः क्षितिं भीम निष्टनन्परिधावसि ॥ ५.७४.८ ॥
ହେ ଭୀମ, ଗଛକୁ ମୂଳରୁ ଉପାଡ଼ି ଭାଙ୍ଗୁଥିବା ହାତୀ ପରି, ଗୋଡ଼ରେ ପୃଥିବୀ ଦଳି, କଁଡ଼ୁ କଁଡ଼ୁ ତୁମେ ଦୌଡ଼ୁଛ।
5.74.9
नास्मिञ्जने न रमसे रहः क्षिपसि पाण्डव ।
नान्यं निशि दिवा चापि कदाचिदभिनन्दसि ॥ ५.७४.९ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ରମଣ କରୁନାହଁ; ଏକାନ୍ତରେ ନିଜକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦିଅ। ରାତି କିମ୍ବା ଦିନ, କୌଣସି ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ ତୁମେ କେବେ ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହଁ।
5.74.10
अकस्मात्स्मयमानश्च रहस्यास्से रुदन्निव ।
जान्वोर्मूर्धानमाधाय चिरमास्ते प्रमीलितः ॥ ५.७४.१० ॥
ଅକସ୍ମାତ୍ ହସୁ ହସୁ, ଯେମିତି କାନ୍ଦୁଥାଅ ଏପରି ଏକାନ୍ତରେ ବସିଥାଅ। ଆଣ୍ଠୁ ଉପରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି, ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ବହୁ ସମୟ ରହୁଥାଅ।
5.74.11
भ्रुकिटिं च पुनः कुर्वन्नोष्ठौ च विदशन्निव ।
अभीक्ष्णं दृश्यसे भीम सर्वं तन्मन्युकारितम् ॥ ५.७४.११ ॥
ହେ ଭୀମ, ଭ୍ରୁ ପୁଣି ପୁଣି କୁଞ୍ଚନ କରି, ଓଠ କାମୁଡ଼ି ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ଦେଖାଯାଅ। ତାହା ସବୁ କ୍ରୋଧରୁ ଉପୁଜିଛି।
5.74.12
यथा तपुरस्तात्सविता दृश्यते शुक्रमुच्चरन् ।
यथा च पश्चान्निर्मुक्तो ध्रुवं पर्येति रश्मिवान् ॥ ५.७४.१२ ॥
ତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତେଜ ସହିତ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ପରି ଦିଶେ, ଏବଂ ପରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କିରଣ ସହିତ ନିଶ୍ଚୟ ଘୂରେ, ସେପରି (ତୁମେ ଅଛ)।
5.74.13
तथा सत्यं ब्रवीम्येतन्नास्ति तस्य व्यतिक्रमः ।
हन्ताहं गदयाभ्येत्य दुर्योधनममर्पणम् ॥ ५.७४.१३ ॥
ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ତାହାର ଏଥିରେ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ନାହିଁ। ଗଦା ନେଇ ନିକଟକୁ ଯାଇ ମୁଁ କ୍ରୋଧୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନକୁ ବଧ କରିବି।
5.74.14
इति स्म मध्ये भ्रातृणां सत्येनालभसे वदाम् ।
तस्य ते प्रशमे बुद्धिर्ध्रियतेऽद्य परन्तप ॥ ५.७४.१४ ॥
ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହିପରି ସତ୍ୟର ନାମରେ ତୁମେ କହୁଛ। ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ଆଜି ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଶାନ୍ତିରେ ସ୍ଥିର ହେଉଛି।
5.74.15
अहो युद्धाभिकाङ्क्षाणां युद्धकाल उपस्थिते ।
चेतांसि विप्रतीपानि यत्त्वां भीभीम विन्दति ॥ ५.७४.१५ ॥
ଅହୋ, ଯୁଦ୍ଧର ଇଚ୍ଛୁକମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧକାଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ମନ ବିପରୀତ ହୁଏ। ହେ ଭୟଙ୍କର, ତାହା ତୁମକୁ ଗ୍ରାସ କରୁଛି।
5.74.16
अहो पार्थ निमित्तानि विपरीतानि पश्यसि ।
स्वप्नान्ते जागरान्ते च तस्मात्प्रशममिच्छसि ॥ ५.७४.१६ ॥
ଅହୋ ପାର୍ଥ, ନିଦ୍ରାର ଶେଷରେ ଓ ଜାଗରଣର ଶେଷରେ ତୁମେ ବିପରୀତ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖୁଛ। ଏଥିପାଇଁ ତୁମେ ଶାନ୍ତି ଇଚ୍ଛୁକ।
5.74.17
अहो नाशंससे किंचित्पुंस्त्वं क्लीब इवात्मनि ।
कश्मलेनाभिपन्नोऽसि तेन ते विकृतं मनः ॥ ५.७४.१७ ॥
ଅହୋ, ତୁମେ ନିଜ ଭିତରେ କିଛି ଆଶା କରୁନାହଁ, ପୌରୁଷହୀନ ନପୁଂସକ ପରି ହୋଇଯାଇଛ। ମୂର୍ଚ୍ଛାରେ ଘେରାଯାଇଛ, ତେଣୁ ତୁମ ମନ ବିକୃତ ହୋଇଛି।
5.74.18
उद्वेपते ते हृदयं मनस्ते प्रतिसीदति ।
ऊरुस्तम्भगृहीतोऽसि तस्मात्प्रशममिच्छसि ॥ ५.७४.१८ ॥
ତୁମ ହୃଦୟ କମ୍ପୁଛି, ତୁମ ମନ ଅବସନ୍ନ ହେଉଛି। ଊରୁର ଅସାଡ଼ତାରେ ଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛ, ତେଣୁ ତୁମେ ଶାନ୍ତି ଇଚ୍ଛୁକ।
5.74.19
अनित्यं किल मर्त्यस्य पार्थ चित्तं चलाचलम् ।
वातवेगप्रचलिता अष्ठीला शाल्मलेरिव ॥ ५.७४.१९ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ମର୍ତ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟର ଚିତ୍ତ ଅନିତ୍ୟ ଓ ଚଞ୍ଚଳ, ପବନ ବେଗରେ ଦୋହଲୁଥିବା ଶାଲ୍ମଳି ବୃକ୍ଷର ଫଳ ପରି।
5.74.20
तवैषा विकृता बुद्धिर्गवां वागिव मानुषी ।
मनांसि पाण्डुपुत्राणां मञ्जयत्यप्लवानिव ॥ ५.७४.२० ॥
ତୁମ ଏ ବିକୃତ ବୁଦ୍ଧି ଗାଈର କଥା ପରି ମାନବୀୟ ଲାଗେ; ନାଆ ବିନା ବୁଡ଼ୁଥିବା ଲୋକ ପରି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ମନକୁ ବୁଡ଼ାଉଛି।
5.74.21
इदं मे महादाश्चर्यं पर्वतस्येव सर्पणम् ।
यदीदृशं प्रभाषेथा भीमसेनासमं वचः ॥ ५.७४.२१ ॥
ଏହା ମୋ ପାଇଁ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ; ପର୍ବତ ଚଳିବା ପରି ତୁମେ ଭୀମସେନ ସମ ଏପରି ବାଣୀ କହୁଛ।
5.74.22
स दृष्ट्वा स्वानि कर्माणि कुले जन्म च भारत ।
उत्तिष्ठस्व विषादं मा कृथा वीर स्थिरो भव ॥ ५.७४.२२ ॥
ହେ ଭାରତ, ନିଜ କର୍ମ ଓ କୁଳରେ ନିଜ ଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କର; ଉଠ, ବିଷାଦ କର ନାହିଁ; ହେ ବୀର, ସ୍ଥିର ହୁଅ।
5.74.23
न चैतदनुरूपं ते यत्ते ग्लानिररिन्दम ।
यदोजसा न लभते क्षत्रियो न तदश्रुते ॥ ५.७४.२३ ॥
ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ନିଜ ଓଜସରେ ଯାହା ପାଏ ନାହିଁ, ତାହା ସେ ପାଏ ନାହିଁ।